ቻይና ካሁን በኋላ “ታዳጊ ሀገር'' አትበሉኝ አለች

​#ethiopia | በዓለም አቀፍ የንግድና የዲፕሎማሲ መድረክ ላይ ለዓመታት የነበረውን ሚዛን ሙሉ በሙሉ የሚቀይር ታላቅ መግለጫ ከቤጂንግ ተሰምቷል።

​ቻይና ከአሁን በኋላ በዓለም አቀፍ ድርድሮች ላይ “ታዳጊ ሀገር” በመሆኗ ብቻ የምታገኛቸውን ልዩ ጥቅማጥቅሞች፣ ተጨማሪ የጊዜ ሰሌዳዎችን እና ቀለል ያሉ የንግድ ግዴታዎችን እንደማትፈልግ በይፋ አስታውቃለች።

​ይህ ውሳኔ ለበርካታ ዓመታት ቻይና በአንድ ላይ ይዛቸው የኖረችውን ሁለት ተቃራኒ ማንነቶች—በአንድ በኩል የዓለማችን ግዙፍ የኢንዱስትሪ ማዕከል የመሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ በህጋዊ ሰነዶች ላይ “ታዳጊ ሀገር” ተብሎ የመመዝገብ ታሪክ—የሚያበቃላት ይመስላል።

​የቻይና ጠቅላይ ሚኒስትር ሊ ኪያንግ እንደገለጹት፣ ሀገሪቱ በዓለም የንግድ ድርጅት (WTO) ድርድሮች ላይ የሚሰጠውን “ልዩና የተለየ መብት” (SDT) በገዛ ፈቃዷ ለመተው ወስናለች።

​ይህ እርምጃ ቀላል የቴክኒክ ፖሊሲ ለውጥ ሳይሆን፣ ምዕራባውያን ቻይና በታዳጊ ሀገር ስም ተሸሽጋ የራሷን ገበያ ትጠብቃለች በማለት ለአሜሪካና ለአውሮፓ ህብረት ለሚያቀርቡባት ትችት ሙሉ በሙሉ ምላሽ የሰጠ ታላቅ ስልት ነው።

​በሌላ በኩል ቻይና ጥቅማጥቅሙን ብትተወውም “የታዳጊ ሀገርነት” ስሟንና ክበቡን ግን በፍፁም የማትለቅ ሲሆን፣ ይህም ከአፍሪካና ከሌሎች በማደግ ላይ ካሉ ሀገራት ጋር ያላትን ወዳጅነት ለማጠናከርና የ“ግሎባል ሳውዝ” (Global South) ህብረት መሪ ሆና ለመቀጠል ያስችላታል።

​የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚናገሩት ቻይና በተግባር ብዙም የማትጠቀምበትን ህጋዊ መብት በመተው፣ በምትኩ እጅግ ግዙፍ የሆነ የዲፕሎማሲና የፖለቲካ የበላይነት መግዛት የቻለችበት እውነተኛ የማስተር ክላስ ስልት ተብሎ ሊጠቀስ የሚችል ታሪካዊ ክስተት ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #menahriafm ​#china #globaltrade #wto #geopolitics #globalsouth #chinaeconomy #internationalrelations #diplomacy

በነዳጅ የሚሰሩ ተሽከርካሪዎች ላይ ተጥሎ የነበረው እገዳ ሊነሳ ይችላል!
​
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ መንግሥት በነዳጅ የሚሰሩ ተሽከርካሪዎችን ወደ አገር ውስጥ እንዳይገቡ የጣለውን እገዳ ዳግም ሊመለከተው እንደሚችል ፍንጭ ሰጥቷል። ይህ ውሳኔ ኢትዮጵያ የዓለም የንግድ ድርጅት (WTO) አባል ለመሆን ለምታደርገው ጥረት አንዱ አካል ነው።
​ዋና ዋና ነጥቦች፦
​
🔹 የዓለም የንግድ ድርጅት መስፈርት፦ የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስትር ካሳሁን ጎፌ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ ድርጅቱን ለመቀላቀል ማንኛውንም የንግድ ምርት እንዳይገባ መከልከል (Ban ማድረግ) አይቻልም። ስለዚህ እገዳውን ማንሳት የድርጅቱ አባል ለመሆን የግድ አስፈላጊ ነው።

🔹 ከእገዳ ወደ ታክስ፦ እገዳው ተነሳ ማለት ግን ቀድሞ ወደነበረው ሁኔታ ይመለሳል ማለት አይደለም። መንግሥት የነዳጅ መኪናዎች እንዳይበዙ ለማድረግ ከፍተኛ የኤክሳይዝ ታክስ እና የአካባቢ ጥበቃ ክፍያዎችን (Environmental taxation) ሊጥል ይችላል።

🔹 የትኩረት አቅጣጫ፦ መንግሥት አሁንም ለኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች (EVs) ቅድሚያ መስጠቱን ይቀጥላል። የነዳጅ መኪናዎች እገዳ ቢነሳም፣ በከፍተኛ ታክስ ምክንያት ዋጋቸው ሊጨምር ስለሚችል የኤሌክትሪክ መኪናዎች አሁንም የተሻለ አማራጭ ሆነው ይቆያሉ።

🔹 ቀጣይ እርምጃዎች፦ የገንዘብ ሚኒስቴር እና የሚመለከታቸው አካላት በነዳጅ መኪናዎች ላይ የሚጣለውን የታክስ መጠን እና ሌሎች መስፈርቶችን በዝርዝር ተወያይተው ይወስናሉ።
​
ይህ እርምጃ ኢትዮጵያ ለ23 ዓመታት የዓለም የንግድ ድርጅትን ለመቀላቀል ለምታደርገው ጥረት ትልቅ ምዕራፍ እንደሆነ ተገልጿል።

seledadotio
seledadotio

"ነባሩ ሥርዓት ዳግም አይመለስም" የዓለም ንግድ ድርጅት
#ethiopia | በካሜሩን መዲና ያውንዴ በተካሄደው 14ኛው የሚኒስትሮች ጉባኤ ላይ፣ የዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ከፍተኛ የመፈራረስ አደጋ ተጋርጦበታል የሚል ማስጠንቀቂያ ተሰጠ። የድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር ንጎዚ ኦኮንጆ-ኢዌላ እንደገለጹት፣ ዓለም ላለፉት 80 ዓመታት አይታው የማታውቀው ዓይነት የንግድ መስተጓጎል ውስጥ ትገኛለች።

