(ዘ-ሐበሻ ዜና) ከሱዳን እየተስፋፋ የመጣው የእርስ በርስ ግጭት በቀጠናው ላይ የደኅንነት ስጋት እያሳደረ ባለበት በአሁኑ ወቅት፣ ኢትዮጵያ በሀገሪቱ የሚገኙ ከአንድ ነጥብ አንድ ሚሊዮን በላይ ስደተኞችን ወደ ማኅበራዊና ኢኮኖሚው መዋቅር ለማዋሃድ የጀመረችው አዲስ ፕሮጀክት ለዓለም አቀፉ የስደተኞች ቀውስ እንደ አዲስ አርአያነት ያለው አማራጭ እየተጠቀሰ ይገኛል። ይሁን እንጂ ይህ ተስፋ ሰጪ እርምጃ እየተራመደ ያለው፣ በምዕራብ ኢትዮጵያ አሶሳ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ ወታደራዊ የጦር ሰፈር ውስጥ የሱዳኑ የፈጣን ድጋፍ ኃይሎች (RSF) ምስጢራዊ ማሰልጠኛ መክፈታቸውን ተከትሎ በስደተኞች ላይ ከፍተኛ ፍርሃትና ድንጋጤ በነገሰበት ማዕቀፍ ውስጥ መሆኑን የእንግሊዙ ዘ ጋርዲያን ጋዜታ ጋዜጠኛ ማርክ ታውንሰንድ ከአሶሳ የላከው ዘገባ ያመለክታል።

ከአሶሳ ወታደራዊ ካምፕ ጥቂት ርቀት ላይ በሚገኘው የኡራ ስደተኞች መጠለያ ውስጥ የሚኖሩ 14 ሺህ 500 የሚጠጉ የሱዳን ስደተኞች፣ ከአሰቃቂው የዳርፉር እና የካርቱም ጭፍጨፋ አምልጠው የመጡ ቢሆንም፣ አሁን ደግሞ የሕዋሃት/አር ኤስ ኤፍ ታጣቂዎች በአቅራቢያቸው መገኘታቸው በኢትዮጵያ ምድር ውስጥ ጭምር ሊያድኑንና የባለስልጣናትን የግድያ ዝርዝር ሊያዘጋጁ ይችላሉ በሚል ታላቅ ስጋት ውስጥ ወድቀዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በቅርቡ የተካሄደውን አጠቃላይ ምርጫ በድጋሚ ማሸነፋቸውን ተከትሎ፣ የፖለቲካ እና የደኅንነት ተንታኞች የሀገሪቱን የወደፊት ዕጣ ፈንታ በከፍተኛ ጥንቃቄ እየተከታተሉት ይገኛሉ። አንዳንድ ምሁራን አዲሱ የሥልጣን ዘመን አዳዲስ የውስጥና የውጭ ግጭቶችን ሊያስተናግድ ይችላል የሚል ስጋት ያላቸው ሲሆን፣ በተለይም ኢትዮጵያ በጎረቤት ሱዳን ግጭት ውስጥ ልትገባ የምትችልበት ዕድል ቀውስ ሊፈጥር እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ።

ይህ የጂኦ-ፖለቲካዊ ሽኩቻ የሱዳን መደበኛ ጦር፣ የኤርትራ ሰራዊት፣ የትግራይ አማፂያን እና የኢትዮጵያ ታሪካዊ ባላጋራ የሆነችው ግብፅን በአንድ ወገን አሰልፎ ኢትዮጵያን ሊገጥም የሚችልበትን እጅግ አደገኛና ሁለቱንም ወገኖች ሊያጠፋ የሚችል የክልላዊ ጦርነት ስጋት የደቀነ መሆኑን የገለጸው የዘጋርዲያን ዘገባ፣ ይህ ዓይነቱ መጠነ ሰፊ ውድመት ሊያስከትል የሚችለው ፍርሃት ራሱ በአካባቢው አዲስ ጦርነት እንዳይቀሰቀስ እገዳ ሆኗል የሚሉ ዲፕሎማቶች አሉ።

ነገር ግን ይህ ሁሉ ውጥረት ባለበት ሁኔታ የኢትዮጵያ መንግሥት ስደተኞችን በተመለከተ ፍጹም የተለየና ተራማጅ የሆነ ፖሊሲ ይዞ ብቅ ብሏል። መንግሥት በአዲስ አበባው ዓድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ባዘጋጀው ደማቅ ሥነ-ሥርዓት፣ “ማካተት” የተሰኘ አቅኚ ፕሮጀክትን በይፋ አስጀምሯል። ይህ ስትራቴጂ በአፍሪካ ካሉ ትላልቅ የስደተኞች ቁጥሮች አንዱ የሆነውን የሀገሪቱን ስደተኞች በረድኤት ድርጅቶች ዕርዳታ ላይ ጥገኛ ከማድረግ ይልቅ፣ ወደ ትምህርት፣ ጤና ጥበቃ እና የሥራ ገበታ እንዲገቡ በማድረግ የሀገሪቱ የኢኮኖሚና ማኅበራዊ አካል፣ እንዲሁም ግብር ከፋይ ነዋሪዎች እንዲሆኑ ታስቦ የተነደፈ ነው። ይህ አሠራር በአሁኑ ወቅት በአሜሪካና በአውሮፓ ከሚታየው ስደተኞችን የመግፋትና ፀረ-ስደተኛ አጀንዳ ፍጹም ተቃራኒ በመሆኑ፣ ለዓለም አቀፉ የስደት ቀውስ አዲስና ዘላቂ መፍትሔ ሊሆን እንደሚችል ባለሙያዎች ያምናሉ።

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር (UNHCR) አዲሱ መሪ እና የቀድሞው የኢራቅ ፕሬዝዳንት የነበሩት ባርሃም ሳሊህ፣ የኢትዮጵያን አካሄድ በዓለም ላይ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን መፈናቀል ለመፍታት እስካሁን ከተደረጉት ሙከራዎች ሁሉ እጅግ ታላቅና ደፋር እርምጃ ሲሉ አሞካሽተውታል። እሳቸው ራሳቸው የቀድሞ ስደተኛ እንደመሆናቸው መጠን፣ በዓለም ዙሪያ ካሉ 41 ነጥብ 6 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል 70 በመቶ ያህሉ ለዓመታት በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ተዘግተው እንደሚገኙ ጠቅሰው፣ የሰብዓዊ ዕርዳታ ፈንድ በከፍተኛ ሁኔታ እየቀነሰ ባለበት በዚህ ዘመን ሰዎችን ዘላቂ ባልሆነ ዕርዳታ ላይ ብቻ ጥገኛ ማድረግ እንደማይቻል አስገንዝበዋል። በመሆኑም ምዕራባውያን አገራት ከዚህ ፖለቲካዊ የስደተኞች ጉዳይ ከመሸሽ ይልቅ፣ እንደ ኢትዮጵያ ዓይነት ስደተኞችን ራሳቸውን እንዲችሉ የሚያደርግ የአሠራር ዘይቤን መከተልና የስብአዊ መብት አቀራረባቸውን በድጋሚ መተርጎም እንዳለባቸው በጥብቅ አሳስበዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን (UNHCR) ሐሙስ ዕለት ባወጣው ዓመታዊ ሪፖርት፣ በግጭት ወይም በጭቆና ምክንያት በግዴታ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር በአስር ዓመት ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ በ2025 መቀነሱን አስታወቀ። ይሁን እንጂ፣ 118 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች አሁንም ከመኖሪያ ቀያቸው እና ከሀገራቸው ተፈናቅለው እንደሚገኙ በመግለጽ፣ ቁጥሩ አሁንም እጅግ አሳሳቢ መሆኑን ተቋሙ አስጠንቅቋል።

