የፈረንኦቹ እንባ እና የዳካር አንበሶቹ የምሽት ደስታ...
በሞሮኮ ሰሜናዊ ጫፍ፣ የታንጂየር የባህር ነፋስ ከበረሃው ሙቀት ጋር በሚታገልበት በዚያ ታሪካዊ ምሽት፣ የግራንድ ስታድ ኢብን ባቱታ ስታዲየም ሰማይ ላይ የተንጠለጠለችው ጨረቃ የሞሐመድ ሳላህን የድካም ፊት በሀዘን የምታበራው ይመስል ነበር። በስታዲየሙ ውስጥ የሚሰማው የ52,000 ተመልካቾች ጩኸት ለሴኔጋላውያን የድል መዝሙር ቢሆንም፣ ለግብፆች ግን የረጅም ዘመን ሕልም ሲሰበር የሚሰማ የመጨረሻው የጥፋት ድምፅ ነበር። ዛሬ እግር ኳስ ብቻ ሳይሆን፣ የአንድ ትውልድ ተስፋ እና የአንድ ታላቅ መሪ የመጨረሻ ተጋድሎ በታሪክ መዝገብ ላይ በሐዘን ቀለም እየተጻፈ ነበር።
የዝምታው ግንብ እና የደም ዋጋ
ጨዋታው ከመጀመሪያው ደቂቃ ጀምሮ በውጥረት የተሞላ ነበር። የአሰልጣኝ ሆሳም ሀሰን ታክቲክ ግልጽ ነበር—እንደ ፒራሚድ ጸንቶ መቆም፣ አለመሸነፍ፣ እና እድል ሲገኝ እንደ በረሃ ንስር መጥለፍ። ግብፆች ሜዳው ላይ ነፍሳቸውን ሰጥተው ተከላክለዋል። በተለይም ግብ ጠባቂው መሐመድ አል-ሸናዊ የሴኔጋልን ጥቃት ሲመክት፣ ጣቶቹ እስከሚደሙ ድረስ የግብ መስመሩን ጠብቋል። በእያንዳንዱ ድላዊ ቅፅበት ውስጥ ግን የድካም ጥላ ይታይ ነበር።
በ23ኛው ደቂቃ ላይ የታየው ትዕይንት ግን የሁሉንም ልብ ሰባሪ ነበር። የሴኔጋሉ አምበል ካሊዱ ኩሊባሊ፣ በደረሰበት ጉዳት ሜዳው ላይ ሲወድቅ አይኖቹ በእንባ ተሞልተው ነበር። ጀግናው መሪ መቆም አለመቻሉን ሲያውቅ ያሳየው የተስፋ መቁረጥ ስሜት፣ ስታዲየሙን ለጥቂት ሰከንዶች በዝምታ ዋጠው። እግር ኳስ ጀግኖችን ሲቀጥፍ ማየት ሁሌም ያማል። ኩሊባሊ ሜዳውን ሲለቅ፣ ሴኔጋላውያን መሪያቸውን በማጣታቸው ቢደነግጡም፣ ግብፆች ግን ይህንን ክፍተት ለመጠቀም የሚያስችል ጉልበት አልነበራቸውም።
የሳዲዮ ማኔ ሰይፍ እና የሳላህ ስብራት
ሁለተኛው አጋማሽ ሲቀጥል ግብፆች መዛል ጀመሩ። ሆሳም ሀሰን ከሜዳው ዳር ቆሞ "ታገሱ! ለሀገራችሁ ስትሉ ቆሙ!" እያለ ቢጮህም፣ ድካም ግን የሰው ልጅ ተፈጥሮ ነው። በ78ኛው ደቂቃ ላይ ዓለም ለግብፆች ተደፋች።
ሳዲዮ ማኔ—ያ የሊቨርፑል የቀድሞ ንጉስ፣ የሳላህ የቅርብ ወዳጅና የዛሬው ባላንጣ—ኳሷን ከግብ ክልል ውጪ አገኘ። ማኔ ኳሷን ሲመታ የነበረው ፍጥነትና ኃይል ግብ ጠባቂውን አል-ሸናዊን አቅም አሳጣው። ኳሷ መረቡን ስትቆርሰው፣ መላው ግብፅ በድንገተኛ ዝምታ ተዋጠች። ማኔ ወደ ደጋፊዎቹ እየሮጠ ሲጨፍር፣ ሳላህ ግን እጆቹን በወገቡ ላይ አድርጎ ወደ መሬት ተመለከተ። ያቺ ቅጽበት ለሳላህ የዘላለም ያህል ረጅም ነበረች። የናይል ወንዝ በታንጂየር አሸዋ ላይ የደረቀ ያህል ተሰማው።
