የራዕይ ሰው ስንብት፡ አማን ፍስሃጽዮን እና ያልተጨረሰው የዲጂታል ድልድይ

​በአንድ ወቅት ታዋቂው ደራሲ ጋብርኤል ጋርሲያ ማርኬዝ "ሰው መሞት በሚገባው ጊዜ ሳይሆን መሞት በሚችልበት ጊዜ ነው የሚሞተው" ብሎ ነበር። ይህ አባባል ለአማን ፍስሃጽዮን እጅግ ይቀርባል። አማን መሞት የሚገባው ሰው አልነበረም፤ ገና ብዙ የሚያልማቸው ህልሞች፣ ሊገነባቸው ያሰባቸው የሚዲያ መንደሮችና ሊያሻግራቸው ያቀዳቸው ወጣቶች ነበሩ።

ነገር ግን በ 54 አመቱ፣ የካንሰር ህመም በደካማው ስጋው ላይ በርትቶበት፣ በስተመጨረሻ በሄደበት አሜሪካ በዝምታ አሸለበ። ይህ ፅሁፍ የአንድን ሰው ሞት ብቻ ሳይሆን፣ የአንድን ትልቅ ራዕይ ጊዜያዊ መቆም የሚተርክ ልብ አንጠልጣይ ስንብት ነው።

​አማን ለሦስት ዓመታት ያህል ከካንሰር ጋር ሲታገል ቆይቷል። ህመሙ አንዴ ሻል እያለው ተስፋ ሲሰጠው፣ መልሶ ደግሞ ክፉኛ እያመመው ሲያሰቃየው ነበር። ህመም እንደ ውቅያኖስ ማዕበል ነው፤ ሲመጣ ሁሉንም ይዞ ይሄዳል፣ ሲመለስ ግን ባዶነትን ጥሎ ይከንፋል። አማን የመጨረሻው ሰዓት መቃረቡን በተረዳ ጊዜ፣ ለአንድ የቅርብ የሥራ ባልደረባው እንዲህ ብሎ ነበር፡- "የምድን አይመስለኝም... ኢትዮጵያ ውስጥ መሞት እፈልጋለሁ።" ይህ ቃል በሰው ልጅ ልብ ውስጥ ያለውን የትውልድ ሀገር ፍቅርና ናፍቆት ቁልጭ አድርጎ ያሳያል። "ባለፈው ሰኞ እመጣለሁ" ብሎ የገባው ቃል ግን፣ በአካላዊ ጉዞ ሳይሆን በነፍስ ሽኝት ተተካ።

​የኢቢኤስ (EBS) ሰራተኞች አለቃቸው እንደማይመጣ አላሰቡም ነበር። ለእነሱ አማን ማለት የማይበገር ተራራ፣ በማንኛውም ማዕበል ውስጥ የማይናወጥ መሪ ነበር። አሜሪካ ለህክምና በተመላለሰ ቁጥር "ይመለሳል" የሚለው ተስፋቸው ፀንቶ ነበር። ቪክቶር ሁጎ "ሞት ማለት መጥፋት ሳይሆን ወደ ሌላ ክፍል መሸጋገር ነው" እንደሚለው ሁሉ፣ አማንም ወደ ሌላው ዓለም ሲሸጋገር በቢሮዎቹ ውስጥ የቀረው ባዶነት ግን የሚሞላ አልነበረም። ሰራተኞቹ ሰኞን የጠበቁት በአካል ሊቀበሉት እንጂ በሀዘን መግለጫ ሊሸኙት አልነበረም።

​የአማን ታሪክ ሲነሳ የግዴታ ሌላውን የዓለም ክፍል ማስታወስ ይገባል። በ19ኛው ክፍለ ዘመን አሜሪካዊው የሚዲያ ንጉስ ጆሴፍ ፑሊትዘር ጋዜጠኝነትን ለህዝብ ቅርብ ለማድረግ የታገለው ትግል ከአማን ጋር ይመሳሰላል።

አማንም በ2008 በሜሪላንድ ሲልቨር ስፕሪንግ EBSን ሲመሰርት፣ ዓላማው ዳያስፖራውን ከሀገር ቤት ጋር ማገናኘት ብቻ አልነበረም፤ የኢትዮጵያን ሚዲያ ዘመናዊ ማድረግም እንጂ። ልክ እንደ ፑሊትዘር ሁሉ አማንም በስራው ላይ የሚሰነዘሩ ትችቶችን (መዝናኛ ብቻ ነው፣ ከውጭ የተቀዳ ነው የሚሉትን) በዝምታና በስራ ነበር የሚመልሰው። እሱ የሚያየው ከትችቱ ባሻገር ያለውን ትልቅ ምስል ነበር።

​አማን ፍስሃጽዮን ሚዲያን እንደ ተራ መዝናኛ ሳይሆን እንደ "ኢንዱስትሪ" የተመለከተ ቀዳሚ ሰው ነው። በኢትዮጵያ አንድ ለእናቱ በነበረው ኢቲቪ (ETV) ዘመን፣ አማን የሳተላይት ቴሌቪዥን ባህልን ቀይሯል። ሰይፉ በኢቢኤስ፣ አስፋው፣ ነፃነት እና የጠፉ ቤተሰቦችን ፍለጋ ያሉ ፕሮግራሞች በኢትዮጵያውያን ሳሎን ውስጥ አዲስ ንፋስ ነፈሱ። እሱ በHD ጥራት ማሰራጨት ሲጀምር፣ ብዙዎች "ይህ ለኢትዮጵያ ገና ነው" ይሉ ነበር። እሱ ግን "ኢትዮጵያ ለጥራት ዝግጁ ነች" ብሎ ያምን ነበር። ጆርጅ በርናርድ ሾው "አንዳንዶች ነገሮችን ባሉበት ያዩና 'ለምን?' ይላሉ፤ እኔ ግን የሌሉ ነገሮችን አልምና 'ለምን አይሆንም?' እላለሁ" እንዳለው፣ አማንም "ለምን አይሆንም" ባይ ነበር።

​በህይወቱ የመጨረሻ ቀናት አማን ስለ ሀገሩ ያለው ጭንቀት ከህመሙ በላይ ነበር። የኢትዮጵያ ቢዝነስ ሪቪው (EBR) እንደገለጸው፣ አማን የኢትዮጵያ ብሮድካስተሮች ማህበር ሰብሳቢ ሆኖ ሲያገለግል ለግል ሚዲያዎች ነፃነትና ዕድገት ተሟግቷል። የውጭ ምንዛሬ እጥረት፣ የሳተላይት ክፍያና የህግ ማዕቀፎች እንቅፋት ቢሆኑበትም፣ እሱ ግን ሁልጊዜም መፍትሄ አፈላላጊ ነበር። "ትዕግስት እና ጥራት" ለወጣቶች የሚሰጠው ትልቁ ምክሩ ነበር። ዛሬ ያ ምክሩ በኢቢኤስ ስቱዲዮዎች ውስጥ እንደ ማሚቶ ያስተጋባል።

​አማን ላይ የሚሰነዘሩ ትችቶችም አልጠፉም ነበር። ፕሮግራሞቹ "ዐደንዛዥ" ናቸው፣ ወጣቱን አያነቁም የሚሉ ወገኖች ነበሩ። ነገር ግን አንድ የጥበብ ሰው "ትችት የማይሰነዘርበት ስራ፣ ስራ አይደለም" ይላል። አማን የሰዎችን ቤት በሳቅና በደስታ መሙላቱ፣ የጠፉ ቤተሰቦችን ማገናኘቱና ለብዙ ሺህ ወጣቶች የሥራ ዕድል መፍጠሩ የሚካድ ሀቅ አይደለም። የእሱ ህልም ኢትዮጵያውያን የራሳቸውን ታሪክ በራሳቸው አንደበት እንዲነግሩ ማስቻል ነበር። ይህ ራዕይ ደግሞ ከትችቶች ሁሉ በላይ ግዙፍ ነው።
​የካቲት 4 ቀን 2018 ዓ.ም. የኢቢኤስ ማኔጅመንት የአማንን ህልፈት ሲያበስር መላው የሚዲያ ቤተሰብ ደንግጧል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ በሰጡት መግለጫ "አማን ለኢትዮጵያ የግል ሚዲያ ዕድገት ወሳኝ ሚና ከነበራቸው አንዱ ነው" ብለዋል። ይህ ምስክርነት አማን በህይወት ዘመኑ የዘራው ፍሬ ምን ያህል ጥልቅ እንደነበረ ያሳያል። እርግጥ ነው፣ አካሉ በአሜሪካ ቢረግፍም፣ አሻራው ግን በአዲስ አበባ ጎዳናዎችና በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ለዘላለም ይኖራል።

​በአሁኑ ሰዓት በአሜሪካ ሜሪላንድ ግዛት የሽኝት መርሃ ግብሮች እየተከናወኑ ይገኛሉ። ዛሬ ሐሙስ እና ነገ ዓርብ በታኮማ ፓርክ ወዳጅ ዘመዶቹ ይሰበሰባሉ። ቅዳሜ ደግሞ በጸሎት ይሸኛል። ሁሉም ሰው የሚያወራው ስለ አማን ደግነት፣ ስለ ራዕዩና ስለ ብርቱነቱ ነው። አንቶን ቼኮቭ "ሰው ህያው የሚሆነው በሌሎች ትውስታ ውስጥ እስከኖረ ድረስ ነው" ይላል። አማን በፈጠረው የቴሌቪዥን ጣቢያና በለወጠው የሚዲያ ታሪክ ውስጥ ለዘላለም ህያው ሆኖ ይኖራል።

​የቀብር አስፈፃሚ ኮሚቴው አስከሬኑ ወደ ኢትዮጵያ የሚመጣበትን ቀን እያመቻቸ ነው። አማን የተመኘው በሀገሩ አፈር ውስጥ ለማረፍ ነበር። ያ ምኞቱ ሊፈጸም ጥቂት ቀናት ቀርተውታል። የኢቢኤስ ስቱዲዮዎች ዛሬ ባዶ ቢመስሉም፣ የአማን መንፈስ ግን እዚያው አለ። "ራዕዩ ይቀጥላል" ያለው የጣቢያው መግለጫ፣ የአማን ሞት ፍፃሜ ሳይሆን የአዲስ ምዕራፍ ጅምር መሆኑን ያመለክታል።

​በመጨረሻም፣ አማን ፍስሃጽዮን 54 ዓመታትን ብቻ አይደለም የኖረው፤ በሚሊዮኖች ልብ ውስጥ የሚቀመጡ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዓታትን የሚዲያ ታሪክ ነው የሰራው። ከካንሰር ጋር ያደረገው ትግል በአካል ቢሸነፍም፣ በስራውና በታሪኩ ግን አሸናፊ ሆኖ አልፏል። "ኢትዮጵያ መሞት እፈልጋለሁ" ያለው ቃሉ፣ ለሀገሩ ያለውን የከበረ ፍቅር የመጨረሻ መግለጫ ሆኖ ይኖራል። ነፍስ ይማር አማን፤ ስራህ ግን ለዘላለም አይሞትም።