ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila)

የጉዞ ማስታወሻ - ( ክፍል - 1 )

ከደቡብ እስያ ዋነኛ የቱሪዝም መዳረሻ ደጃፍ ቆመናል፤ ዴልሂ - ቀይ ምሽግ።
#ethiopia | ዴልሂ በሰሜን ሕንድ የምትገኝ ሲሆን፣ የያሙና ወንዝ በምሥራቅ በኩል ያልፋል። በምዕራብና በደቡብ አካባቢዎቿ የአራቫሊ ተራራማ ሰንሰለት (Aravalli Ridge) ቅርንጫፍ ይገኛል። ይህ የተለያየ የተፈጥሮ አቀማመጥ ከከተማዋ የከተማ ልማት ጋር ተደምሮ ልዩ ገጽታ ይሰጣታል።

ዴልሂ የብዙ ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎችና ምግቦች መገናኛ ናት። Hindi በሰፊው የሚነገር ሲሆን Punjabi፣ Urdu፣ Bengali እና English ደግሞ በከተማዋ በስፋት ይጠቀማሉ።

Old Delhi በባህላዊ ገበያዎች፣ ጠባብ መንገዶች፣ ታሪካዊ ሕንፃዎችና የመንገድ ምግቦች ይታወቃል። በተቃራኒው New Delhi ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ የመንግሥት ማዕከላት፣ ሰፊ መንገዶችና አረንጓዴ መናፈሻዎች ያሏት ናት።

Red Fort – የሙጋል ዘመን ታላቅ ምሽግ
Qutub Minar – የ12ኛው ክፍለ-ዘመን ታሪካዊ ሕንፃ
Humayun’s Tomb – የሙጋል የመቃብር ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምሳሌ
India Gate – ታዋቂው የመታሰቢያ ሐውልት
Lotus Temple
Rashtrapati Bhavan
Jantar Mantar
Akshardham Temple
Lodhi Garden
Red Fort፣ Qutub Minar እና Humayun’s Tomb ከዴልሂ የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎች መካከል ይገኛሉ።

ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው። በአንድ ቀን የሙጋል ዘመን ቅርስ ማየት፣ በOld Delhi ባህላዊ ምግብ መብላት፣ ከዚያም በNew Delhi ዘመናዊ የንግድና የመንግሥት ማዕከላትን መጎብኘት ይቻላል።

ኒው ዴልሂ የሕንድ የፖለቲካ ልብ ብቻ ሳትሆን፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የምግብ፣ የሥነ-ሕንፃና የዘመናዊ እድገት መገናኛ ናት።

***
በሕንድ ኒው ዴልሂ የሚገኘውና ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በመባል የሚታወቀው ታሪካዊ ቅርስ የሕንድ የነጻነት፣ የፖለቲካ ሥልጣንና የበለጸገ የሙጋል የሥነ-ሕንጻ ጥበብ ዋነኛ መገለጫ ነው።

ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንና ተቋማት ቅርሱን ከታሪካዊ እሴቱ ባሻገር በዘመናዊቷ ሕንድ ፖለቲካዊና ጸጥታዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ከሚጫወተው ማዕከላዊ ሚና አንጻር በሰፊው ይዘግቡታል።

ታሪካዊ መሠረትና የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በጥልቀት ለማየት ይጋብዛል። ምሽጉ እ.ኤ.አ. በ1638 በሙጋል ኢምፓየር ንጉሥ ሻህ ጃሃን (Shah Jahan) ዋና ከተማቸውን ከአግራ ወደ ዴልሂ ባዛወሩበት ወቅት የተገነባ ነው።

ሕንጻው ከተራቀቀ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ (Red Sandstone) የተገነባ ሲሆን፤ የእስላማዊ፣ ፐርሺያዊ፣ ቲሙሪድና ሕንዳዊ የሥነ-ሕንጻ ዘይቤዎች ድንቅ ውህደት ነው።

እ.ኤ.አ. በ2007 የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) ቅርሱን የዓለም ቅርስ አድርጎ መዝግቦታል።

Dr. Jay Bir Singh Guide, Delhi (ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ - እያስጎበኙን፤ ታሪክ እየነገሩን ነው። እንዲህም አሉ ፦ "ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) የሕንድ ነጻነትና ፖለቲካዊ ምልክትነት ነው። በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በሚከበረው የሕንድ የነጻነት ቀን የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) አደባባይ የሕንድን ሰንደቅ ዓላማ በመስቀል ለሕዝቡ ታሪካዊ ንግግር ያደርጋሉ።

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በሕንድ የነጻነት ትግል ወቅት የብሪታንያ ቅኝ ገዥዎችና የነጻነት ታጋዮች የፍልሚያና የፖለቲካ ውሳኔዎች ማዕከል ሆኖ አገልግሏል።"