የኃያላን አገራት ፍጥጫ እና የሥርዓቱ መናጋት
ለድርጅቱ መዳከም በዋናነት የተጠቀሰው የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የሚከተሉት የ"ጥበቃ ፖሊሲ" (Protectionism) እና የጣሉት ሰፊ የታሪፍ ገደቦች ናቸው። አሜሪካ ነባሩ ሥርዓት ውጤታማ አይደለም ስትል፣ ቻይና በበኩሏ ሕጉ መናጋቱ "የፓንዶራ ሳጥንን" ከመክፈት ጋር እኩል የሆነ አስከፊ ውጤት ይኖረዋል ስትል አስጠንቅቃለች።

የአውሮፓ ህብረት እና እንግሊዝ ድርጅቱ በአፋጣኝ መዋቅራዊ ማሻሻያ ካላደረገ፣ ዓለም አቀፉ የንግድ ሕግ ተጠያቂነት በሌለው መልኩ ሊበታተን እንደሚችል ስጋታቸውን ገልጸዋል። ዋና ዳይሬክተሯም "ነባሩ የንግድ ሥርዓት ዳግም እንደማይመለስ" በማረጋገጥ፣ ዓለም አዳዲስ የንግድ አቅጣጫዎችን መመልከት እንዳለባት አሳስበዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #wto #globaltrade #economynews #tradewar #ngoziokonjoiweala #donaldtrump #internationalbusiness #etbusinessview #የዓለምንግድ

ከ1,400 በላይ ኩባንያዎች በአንድ መድረክ፡ 15ኛው ኢትዮ-ቻምበር ዓለም አቀፍ የንግድ ትርኢት ተከፈተ!

​በኢትዮጵያ የንግድና የዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት አዘጋጅነት የሚካሄደውና ትልቅ ግምት የሚሰጠው የንግድ ትርኢት ዛሬ በአዲስ አበባ፣ መስቀል አደባባይ በይፋ ተጀምሯል።

• ​👥 ተሳታፊዎች፦ ከ1,300 በላይ የሀገር ውስጥ እና 150 የሚሆኑ የ20 ሀገራት ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች።

• ​📅 የቆይታ ጊዜ፦ ለ5 ተከታታይ ቀናት የሚቆይ የንግድ ድግስ።

• ​🎯 መሪ ቃል፦ "የኢትዮጵያን ይግዙ! በኢትዮጵያ ኢንቨስት ያድርጉ!"

• ​🏭 ዘርፎች፦ ከግብርና እስከ ከፍተኛ ቴክኖሎጂ፣ ከፋይናንስ እስከ ሎጅስቲክስ።

​የዝግጅቱ ፋይዳ፦

ይህ አውደ ርዕይ ኢትዮጵያ የዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) አባል ለመሆን በምታደርገው ጉዞ እና በአፍሪካ ነፃ የንግድ ቀጣና (AfCFTA) ውስጥ ያላትን ተሳትፎ ለማጠናከር ትልቅ ድልድይ ይሆናል ተብሏል። በየቀኑ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ጎብኝዎች ይጎበኙታል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፣ የንግድ ትስስር (B2B) መድረኮችም ተዘጋጅተዋል።

​🗣️ ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች ምን አሉ?

​🔹 ካሳሁን ጎፌ (የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስትር)፦

​"ይህ ትርኢት 'ኢትዮጵያ ታምርት' ንቅናቄን ከማስተዋወቅ ባለፈ፣ በማክሮ ኢኮኖሚ ሪፎርሙ የተፈጠሩ ዕድሎችን ለዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ለማሳየት ትልቅ ፋይዳ አለው።"

​🔹 ሰብስብ አባፊራ (የምክር ቤቱ ፕሬዚደንት)፦

​"ዝግጅቱ ኢትዮጵያ የዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) አባል ለመሆን ለምታደርገው ጉዞ እና በአፍሪካ ነፃ የንግድ ቀጣና (AfCFTA) ውስጥ ላላት ተሳታፊነት እንደ ድልድይ ያገለግላል።"

​💡 ለምን መጎብኘት አለብዎት?

• ​አዳዲስ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን ለማየት።

• ​የንግድ አጋርነትን (B2B) ለመፍጠር።

• ​በየቀኑ በሚካሄዱ የፓናል ውይይቶች ላይ ለመሳተፍ።

በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የሆነው የነዳጅ ምርት መፈተሻ ላብራቶሪ በድሬደዋ ስራ ሊጀምር ነው

ኢትዮጵያ የዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) አባል ለመሆን በመጨረሻው ምዕራፍ ላይ በመገኘቷ እና የአህጉራዊ ነጻ የንግድ ቀጠና ተሳታፊ በመሆኗ፣ ከመቼውም ጊዜ በላይ ጥራት ያላቸውን ምርቶች ለገበያ ማቅረብ እንዳለባት ተገለጸ።

ምርቶች በአህጉራዊና ዓለም አቀፍ ገበያ ሲቀረቡ የዓለም አቀፍ ተቋማትን መስፈርት ማሟላት እንደሚጠበቅባቸው የገለጹት የኢትዮጵያ ተስማሚነት ምዘና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ኢንጂነር መዓዛ አበራ ናቸው። ምርቶች ወደ ውጭ ሲላኩም ሆነ ወደ አገር ውስጥ ሲገቡ ከደረጃ በታች እንዳይሆኑ ከሚያስፈልጉ መሠረተ ልማቶች መካከል የጥራት መቆጣጠሪያ ተቋማት ዋነኞቹ መሆናቸውን ኢንጂነር መዓዛ አስረድተዋል።