የወንድማማቾች እቅፍ በስታዲየሙ መሃል
ጨዋታው ሲጠናቀቅና የሴኔጋል ድል ሲረጋገጥ፣ የታየው ትዕይንት ግን ዓለምን ያስለቀሰ ነበር። ሳላህ በሽንፈትና በሐዘን ተንበርክኮ ሳለ፣ ማኔ ከቡድን አጋሮቹ ጋር ከመጨፈር ይልቅ ቀጥታ ወደ ሳላህ አመራ። ለዓመታት በሊቨርፑል መለያ በደስታና በችግር አብረው የቆሙት እነዚህ ሁለት ታላላቅ ሰዎች ፊት ለፊት ተገናኙ።
ማኔ የሳላህን ትከሻ ይዞ ቀና አደረገው። ሳላህ አይኖቹ በእንባ ቀልተው፣ በድካም ዝሎ ማኔን ሲያቅፈው፣ ይህ ትዕይንት ከእግር ኳስ በላይ የሆነ የሰው ልጅ ትስስርን የሚያሳይ ነበር። ማኔ ለሳላህ በጆሮው እንዲህ አለው፦ "ወንድሜ፣ ዛሬ ያሸነፍኩት አንተን ሳይሆን ግብፅን ነው። አንተ ግን ለዘላለም የኔ ጀግና ነህ።" ሳላህ ግን መልስ አልነበረውም፤ እንባው ብቻ በጉንጩ ላይ ይፈስ ነበር። ይህ እንባ የሽንፈት ብቻ ሳይሆን፣ የአንድ ትልቅ ምዕራፍ ማብቂያ ምልክት ነበር።
የካይሮ ጎዳናዎች እና የጠፋው ተስፋ
በዚህ ሰዓት በሩቅ በምትገኘው ካይሮ፣ የከተማዋ ትርታ በአንዴ የቆመ መሰለ። በናይል ወንዝ ዳርቻ ተሰብስበው ጨዋታውን ሲመለከቱ የነበሩ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደጋፊዎች ፊታቸውን በእጃቸው ሸፈኑ። አንዲት አረጋዊት እናት የሳላህን ምስል ይዘው "ልጄን አታስለቅሱብኝ" በሚል ስሜት ሲያለቅሱ ይታያሉ።
ለግብፃውያን ሳላህ ተራ ተጫዋች አይደለም፤ እርሱ የሀገሪቱ ኩራት፣ የድሆች ተስፋ እና የዓለም መመኪያ ነው። ዛሬ ያለቀሱት ስለ ተሸነፉ ብቻ አልነበረም፤ ሳላህ ለሀገሩ ያለውን ፍቅርና በየጨዋታው የሚከፍለውን መስዋዕትነት ስለሚያውቁ ጭምር ነው። "ለሳላህ አንድ ዋንጫ እንኳን እንዴት ይነፈገዋል?" የሚለው ጥያቄ በካይሮ ጎዳናዎች ውስጥ በሐዘን ሲንሸራሸር አደረ። በታምባኩንዳ ደስታ ሲበራ፣ በካይሮ ግን ቤቶች በሀዘን ተዘጉ።
የሆሳም ሀሰን ቁስለኛ ኩራት
በጨዋታው ማጠቃለያ ላይ አሰልጣኝ ሆሳም ሀሰን ወደ ተጫዋቾቹ ሄደ። እያለቀሱ የነበሩትን ወጣቶች ቀና አደረጋቸው። "አታልቅሱ!" አላቸው። "እናንተ ጀግኖች ናችሁ።" ለካሜራዎች ሰባት ጣቶቹን በማሳየት "እኛ የሰባት ጊዜ ሻምፒዮን ነን፣ ክብራችንን ማንም አይወስደውም" ቢልም፣ በውስጡ ግን ከባድ ሀዘን እንደነበረ አይኖቹ ያሳብቃሉ። ዳኛው ፊሽካውን ሲነፋ የግብፅ እግር ኳስ አንድ ትልቅ ተስፋ አብሮ ተነፋ።