የኮሚሽኑ የ2025 ዓለም አቀፍ አዝማሚያዎች ሪፖርት እንደሚያሳየው፣ በዓመቱ መጨረሻ በግጭት፣ በዓመጽ ወይም በጭቆና ምክንያት የተፈናቀሉ ሰዎች አጠቃላይ ቁጥር 117.8 ሚሊዮን ደርሷል። ይህ አሃዝ ስደተኞችን፣ ጥገኝነት ጠያቂዎችን፣ በሀገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን እና ዓለም አቀፍ ጥበቃ የሚያስፈልጋቸውን ሌሎች ቡድኖችን ያጠቃልላል። የኮሚሽኑ ዋና የስታስቲክስ ባለሙያ ታሬክ አቡ ቻባክ፣ ይህ ቁጥር ሊቀንስ የቻለው በርካታ ሰዎች ወደ ሀገራቸው በመመለሳቸው እና ብዙ ስደተኞች በተጠለሉበት ሀገር ዜግነት በማግኘታቸው መሆኑን አብራርተዋል። የተመድ የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር ባርሃም ሳሊህ በበኩላቸው፣ በአብዛኛው በግጭት ምክንያት የተፈናቀሉት ሰዎች አሃዝ አሁንም ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን አስገንዝበዋል።

ምንም እንኳን ከቀዳሚው ዓመት የሦስት በመቶ ቅናሽ ቢታይም በ2025 ብቻ 5.4 ሚሊዮን ሰዎች ጥገኝነት ፍለጋ ዓለም አቀፍ ድንበሮችን አቋርጠዋል። ባለፈው ዓመት ከተመዘገቡት 41.6 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዙት ሕፃናት ሲሆኑ፣ አብዛኞቹ ስደተኞች ዝቅተኛ እና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ሀገራት ውስጥ ይኖራሉ። በተለይም ኮሎምቢያ፣ ጀርመን እና ቱርክ እያንዳንዳቸው ከሁለት ሚሊዮን በላይ ስደተኞችን ተቀብለው አስተናግደዋል። ከአስር ስደተኞች መካከል ሰባቱ ከአምስት ዓመታት በላይ በስደት የኖሩ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ በድሃ ሀገራት በሚገኙ ሰፋፊ ካምፖች ውስጥ ተወስነው ይገኛሉ። ኮሚሽነር ሳሊህ፣ የሰብአዊ ዕርዳታ የሰዎችን ሕይወት ማትረፍ ቢችልም፣ ትውልዶችን ላልተወሰነ ጊዜ ለመደገፍ የታሰበ አለመሆኑን ገልጸው፣ ተቋማቸው በሰብአዊ ዕርዳታ ላይ ጥገኛ የሆኑ የረጅም ጊዜ ስደተኞችን ቁጥር እ.ኤ.አ. በ2035 በግማሽ ለመቀነስ ማቀዱን ተናግረዋል።

ሪፖርቱ አክሎም ባለፈው ዓመት በሀገራቸው ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር 68.7 ሚሊዮን መድረሱን ያሳያል። በሱዳን ያለው ቀጣይነት ያለው ጦርነት 9.1 ሚሊዮን ሰዎችን በማፈናቀል በዓለም ትልቁን የውስጥ መፈናቀል አስከትሏል። ኮሎምቢያ፣ ሶሪያ፣ የመን እና አፍጋኒስታንም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ይገኙባቸዋል። የ2026 የትንበያ መረጃዎችም ከዚህ የተሻለ ተስፋ አላሳዩም። በየካቲት ወር የተቀሰቀሰውን የኢራን ጦርነት ተከትሎ፣ እስከ መጋቢት ወር ድረስ በኢራን ውስጥ 3.2 ሚሊዮን ሰዎች የተፈናቀሉ ሲሆን፣ በግንቦት ወር አጋማሽ ደግሞ አንድ ሚሊዮን ሰዎች በሊባኖስ ውስጥ ተፈናቅለዋል። ይህ ሁኔታ ተቀባይነት የሌለው እና አዲስ የተለመደ ክስተት እንዳይሆን መከላከል እንደሚያስፈልግ ኃላፊው አሳስበዋል።

በ2025 ወደ ሀገራቸው ከተመለሱት 4.4 ሚሊዮን ስደተኞች ውስጥ 90 በመቶ የሚሆኑት ወደ ሶሪያ፣ አፍጋኒስታን እና ሱዳን ያቀኑ ናቸው። ይህ ቁጥር ተቋሙ መረጃ መሰብሰብ ከጀመረበት ባለፉት ስድስት አሥርት ዓመታት ውስጥ ሁለተኛው ከፍተኛ ቁጥር ነው። በተመሳሳይ፣ 10.3 ሚሊዮን የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ወደ ቀያቸው ተመልሰዋል። ነገር ግን ኃላፊው፣ ብዙዎቹ ወደ ሀገራቸው የተመለሱት በጫና እና ክብር ያለው ሕይወት ለመምራት የሚያስችል መሠረተ ልማት በሌለበት ሁኔታ መሆኑን አስጠንቅቀዋል። በተጨማሪም፣ ዜግነት የሌላቸው ሰዎች (በተለይም የሚየንማሩ ሮሂንጋዎች) በባንግላዲሽ፣ አይቮሪኮስት፣ ታይላንድ እና ምያንማር በብዛት የሚገኙ ሲሆን፣ ባለፈው ዓመት ዜግነት ማግኘት የቻሉት 46 ሺህ ብቻ ናቸው።

በ2024 ከነበረው 188 ሺህ የስደተኞች ሰፈራ አሃዝ በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን የገለጹት ሳሊህ፣ መንግሥታት ህጋዊ የሰፈራ መንገዶችን እንዲያስፋፉ ጠይቀዋል። አክለውም፣ "እያንዳንዱ አደገኛ የባህር ጉዞ እና በበረሃ ውስጥ የሚከሰት ሞት የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ውድቀት ማሳያ ነው፤ የዚህ ውድቀት ሰብአዊ ዋጋ የሚለካው በስታትስቲክስ ሳይሆን በሰዎች ሕይወት ነው" ብለዋል።

"አቅማችን ተሟጧል!"
— ኢትዮጵያ ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ አስቸኳይ ጥሪ አቀረበች
#ethiopia | ​ኢትዮጵያ ወደ አገሪቱ የሚገቡ ስደተኞች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ በመምጣቱ፣ መሠረታዊ አገልግሎቶችን ለማቅረብ የመንግስት አቅም እየተሟጠጠ መሆኑን በይፋ አስታወቀች።

​በተለይ በትምህርትና በጤና ዘርፍ የሚሰጡ አገልግሎቶች በስደተኞች ቁጥር መጨመር ምክንያት ከፍተኛ ጫና ወድቆባቸዋል።

በጄኔቫ የኢትዮጵያ ቋሚ መልዕክተኛ አምባሳደር ጸጋዓብ ክበበው በተመድ ስደተኞች ኮሚሽን ስብሰባ ላይ የሀገሪቱን ስጋት በዝርዝር አቅርበዋል።

​ ዓለማቀፉ ማኅበረሰብ ዘላቂ የገንዘብ ድጋፍ እንዲያደርግ እና ስደተኞች በሚገኙባቸው አካባቢዎች በኢንቨስትመንት እንዲሳተፍ ተጠይቋል።

​ከገንዘብ ድጋፍ ባለፈ፣ ለስደቱ መሠረት የሆኑ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርግ አምባሳደሩ አሳስበዋል።
#ethiopia #refugees #humanitarianaid #unhcr #geneva #addisadmas #breakingnews #globalcall #ኢትዮጵያ #ስደተኞች