የኢትዮጵያ ተስማሚነት ምዘና ድርጅት ከዋናው መሥሪያ ቤት በተጨማሪ እንደ አዳማ፣ ሀዋሳ እና ጅማ ባሉ የኢንዱስትሪ ፓርኮች በሚገኙባቸው አካባቢዎች የተቀላጠፈ አገልግሎት ለመስጠት የጥራት ፍተሻ ማዕከላትን እያስፋፋ ይገኛል።

በቀጣይ ሳምንታትም በድሬደዋ ከተማ በኢትዮጵያ የመጀመሪያ የሆነው የነዳጅ ምርት ጥራት መፈተሻ ላብራቶሪ ሥራ እንደሚጀምር ኢንጂነር መዓዛ ለመናኸሪያ ሬዲዮ ተናግረዋል።

ድሬደዋ የነጻ ንግድ ቀጠና እንደመሆኗ፣ ከአህጉሩ የሚገቡም ሆነ ወደ ውጭ የሚላኩ ምርቶች ጥራታቸው በቀላሉ ተረጋግጦ እንዲዘዋወሩ ያስችላል ሲሉ ኢንጂነር መዓዛ ገልጸዋል።

የላብራቶሪ ማዕከላትን መገንባትና ተደራሽ ማድረግ የድርጅቱ ተቀዳሚ ተግባር መሆኑን አስታውቀዋል።

የኢትዮጵያ ተስማሚነት ምዘና ድርጅት ባለፈው ቅዳሜ በአዳማ ከተማ ያስገነባውን የፍተሻ ላብራቶሪ ቅርንጫፍ ማዕከል፣ የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስትር ዶክተር ካሳሁን ጎፌ በተገኙበት በይፋ ማስመረቁ ይታወሳል።

seledadotio
seledadotio

❗️በትግራይ ክልል የዳቦ ክብደት "ቀይ መስመር" ተበጀለት!

👉​"ከ100 ግራም በታች ዳቦ መጋገር የንግድ ፍቃድን ያሰርዛል"

​በትግራይ ክልል ለዓመታት የቆየውን የነዋሪዎች የ"አነስተኛ ዳቦ" ቅሬታ ምላሽ የሚሰጥ አዲስ መመሪያ በይፋ ተግባራዊ መሆን ጀመረ።

የክልሉ ንግድ ቢሮ እንዳሳወቀው፣ ከዚህ በኋላ ማንኛውም የዳቦ መጋገሪያ ከ100 ግራም በታች የሆነ ዳቦ ወደ ገበያ ማቅረብ በህግ ተከልክሏል። እስከ ዛሬ ድረስ የአንድ ዳቦ መጠን እስከ 50 ግራም ዝቅ ብሎ ይመረት የነበረ ሲሆን፣ ይህም ሸማቹን ለከፍተኛ ብዝበዛ ዳርጎ መቆየቱ ተገልጿል።

መመሪያው የዋጋ ማስተካከያውን ለነፃ ገበያ ውድድር ቢተወውም፣ የክብደት መጠኑን ግን "የማይጣስ ቀይ መስመር" በማድረግ የንግድ ፍቃድ እስከ መሰረዝ የሚደርስ ጥብቅ ቅጣት ደንግጓል።

​ይህ የክብደት ቁጥጥር ስታንዳርድ ከአዲስ አበባ እና ከጎረቤት ሀገራት ተሞክሮ ጋር በእጅጉ የተሳሰረ ነው። በአዲስ አበባ በተለይ በመንግስት ድጎማ የሚቀርቡ ዳቦዎች 100 ግራም እንዲመዝኑ የሚጠበቅ ሲሆን፣ የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይህንን ስታንዳርድ የሚያጓድሉ መጋገሪያዎች ላይ የእሸጋ እርምጃ ይወስዳል።

ወደ ጎረቤት ኬንያ ስናመራም በኢንዱስትሪ ደረጃ የሚመረቱ ዳቦዎች በግዴታ 400 ወይም 800 ግራም መመዘን እንዳለባቸው በህግ ተደንግጓል። በግብፅ ደግሞ መንግስት የሚደጉመው "ባላዲ" ዳቦ 90 ግራም እንዲመዝን በየቀኑ ጥብቅ ቁጥጥር ይደረጋል።

የትግራይ ክልል የ100 ግራም ገደብ መጣሉ፣ ክልሉን ከሀገር አቀፍና ከአህጉራዊ የሸማቾች ጥበቃ ስታንዳርድ ጋር የሚያሰልፍ እርምጃ ነው።

​ከዓለም አቀፍ የንግድ ሕግ አንፃር ሲታይ፣ የምርቶችን ክብደትና መጠን መወሰን "አሳሳች የንግድ አሰራርን" (Deceptive Practices) ለመከላከል የሚወጣ ህጋዊ ማዕቀፍ ነው።

የዓለም የንግድ ድርጅት (WTO) ስምምነቶች ሀገራት የሸማቾችን ደህንነት ለመጠበቅ ቴክኒካዊ ህጎችን እንዲያወጡ ይፈቅዳሉ።

በትግራይ ክልል የተጀመረው አሰራር ነጋዴው የምርቱን መጠን ቀንሶ ሸማቹን እንዳያታልል የሚከለክል በመሆኑ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ካለው "ፍትሃዊ የንግድ ውድድር" መርህ ጋር ሙሉ በሙሉ ይጣጣማል።

ማንኛውም ነጋዴ የምርቱን ክብደት ቀንሶ በዝቅተኛ ዋጋ ቢሸጥ፣ ይህ በንግድ ህግ ቋንቋ "ፍትሃዊ ያልሆነ የዋጋ ውድድር" (Unfair Competition) ተብሎ የሚፈረጅና በህግ የሚያስቀጣ ተግባር ነው።

​ባጠቃላይ፣ ይህ መመሪያ በትክክል ተግባራዊ እንዲሆን የመንግስት ተቆጣጣሪዎች ብቃትና የህብረተሰቡ ንቁ ተሳትፎ ወሳኝ ናቸው።

እንደ ቱርክ ባሉ ሀገራት የዳቦ ክብደት 200 ግራም እንዲሆን ተደንግጎ በየደቂቃው ጥብቅ ፍተሻ እንደሚደረገው ሁሉ፣ በትግራይም ሸማቹ ማህበረሰብ ሚዛን ይዞ መጋገሪያዎችን የመከታተል ልምድ ማዳበር ይኖርበታል።

ይህም በንግድ ህጉ የተደነገገውን "ተገቢ መረጃ የማግኘት እና ጥራት ያለው ምርት የመግዛት መብት" በተግባር ለመተርጎም ይረዳል።

ወደፊት ይህ አሰራር ወደ ሌሎች መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎችም በመስፋፋት፣ በኢትዮጵያ ውስጥ ተጠያቂነት የሰፈነበትና የሸማቹን መብት የሚያከብር የንግድ ባህል እንዲዳብር ትልቅ አቅም ይፈጥራል ተብሎ ይታመናል።

​ምንጭ፦ የክልሉ ንግድ ቢሮ

ታሪካዊ ነው የተባለው በዳቮስ የአለም ኢኮኖሚ ፎረም ላይ የቀረበው የካናዳው ጠ/ሚ የማርክ ካርኒ ንግግር

ጭንብሉ ሲገፈፍ፦ የኃያላን ሽኩቻና የአቅመ-ቢሶች አዲስ የትግል ስልት

​"በካናዳም ሆነ በመላው ዓለም የታሪክ አቅጣጫ በሚቀየርበት በዚህ ወሳኝ ወቅት፣ በመካከላችሁ መገኘቴ እንደ ክብርም እንደ ታሪካዊ አደራም እቆጥረዋለሁ።

​ዛሬ የማወራው ስለ ዓለም አቀፉ ሥርዓት መናጋት፣ ስለ አንድ መልካም ተረት ማብቂያ እና ኃያላን አገራት በጂኦ-ፖለቲካ የበላይነት ምንም ዓይነት ገደብ ሳይበግራቸው የሚፎካከሩበት 'አረመኔያዊ እውነታ' ስለመጀመሩ ነው። ነገር ግን፣ እንደ ካናዳ ያሉ መካከለኛ ኃይል ያላቸው አገራት አቅመ-ቢስ አይደሉም ባይ ነኝ። እንደ ሰብዓዊ መብት መከበር፣ ዘላቂ ልማት፣ አጋርነት፣ ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት የመሳሰሉ እሴቶቻችንን የሚያንጸባርቅ አዲስ ሥርዓት የመገንባት አቅም አላቸው።

​የአቅመ-ቢሶች ጉልበት የሚጀምረው ከእውነተኝነት ነው።

​ዓለማችን የታላላቅ ኃያላን ሽኩቻ መድረክ መሆኗን በየቀኑ እናያለን። በሕግና ደንብ ይመራ የነበረው ሥርዓት እየደበዘዘ ነው። 'ኃያላን የፈለጉትን ያደርጋሉ፤ ደካሞች ደግሞ የታዘዘባቸውን መከራ ይቀበላሉ' የሚለው የጥንቱ ብሂል ዛሬም እንደማይቀር የተፈጥሮ ሕግ ተደርጎ እየቀረበ ነው። ይህንን እውነታ በመጋፈጥ ፈንታ፣ ብዙ አገራት ለጊዜያዊ ሰላም ሲሉ አጎብዳቢ ለመሆን፣ ችግርን ለመሸሸግና 'ታዛዥ' በመሆን ደህንነትን ለመግዛት ይሞክራሉ። ግን አይሆንም!

​ታዲያ ምርጫችን ምንድነው?

​በ1978 ዓ.ም 'ቫክላቭ ሃቨል' የተባለው ቼክ-ሪፐብሊካዊ ምሁር 'የአቅመ-ቢሶች አቅም' በሚል ጽሑፉ የኮሙኒስት ሥርዓት በምን ጸንቶ ሊቆም እንደቻለ ሲያስረዳ አንድ ምሳሌ አቅርቦ ነበር። አንድ አትክልት ሻጭ በየቀኑ ጠዋት 'የዓለም ወዛደሮች ተባበሩ!' የሚል መፈክር በሱቁ መስኮት ላይ ይሰቅላል። እሱ ራሱ አያምንበትም፤ ማንም አያምንበትም። ነገር ግን ችግርን ለመሸሸግና 'ታዛዥ' መስሎ ለመታየት ብቻ ይሰቅለዋል። ሁሉም ሱቅ ላይ ይህ መፈክር ስለሚሰቀልም ያ ሥርዓት ይቆያል። ይህ ሥርዓት የቆመው በኃይል ብቻ ሳይሆን፣ ተራው ሕዝብ ውሸት መሆኑን እያወቀ በሚፈጽመው የማስመሰል ተግባር ነው።

​ሃቨል ይህንን 'በውሸት ውስጥ መኖር' ይለዋል። የሥርዓቱ ጥንካሬ የመጣው ከእውነተኝነቱ ሳይሆን፣ ሁሉም ሰው እውነት እንደሆነ አስመስሎ ለመኖር በመስማማቱ ነው። ደካማነቱም እዛው ላይ ነው፦ አንድ ሰው እንኳ ማስመሰሉን ሲያቆም ያ ቅዥት መፈራረስ ይጀምራል። አሁንም አገራትና ኩባንያዎች ያንን መፈክር ከመስኮታቸው ላይ የሚያወርዱበት ጊዜ አሁን ነው።