ታንጂየር ዛሬ የአሸናፊዎችን ሳቅና የተሸናፊዎችን እሮሮ አስተናግዳ በዝምታ ተዋጠች። እግር ኳስ እንዲህ ነው—በአንድ በኩል ህይወት ሲዘራ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ልብን ይሰብራል። የፒራሚዱ ልጆች ዛሬ አንገታቸውን ደፍተው ቢወጡም፣ የሳላህ እንባ ግን በታንጂየር አሸዋ ላይ ለዘላለም ተቀርጾ ይቀራል።
የሳላህ የመጨረሻው የአፍሪካ ዋንጫ ህልም በታንጂየር ጨረቃ ስር አበቃ። ንጉሱ ያለ ዘውድ ሊሰናበት መሆኑን ሲያውቅ፣ መላው አፍሪካ ለታላቁ ተጫዋች ክብር ዝቅ አለ። የናይል ወንዝ ዛሬ በሀዘን ሞልቷል፤ በታንጂየር ሰማይ ላይ የነበረችው ጨረቃም የፈርኦኑን የመጨረሻ እንባ ምስክር ሆና ቀረች።
በሰኔጋል...
የከተማዋ ደም ስሮች በሙሉ በአንድ ጊዜ የፈሰሱ መሰሉ። ከየሰፈር መተላለፊያዎቹ የሚወጣው ህዝብ የብሄራዊ ቡድኑን ማሊያ ለብሶ፣ አረንጓዴ፣ ቢጫ እና ቀይ ቀለማትን ተጎናጽፎ እንደ ማዕበል ይተማመናል። የሁሉንም እግር የሚመራው አንድ ኮምፓስ ብቻ ነበር፦ የአይኒና ፎል ጎዳና አደባባይ። ያ ስፍራ የደስታው ማዕከል፣ የከተማዋ ትርታ ሆኗል።
ወጣቶች ከህጻናት ጋር፣ አሮጊቶች ከጎረምሶች ጋር ተቀላቅለው በደስታ ሰክረዋል። አየሩ በጩኸትና በዝማሬ ተሞልቷል። "ፊናል ሬክ!" (ፍጻሜው ብቻ!) የሚለው ጩኸት ከአደባባዩ ጥግ እስከ ጥግ ይስተጋባል። "መርሲ ሳዲዮ ማኔ!" እያሉ በጀግናቸው ስም ይምላሉ። መሃል መሃል ላይ ደግሞ የሁሉንም የጋራ ናፍቆት የሚገልጽ ድምጽ ይሰማል፦ "ሁለተኛዋን ኮከብ እንፈልጋለን!"
የባሩድ ሽታና የጢስ ቦምቦች ጭጋግ አካባቢውን ወርሶታል። የቩቩዜላ ድምጽ ከርችት ፍንዳታ ጋር ተደምሮ ደንቆሮ የሚያደርግ ጫጫታ ቢፈጥርም፣ ለሰፈነው እብደት ግን እንደ ሙዚቃ ዜማ ነበር። ደጋፊዎቹ በዚያው ጩኸት ውስጥ አስገራሚ የዳንስ እርምጃዎችን ይረግጣሉ።
ለአንድ ሰዓት ያህል በዚያ ቁልፍ ስፍራ ላይ ትራፊክ ቆሞ ቀረ። መኪኖች በሰው ባህር ተከበው መንቀሳቀስ አቃታቸው። ፖሊሶች ህዝቡን ለመቆጣጠርና መንገዱን ለማስከፈት ከፍተኛ ጥረት ያደርጋሉ። በዚህ መሃል የ"ጃካርታ" ሞተር ብስክሌት ነጂዎች በሰዎች መሃል እየተሽሎከሎኩ የሚያሳዩት አደገኛ ትዕይንት ልብ ያቆማል። አልፎ አልፎ ትናንሽ ግጭቶች ቢፈጠሩም፣ የድሉ ስሜት ስለበለጠ ማንም ፊቱን አላጠቆረም፤ ሁሉም ይሳሳቃል።