#ቃለየሱስ በቀለ - የአቪየሽን ወርቃማው ጋዜጠኛ
#ethiopia | ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን ፣ መዝገበ-አእምሮ ( የአማርኛ ኢንሳይክሎፒዲያ ) ፕሮጀክቱ ለአገር የሠሩ ሰዎችን ታሪክ እየሰነደ እንደሆነ ይታወቃል። ይህ ታሪክ በዲጂታል ሚድያዎች ፣በመፅሀፍ፣በድምፅ ትረካና በሌሎችም መንገዶች እየቀረበ እንደሆነ ይታወቃል።በተለይ ጉግል ላይ ታሪካቸው ሲፈለግ የማይገኝ ሰዎች አሁን የሙያ አበርክቷቸው በቀላሉ ኢንተርኔት ላይ በግልፅ ተቀምጦ ይገኛልደ ባለፉት 4 ዓመት ከ 5 ወር ጊዜ ውስጥ የ423 ሰዎችን የሕይወትና የሥራ ታሪክ ለመሰነድ የቻልን ሲሆን 600 ገፅ ባላቸው ሁለት የተለያዩ መፅሐፎች ላይም ታሪኮቹ ዘመን ተሻጋሪ ሆነው እንዲቀመጡ አድርገናል።
#በዚህ የስነዳ ሥራችን ውስጥ በቅፅ 3 ከተካተቱት 20 ዘርፎች ውስጥ የሥራ ዘርፎች ውስጥ ሚድያ አንዱ ነው። በአሁኑ የሚድያ ሰዎችም፣ የቴአትር ባለሙያዎች እየተሰነዱ ይገኛሉ። አጠቃላይ 74 ከፍተኛ የሚድያ አመራሮች፣ሚኒስትሮች ፣ሚኒስትር ዴኤታዎች፣ የግል ሚድያ መሥራቾች፣ዋና አዘጋጆች እና መካከለኛ አመራሮች ተካተዋል። 35 ያህሉ በዋና ሥራ አስፈጻሚ ደረጃ ያሉ ሲሆን የሁሉም ታሪክ በተሟላ ደረጃ ለመሰነድ ተችሏል። የእነዚህን ሰዎች ታሪክ ሰንዶ ለአንባቢ ተደራሽ ማድረግ ፈታኝ ቢሆንም አሳክተነዋል። በዚህ ተግባራችንም ተጠናክረን እንቀጥላለን።
#ዛሬን ሰንደን የምናስነብባችሁ የሚድያ ባለሙያ የቃለየሱስ በቀለን የሙያ ታሪክ ነው። በሚድያው ሥራ ሩብ ክፍለ- ዘመን የዘለቀው ቃለየሱስ በአቬሽን እና ማዕድን ላይ ትኩረት ሰጥቶ በመዘገብ ትልቅ አሻራ አኑሯል። በጋዜጠኝነት ሙያ ውስጥ በአገራችን በአንድ ርዕስ ላይ ትኩረት ሰጥቶ ወይም ተክኖ መዘገብ ባልተለመደበት ሁኔታ ቃለየሱስ ችሎ አሳይቷል። ከባለታሪኩ የተገኘውን መረጃ በማግኘት፣ የቅርብ ሰዎቹን በማነጋገር የሙያ ታሪኩ ተሰንዷል። ዕዝራ እጅጉ እና ታደሠ ማሞ አጠናክረውታል።

፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨
#ትውልድና ዕድገት

‹‹የትኛውም አውሮፕላን ወደ አየር አኮብኩቦ መነሳቱ የተለመደ የጉዞው አማራጭ ቢሆንም አውሮፕላኑ ካሰበበት ደርሶ ማረፉ ደግሞ የግድ መሆን ያለበት ተግባር ነው፡፡››የሚል የአቪየሽን አባባል አለ፡፡በዚህ አባባል ተንደርድረን ወደ ውስጥ እንዝለቅ፡፡ሁሉም ዘርፍ የየራሱ አነፍናፊ ጋዜጠኞች እንዳሉት ሁሉ ቃለየሱስ በቀለ የተባለ ህልመኛና ደፋር ጋዜጠኛ በአቪየሽኑ ዘርፍ በተለየ መንገድ የራሱን የብዕር አሻራ ማኖር መቻሉ የዚህ ፅሁፋችን መነሻ ነው፡፡
#ቃለየሱስ በቀለ የውልደቱም ሆነ የእድገቱ መነሻ የምስራቅ ሸዋ አዳማ (ናዝሬት) ከተማ ናት፡፡ሀምሌ 18/1967 ዓ.ም በአዳማ ሀይለ ማሪያም ማሞ ሆስፒታል ቃለየሱስ የተባለ ብላቴና ከተፋፋመ ምጥ ውስጥ ወቅቱ አብዮታዊ ለውጥ ኢትዮጵያን በሚንጥበት በዚያ ጊዜ የለውጥ አየሩን እየማጉ ድምፃቸውን በማሰማት ይቺን ምድር ከተቀላቀሉት ጨቅላዎች አንዱ ሆኖ ተመዝግቦ በስሙ የልደት ካርድ ወጣለት፡፡
#ይህ ሰው ከመዋዕለ ህፃናት እስከ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ያለውን የትምህርት ጉዞውን ያሳለፈው በናዝሬት ቅዱስ ዮሴፍ ት/ቤት ነው፡፡ትምህርት ቤቱ ከቀለም ትምህርት በተጨማሪ ተማሪዎችን በግብረ ገብና በመፅሀፍ ቅዱስ ትምህርት አንፆ በማብቃት ረገድ የተዋጣለት እንደነበር ቃለየሱስና አብረውት የተማሩት ሁሉ የሚመሰክሩት ሀቅ ነው፡፡
#በ1986 ዓ.ም ውጤታማ ሆኖ የአዲስ አበባ ንግድ ስራ ኮሌጅን ደጃፍ መርገጥ የቻለው ቃለየሱስ በኮሌጁ ሁለት ዓመታት በአካውንቲነግ ሙያ ተምሮ ቢያሳልፍም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ መቀጠሉ ስላልተዋጣልኝ ከልጅነቴ ጀምሮ አልመውና እፈልገው የነበረውን የጋዜጠኝነት ሙያ ለመቀላቀል መንከራተት የየዕለት ተግባሬ ሆነ ይላል፡፡ያኔምደፋር ብዕሩን ስሎ አሰሳውን የጀመረውና በእንግሊዝኛ ቋንቋ አርቲክሎችን እየዘጋጀ ለዴይሊ-ሞኒተር እና ዘ-ሪፖርተር ጋዜጦች ማቅረብ መጀመሩ የምኞት ጭላንጭሉን ወገግ አደረገለት፡፡
#ጋዜጠኝነት