​ለበርካታ አሥርተ ዓመታት እንደ ካናዳ ያሉ አገራት 'በሕግ በሚመራው ዓለም አቀፍ ሥርዓት' ጥላ ሥር በልጽገዋል። በሕጎቹ ተጠቅመናል፣ መርሆዎቹንም አወድሰናል። ግን ይህ ትረካ በከፊል ውሸት እንደነበረም እናውቃለን። ኃያላን አገራት ሲመቻቸው ከሕጉ ራሳቸውን እንደሚያገሉ፣ የንግድ ሕጎች አድሏዊ እንደሆኑና ፍትህ እንደ ተከሳሹ ማንነት እንደምትለዋወጥ እንረዳ ነበር። ይሁን እንጂ፣ ይህ 'ልብ-ወለድ' ለጊዜው ጠቃሚ ነበር።

የአሜሪካ የበላይነት ለዓለም የንግድ መረጋጋት፣ ለጸጥታና ለሰላም አስተዋጽኦ ስላበረከተ፣ እኛም ያንን መፈክር በመስኮታችን ላይ ሰቅለን፣ ትረካውና እውነታው መካከል ያለውን ገደል እንዳላየን ሆነን ኖረናል።​ይህ ስምምነት አሁን አብቅቷል!

​ግልጽ ልሁን፦ ያለነው በትልቅ መናጋት (Rupture) ውስጥ ነው። ባለፉት ሁለት አሥርተ ዓመታት ያጋጠሙን የፋይናንስ፣ የጤና፣ የኢነርጂና የፖለቲካ ቀውሶች፣ ግሎባላይዜሽን እጅግ አደገኛ ሊሆን እንደሚችል አሳይተውናል። አሁን ደግሞ ኃያላን አገራት የኢኮኖሚ ትስስርን እንደ መሣሪያ መጠቀም ጀምረዋል። የንግድ ቀረጥን እንደ ማስፈራሪያ፣ የፋይናንስ መዋቅርን እንደ ማገቻ፣ የምርት ሰንሰለትን ደግሞ እንደ ድክመት በመጠቀም ሌላውን እያጠቁ ነው። ትስስር ለተገዥነት መሣሪያ በሚሆንበት ጊዜ፣ 'በጋራ ተጠቃሚነት' ውሸት ውስጥ መኖር አይቻልም።

​እንደ WTO፣ UN እና COP ያሉ ዓለም አቀፍ ተቋማት አቅማቸው ተዳክሟል። በዚህም ምክንያት ብዙ አገራት የራሳቸውን ነጻነት በኢነርጂ፣ በምግብ፣ በማዕድንና በፋይናንስ ረገድ ለመገንባት እየተገደዱ ነው። ራሱን መመገብ፣ ማገዶ ማቅረብና መከላከል የማይችል አገር አማራጩ ጥቂት ነው።

ሕጉ ካልጠበቀዎት፣ ራስዎን መጠበቅ ግድ ይላል። ነገር ግን ግልጽ እንሁን፦ ይህ ዓለምን ወደ 'ምሽግ' (Fortress) ይቀይራታል። የምሽግ ዓለም ደግሞ ደሃና ደካማ ነው።
​የኃያላን አገራት 'ግብታዊ' ግንኙነቶች (Transactionalism) ዘላቂ አይደሉም።

አጋሮች ከሥጋት ለመውጣት ሲሉ አማራጮችን መፈለጋቸው አይቀሬ ነው። ይህ ደግሞ ሉዓላዊነትን በአዲስ መልክ መገንባት ይጠይቃል። ጥያቄው 'ከአዲሱ እውነታ ጋር እንላመድ ወይ?' ሳይሆን፣ 'ምን ዓይነት ለውጥ እናምጣ?' የሚለው ነው።

​ካናዳ ይህንን የጥንቃቄ ደወል ቀድማ ሰምታለች። የቆየው 'የጂኦግራፊ አቀማመጣችንና አጋርነታችን ብቻውን ብልጽግና ያመጣል' የሚለው እሳቤ አሁን አይሰራም። አዲሱ አካሄዳችን 'በእሴት ላይ የተመሠረተ ተጨባጭነት' (Values-based realism) ነው። ይህም ማለት በመርህ ደረጃ ጽኑ፣ በተግባር ደግሞ ብልህ መሆን ነው።

በመርሆቻችን አንደራደርም፤ ነገር ግን ዓለምን እንዳለች እንቀበላታለን እንጂ እንደምንመኛት እንድትሆን አንጠብቅም።

​እኛ ከእንግዲህ በእሴቶቻችን ጥንካሬ ብቻ ሳይሆን፣ በጥንካሬያችን ዋጋ ላይ እንመካለን።

​ይህንን ጥንካሬ በቤታችን እየገነባን ነው። ግብር ቀንስናል፣ የንግድ እንቅፋቶችን አስወግደናል፣ በኢነርጂ፣ በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና በማዕድን ዘርፍ ትሪሊዮን ዶላር ኢንቨስት እያደረግን ነው። የመከላከያ ወጪያችንን እስከ 2030 እጥፍ እናደርጋለን። በአውሮፓ ህብረት፣ በቻይና፣ በኳታርና በሌሎች አገራት የስትራቴጂክ አጋርነትን መሥርተናል። ከሕንድና ከደቡብ ምስራቅ እስያ አገራት ጋር የንግድ ድርድሮችን እያደረግን ነው።

​ይህ 'የዋህነት' አይደለም። ይህ የሚሰሩ ጥምረቶችን መፍጠር ነው። መካከለኛ አገራት አብረው መቆም አለባቸው፤ ምክንያቱም በውሳኔው ጠረጴዛ ዙሪያ ካልተቀመጣችሁ፣ በምናሌው (Menu) ላይ መሆናችሁ አይቀርም! ኃያላን ብቻቸውን መቆም ይችላሉ፣ መካከለኛ አገራት ግን ከኃያላን ጋር ብቻቸውን ሲደራደሩ በድክመት ውስጥ ሆነው ነው። ይህ ሉዓላዊነት ሳይሆን ተገዥነትን መቀበል ነው።
​ለመሆኑ መካከለኛ አገራት 'በእውነት ውስጥ መኖር' ማለት ምን ማለት ነው?