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ "እግር በእግር ተከተሉኝ!" የሚል ትዕዛዝ ሰጡን ።

የሙጋል እምፓየር የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በ16ኛው እና 18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በሕንድ ክፍለ-አህጉር የጎለበተ፣ የፋርስ፣ የእስላማዊ፣ የቱርክ እና የሕንዳዊ ባህሎችን አዋህዶ የያዘ ድንቅ የኪነ-ሕንጻ ዘመን ነው። ይህም ዘመን በጂኦሜትሪያዊ ሚዛን፣ በሽንኩርት ቅርጽ ጉልላቶች፣ በከበሩ ድንጋዮች ዝርዝር ቅርጻ ቅርጽና በውብ የአትክልት ስፍራዎች ይታወቃል።

የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ዋና

ጂኦሜትሪያዊ ሚዛንና ተመጣጣኝነት (Symmetry): ሕንጻዎችና ቅፅሮቻቸው ከተመሳሳይ ማዕከል የተመጠኑና የግራና ቀኝ ሚዛናቸውን የጠበቁ ናቸው።

የቻርባግ (Charbagh) የአትክልት ስልት: በውሃ ቦዮች አራት ቦታዎች የተከፈሉና የገነትን መሰል ውበት የሚወክሉ መሬቶች።

ፒዬትራ ዱራ (Pietra Dura): በነጭ ማርብል ላይ ባለቀለም የከበሩ ድንጋዮችን በመቅረጽ የሚሰራ ውብ የአበባና የጂኦሜትሪ ጌጣጌጥ።

የተራቀቁ ጉልላቶችና ሚናሬቶች: በከፍተኛ ጥበብ የተሰሩ የሽንኩርት ቅርጽ ያላቸው ጉልላቶችና ረጃጅም ግንቦች።

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ በሕንድ የሚገኙ ዋና ዋና የሙጋል ቅርሶች መተንተን ይዘዋል።

"የቅርሱ ስም የሚገኝበት ቦታ የገነባው ንጉሥ ዋና መገለጫና ታሪካዊ እሴት ታጅ ማሃል (Taj Mahal) አግራሻህ ጃሃን የነጭ ማርብል ድንቅ ውጤትና የዓለም የዩኔስኮ ቅርስ። ... የሁማዩን መቃብር (Humayun's Tomb) ኒው ዴልሂሀሚዳ ባኑ ቤጉምየቻርባግ ስልት አቅኚና ለታጅ ማሃል ግንባታ መነሻ የሆነ ቅርስ። ... ፋተህፑር ሲክሪ (Fatehpur Sikri) አግራ አቅራቢያ አክባር በበሉንድ ዳርዋዛ (Buland Darwaza) በርና በባህሎች ውህደት የሚታወቅ ከተማ። ... የአግራ ምሽግ (Agra Fort)አግራአክባር / ሻህ ጃሃንከቀይ አሸዋ ድንጋይ የተገነባ ታላቅ የቤተ-መንግሥትና የጦር ምሽግ። ... ጃማ መስጊድ (Jama Masjid)ኒው ዴልሂሻህ ጃሃንበሕንድ ከሚገኙ ትልልቅ መስጂዶች አንዱና የቀይ አሸዋ ድንጋይ ድንቅ ሥራ ናቸው።

የታሪክ እድገትና የወርቃማው ዘመን አሻራ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ላይ ይወድቃል። የሙጋል ሥነ-ሕንጻ በእምፓየሩ አጼዎች ዘመን የተለያየ መልክ ነበረው። በንጉሥ አክባር ዘመን (1556–1605) የሂንዱና የእስላማዊ ጥበባት ውህደት ጎልቶ የወጣ ሲሆን፣ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። በንጉሥ ሻህ ጃሃን ዘመን (1628–1658) ደግሞ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ወደ "ወርቃማ ዘመኑ" ከፍ ብሏል፤ በዚህ ወቅት ነጭ ማርብል፣ የተራቀቀ የድንጋይ ውቅርና ድንቅ ሚዛን ያላቸው ግንባታዎች የኪነ-ሕንጻው ዋነኛ መታወቂያ ሆነዋል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

የታሪክ አመጣጥና ምሽጉ የተመረጠበት ምክንያት

የመጀመሪያው የነጻነት ብስራት (1947)፦ ሕንድ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 15 ቀን 1947 ከብሪታንያ የቅኝ ግዛት አገዛዝ ነጻ ስትወጣ፣ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ነህሩ (Jawaharlal Nehru) የመጀመሪያውን የሕንድ ሦስት ቀለም ሰንደቅ ዓላማ በምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) ላይ ሰቀሉ።