እንደምኞትና ፍላጎቱም መንከራተቱ ፍሬ አፍርቶ ሳምንታዊ የቢዝነስ ጋዜጣ በሆነው ፎርቹን ጋዜጣ ላይ በሪፖርተርነት ተቀጥሮ ማገልገል ጀመረ፡፡ምኞትና ህልሙ መሬት እንዲረግጡ ቀዳሚውን ዕድል ያመቻቸለት የፎርቹን ጋዜጣ መስራችና ማኔጂንግ ኤዲተር የሆነው አቶ ታምራት ሀይለ ጊዮርጊስ በቃለየሱስ የህይወት ጉዞ ውስጥ ትልቅ ዋጋ አለው፡፡የጋዜጠኝነት ሀ ሁን ከማስቆጠር ጀምሮ ከዚያም ባሻገር አንደ ዓለም ባንክ፣የአሜሪካ ኤምባሲና ብሪቲሽ ካውንስል ያሉ ተቋማት በሚያዘጋጁት የሚዲያ ስልጠናዎች ላይ ተሳታፊ እንድሆን ዕድሉን ከማመቻቸት አልፎ ጠንካራ የጋዜጠኝነት ሰብዕናን እንድላበስ ያደረገኝ ባለውለታዬ ታምራት ነው ይላል ቃለየሱስ፡፡
#ወትሮም ለጋዜጠኝነት ታላቅ ጉጉት የነበረው ቃለየሱስ ዜና እንዴት ይፃፋል፣የዜና ግብዓቶች እንዴት ይሰበሰባሉ፣የዜና አስተማማኝ ምንጮችን እንዴት ማዳበር ይቻላል፣ፊቸር አርቲክል እንዴት ይፃፋል የሚሉና ሌሎችም ስልጠናዎችን አግኝቶ በብዕሩ መጠንከር የቻለው በፎርቹን ጋዜጣ ቆይታው እንደሆነ ያስታውሳል፡፡መች ይሄ ብቻ ከሀገር ውጪም በዓለም አቀፍ የአየር ትራንስፖርት በኤር ባስ አማካኝነት ከበረራና የበረራ ደህንነት መረጃ አሰጣጥ ጋር በተያያዘ ስልጠናዎችን በስፋት በመውሰድ የማረጋገጫ ሰርቲፊኬቶችን ተቀብሏል፡፡
#ቃለየሱስ ባለውለታዎቼ ብዙ ናቸው ይላል፡፡የፎርቹን ጋዜጣ ኤዲተር የነበሩት መላኩ ደምሴና ይበቃል ጌታሁን በጋዜጠኝነት ሥነ ምግባር ኮትኩተው ለውጤት አብቅተውኛል ካለ በኋላ በአጠቃላይ የፎርቹን ኤዲተሮች እኔን ጠፍጥፈው ሠርተውኛል ብል ማጋነን አይሆንም በሚል ያለፈበትን የጋዜጠኝነት ህይወት በአጭሩ ገልፆታል፡፡
#ከፎርቹን የሁለት ዓመታት ቆይታ በኋላ ሪፖርተር ጋዜጣን በመቀላቀል ለ18 ዓመታት ከከፍተኛ ሪፖርተርነት እስከ ኤዲተርነት ያገለገለው ቃለየሱስ ከሪፖርተር ጋዜጣ መሥራች አቶ አማረ አረጋዊ ጋር መሥራት መታደል ነው ይላል፡፡ከአቶ አማረ ጋዜጠኝነትን ብቻ ሳይሆን የአገር ፍቅርና ብሔራዊ ጥቅምን (National Interest)፣ደግነትንና ለሠራተኞቹ ያለውን ፍቅርና አክብሮት እንዲሁም ለጋዜጠኞች የሙያ ነፃነት ሰጥቶ ሠርቶ የሚያሠራበትን መልካም ትምህርት ቀስሜያለሁ ብሏል፡፡በሪፖርተር ሳለሁም በርካታ የሙያ ማሻሻያዎችንና የአጭር ጊዜ ሥልጠናዎችን በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገሮች አግኝቻለሁ በማለት ትናንቱን ያመሰግናል፡፡
#በዘ -ሪፖርተር እንግሊዝኛ ጋዜጣ የማቀርባቸው ዘገባዎቼ በአብዛኛው ቢዝነስ ተኮር ነበሩ የሚለው ቃለየሱስ በተለይ በአቪዬሽንና በማዕድን ዘርፎች ላይ አተኩር ስለነበር፤በእነዚህ ዙሪያ በሚሠሩ የውጭ መጽሔቶች ለእኛም ጻፍልን የሚሉ ጥያቄዎች ቀርበውልኝ እ.ኤ.አ. ከ2006 ጀምሮ ኤርላይን ፍሊት ማኔጅመንት፣ወርልድ ኤር ኒውስ፣ኤርላይን ኢኮኖሚክስ፣አፍሪካን ኤሮስፔስና ዓረቢያን ኤሮስፔስ፣አቪዬሽን ኢንተርናሽናል ኒውስ፣አፍሪካን ቢዝነስ እና አፍሪካን ማይኒንግ ጆርናል ለተባሉ መጽሔቶች በፍሪላንስነት ለረዥም ዓመታት ሠርቻለሁ ይላል፡፡
እ.ኤ.አ.በ2008 በእንግሊዝ አገር በሚካሄድ “Best Aerospace Journalist of the Year” ሽልማት ታጭቼና ለንደን ተጋብዤ ዋናውን ሽልማት ባላሸንፍም፣"How Safe Are African Airlines?" በሚል ርዕስ በኤርላይን ፍሊት መጽሔት ላይ ያሳተምኩት ጽሑፍ ከ500 ለውድድር ከቀረቡ ጽሑፎች አምስቱ ምርጥ ውስጥ ለመግባት በመቻሉ፣ሰርተፊኬት ተበርክቶልኛል ብሏል፡፡
#በ2007 ዓ.ም. በትግራይ ሽመልባ የኤርትራ ስደተኞች መጠለያ ካምፕ ጉብኝት በማድረግ፣ ስለኤርትራዊያን ስደተኞች አሳዛኝ ሕይወት "The Woes of Eritrean Refugees” በሚል ርዕስ በዘ- ሪፖርተር ጋዜጣ ያሳተምኩት ሰፊ ጽሑፍ ጄኔቭ በሚገኘው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር (UNHCR) ዋና መሥሪያ ቤት ተመርጦ፣ለረዥም ጊዜ በድረ ገጻቸው ላይ ለንባብ ተቀምጦ ነበር፡፡በሻሸመኔ መልካ ኦዳ ስለሚገኙ የራስ ተፈሪያን ማኅበረሰቦች በቦታው ተገኝቼ የሠራሁት "The Plight of Rastafarians in Ethiopia" ዘገባ ከራስ ተፈሪያን ማኅረሰብ ምሥጋናና ዕውቅና አስገኝቶልኛል ይላል፡፡
ቃለየሱስን አንባቢያን የሚያውቁት ስለኢትዮጵያ አየር መንገድና በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ስለሚካሄዱ የማዕድንና የነዳጅ ፍለጋዎች ተከታታይ በርካታ ዜናዎችን በሪፖርተር ጋዜጣ ላይ በመሥራቱ ነው፡፡ ከዚያ ባለፈም ከተለያዩ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎችና ጋዜጠኞች ጋር የመሥራት ዕድሉን አግኝቷል፡፡

#የተለያዩ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ለሥራ ወደ ኢትዮጵያ በሚመጡበት ወቅትም እነሱን በማገዝ የተለያዩ ሥራዎችን ከውኗል፡፡ከእነዚህም መካከል “CNN, Aljazeera, SKY News, The Economics, National Geographic, Los Angeles Times, News Week, New York Times, Christian Science Monitor, Chicago Tribune…” እና ሌሎችም ከተሳተፈባቸው ውስጥ ይገኙበታል፡፡

እ.ኤ.አ. በ2019 አደጋ የደረሰበት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላንን በተመለከተ ሲኤንኤን (CNN) በሠራቸው ዘገባዎች ላይ በረዳት ፕሮዲዩሰርነት የሠራ ሲሆን፣በወቅቱ ላበረከተው አስተዋጽኦ ከሲኤንኤን ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ምሥጋና ተችሮታል፡፡በዘገባዎቹ ላይም ሙሉ ስሙን በማስፈር ተገቢውን ዕውቅና ሰጥተውታል፡፡የአሜሪካው አልጄዚራ ኢንግሊሽ ቡድን ስለአውሮፕላን አደጋው ዶክመንተሪ ለማዘጋጀት አደጋው ከደረሰ ከአንድ ዓመት በኋላ ወደ ኢትዮጵያ በመጣበት ወቅትም፣አብሮ የአገር ውስጥ ፕሮዲዩሰር (Local Producer) ሆኖ ሠርቷል፡፡