​እውነታውን በስሙ መጥራት፦ ሥርዓቱ መናጋቱን ማመን።
​በአቋም መጽናት፦ ለሁሉም ወገን እኩል መስፈርት መጠቀም።
​ተጋላጭነትን መቀነስ፦ የውስጥ ኢኮኖሚን ማጠናከር።
​ካናዳ ዓለም የሚፈልገው ነገር ሁሉ አላት። ማዕድን፣ ኢነርጂ፣ የተማረ ሕዝብና ካፒታል አለን። ከሁሉም በላይ ግን እውነታውን ተረድተን ለመንቀሳቀስ ወስነናል።

​ያንን መፈክር ከመስኮታችን ላይ አውርደነዋል።

​ያ አሮጌ ሥርዓት አይመለስም። ናፍቆትም ስትራቴጂ ሊሆን አይችልም። ከዚህ ፍርስራሽ ውስጥ ግን የተሻለና ፍትሃዊ ዓለም መገንባት እንችላለን። ኃያላን ጉልበት አላቸው። እኛ ግን ማስመሰልን የማቆም፣ እውነታውን የመጥራትና አብሮ የመቆም ኃይል አለን።

​ይህ የካናዳ መንገድ ነው። ይህ መንገድ አብሮን መጓዝ ለሚፈልግ ለማንኛውም አገር ክፍት ነው።"

"ኦፕሬሽን አብስሉት ሪዞልቭ" (Operation Absolute Resolve)

በየኔታ ትዩብ

የኒኮላስ ማዱሮ በቁጥጥር ስር መዋል የተከናወነበት ኦፕሬሽን

በአደገኛነቱና በዝግጅቱ ረቂቅነት ለታሪክ የሚቀመጥ ድንቅ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ነው። ክትትሉና ጥቃቱ እንዴት እንደተከናወነ የሚገልጸው ዝርዝር መረጃ እነሆ

1. ድምፅ አልባው የጥላ ክትትል (The Invisible Surveillance)

ኦፕሬሽኑ ከመጀመሩ ከወራት በፊት የአሜሪካ የስለላ ተቋማት (CIA እና NSA) በማዱሮ ላይ ጥብቅ ክትትል ጀምረው ነበር።

ይህ ክትትል ተራ የሳተላይት ምስል ብቻ አልነበረም የደህንነት ባለሙያዎቹ የማዱሮን የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ እስከ ጥቃቅን ዝርዝር ድረስ ያጠኑ ነበር።

* የልምድ ጥናት፦

ማዱሮ በምን ሰዓት እንደሚተኙ ምን ዓይነት ልብስ እንደሚለብሱ፣ምን እንደሚመገቡ እና እንዲያውም የሚወዷቸው የቤት እንስሳት (Pets) እንቅስቃሴ ሳይቀር በዝርዝር ተጠንቷል።

* ሰው ሰራሽ ምሳሌ (Replica)፦

የዴልታ ፎርስ (Delta Force) አባላት ኦፕሬሽኑን ለመለማመድ ማዱሮ የሚኖሩበትን የ "ፉዌርቴ ቲዩና" (Fuerte Tiuna) ወታደራዊ ግቢን በትክክል የሚመስል ህንፃ በአሜሪካ ውስጥ ሰርተው ለሳምንታት ሲለማመዱ ከርመዋል።

2. ጨለማን የመጎናጸፍ ጥበብ (Plunging into Darkness)

ጥር 3 ቀን 2026 ሌሊት 8:00 ሰዓት (2:00 AM) ላይ ካራካስ ከተማ በድንገት ድቅድቅ ጨለማ ውስጥ ወደቀች።

የአሜሪካ የሳይበር እና የኤሌክትሮኒክስ ጦርነት ክፍሎች የከተማዋን የኤሌክትሪክ ሃይል እና የመገናኛ ዘዴዎች ሙሉ በሙሉ አሽመደመዱ።

ከ150 በላይ የአሜሪካ የጦር አውሮፕላኖች የቬንዙዌላን የአየር መከላከያ ጣቢያዎች እና ወታደራዊ ማዕከላት በአንድ ጊዜ ደበደቡ።

ይህ የሆነው የማዱሮ ጠባቂዎች ግራ እንዲጋቡና ወደ ቤተ መንግስቱ የሚመጣውን እርዳታ ለመቁረጥ ነበር።

3. የደቂቃዎች ኦፕሬሽን (The Strike)

በዚያው ቅጽበት፣ "የሌሊት አሳዳጆች" (Night Stalkers) በመባል የሚታወቁት የልዩ ሃይል ሄሊኮፕተሮች ድምፃቸውን አጥፍተው የማዱሮ መኖሪያ ላይ አረፉ።

የብረት በሮች እና የጋዝ መቁረጫዎች፦

ማዱሮ እና ባለቤታቸው ሲሊያ ፍሎሬስ ወደ የብረት ክፍል (Safe Room) ለመግባት ቢሞክሩም የዴልታ ፎርስ አባላት ፈጣን ነበሩ።

ፕሬዝዳንቱ በሩን ዘግተው እንዳያመልጡ ወታደሮቹ ግዙፍ የጋዝ መቁረጫዎችን (Blowtorches) በመጠቀም የብረት በሮቹን ሰባብረው ገቡ።

* ያልተጠበቀ ፍጥነት፦

አጠቃላይ የማዱሮን መኖሪያ የመቆጣጠር ስራ የተከናወነው ባልተሟላ 30 ደቂቃ ውስጥ ነበር።

ማዱሮ በቁጥጥር ስር ሲውሉ የስፖርት ልብስ (Nike Tech sweatsuit) ለብሰው ነበር።

4. የሽኝት ጉዞ (The Extraction)

