የመስከረም ብርሃን እና የሕብረ-ብሔራዊ አንድነታችን አዲስ ምዕራፍ ለአዲሱ ዓመት አዲስ ተስፋ እና ሀገራዊ መግባባት
***************************

የመስከረም ወር ሲጠባ የሚፈነጥቀው የብርሃንና የተስፋ ጭላንጭል ለኢትዮጵያውያን የዘመን መለወጫ በዓል ብቻ ሳይሆን፣ ያለፈውን አሮጌ ታሪክ አልፎ ሕብረ-ብሔራዊ አንድነትንና ሀገራዊ መግባባትን የምናጠናክርበት አዲስ ምዕራፍ ነው።

አዲስ ዓመት አዳዲስ ሀሳቦች የሚመነጩበትና ለነገዋ ኢትዮጵያ ብሩህ ተስፋ የሚሰነቅበት ወቅት በመሆኑ ባሳለፍናቸው ጊዜያት የታዩ መልካም ሀገራዊ ስኬቶችን በማጠናከርና ከገጠሙ ፈተናዎች ደግሞ ተገቢውን ትምህርት በመውሰድ ወደፊት መራመድ ይገባል።

በተጠናቀቀው ዓመት ሀገራችን የሀገራዊ የምክክር ጉባኤን በስኬት መጠናቀቅ ተከትሎ፣ የውይይት ባህልን በማጎልበት በልዩነቶች መካከል የጋራ መግባባትን አበክራ ሰርታለች።

ይህ ስኬት ከኮሪደር ልማት፣ ከገበታ ለሀገር፣ በአንድ ጀምበር 800 ሚሊዮን ችግኞችን ከመትከል መርሃ-ግብር እና ከኢንቨስትመንት እድገት ጋር ተጣጥሞ በመሄዱ ለዘላቂ ልማትና ለነገዋ ኢትዮጵያ ጽኑ መሠረት ጥሏል።

በተለያዩ አጋጣሚዎች የሚፈጠሩ ውስብስብ ሀገራዊ ችግሮች ቢኖሩም የኢትዮጵያ ሕዝብ ለዘመናት ያዳበረው የሕብረ-ብሔራዊ አብሮነት የመደጋገፍና የመከባበር እሴት ሀገራዊ ህልውናችንን አስከብሮ እንድንሻገር አስችሎናል።

በዚህ ረገድ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና የአባገዳዎች ሚና የጎላ ነበር። በተለይም በዩኔስኮ የተመዘገቡት የመስቀል ደመራ፣ ኢሬቻ እና መሰል ሕዝባዊ በዓላት የሚከበሩበት ይህ የመስከረም ወር የወንድማማችነትና የትብብር መንፈሳችንን የሚያድስበት ልዩ አጋጣሚ ነው።

ኢትዮጵያውያን በአብሮነት የተጋመድን፣ ለሀገራችን ሉዓላዊነት እኩል ዋጋ የከፈልንና መልካም እድሎችንና መከራዎችን እኩል የተጋራን ነን።

ትናንት በአድዋ ድል ዛሬ ደግሞ በእኛ ትውልድ ዳግማዊ አድዋ በሆነው ታላቁ የሕዳሴ ግድብና በሌሎችም አንጸባራቂ ድሎች በአብሮነት ደምቀን መታየት ችለናል።

ሕብረ-ብሔራዊነት በዜጎች መካከል እውነተኛ ወንድማማችነትን የሚያጎለብትና ብሔራዊ መግባባትን የሚያረጋግጥ ዘመኑን የዋጀ ገዢ ትርክታችን ነው።

ይህ ታላቅ ገዢ ትርክት የልዩነት መነሻ የሆኑትን ችግሮች በውይይት በመፍታት አለመግባባቶችንና ግጭቶችን በይቅርታና በእርቅ በመፍታት በልዩነቶች ውስጥ የመግባባትና የመተባበር ባህልን መገንባትን ዓላማው አድርጓል።

ብዝኃ-ማንነትን በአግባቡ ማስተናገድ የተዛቡ ግንኙነቶችን የሚያርቅና የብዝኃነት ጸጋዎችን የሀገር ሀብት አድርጎ ለመጠቀም የሚያግዝ ነው።