በሞሮኮ ሰሜናዊ ጫፍ፣ የታንጂየር የባህር ነፋስ ከበረሃው ሙቀት ጋር በሚታገልበት በዚያ ታሪካዊ ምሽት፣ የግራንድ ስታድ ኢብን ባቱታ ስታዲየም ሰማይ ላይ የተንጠለጠለችው ጨረቃ የሞሐመድ ሳላህን የድካም ፊት በሀዘን የምታበራው ይመስል ነበር። በስታዲየሙ ውስጥ የሚሰማው የ52,000 ተመልካቾች ጩኸት ለሴኔጋላውያን የድል መዝሙር ቢሆንም፣ ለግብፆች ግን የረጅም ዘመን ሕልም ሲሰበር የሚሰማ የመጨረሻው የጥፋት ድምፅ ነበር። ዛሬ እግር ኳስ ብቻ ሳይሆን፣ የአንድ ትውልድ ተስፋ እና የአንድ ታላቅ መሪ የመጨረሻ ተጋድሎ በታሪክ መዝገብ ላይ በሐዘን ቀለም እየተጻፈ ነበር።
የዝምታው ግንብ እና የደም ዋጋ
ጨዋታው ከመጀመሪያው ደቂቃ ጀምሮ በውጥረት የተሞላ ነበር። የአሰልጣኝ ሆሳም ሀሰን ታክቲክ ግልጽ ነበር—እንደ ፒራሚድ ጸንቶ መቆም፣ አለመሸነፍ፣ እና እድል ሲገኝ እንደ በረሃ ንስር መጥለፍ። ግብፆች ሜዳው ላይ ነፍሳቸውን ሰጥተው ተከላክለዋል። በተለይም ግብ ጠባቂው መሐመድ አል-ሸናዊ የሴኔጋልን ጥቃት ሲመክት፣ ጣቶቹ እስከሚደሙ ድረስ የግብ መስመሩን ጠብቋል። በእያንዳንዱ ድላዊ ቅፅበት ውስጥ ግን የድካም ጥላ ይታይ ነበር።
በ23ኛው ደቂቃ ላይ የታየው ትዕይንት ግን የሁሉንም ልብ ሰባሪ ነበር። የሴኔጋሉ አምበል ካሊዱ ኩሊባሊ፣ በደረሰበት ጉዳት ሜዳው ላይ ሲወድቅ አይኖቹ በእንባ ተሞልተው ነበር። ጀግናው መሪ መቆም አለመቻሉን ሲያውቅ ያሳየው የተስፋ መቁረጥ ስሜት፣ ስታዲየሙን ለጥቂት ሰከንዶች በዝምታ ዋጠው። እግር ኳስ ጀግኖችን ሲቀጥፍ ማየት ሁሌም ያማል። ኩሊባሊ ሜዳውን ሲለቅ፣ ሴኔጋላውያን መሪያቸውን በማጣታቸው ቢደነግጡም፣ ግብፆች ግን ይህንን ክፍተት ለመጠቀም የሚያስችል ጉልበት አልነበራቸውም።
የሳዲዮ ማኔ ሰይፍ እና የሳላህ ስብራት
ሁለተኛው አጋማሽ ሲቀጥል ግብፆች መዛል ጀመሩ። ሆሳም ሀሰን ከሜዳው ዳር ቆሞ "ታገሱ! ለሀገራችሁ ስትሉ ቆሙ!" እያለ ቢጮህም፣ ድካም ግን የሰው ልጅ ተፈጥሮ ነው። በ78ኛው ደቂቃ ላይ ዓለም ለግብፆች ተደፋች።
ሳዲዮ ማኔ—ያ የሊቨርፑል የቀድሞ ንጉስ፣ የሳላህ የቅርብ ወዳጅና የዛሬው ባላንጣ—ኳሷን ከግብ ክልል ውጪ አገኘ። ማኔ ኳሷን ሲመታ የነበረው ፍጥነትና ኃይል ግብ ጠባቂውን አል-ሸናዊን አቅም አሳጣው። ኳሷ መረቡን ስትቆርሰው፣ መላው ግብፅ በድንገተኛ ዝምታ ተዋጠች። ማኔ ወደ ደጋፊዎቹ እየሮጠ ሲጨፍር፣ ሳላህ ግን እጆቹን በወገቡ ላይ አድርጎ ወደ መሬት ተመለከተ። ያቺ ቅጽበት ለሳላህ የዘላለም ያህል ረጅም ነበረች። የናይል ወንዝ በታንጂየር አሸዋ ላይ የደረቀ ያህል ተሰማው።