መቼ ይሄ ብቻ ቃለየሱስ የ”Fault Lines” ፕሮግራም አዘጋጅ ከሆነው ጆሽ ረሺንግ (Josh Rushing) እና ፕሮዲዩሰሯ ካቢታ ቺኩሩ ጋር የሠሩት ዶክመንተሪ የተለያዩ አህጉሮችን የሸፈነ ሲሆን፣ለኤሚ አዋርድ ዕጩ ሆኖ ቀርቦም ነበር፡፡
#ከ18 ዓመታት አገልግሎት በኃላ እ.ኤ.አ. በ2020 ሪፖርተር ጋዜጣን ተሰናብቶ ኦሪጅንስ ሚዲያን በማቌቋምና ከኢትዮ ኤፍ ኤም 107.8 ሬዲዮ ጣቢያ የአየር ሰዓት በመውሰድ፣‹‹ኢትዮ የንግድና የኢንቨስትመንት መድረክ››የተሰኘ ፕሮግራም በሳምንት ለሁለት ቀናት እያዘጋጀ ለሦስት ዓመታት ያህል አቅርቧል፡፡ኦሪጅንስ የሚል የጉዞ (Travel Magazine) ለማሳተም እየንቀሳቀሰ የነበረ ቢሆንም፣በኮቪድ ወረርሽኝና በሰሜኑ የአገራችን ክፍል በተቀሰቀሰው ጦርነት ምክንያት ለፍሬ ሊበቃለት እንዳልቻለ በቁጭት ያስታውሳል፡፡
#ገጠመኞቹ
#ቃለየሱስ በጋዜጠኝነት ሙያ የገጠሙኝ ፈተናዎች ብዙ ናቸው ይላል፡፡ሙያው ራሱ የሚያስደስት ነገር እንዳለው ሁሉ ብዙ የሚያስጨንቁና የሚከብዱ ነገሮችም አሉት።ጋዜጠኛው ከህሊናው ጋር ተሟግቶና ሚዛኑን ጠብቆ የሚሰራው ነገር አንዱ ሲሆን።ዘገባን ወቅት ጠብቆ መስራትም የራሱ ፈተና አለው። ሚዛናዊነቱ ሳይጓደልም እንኳን ስለአንድ ነገር ሲፃፍ ወይም ሲዘገብ በዜናው ምከንያት የሚጠቀሙ ወገኖች ሊኖሩ ይችላሉ።
ወዲህ ደግሞ ጉዳቱም የዛን ያህል ነው።አንድ ሚዲያ በሚሰራው ዘገባ ባለስልጣንም ሆነ ካምፖኒ ሊሆን ይችላል የነበረውን አቅም ሊያጣ ይችላል።ይህ የሚዲያ ባህሪ ነው።ፈተናዎቹ የበዙ ቢሆኑም ጋዜጠኛው ሲፅፍ ሚዛናዊነት የተለበሰ መሆን አለበት ባይ ነው ቃለየሱስ።
#ቃለየሱስ ረጅም ዓመት የሠራው ህትመት ሚዲያ ላይ ነው።በአንድ ወቅት ከቺጋጎ ትሪቡን ጋዜጠኛ ጋር ወደ ትግራይ በማቅናት በኢትዮ ኤርትራ ስላለው ሁኔታ ለመዘገብ አመሩ፡፡ሽሬ አካባቢ ሽመልባ የሚባል የኤርትራ ስደተኞች ያሉበትን ስፍራ ጎብኝተውና አነጋግረዋቸው ወደ ሽራሮ ሄዱ፡፡የጦርነቱ ከተማ ወደነበረችው ባድመ ሄደውም ነዋሪዎችን፣አርሶ አደሮችና የከተማውን አስተዳደር ቃኝተውና ቃለመጠይቅ አድርገው ወደ ኤርትራ ድንበር ተጠጉ፡፡
#የኤርትራን መሬት ከወንዝ ባሻገር እያዩና የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት አባላት ሲያስጎበኟቸው የተቀበሩ ፈንጂዎች ስለነበሩ በተባበሩት መንግስታት የሰላም አስከባሪ ሀይል አማካኝነት የፈንጂ ማስወገድ ስራው እየተሰራ ስለነበር የምንረግጠውን መንገድ ጠቆሙን ካለ በኋላ ቀይ ቀይ የተደረገባቸውን ድንጋዮች አሳይተውን ለእግር ፉካ የምትሆን ድንጋይ አሳዩን።ቀይ ምልክት የተደረገባቸውን ድንጋዮች ትተን ሌላ ከረገጥን ልንሞት እንደምንችል ነገሩን።በፈንጂ መሀከል በጭንቅና በዝግታ ያሳለፍንውን ምንጊዜም አልረሳውም ይላል ቃለየሱስ።

ሌላ ጊዜ ደግሞ በአቬየሽን፣በነዳጅ እና ማዕድን ፍለጋ ስራዎች ዙሪያ ለመዘገብ ወደ ሱማሌ ክልል ይሄዳል፡፡ከኦጋዴን ነፃ አውጪ ጋር የነበሩ ውጊያዎች ስለነበሩ አንድ ጊዜ አቦሌ ከሚባል በደቡብ ምዕራብ በሚገኝ ኩባንያ የነዳጅ ስራ ፍለጋ በሚያደረግ ካምፕ ላይ ታጣቂዎቹ ጥቃት ሰንዝረው 9 ቻይናውያን እና ወደ 65 የሚጠጉ ኢትዮጵያውያን ህይወት ያልፋል።

ያንን ለመዘገብ ወደ አካባቢው የሄደው ቃለየሱስ ከቺጋጎ ትሪቡን ጋዜጠኛው ፖልስ አሎቤ ጋር ያለ እንቅልፍ ረጅም ቀናት በማሳለፋቸው በሀሩራማው ኦጋዴን ውስጥ ለረጅም ሰአታት ራሱን ስቶ ወደ ሆስፒታል ተወስዶ በህክምና የነቃበትን ጊዜም ያስታውሳል።ቃለየሱስ ገጠመኞቹ የትየለሌ ናቸው፡፡በችሎት ዘገባ እንዲሁም ጋምቤላ ለዘገባ ሄዶ ያጋጠሙትንም ሁሌ እያስታወሰ ይገረምባቸዋል፡፡ በተለያዩ የአቪዬሽን ስብሰባዎችና እንዲሁም በአውሮፕላን አምራች ካምፓኒዎች በአካል እየተገኘም የሚያማልሉ ዘገባዎችን አስነብቧል፡፡
#ስለ ቃለየሱስ የታላላቅ ሰዎች ምስክርነቶች

"ቃለ ኢየሱስ በቀለ ሪፖርተር ጋዜጣ ላይ በትጋት ከሠሩ ባለሙያዎች አንዱ ነው።" ይላል የሪፖርተር ጋዜጣ መስራች አማረ አረጋዊ። ምስክርነቱንም በመቀጠል፦

"... ቃለ ኢየሱስ በአቬሽን እና በማዕድን ዘገባዎች ላይ ያተኩር እንጁ የተሰጠውን ደስ ብሎት የሚሠራ ጋዜጠኛ ነው። የጋዜጠኝነት የሥነ ምግባር ደንብን አውቆ የሚተገብር ባለሙያ ነው። ፕሮፌሽናሊዝም እንዲሰፍን የሚታገል ጠንቃቃ ባለሙያ መሆኑን መመስከር እወዳለሁ።" በማለት ገልጿል

፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨

#የአቶ ግርማ ዋቄ ምስክርነት
#ቃለ ኢየሱስ በቀለን ረጅም ጊዜ አውቀዋለሁ። ለአቬሽን የተለየ ፍቅር አለው። አለምአቀፍ ኮንፈረንሶች ላይ ንቁ ተሳትፎ ያደርጋል። ከዚያም በዕውቀት ላይ የተመሠረተ ፅሁፍ ያቀርባል።ብስለቱ ይደንቃል። ከሌሎች የስሚ ስሚ ሰምቶ ሳይሆን አንድን ጉዳይ ከስር ከመሠረቱ አውቆ የመዘገብ ችሎታውን አደንቅለታለሁ። ስለ አፍሪካ አየር መንገድ ፣ ስለ ኢትዮጵያ አየር መንገድ በወጉ ተረድቶ ስለሚፅፍም ፅሑፉ ተነባቢ ለመሆን ችሏል። ኢትዮጵያ ውስጥ አቬሽን ጋዜጠኝነት በጥልቀት ሲሠሪ የማውቀው እርሱን ነው።ሌሎችም አሉ። እርሱ ግን ከፍ አድርጎ በልህቀት የሚሠራ በመሆኑ ይለያል።

ገና አየር መንገድ ሲመጣ መረጃ ለማግኘት ፍላጎት ያሳያል። ዕውነትን ለማግኘት ይጎለጉላል። አፍሪካም ውስጥ ፈጠን ብሎ አቬሽን ጋዜጠኝነት ላይ የገባ በመሆኑ ይህም ግንባር ቀደም ያደርገዋል። ቃለኢየሱስ ካለበት ካናዳ ሆኖ የአቬሽን ጋዜጠኝነትን ሙያ እንዲያሳድግ ምክሬን እለግሰዋለሁ።