ኢትዮጵያውያን አዲሱን ዓመት በቅን ልቦና፣ በአዲስ መንፈስና በጋራ ትብብር በመቀበል የሀገራችንን ሰላም፣ አንድነትና ሁለንተናዊ ብልጽግና እውን ማድረግ ይኖርብናል።

በብሌን ደምበሎ
#ethiopiannewyear #nationalunity #ethiopiarising #inclusivity #greenethiopia

እያሻቀበ የመጣው የመተማመን መጥፋት

​ጥርጣሬ። ተስፋ መቁረጥ። ሐሰት። ሀሰተኛ። ማስመሰል። በከንፈር መሸንገል። እነዚህ በማኅበራዊ ሚዲያ በስፋት የሚዘዋወሩ ቃላት ናቸው። ሰዎች በተደጋጋሚ ስለተደረገባቸው ክህደት ክስተቶችን ይተርካሉ። በግንኙነት ክህደት ተፈጽሞባቸዋል። በስምምነቶች ክህደት ተፈጽሞባቸዋል። በምርት ስሞች ክህደት ተፈጽሞባቸዋል። በድርጅቶች ክህደት ተፈጽሞባቸዋል። በመሪዎች ክህደት ተፈጽሞባቸዋል። ክህደት ከጥንት ጀምሮ በማኅበረሰቦች እና በሥራ ቦታዎች የተለመደ ባህሪ ነው። ታሪክ በመልካም እና በክፉ መካከል በተደረጉ ጦርነቶች የተሞላ ነው።

​ክፉው በብዙ መልኩ የሚመጣ፣ ብዙውን ጊዜ አታላይ እና አሳሳች ነው።

አንዳንድ ሰዎች ክፋት የበዛው ሰዎች አሁን ሁሉንም ነገር በድምፅ መግለጽ በሚችሉበት በማኅበራዊ ሚዲያ በሚደረጉ መጋለጦች ምክንያት ሊሆን ይችላል ይላሉ።

እውነት ነው፣ ነገር ግን የማታለል ክስተት በብዙ እጥፍ ጨምሯል፣ በዚህ ዓመትም አዲስ ከፍታ ላይ መድረሱን የሚያመላክት ማስረጃ እየጨመረ ነው።

​ከዚህ ቀደም ዓለም በከፍተኛ እምነትና በዝቅተኛ እምነት ማኅበረሰቦች ተከፍሎ ነበር። ምዕራባዊው ዓለም በሕጎቹና በትምህርት ባደገው ሕዝቡ አማካኝነት የተራውን ሰው ሕይወት ለማመቻቸት በተዘጋጁ ሕጎች የሚመራ ባህል ፈጥሮ ነበር። ከፍተኛ እምነት ያላቸው ማኅበረሰቦች በሰዎች መካከል እና በተቋማት ላይ ከፍተኛ የሆነ የመተማመን ደረጃ አላቸው።

​ሰዎች የሕዝብ ተቋማት በሐቀኝነት እና ለሕዝብ ጥቅም እንደሚሠሩ ያምናሉ። በሥራ ቦታ ጥረታቸውን የሚያደርጉበት ምርጥ መንገድ እንደሆነ ይሰማቸዋል፣ እናም ለዚህም በፍትሐዊነት ይሸለማሉ። ገንዘባቸው ሕይወታቸውን ለማሻሻል ይውላል ብለው ስለሚያምኑ ከፍተኛ ግብር ይከፍላሉ። ጀርመን በኢኮኖሚ ያደገች የበጎ አድራጎት መንግሥት ምሳሌ ናት። በአውቶሞቢል እና ምህንድስና ዘርፍ ያላቸው ብልሃት የታወቀ ነው።

​ይህ የእምነት ሥርዓት በቤተሰቦችና በጎረቤቶች ውስጥ ዘልቆ በመግባት ሰዎች የሚተባበሩበትና የተሻለ የሰዎች ግንኙነት የሚፈጥሩበት ይሆናል። ከዚህ በተቃራኒ፣ ዝቅተኛ እምነት ባላቸው ማኅበረሰቦች ውስጥ ጥርጣሬና አለመተማመን ይነግሳል።