የወንድማማቾች እቅፍ በስታዲየሙ መሃል
ጨዋታው ሲጠናቀቅና የሴኔጋል ድል ሲረጋገጥ፣ የታየው ትዕይንት ግን ዓለምን ያስለቀሰ ነበር። ሳላህ በሽንፈትና በሐዘን ተንበርክኮ ሳለ፣ ማኔ ከቡድን አጋሮቹ ጋር ከመጨፈር ይልቅ ቀጥታ ወደ ሳላህ አመራ። ለዓመታት በሊቨርፑል መለያ በደስታና በችግር አብረው የቆሙት እነዚህ ሁለት ታላላቅ ሰዎች ፊት ለፊት ተገናኙ።
ማኔ የሳላህን ትከሻ ይዞ ቀና አደረገው። ሳላህ አይኖቹ በእንባ ቀልተው፣ በድካም ዝሎ ማኔን ሲያቅፈው፣ ይህ ትዕይንት ከእግር ኳስ በላይ የሆነ የሰው ልጅ ትስስርን የሚያሳይ ነበር። ማኔ ለሳላህ በጆሮው እንዲህ አለው፦ "ወንድሜ፣ ዛሬ ያሸነፍኩት አንተን ሳይሆን ግብፅን ነው። አንተ ግን ለዘላለም የኔ ጀግና ነህ።" ሳላህ ግን መልስ አልነበረውም፤ እንባው ብቻ በጉንጩ ላይ ይፈስ ነበር። ይህ እንባ የሽንፈት ብቻ ሳይሆን፣ የአንድ ትልቅ ምዕራፍ ማብቂያ ምልክት ነበር።
የካይሮ ጎዳናዎች እና የጠፋው ተስፋ
በዚህ ሰዓት በሩቅ በምትገኘው ካይሮ፣ የከተማዋ ትርታ በአንዴ የቆመ መሰለ። በናይል ወንዝ ዳርቻ ተሰብስበው ጨዋታውን ሲመለከቱ የነበሩ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደጋፊዎች ፊታቸውን በእጃቸው ሸፈኑ። አንዲት አረጋዊት እናት የሳላህን ምስል ይዘው "ልጄን አታስለቅሱብኝ" በሚል ስሜት ሲያለቅሱ ይታያሉ።
ለግብፃውያን ሳላህ ተራ ተጫዋች አይደለም፤ እርሱ የሀገሪቱ ኩራት፣ የድሆች ተስፋ እና የዓለም መመኪያ ነው። ዛሬ ያለቀሱት ስለ ተሸነፉ ብቻ አልነበረም፤ ሳላህ ለሀገሩ ያለውን ፍቅርና በየጨዋታው የሚከፍለውን መስዋዕትነት ስለሚያውቁ ጭምር ነው። "ለሳላህ አንድ ዋንጫ እንኳን እንዴት ይነፈገዋል?" የሚለው ጥያቄ በካይሮ ጎዳናዎች ውስጥ በሐዘን ሲንሸራሸር አደረ። በታምባኩንዳ ደስታ ሲበራ፣ በካይሮ ግን ቤቶች በሀዘን ተዘጉ።
የሆሳም ሀሰን ቁስለኛ ኩራት
በጨዋታው ማጠቃለያ ላይ አሰልጣኝ ሆሳም ሀሰን ወደ ተጫዋቾቹ ሄደ። እያለቀሱ የነበሩትን ወጣቶች ቀና አደረጋቸው። "አታልቅሱ!" አላቸው። "እናንተ ጀግኖች ናችሁ።" ለካሜራዎች ሰባት ጣቶቹን በማሳየት "እኛ የሰባት ጊዜ ሻምፒዮን ነን፣ ክብራችንን ማንም አይወስደውም" ቢልም፣ በውስጡ ግን ከባድ ሀዘን እንደነበረ አይኖቹ ያሳብቃሉ። ዳኛው ፊሽካውን ሲነፋ የግብፅ እግር ኳስ አንድ ትልቅ ተስፋ አብሮ ተነፋ።