አቶ ግርማ ዋቄ

የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈፃሚ

፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨

‹‹እኔ ቃለየሱስ በቀለን የማውቀው ከ1993 ዓ.ም. ጀምሮ ለሁለት ዓመታት ፎርቹን ጋዜጣ አብረን ስንሠራ ጀምሮ ነው›› የሚለው የሪፖርተር ጋዜጣ ማኔጂንግ ኤዲተር የሆነው መላኩ ደምሴ ነው፡፡‹‹ከዚያም በኌላ ለ18 ዓመታት አብረን በሪፖርተር ጋዜጣ ሠርተናል፡፡ከጀማሪ ሪፖርተርነት አንስቶ እስከ አርታኢነት በዘለቀው የሥራ ጉዞው በሚገባ አውቀዋለሁ፡፡በተለይ በአቪዬሽንና በማዕድናት ዘርፍ እጅግ በጣም በርካታ ዘገባዎችን የሠራ ሲሆን፣በሁሉም ሥራዎቹ አንጀት አርስ የሚባል ጋዜጠኛ ነው፡፡ጋዜጠኝነትን ከልቡ ከማፍቀሩ የተነሳ አብረው ለሚሠሩ ጋዜጠኞች ጭምር የሙያውን ፍቅር የማጋባት ችሎታ ያለው ነው፡፡ቃለየሱስ ዘገባዎችን ሲሠራ የሁሉንም ባለጉዳዮች ደምፅ ከማካተት በተጨማሪ፣አንባቢያን ለርዕሰ ጉዳዩ ቅርበት እንዲፈጥሩ የሚያስችል ስሜትን የተካነ ነው፡፡

‹‹ኢትዮጵያ ውስጥ በተለይ በአቪዬሽን ዘገባ በግንባር ቀደምነትነት የሚጠቀስ ጋዜጠኛ ማነው ቢባል በመጀመሪያው ረድፍ ላይ የሚገኘው ቃለየሱስ ነው፡፡በዓለም ላይ አሉ የሚባሉ አውሮፕላን አምራች ኩባንያዎችን፣አየር መንገዶችን፣በአቪዬሽን ዘርፍ ውስጥ የተሰማሩ የሥራ ኃላፊዎችንና ባለሙያዎችን ሳይቀር በተለያዩ አገሮች በማግኘት በሪፖርቶቹ ውስጥ ድምፃቸውን ከማካተቱም በላይ በቃለ ምልልስ ጭምር ለአንባቢያን ተደራሽ በማድረግም ወደር የለውም፡፡የአውሮፕላን አደጋዎች ሲያጋጥሙም ሆነ የተለዩ ክስተቶች ሲኖሩ ከሚሠራቸው ዘገባዎች በተጨማሪ፣በተለያዩ ቴሌቪዥን ጣቢያዎች ለማብራሪያ የሚፈለገው ቃለየሱስ ነው፡፡በውጭ ለሚዘጋጁና ቁጥራቸው ቀላል ለማይባል የአቪዬሽን መጽሔቶች በርካታ ዘገባዎችን በመሥራትም ታዋቂ ነው፡፡
‹‹በማዕድናት ዘርፍም ከካሉብ ነዳጅ የጀመረው የጋዜጠኝነት ህይወቱ በተለያዩ ክልሎች የሚደረጉ የነዳጅ፣የወርቅ፣የብረት፣የፖታሽ፣የታንታለም፣የኦፓልና ሌሎች የከበሩ ማዕድናት ፍለጋ ሥራዎችን በስፋት የዳሰሰ ነው፡፡በኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ግድብ ግንባታዎች፣በጂኦ ተርማል ፕሮጀክቶች፣ በፀሐይና በንፋስ ኃይል ማመንጫዎች፣በሲሚንቶና በሌሎች የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴዎችም ሰፋፊ ዘገባዎችን በማበርከት ስመጥር ሆኖ ዘልቌል፡፡በፖለቲካው መስክ ደግሞ በተለያዩ አገራዊ ምርጫዎች ከአዲስ አበባ ውጪ በክልሎች ተሰማርቶ አመርቂ ሪፖርቶችን በማቅረብ ችሎታውን ማስመስከር የቻለ ነው፡፡ከሪፖርተር በገዛ ፈቃዱ ከተሰናበተ በኃላም በኤፍኤም 107.8 ሬዲዮ ጣቢያ የአየር ሰዓት ወስዶ ያቀርባቸው የነበሩ የቢዝነስ ፕሮግራሞቹ፣የቃለየሱስን ችሎታ ከጋዜጣ አንባቢያን ወደ ሬዲዮ አድማጮች በማዝለቅ ረገድ ትልቅ ግምት የሚሰጣቸው ነበሩ፡፡

‹‹ቃለየሱስ ግልጽ፣ ቅን፣ ሰብዓዊነትን የሚያስቀድም፣ኃላፊነት የሚሰማው፣ በአስገራሚ ትውስታው የረሳናቸውን ጉዳዮች የማስታወስ ችሎታ ያለው፣በቀልድም ሆነ በቁምነገር የሚታወቅ፣ ከማንኛውም ሰው ጋር ወዳጅነት ለመፍጠር ምንጊዜም ዝግጁ የሆነ፣በተለይ በሪፖርተር የሥራ ባልደረቦቹ ዘንድ በእጅጉ ተወዳጅና ምሥጉን ጋዜጠኛ ነው፡፡በተጨማሪም በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ በሚሰጣቸው ሰፊና ጥልቅ ትንተናዎቹ የሚታወቅ ሲሆን፣ብዙዎችም በዚህ መጠን ለነገሮች ትኩረት ሰጥቶ የማስረዳት ብቃቱን በአድናቆት የሚመሰክሩለት ነው፡፡እኔም ከሁለት አሠርት ዓመታት በላይ አብሬው ስለሠራሁ ችሎታውን በዚህ መጠን ስገልጽ በከፍተኛ ስሜት ሲሆን፣ይህንን ከመሰለ ብርቱና ታታሪ ጋዜጠኛ ጋር የመሥራት ዕድል በማግኘቴ በእጅጉ ደስተኛ ነኝ›› በማለት መላኩ ምስክርነቱን አጠቃሏል፡፡

ካፒቴን ሰሎሞን ግዛው ስለ ቃለየሱስ በሰጡት ምሥክርነት ‹‹እኔ እሱን ለአየር መንገዱ ልዩ እንደ ሆነ ሰው አየዋለሁ።በጣም ትሁት፣አዳማጭ የሆነ ሰው ነው።ከየት እንዳመጣው ባላውቅም ልዩ የሆነ የኢንግሊዘኛ ፀሀፊ ነበር።በሁለት ምክንያት የሱን ፅሁፍ አነብ ነበር፡፡አንዱ በፅሁፉ ለመደሰትና እንደ ግጥም ስለምወደው ነው።ሌላው ከእውቀቱ ወይም አንብቦም ይሁን ባላውቅም የፅሁፎቹ ይዘት በሚያውቀው ነገር ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ነው።በዚህም በጣም አበረታታዋለሁ።

‹‹ከተዋወቅን 15 ዓመታት ሆኖናል።በውጪ ህትመቶች ላይ የሚያወጣቸው ስራዎች ቃለየሱስ ብሎ ስሙ ይገለፅ ይሆናል እንጂ ማንም ነጭ የሚፅፈው አይነት ፅሁፍ ነው።የፅሁፉ ይዘትና አያያዝ ደረጃውን የጠበቀ ነው።የሚፅፍባቸው መፅሄቶች ደረጃቸውን የጠበቁና ትላልቅ ናቸው።ነገር ግን ደረጃቸውን ጠብቀዋል የሚባሉትም አንዳንዴ ትርኪምርኪ ሲፅፉም ይታያል።ግን የሱ ፅሁፍ በጣም የሚያኮራ ነው።ሌላው ዜግነቱን የሚወድ ሰው ነው።ተጨባጭ በሆነ መልኩ ለኢትዮጵያ አየርመንገድ በቦታው ካሉት ህዝብ ግንኙነቶች እሱ ብዙ የሰራ ይመስለኛል።እውቅናና ሽልማት ሊሰጠው በርታ ሊባል የሚገባው ልጅ ነው።ወገቡን ይዞ ነበር ለአየር መንገዱ ይሰራ የነበረው።አሁንም ቢሆን ባለበት ሆኖ ለአየርመንገዱ ነገሮችን መስመር የሚያሲዝ ሰው ነው››ብለዋል፡፡