ሰዎች ተቋማትን አይተማመኑም፣ እናም በሰዎች መካከል ያላቸውን ግንኙነት ከቅርብ ቤተሰብ እና ጓደኞች ጋር ይገድባሉ። እንደነዚህ ያሉት ማኅበረሰቦች ተቋማቸውን አይታመኑም። ግብር የማምለጥ እና የሙስና ወንጀሎች ይስፋፋሉ።
​የድርጅት ዘርፎች (Corporate sectors) የብቃት ማነስ እና የቢሮክራሲ ወጪ ትልቅ ፈተና እንደሆነባቸው ያያሉ። ዓለም በአጠቃላይ ለመኖር እና ለመሥራት እጅግ ጥንቁቅ እና አታላይ ስፍራ ሆኗል።

​በቅርቡ በGlassdoor ከታተመው የ2026 የሥራ ሕይወት አዝማሚያዎች ሪፖርት መሠረት፣ በሠራተኞች ግምገማዎች ውስጥ ስለ ከፍተኛ አመራር “ያልተጣጣመ አቋም” ከ2024 እስከ 2025 በ149 በመቶ ጨምሯል፣ “ግንኙነት መቋረጥ” 24 በመቶ ሲያድግ “መተማመን ማጣት” ደግሞ 26 በመቶ አድጓል።

ይህ አስደንጋጭ ነው። ይህ ትኩረት ያስፈልገዋል። ይህ እርምት ያስፈልገዋል። ይህ የመተማመን መጥፋት መጨመር በታማኝነት፣ በቁርጠኝነት (engagement)፣ በትርፍ እና በእድገት ላይ መውደቅ ነው። ሠራተኞች ትልቅ የአመራር ክህደት ብለው የሚጠሩትን እንመልከት፦

​ክህደት ቁጥር 1 — የድርጅት ቋንቋ እና ማደናገሪያ (spin) — “የአመራር አካላችን በአጣማሪና በማጣመም መንገድ የሚናገሩበት መንገድ አልወድም”። ይህ በሠራተኞች መካከል የሚንጸባረቅ ስሜት ነው። ‘የድርጅት ቋንቋ’ ማለት በጣም አስደናቂ የሚመስሉ ነገር ግን ብዙም ትርጉም የሌላቸው የሙያ ቃላትን (jargon)፣ የአዝማሚያ ቃላትን (buzzwords) እና ስም መጥራትን (namedrops) መጠቀም ነው። አንድ መሪ እንዲህ ሲል እንደ ምሳሌ፦ “በእነዚህ ፈታኝ ጊዜያት፣ የዕድገት ማትሪክስ (matrix of ascendancy) የመውረድን ምሰሶ (axis of descendancy) እንዲቆጣጠር እናረጋግጣለን”። ኃይለኛ ይመስላል። ምን ማለቱ ነው? አሁን ያድጋሉ ማለት ነው? ጥሩ አፈጻጸም ያላሳዩ ሰዎች ከሥራ ይታገዳሉ ማለት ነው? ሁሉም ዓይነት ግራ የሚያጋቡ ትርጓሜዎች ይከሰታሉ። ሰዎች ይደነቃሉ። ምቾት አይሰማቸውም። እርግጠኛ አይሆኑም። ቋንቋውን እንዳልተረዱ ይሰማቸዋል። ብቻቸውን እንደሆኑ እና እንደተተዉ ይሰማቸዋል። ቋንቋውን የሚረዱት አንዳንዶች ደግሞ እውነቱን በሚደብቁት በቃላት በተሞሉ፣ ትርጉም በሌላቸው ንግግሮች ይበሳጫሉ። የተጣራ ውጤቱ ደግሞ መሪው የሚወስደውን እያንዳንዱን እርምጃ ሰዎች የሚጠራጠሩበት አሉታዊ፣ እምነት የለሽ ባህል ነው።