ታንጂየር ዛሬ የአሸናፊዎችን ሳቅና የተሸናፊዎችን እሮሮ አስተናግዳ በዝምታ ተዋጠች። እግር ኳስ እንዲህ ነው—በአንድ በኩል ህይወት ሲዘራ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ልብን ይሰብራል። የፒራሚዱ ልጆች ዛሬ አንገታቸውን ደፍተው ቢወጡም፣ የሳላህ እንባ ግን በታንጂየር አሸዋ ላይ ለዘላለም ተቀርጾ ይቀራል።
የሳላህ የመጨረሻው የአፍሪካ ዋንጫ ህልም በታንጂየር ጨረቃ ስር አበቃ። ንጉሱ ያለ ዘውድ ሊሰናበት መሆኑን ሲያውቅ፣ መላው አፍሪካ ለታላቁ ተጫዋች ክብር ዝቅ አለ። የናይል ወንዝ ዛሬ በሀዘን ሞልቷል፤ በታንጂየር ሰማይ ላይ የነበረችው ጨረቃም የፈርኦኑን የመጨረሻ እንባ ምስክር ሆና ቀረች።
በሰኔጋል...
የከተማዋ ደም ስሮች በሙሉ በአንድ ጊዜ የፈሰሱ መሰሉ። ከየሰፈር መተላለፊያዎቹ የሚወጣው ህዝብ የብሄራዊ ቡድኑን ማሊያ ለብሶ፣ አረንጓዴ፣ ቢጫ እና ቀይ ቀለማትን ተጎናጽፎ እንደ ማዕበል ይተማመናል። የሁሉንም እግር የሚመራው አንድ ኮምፓስ ብቻ ነበር፦ የአይኒና ፎል ጎዳና አደባባይ። ያ ስፍራ የደስታው ማዕከል፣ የከተማዋ ትርታ ሆኗል።
ወጣቶች ከህጻናት ጋር፣ አሮጊቶች ከጎረምሶች ጋር ተቀላቅለው በደስታ ሰክረዋል። አየሩ በጩኸትና በዝማሬ ተሞልቷል። "ፊናል ሬክ!" (ፍጻሜው ብቻ!) የሚለው ጩኸት ከአደባባዩ ጥግ እስከ ጥግ ይስተጋባል። "መርሲ ሳዲዮ ማኔ!" እያሉ በጀግናቸው ስም ይምላሉ። መሃል መሃል ላይ ደግሞ የሁሉንም የጋራ ናፍቆት የሚገልጽ ድምጽ ይሰማል፦ "ሁለተኛዋን ኮከብ እንፈልጋለን!"
የባሩድ ሽታና የጢስ ቦምቦች ጭጋግ አካባቢውን ወርሶታል። የቩቩዜላ ድምጽ ከርችት ፍንዳታ ጋር ተደምሮ ደንቆሮ የሚያደርግ ጫጫታ ቢፈጥርም፣ ለሰፈነው እብደት ግን እንደ ሙዚቃ ዜማ ነበር። ደጋፊዎቹ በዚያው ጩኸት ውስጥ አስገራሚ የዳንስ እርምጃዎችን ይረግጣሉ።
ለአንድ ሰዓት ያህል በዚያ ቁልፍ ስፍራ ላይ ትራፊክ ቆሞ ቀረ። መኪኖች በሰው ባህር ተከበው መንቀሳቀስ አቃታቸው። ፖሊሶች ህዝቡን ለመቆጣጠርና መንገዱን ለማስከፈት ከፍተኛ ጥረት ያደርጋሉ። በዚህ መሃል የ"ጃካርታ" ሞተር ብስክሌት ነጂዎች በሰዎች መሃል እየተሽሎከሎኩ የሚያሳዩት አደገኛ ትዕይንት ልብ ያቆማል። አልፎ አልፎ ትናንሽ ግጭቶች ቢፈጠሩም፣ የድሉ ስሜት ስለበለጠ ማንም ፊቱን አላጠቆረም፤ ሁሉም ይሳሳቃል።
5 months ago