፨፨፨፨፨፨፨

የቀድሞ የሲቪል አቬሽን ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ወሰንየለህ ሁነኛው በበኩላቸው ‹‹ከተዋወቅን ከ7 ዓመት በላይ ይሆነናል።እኔ ከማቃቸው የሚዲያ ሰዎች በጋዜጠኝነት የሱን ያህል ብዙም አቬሽን ዘርፉ ላይ ገብቶ እያንዳንዱን ነገር አይቶ የኢትዮጵያ አየር መንገድም ይሁን የግል ኦፕሬተሮቹም ጋር እንደሱ የሚፅፍ አላየሁም።እሱ ነው የተሻለ ጠይቆ አንብቦ ተረድቶ አስተዋጽዖ ለማድረግ የሚጥረው።በዛ ወቅት ቃለ እየሱስ ጥሩ ዘጋቢ ነበር።ብዙ መፅሄቶች ላይ ይሳተፋል አንዳንድ አለም አቀፍ ስብሰባዎች ላይ ይሄዳል። በኢትዮጵያ አየርመንገድና በሲቪል አቬየሽን ላይ የተለየ እውቀት ያለው ነው።ምክንያቱም በየእለቱ ስለሚከታተል ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን አቬየሽን ኢንዱስትሪ በደንብ ያውቀው ነበርና ነው።

‹‹አቬየሽን ኢንዱስትሪው በእነዚህ መፅሄቶች በብዙ መንገድ ይጠቀማል።ህብረተሰቡ አቬየሽኑም ሆነ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ራሱን ከማስተዋወቁ በላይ ምን ላይ እንዳለ እና በተለየ አካል እንዲሰራለት ትክክለኛነቱን ይረጋገጣል።እንዲሁም ምን ያህል የግል ኦፕሬተሮች ምን ያህል በኢኮኖሚው ይሳተፋሉ የሚለውንም ለህብረተሰቡም ለመንግስትም መረጃ ይሰጣል።ስራዎቹ ለብዙ ነገሮች የመረጃ ምንጮች ሆነው ያገለግላሉ ።

‹‹ቃለእየሱስ በዚያ ወቅት የሚያደርገው የኢትዮጵያን አቬየሽን ኢንዱስትሪ ከሌላው እያነፃፀረ በሚያውቀው ልክ ለህብረተሰቡ ሙሉ መረጃ ይሰጣል።ለግል ኦፕሬተሮችም ለኢትዮጵያ አየር መንገድም ግብዐት የሚሆኑ ብዙ ነገሮችን ያደርጋል።በተዘዋዋሪም ያስተዋውቃል።እውነተኛ መረጃ ሲያቀርብ ሰው ስለ አቬየሽን ኢንዱስትሪ ያለውን እውቀት ያዳብራል።አብዛኛው ሰው ስለ ግል ኦፕሬተር አያውቅም አውሮፕላን አላቸው ወይ ? ብሎ የሚጠይቅም ብዙ ሰው ነው።በዚህ ጉዳይ ላይ በብዛት የሚሰራው ቃለእየሱስ ነበር››ብለዋል፡፡

‹‹በኢትዮጵያ የጉዞና ቱሪዝም ዘርፍ ላይ የቃለየሱስ አስተዋፅኦ ትልቅ ነው።››ብለው ምስክርነታቸውን መስጠት የጀመሩት አቶ ተወልደ ገብረማርያም የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ናቸው፡፡‹‹ቃለየሱስና እኔ ለረጅም ጊዜ እንተዋወቃለን በ«Reporter» ጋዜጣ ሲሰራ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዜናዎችንና እድገቶችን ይዘግብ ነበር።በቀጣይ የአቪዬሽን ዘርፍ ላይ ጥልቅ ፍላጎት አሳየ፤እኛም ከIATA ጋር እንዲገናኝ አደረግነው፣በተለይም በየዓመቱ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚካሄዱ የIATA አመታዊ አጠቃላይ ጉባኤዎች (AGM) ላይ የፕሬስ ኮንፈረንሶች ላይ ይሳተፍ ነበር።

‹‹በአፍሪካ አየር እና አቪየሽን (African Aerospace and Aviation) መጽሔት እና በሌሎች ከአቪየሽን ጋር የተያያዙ መጽሔቶች ላይ ጽሁፎችን ይጽፍ ነበር።በአጋርነትም ብዙ ፕሮጀክቶችን አከናውነናል። እኔም የኢትዮጵያ ቱሪዝም ቦርድ ሊቀመንበር በነበርኩበት ሰዓት፣የራሱን የጉዞና ቱሪዝም መጽሔት እንዲጀምር ወይም እንዲያስብበት ሀሣብ አቀርብለት ነበር፤እርሱም ይህን ሀሳብ በአዎንታ ይመልከተው ነበር።
‹‹በአጠቃላይ፣ ይህ ዘርፍ እስከዛሬም በቂ የሚዲያ ሽፋንና የማስተዋወቂያ መድረክ ስላልነበረው፣ ቃለየሱስ ይህን ክፍተት ልብ ብሎ በማጤን በኢትዮጵያ የጉዞና ቱሪዝም ዘርፍ ልማት ላይ ከፍተኛ ስራ ሰርቷል።በእኔ አመለካከት፣ያበረከተው አስተዋፅኦ አስደናቂ ነው፣ለሥራውም እውቅናና ምስጋና ሊቀርብለት ይገባል››ብለዋል፡፡

ሲጠቃለል ከ15 አመት በላይ በአለም አቀፍ የአቪየሽን ስብሰባዎችን በአሜሪካ፣አውሮፓ፣አፍሪካ፣ መካከሉኛው ምስራቅ እና ኤሽያ ተሳትፌያለሁ 36 ሃገሮችንም የማየት እድል ገጥሞኛል የሚለው የአቪየሺን ባለወርቃማ ብዕሩ ቃለየሱስ በቀለ እ.ኤ.አ.ከ2023 መጨረሻ ጀምሮ ኑሮውን በካናዳ ያደረገ ሲሆን፤ለአፍሪካ ኤሮስፔስና አቪየሽን ኢንተርናሽናል ኒውስ በፍሪላንስነት በማገልገል ላይ ይገኛል፡፡

በጣሊያን ከላምፔዱሳ የባህር ዳርቻ የፍልሰተኞች ጀልባ ተገልብጣ 20 ሰዎች ሞቱ

በደርዘን የሚቆጠሩ ደግሞ የደረሱበት አልታወቀም።

የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች ጉዳይ ኤጀንሲ፣ ዩኤንኤችአር (UNHCR) አደጋውን አረጋግጧል። በጣልያን የዩኤንኤችአር ቃል አቀባይ የሆኑት ፊሊፖ ኡንጋሮ እንዳሉት፣ ስልሳ ስደተኞች ከሞት ተርፈው በላምፔዱሳ ወደሚገኝ ማዕከል ተወስደዋል።

በሪፖርቶች መሰረት፣ የዳኑት ሰዎች ጀልባዋ ከሊቢያ ስትነሳ ከ92 እስከ 97 ስደተኞችን አሳፍራ እንደነበር ተናግረዋል።

የ20 ሰዎችን አስከሬን የተገኘ ሲሆን ስደተኞችን ለማግኘት የፍለጋ ስራ እየተካሄደ ነው ተብሏል።

በተባበሩት መንግስታት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን (UNHCR) መረጃ መሰረት በዚህ አመት 675 ፍልሰተኞች በማዕከላዊ ሜዲትራኒያን አቋርጠው ሲጓዙ ህይወታቸውን አጥተዋል።