​መፍትሔ ቁጥር 1 — የኤቢሲ (ABC) ፈተናን ያካሂዱ — መሪዎች ወደ እያንዳንዱ አእምሮ የሚደርስ “ንግግር” እንዲኖራቸው ከሆነ ዋና ዋናዎቹን ንግግሮች በተጨባጭ እንዲለማመዱ ማድረግ አስፈላጊ ነው። ፈተናው መሰረታዊ የሆነውን የአድማጮችን የመረዳት ደረጃ በአእምሮ በመያዝ፣ በኤቢሲ ማለትም ትክክለኛ (Accurate)፣ አጭር (Brief) እና ግልጽ (Clear) በሚለው መመዘን አለበት። ወደላይ የሚበር ብዙ ነገር የመናገር ዝንባሌን ለመቆጣጠር ከፈለጉ ይህ ፈተና አስፈላጊ ነው። መሪው መልእክቱ ግልጽነትና ንጽህና እንዳለው ለማረጋገጥ የመገናኛ ቡድኑን (Communication team) ዒላማ ከሆኑት አድማጮች ጋር እንዲፈትሹ ማድረግ አለበት።

​ክህደት ቁጥር 2 — ትልቅ ወሬ እና ትንሽ ሥራ — የመተማመን መጥፋት እየጨመረ ለመምጣት ሌላው ምክንያት መሪዎች ብዙ ቃል ገብተው ጥቂት ማድረጋቸው ነው። “ዓላማችንን ካሳካን ሠራተኞቹ ቦነስ ያገኛሉ ብለው ቃል መግባታቸውን ይቀጥላሉ፣ ከዚያም ‘ይቅርታ አስቸጋሪ ጊዜ ነው፣ ቦርዱን ለማሳመን ሞክሬ ነበር፣ ግን በሚቀጥለው ዓመት’ አሉን”። ይህ በአስተዳዳሪዎች የተለመደ ባህሪ ነው። ይህ በሁለቱም መንገድ ኃላፊነት የጎደለው ነው። ለሰዎች ፍትሐዊ የመሆን ኃላፊነትን አለመውሰድ እና ጥፋቱን ወደ ከፍተኛ አመራር ለማዛወር መሞከር። ይህ የእምነት ጉድለት ይፈጥራል። ይህ ቅሬታ ይፈጥራል። ይህ ቁርጠኝነት ማጣት ይፈጥራል። እናም፣ ይህ ሁሉ የመንፈስ ውድቀትና የምርታማነት መጥፋት ይፈጥራል።

​መፍትሔ ቁጥር 2 — አስቸጋሪ ውይይቶችን እንዴት ማካሄድ እንደሚችሉ አስተዳዳሪዎችን ያሠልጥኑ። አሳሳች ንግግሮችን እንዴት እንደሚቀይሩ እንዲለዩ እርዷቸው። ሰው ሰራሽ ተስፋ ሳይሰነዝሩ መጥፎ ዜናን በተሻለ መንገድ እንዴት መስጠት እንደሚችሉ ያስተምሯቸው።

​ክህደት ቁጥር 3 — ታላቁ ግንኙነት መቋረጥ — “በከፍተኛ አመራር ክፍሎቻቸው ውስጥ ይኖራሉ እና እምብዛም አይወጡም”። ይህ በሠራተኞች የተለመደ ቅሬታ ነው። የሚመሩትና የሚከተሉት መካከል ያለው ክፍተት በ2025 ሰፍቷል። ሁሉንም የማካተት (inclusivity) ጥያቄዎች ለመገናኛ ብዙኃን የሚቀርቡ ንግግሮች ብቻ ሆነዋል። እውነታዎች ሌላ ታሪክ ይናገራሉ። በሠራተኞች እና በመሪዎች መካከል ያለው ይህ ግንኙነት መቋረጥ ሠራተኞች ስለ መሪዎቻቸው በሚናገሩበት መንገድ ይታያል። በGlassdoor ጥናት ውስጥ ከፍተኛ አመራርን ወይም አስተዳደርን የሚጠቅሱ ግምገማዎች፣ “ግንኙነት መቋረጥ” የሚል ቃል የያዙ ግምገማዎች ድርሻ ከ2024 እስከ 2025 በ24 በመቶ ጨምሯል። በተመሳሳይ፣ ተዛማጅ ቃላት እንደ ያልተጣጣመ አቋም (+149 በመቶ)፣ የተሳሳተ ግንኙነት (+25 በመቶ)፣ ግብዝነት (+18 በመቶ)