ማዱሮ እና ባለቤታቸው ወዲያውኑ አይናቸው ተሸፍኖና ድምፅ እንዳይሰሙ የሚያደርግ የጆሮ ማዳመጫ ተደርጎላቸው በሄሊኮፕተር ተወሰዱ።

መጀመሪያ በካሪቢያን ባህር ላይ ወደምትገኝ "ዩኤስኤስ አይዎ ጂማ" (USS Iwo Jima) የጦር መርከብ በመቀጠልም በቀጥታ ወደ ኒው ዮርክ ተወሰዱ።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ ይህንን ኦፕሬሽን በኋይት ሃውስ ውስጥ ሆነው በቀጥታ ስርጭት (Real-time) ይከታተሉት የነበረ ሲሆን "በጣም የተሳካ እና ድንቅ ስራ" በማለት ገልጸውታል።

የሚመጣው መዋቅራዊ የሥራ አጥነት ችግር

ለአሥርተ ዓመታት የሥራ ገበያው በአንድ የውስጠ-ሽፋን ተዋረድ ላይ የተመሠረተ ነበር፡- በእጅ የሚሰሩ ሥራዎች፣ ሰማያዊ አንገትጌ ሥራዎች ተብለው የሚጠሩት፣ ለችግሮች የበለጠ ተጋላጭ እንደሆኑ ሲቆጠሩ፣ የእውቀትና የአስተዳደር ቦታዎች – ነጭ አንገትጌ ሥራዎች – ደግሞ ከፍተኛ መረጋጋትና ማኅበራዊ ዕድገት ይሰጡ ነበር።

ሰማያዊ አንገትጌዎች ከምርት፣ ከአካላዊ ጉልበትና ከቴክኒካዊ ክህሎት ጋር የተያያዙ ናቸው። ነጭ አንገትጌዎች ደግሞ ከመረጃ ሂደት፣ ከአስተዳደርና ከትንተና ጋር የተያያዙ ናቸው። ይህ ልዩነት የትምህርት አወቃቀሮችን፣ ደመወዝን አልፎ ተርፎም ማኅበራዊ ማንነትን ቀርጿል። ነገር ግን ዛሬ ይህ ሚዛን በመሠረቱ ተገልብጧል።

የለውጡን መጠን ለመረዳት የ2001 የቻይና ድንጋጤ (China Shock) የሚባለውን ማስታወስ ጠቃሚ ነው።

ቻይና ወደ ዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) መግባቷ በሺዎች የሚቆጠሩ የምዕራባውያን ኩባንያዎች ምርታቸውን እጅግ በጣም ዝቅተኛ የጉልበት ዋጋ ወዳለባት አገር እንዲያዛውሩ አስችሏቸዋል። ውጤቱ ጥልቅና ዘላቂ ነበር፡- በዩናይትድ ስቴትስ ከ3.2 ሚሊዮን በላይ የምርት ሥራዎች ጠፍተዋል፣ በአውሮፓ ደግሞ ሙሉ ክልሎች ከኢንዱስትሪነት ወጥተዋል። ሰማያዊ አንገትጌ ሠራተኞች የዚህ ድብደባ ግንባር ቀደም ተጠቂዎች ነበሩ። ይሁን እንጂ በተመሳሳይ ጊዜ የአገልግሎት፣ የቴክኖሎጂና የአስተዳደር ዘርፎች በማደግ የተወሰነውን ግፊት ቀንሰዋል። ነጭ አንገትጌ ሠራተኞች ከመዳን ባሻገር አቋማቸውን አጠናክረዋል።

የዩኒቨርሲቲ ዲግሪ እንደ መከላከያ ጋሻ አገልግሏል።

ግን ታሪክ ራሱን የሚደግም ብቻ ሳይሆን – ይገለብጣል። ዛሬ እየተፈጠረ ያለው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ድንጋጤ (AI Shock) የተመሠረተው የምርት በጂኦግራፊያዊ ዳግም መዘዋወር ላይ ሳይሆን፣ በቴክኖሎጂ አማካኝነት የሠራተኛን ምትክነት ላይ ነው። ሰው ሠራሽ ብልህነት በአንድ ወቅት ንጹህ የሰው ልጅ ሥራዎች ተብለው ወደተቆጠሩ ተግባራት ዘልቆ እየገባ ነው፡- የደንበኞች አገልግሎት፣ የመረጃ ትንተና፣ የሂሳብ አያያዝ፣ አልፎ ተርፎም ዝቅተኛ ደረጃ የአስተዳደር ውሳኔዎች።

ዒላማው አካላዊ ጉልበትን ብቻ ሳይሆን የእውቀት ጉልበትን ጭምር ነው። ይህም ማለት ለመጀመሪያ ጊዜ ነጭ አንገትጌ ሠራተኞች በከፍተኛ ደረጃ ለራስ-ሰር ሥርዓት (automation) አደጋ ተጋልጠዋል ማለት ነው።

የአሜሪካው ሴልስፎርስ ምሳሌ ገላጭ ነው። ኩባንያው በጥቂት ዓመታት ውስጥ የደንበኞች ድጋፍ ቦታዎቹን ከ9,000 ወደ 5,000 የቀነሰ ሲሆን፣ ከ90% በላይ ትክክለኛነት ባለው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ሥርዓቶች ከ30-50% የውስጥ ሥራዎችን እንዲረከቡ አድርጓል።

ተመሳሳይ ልምዶች በባንክ ዘርፍ፣ በኢንሹራንስ፣ በችርቻሮ፣ አልፎ ተርፎም በሕግና በፋይናንስ ሙያዎች እየተተገበሩ ነው።

የገበያ መረጃ እንደሚያሳየው ከፍተኛ ክፍያ በሚከፈልባቸው ነጭ አንገትጌ ቦታዎች የሥራ ቅጥር በከፍተኛ ሁኔታ እየቀነሰ ሲሆን፣ እንደ ጤና፣ ሎጂስቲክስና ትራንስፖርት ባሉ አካላዊ መገኘትና የሰዎች ተለዋዋጭነት የሚጠይቁ ሙያዎች ፍላጎት እየጨመረ ነው። በሌላ አገላለጽ፣ ሰማያዊ አንገትጌ ሠራተኞች – በተቃራኒው – ከነጭ አንገትጌ ሠራተኞች በበለጠ ጠንካራ መሆናቸውን እያሳዩ ነው።

ወሳኙ ጥያቄ ይህ ዑደታዊ ማስተካከያ ነው ወይስ ዘላቂ ለውጥ? ሁሉም ነገር ወደ ሁለተኛው ያመለክታል። ሰው ሠራሽ ብልህነት ሌላ የቴክኖሎጂ ፈጠራ ብቻ ሳይሆን የአብነት ለውጥ (paradigm shift) ነው፡- እውቀት የሚመረትበትና የሚበዘበዝበትን መንገድ እየቀየረ ነው።

በኢኮኖሚ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ምርታማነት ከነጭ አንገትጌ የሥራ ስምሪት መጨመር ጋር ሳይመጣጠን በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር ይችላል። ትልልቅ ባንኮች ከሥራ ፈጠራ ጋር የማይመጣጠን የሀገር ውስጥ ምርት (GDP) ዕድገት እንደሚኖር አስቀድመው እያስጠነቀቁ ነው። ይህ የተለመደ የኢኮኖሚ ውድቀት አይደለም – ነጭ ውድቀት ነው፡- በኢኮኖሚ ዕድገት ጊዜም ቢሆን በእውቀት ሙያዎች ውስጥ የሚከሰት መዋቅራዊ የሥራ አጥነት ነው።

እንዴት ምላሽ ልንሰጥ እንችላለን? መልሱ ቴክኖሎጂን በመካድ ሳይሆን በስትራቴጂያዊ መላመድ ላይ ነው። ገበያው እየሞተ አይደለም፤ እየተለወጠ ነው። ዋጋው ከቋሚ እውቀት ወደ ክህሎቶች፣ ወሳኝ አስተሳሰብ፣ የቴክኖሎጂ ግንዛቤና ከአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ጋር የመተባበር ችሎታ እየተሸጋገረ ነው።

በዕድሜ ልክ ትምህርትና ክህሎትን በማደስ ላይ ኢንቨስት የሚያደርጉ ሠራተኞች በፍጥነት ወደ ገበያው ይመለሳሉ። የሰው-ሰርተፍሻል ኢንተለጀንስ ሞዴሎችን የሚቀበሉ ንግዶች ማኅበራዊ ሚዛንን ሳይረብሹ በምርታማነት ያድጋሉ። እንዲሁም መንግሥት ሥልጠናን፣ ተለዋዋጭነትንና ንቁ የሥራ ስምሪትን በማጠናከር የቴክኖሎጂ ዕድገትን ከማኅበራዊ ትስስር ጋር የሚያገናኝ አዲስ ማኅበራዊ ውል መቅረጽ ይኖርበታል።

ሰው ሠራሽ ብልህነት ሌላ መሣሪያ ብቻ አይደለም። የሥራውን መሠረት እየቀየረ ያለ ኃይል ነው። እውነተኛው ጥያቄ የሥራ ገበያው ይለወጥ ይሆን አይደለም። ለውጡን የሚመራው እኛው እንሆን ይሆን የሚለው ነው።

ይሄን ፅሁፍ የፃፉት በአቴንስ ዩኒቨርሲቲ የፋይናንስ ፕሮፌሰር እና የኤስ.ኤፍ.ኬ ፋይናንስ ቡድን ፕሬዚዳንት ኢቫንጀሎስ ኤም ስፋኪያናኪስ
ናቸው።

ቻይና ለአፍሪካ ቡና አብቃዮች ከቀረጥ ነፃ ፓሊሲዋን አስፋፋች !!

#ethiopia | ቻይና ከዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) ጋር ባደረገችው ውይይት፣ ከቤጂንግ ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ላላቸው ባላደጉ አገሮች (LDCs) ሁሉ ከቀረጥ ነፃ የንግድ ፖሊሲዋን እንደምታሰፋ አስታወቀች። ይህ አዲስ ፖሊሲ በተለይ ለአፍሪካ የቡና አብቃዮች ትልቅ የገበያ ዕድል ይፈጥራል ተብሎ ይጠበቃል።

ፖሊሲው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባላደጉ አገሮች ዝርዝር ውስጥ የተካተቱትን 44 አገሮች የሚሸፍን ሲሆን፣ ከእነዚህ ውስጥ 32ቱ በአፍሪካ ይገኛሉ። ከዚህ ቀደም ቻይና ከአንዳንድ የአፍሪካ አገሮች በሚገቡ ጥሬ ቡናዎች ላይ ስምንት በመቶ ቀረጥ ትጥል የነበረ ቢሆንም፣ ከ2023 ጀምሮ ግን ከኢትዮጵያ እና ከሌሎች ሁለት የአፍሪካ አገሮች የሚገባ ቡና ከቀረጥ ነፃ ሆኖ ነበር።

ዋና ዋና የቡና አምራቾች የሆኑት ኢትዮጵያ እና ኡጋንዳ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባላደጉ አገሮች ዝርዝር ውስጥ ሲገኙ፣ ታንዛኒያ፣ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ጊኒ እና ቶጎም በዚህ ዝርዝር ውስጥ ይገኛሉ።

የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ባወጣው መግለጫ መሠረት፣ ከቻይና ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ላላቸው 53 የአፍሪካ አገሮች በሙሉ ከቀረጥ ነፃ የንግድ ፖሊሲዋን ለማስፋፋት ዝግጁ መሆኗን ገልጻለች።

ይህ እርምጃ በቻይና-አፍሪካ ስምምነት ላይ የተጠቀሰውን "ቻይና የሸቀጦችን ንግድ ለማሳደግ፣ የክህሎትና የቴክኒክ ሥልጠናዎችን ለማሳደግ እንዲሁም የጥራት ምርቶችን የማስተዋወቅ ሥራን ለማስፋት የገበያ ተደራሽነትን፣ የቁጥጥርና የኳራንቲን እና የጉምሩክ ክሊራንስ እርምጃዎችን ትወስዳለች" የሚለውን አቅጣጫ የሚያጠናክር ነው።
#ቅዳሜ ገበያ