አንጀሊና ጆሊ የቅዱስ ጴጥሮስ ሆስፒታልን ጎበኘች

ታዋቂዋ አሜሪካዊት ተዋናይትና ሰብአዊ ድጋፍ አቅራቢ አንጀሊና ጆሊ በኢትዮጵያ የሚገኘውን
የቅዱስ ጴጥሮስ ልዩ ሆስፒታልን ጎብኝታለች።

የጉብኝቱ ዋና ዓላማ ሆስፒታሉ በመድኃኒት የሚቋቋም ቲቢ (MDR-TB) ሕክምና ዙሪያ የሚያከናውናቸውን ሥራዎች መመልከትና ለውጦችን መገምገም ነበር።

የጉብኝቱ ዋና ትኩረት:-

በጉብኝቷ ወቅት አንጀሊና ጆሊ የሆስፒታሉን የቲቢ እና የመድኃኒት የሚቋቋም ቲቢ (MDR-TB) ሕክምና መስጫ ክፍል፣ ላቦራቶሪ እንዲሁም ታካሚዎችን ጎብኝታለች።

የቀድሞ ጉብኝቷን በማስታወስ፣ ሆስፒታሉ ዘርፈ ብዙ ለውጦችን በማድረጉ በጣም መደሰቷን ገልጻለች።

በተጨማሪም ሆስፒታሉ ድጋፍ ከተደረገለት የተሻለ አገልግሎት መስጠት እንደሚችል ገልጻ፣ በቀጣይ በGlobal Health Committee (GHC) በኩል ድጋፍ ለማድረግ ቃል ገብታለች።

የሆስፒታሉ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ዶ/ር አብርሃም እሸቱ፣ አንጀሊና ለቲቢ ሕክምና ላሳየችው ቀጣይነት ያለው ቁርጠኝነትና ለጋስነት ምስጋና አቅርበዋል።

አንጀሊና ጆሊ ከትወና ሥራዋ ባሻገር ለዓለም አቀፍ ስደተኞችና ሰብአዊ መብቶች ጥብቅና በመቆም ለ20 ዓመታት ያህል በተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን (UNHCR) የበጎ ፈቃድ አምባሳደርና ልዩ መልዕክተኛ በመሆን ሰፊ ሰብአዊ ሥራዎችን በማከናወን ትታወቃለች።
Seledadotio
Seledadotio

ዝነኛዋ ተዋናይት አንጀሊና ጆሊ ሆስፒታሉን ጎበኙ
#ethiopia | ዝነኛዋ አሜሪካዊት ተዋናይት ፣ የፊልም ባለሙያ እና የሰብአዊ ድጋፍ አቅራቢ የሆኑት አንጀሊና ጆሊ በዛሬው ዕለት የቅዱስ ጴጥሮስ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታልን ጎብኝተዋል።

ተዋናይቷ ያደረጉት ጉብኝት በዋነኝነት ሆስፒታሉ እየሰጠ በሚገኘው መድሃኒቱን የተላመደ ቲቢ (ኤም.ዲ.አር ቲቢ) ህክምና ዙሪያ እየተከናወኑ ያሉ እንቅስቃሴዎችን ፣ የሚታዩ ለውጦችን እንዲሁም ድጋፍ የሚያስፈልጋቸውን ቦታዎች መለየት ላይ ትኩረት ያደረገ ነበር።

በጉብኝቱ ላይ አንጀሊና የሆስፒታሉን የቲቢና መድሃኒቱን የተላመደ ቲቢ (ኤም.ዲ.አር ቲቢ) ህክምና አገልግሎት መስጫ ዋርድ ፣ ላብራቶሪ እንዲሁም ታካሚዎችን ተዘዋውረው ተመልክተዋል።

አንጀሊና ወደ ሆስፒታሉ ከረጅም ጊዜያት በፊት መጥተው እንደነበር ያስታወሱ ሲሆን በአሁኑ ጉብኝታቸው ላይ ሆስፒታሉ ዘርፈ ብዙ ለውጦች አምጥቶ በመመልከታቸው እጅግ ደስተኛ መሆናቸውን ተናግረዋል።

አክለውም ሆስፒታሉ ድጋፍ ቢደረግለት በቀጣይ የተሻለ
አገልግሎት ለታካሚዎች መስጠት በሚያስችለው አስተማማኝ ደረጃ ላይ እንዳለ በጉብኝቱ ላይ መገንዘባቸውን ገልፀዋል።

በተጨማሪም በሆስፒታሉ በቲቢ ህክምና አገልግሎት አሰጣጥ ላይ የተገኘው እድገት በእጅጉ የሚደነቅ እና የሚያስተማምን ስለሆነ በቀጣይ በጂ.ኤች.ሲ (Global Health Committee (GHC)) በኩል ድጋፍ እናደርጋለን ብለዋል።

የሆስፒታሉ ዋና ስራ አስፈፃሚ ዶ/ር አብርሃም እሸቱ በበኩላቸው ቲቢን ለማጥፋት በሚደረገው ጥረት ውስጥ ተዋናይቱ ላሳዩት ዘላቂ ቁርጠኝነት ፣ ልግስና እና በቀጣይ ለሚያደርጉት ድጋፍ ከፍተኛ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።

አንጀሊና ጆሊ ከፊልም ስራ ባሻገር በአለምዓቀፍ ደረጃ ለስደተኞች እና ለሰብአዊ መብቶች ጥብቅና በመቆም በ UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees) የበጎ ፈቃድ አምባሳደር እንዲሁም ልዩ መልዕክተኛ በመሆን ከ20 ዓመታት በላይ በማገልገል በሰሩት ሰፊ የሰብዓዊነት ስራ ይታወቃሉ።

ቅዱስ ጴጥሮስ ሆስፒታል

የግሪክ የጥገኛነት ህግ ማሻሻያ
#ethiopia | የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች ኤጀንሲ (UNHCR) ግሪክ የጥገኝነት ማመልከቻዎችን ለማገድ ባቀረበችዉ የሕግ ማሻሻያ ላይ ከፍተኛ ስጋት እንዳለው ገለጸ፡፡

ይህ ማሻሻያ ከሰሜን አፍሪካ በጀልባ የሚገቡትን ስደተኞች የጥገኝነት ማመልከቻዎችን ለሶስት ወራት የሚያግድ ሲሆን ብሎም ስደተኞች ሳይመዘገቡ ወደመጡበት እንዲመለሱ የሚያደርግ አሰራር መሆኑ ተነግሯል፡፡

“ጥገኝነት መጠየቅ በአለም አቀፍ በአውሮፓ እና በአገር ውስጥ ሕጎች የተደነገገ መሰረታዊ የሰብአዊ መብት መሆኑን በመግለጽ ይህ መብት ሰው እንዴትም አድርጎ ወይም የትም ሀገር ቢደርስ ለሁሉም ይሰራል” ሲል ነው ኤጀንሲው ያሳሰበው፡፡

ኤጀንሲው አክሎም ሰዎችን ሕይወታቸውን ወይም ነጻነታቸውን አደጋ ላይ ወደሚወድቅበት ቦታ መመለስ “የአለመባረር መርህ”ን መጣስ እንደሆነ አስጠንቅቋል::

“ሀገራትም ከዚህ ጠቃሚ የአለም አቀፍ ሕግ መርህ መዛባት አይችሉም” ብሏል፡፡

UNHCR በጋቭዶስ እና ክሬት ደሴቶች ላይ በቅርቡ የመጡ ስደተኞች ያስከተሉትን ጫና የሚያውቅ ቢሆንም ”የሀገርን ድንበር መቆጣጠር ከአለም አቀፍ እና ከአውሮፓ ሕጎች ጋር መስማማት አለበት”ብሏል፡፡

ኤጀንሲው በአውሮፓ ህብረት ውስጥ እንደ ግሪክ ያሉ ሀገራትን ለመደገፍ ጠንካራ የአንድነት እና ሀላፊነትን የመጋራት እርምጃዎችን መውሰድ ያስፈልጋል ብሏል፡፡ #nbc_ethiopia