የሥልጣንና የምልክትነት መቀየር፦ ቀይ ምሽግ ቀደም ሲል የሙጋል እምፓየር የሥልጣን ማዕከል እና በኋላም የብሪታንያ ጦር ሰፈር የነበረ በመሆኑ፣ ሰንደቅ ዓላማውን እዚያ መስቀል የቅኝ ግዛት ጭቆና ማብቃቱንና ሥልጣን ወደ ሕንድ ሕዝብ መመለሱን የሚያሳይ ትልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም ነበረው።

የሰንደቅ ዓላማ መስቀልና የ21 መድፍ ተኩስ፦ የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሰንደቅ ዓላማውን ሲሰቅሉ የሀገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር (Jana Gana Mana) ይዘመራል፤ በተመሳሳይ ጊዜም 21 ጊዜ የመድፍ ተኩስ አክብሮት ይፈጸማል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከላሆሪ ጌት አደባባይ ሆነው ለሕዝቡ ባሕላዊና ፖለቲካዊ መልእክት ያስተላልፋሉ። ንግግሩ ያለፉት ዓመታት ስኬቶችን፣ የሀገሪቱን የኤኮኖሚና ማህበራዊ አቅጣጫዎች እንዲሁም የወደፊት የልማት ግቦችን ያካትታል።

የሰራዊትና የባህል ሰልፍ፦ የሕንድ መከላከያ ሠራዊት፣ ፖሊስና የወጣቶች ቡድኖች የክብር ሰልፍ የሚያደርጉ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችና የባህል ቡድናት ልዩ ልዩ ትርኢቶችን ያቀርባሉ።

በልዩነት ውስጥ ያለ አንድነት (Unity in Diversity)፦ ሕንድ በብዙ ቋንቋዎች፣ ሃይማኖቶችና ባህሎች የተከፈለች ብትሆንም፣ በዕለቱ ሁሉም ዜጎች በሕንዳዊነታቸው ሥር የሚሰበሰቡበት ማዕከል ነው።

የትውልድ ቅብብልና የሀገር ፍቅር ወጣቱ ትውልድ የሀገሩን ታሪክ፣ የነጻነት ታጋዮችን መስዋዕትነትና የሀገራዊ ኃላፊነት ስሜትን እንዲገነዘብ ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ትርጉም የሕንድን ወታደራዊ፣ ባህላዊና ኤኮኖሚያዊ እድገት ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚያሳይ ትልቅ የዲፕሎማሲ መድረክ ሆኖ ያገለግላል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

ይህ ትዕይንት ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው።

ቁጡብ ሚናር
— የኒው ዴልሂ ታሪካዊ ሐውልት

ቁጡብ ሚናር (Qutub Minar) በሕንድ ኒው ዴልሂ መህራውሊ አካባቢ የሚገኝ፣ ከሕንድ ታሪካዊና ሥነ-ሕንፃ ቅርሶች ውስጥ በዓለም የሚታወቀው አንዱ ነው።

72.5 ሜትር ከፍታ ያለው ይህ አስደናቂ የቀይ ድንጋይ ማማ ግንባታው በ1199 ዓ.ም. በቁጥብ-ዑዲን አይባክ ተጀምሮ በተከታዮቹ ገዢዎች ተጠናቋል።

ቁጡብ ሚናር ብቻውን ሳይሆን በዙሪያው ካሉት የታሪክ ቅርሶች ጋር በመሆን የቁጡብ ሚናር እና ሐውልቶቹ (Qutb Minar and its Monuments) የUNESCO ዓለም ቅርስ ስፍራ ሆኖ ከ1993 ጀምሮ ተመዝግቧል።

በቅርሱ ዙሪያ የሚገኙት የኩዋት-ኡል-ኢስላም መስጊድ፣ አላይ ዳርዋዛ፣ የብረት ምሰሶው (Iron Pillar) እና ሌሎች ጥንታዊ ሕንፃዎች የዴልሂን ረጅም የታሪክና የሥነ-ሕንፃ ቅርስ ያሳያሉ።

Qutub Minar — የታሪክ፣ የባህልና የሕንድ ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምስክር።

ameti āderesachihu

इथियोपियाई लोगों को – नया साल 2019 मुबारक हो
ኢትዮጵያውያን - እንኳን ለ2019ዓ.ም ለዓዲስ ዓመት አደረሳችሁ - ብለዋል

ክፍል ( -2- )ይቀጥላል ...

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks : #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco
#(Dhruv Mishra) Under Secretary (Press Relations) #mir . Randhir Jaiswal Additional Secretary (XP) & Spokesperson #mr . Dhruv Mishra Under Secretary (Press Relations) #mr . Manoj Madhav Under Secretary (XPD) #mr . Amit Raghav Publicity Officer (XLM) #mr . Chandreshwer Singh Media Liaison Officer #mr . Ishu Bhadouria Media Liaison Officer #mr . Om Shahi Media Liaison Office
​#delhi #redfort #india #history #tourism #culture #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa