(ዘ-ሐበሻ ዜና) በሱዳን፣ በሶማሊያ እና በየመን እየተካሄዱ ያሉትን አውዳሚ ጦርነቶች ተከትሎ፣ አሁን በኢትዮጵያ ያገረሸው መጠነ ሰፊ ግጭት መላውን ቀጠና ወደ እሳት አዘቅት የሚከት "እጅግ አስፈሪ ቅዠት" መሆኑን ዓለም አቀፉ የችግር ጊዜ ተንታኝ ቡድን (Crisis Group) አስጠነቀቀ። የሰሜን ኢትዮጵያ ህዝብ ባለፉት የጦርነት ዓመታት ካሳለፈው መከራ አንጻር፣ አዲሱ ጦርነት ሊያስከትል የሚችለው ሰብዓዊ ቀውስ ዘግናኝ ከመሆኑም በላይ፣ ሌሎች ጎረቤት ሀገራትን ወደ ጦርነቱ በማስገባት የአፍሪካ ቀንድን ሙሉ በሙሉ ሊያወድም የሚችልበት ዕድል እጅግ ከፍተኛ መሆኑ ተመላክቷል። ይህንን አደጋ ለማስቀረት አሁንም ጠባብ የዲፕሎማሲ ዕድል ቢኖርም፣ አፋጣኝ ጣልቃ ገብነት ካልተደረገ ይህችም በር በቅርቡ ልትዘጋ ትችላለች።

ይህ የቅዠት ስጋት እውን መሆን የጀመረው ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) እና የአማራ ፋኖ ታጣቂዎች መንግስትን ለመጣል የጋራ ጥምረት ፈጥረው ከሴፕቴምበር 23 ጀምሮ ጥቃት መክፈታቸውን ተከትሎ ነው። ባለፈው ጦርነት ፊት ለፊት ሲዋጉ የነበሩት እነዚህ ኃይሎች መጣመራቸው፣ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት ያፈረሰ ሲሆን፤ የፌደራል መንግስቱም በበኩሉ የድሮን ጥቃቶችን በማጠናከር በሰሜን ወሎ እና በትግራይ-አፋር ድንበር ላይ ከባድ ውጊያዎች እየተካሄዱ ይገኛሉ። የትግራይ ኃይሎች በመቀሌ፣ አክሱም እና ሽሬ ያሉትን አየር ማረፊያዎች ያለምንም ተኩስ ሲቆጣጠሩ፣ የኢትዮጵያ መንግስት ወደ ክልሉ የሚደረጉ በረራዎችን በሙሉ አቋርጧል።

የጉዳዩ አሳሳቢነት ከኢትዮጵያ ድንበር የዘለለ ሆኗል። ሪፖርቱ እንደሚያስረዳው... የፕሪቶሪያው ስምምነት አግልሎኛል የምትለው ኤርትራ አሁን ከቀድሞ ጠላቷ ህወሓት ጋር በድብቅ የተቧደነች ሲሆን፤ ኢትዮጵያ ደግሞ አስመራን የተቃዋሚዎች ጥምረት አስተባባሪ አድርጋ ትከሳለች። ከዚህም ባለፈ በሱዳኑ የእርስ በርስ ጦርነት ኢትዮጵያ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች የፈጥኖ ደራሽ ኃይሉን (ሲደግፉ፤ ግብጽ፣ ኤርትራ እና ሳዑዲ አረቢያ የሱዳንን መደበኛ ጦር ይደግፋሉ። የሱዳን ጦር የትግራይ ተዋጊዎችን አስጠልሏል በሚል ቁጣ ውስጥ የሚገኘው የኢትዮጵያ መንግስት፣ ፋ*ኖን እና ህወሓትን ጨምሮ ይህንን የተወሳሰበ የጥቅም ትስስር ተከትሎ ጦርነቱ የሁለቱን ሀገራት (የኢትዮጵያ እና ሱዳን) ድንበር በማቋረጥ ሊቀላቀል እንደሚችል ስጋቱን አባብሶታል።

መላው የአፍሪካ ቀንድን ሊያነድ የተቃረበውን ይህንን ሰፊ ጦርነት ለማስቆም፣ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ፣ የአፍሪካ ህብረት አደራዳሪዎች (እንደ ኦሊሴጎን ኦባሳንጆ ያሉ)፣ የኬንያ መሪዎች፣ አሜሪካ እንዲሁም የመካከለኛው ምስራቅ ተጽዕኖ ፈጣሪ ሀገራት (UAE እና ሳዑዲ) አፋጣኝ ጫና መፍጠር አለባቸው። ጦርነቱ ወደ ለየለት እና ከቁጥጥር ውጭ ወደሆነ ቀጠናዊ እልቂት ከማምራቱ በፊት፣ የትግራይ ኃይሎች ጥቃታቸውን አቁመው ወደ ድርድር እንዲመጡ፣ የፌደራል መንግስቱም ወደ ትግራይ መጠነ ሰፊ የእግረኛ ጦር ከማስገባት እንዲቆጠብ እና ለድርድር ጊዜ እንዲሰጥ አስቸኳይ የዲፕሎማሲ ስራ ይጠይቃል።





(u12d8-u1210u1260u123b u12dcu1293) u1260u1231u12f3u1295u1363 u1260u1236u121bu120au12eb u12a5u1293 u1260u12e8u1218u1295 u12a5u12e8u1270u12abu1204u12f1 u12ebu1209u1275u1295 u12a0u12cdu12f3u121a u1326u122du1290u1276u127d u1270u12a8u1275u120eu1363 u12a0u1201u1295 u1260u12a2u1275u12eeu1335u12eb u12ebu1308u1228u1238u12cd u1218u1320u1290 u1230u134a u130du132du1275 u1218u120bu12cdu1295 u1240u1320u1293 u12c8u12f0 u12a5u1233u1275 u12a0u12d8u1245u1275 u12e8u121au12a8u1275 \

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በቅርቡ በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት ላይ የተመሰረተውን የ"ህልውና ጥምረት" (ህወሓት፣ የኤርትራ መንግሥት፣ ኦነ*ግ ሸኔ እና ፋ*ኖ) አስመልክቶ የፖለቲካ ተንታኝ እና አክቲቪስት ጃዋር መሐመድ ጥልቅ የስትራቴጂ እና የፖለቲካ ትንታኔ አውጥቷል። በትንታኔው መሰረት፣ ይህ ጥምረት በውስጡ ከባድ ፈተናዎችን ያዘለ ሲሆን፣ የጥምረቱ እጣ-ፈንታም በቅርብ ጊዜ በሚታዩ ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ውሳኔዎች ላይ የተመሰረተ ነው።

በጃዋር ትንታኔ መሰረት ይህ ጥምረት ለአንዳንዶቹ የጥምረቱ አባላት (እንደ ህወሓት እና ኤርትራ ላሉት) ፍጹም የህልውና፣ የሞት እና ሽረት ጉዳይ ነው። ይህ አካሄድ ቢሳካ ፖለቲካዊ ቁመናቸውን ያድናል፤ ቢከሽፍ ግን ወደ መደምሰስ ያፋጥናቸዋል። ለፋ*ኖ እና ለኦነ*ግ ሸ*ኔ ግን ጉዳዩ ስትራቴጂካዊ እንጂ የህልውና አደጋ አያመጣባቸውም።

በዚህ የፖለቲካ እና ወታደራዊ ቁማር ውስጥ አሁን ኳሷ በህወሓት ሜዳ ትገኛለች። ጥምረቱ ይፋ እንዲሆን ከፍተኛ ግፊት ሲያደርግ የነበረው ህወሓት፣ አሁን በቶሎ መጠነ-ሰፊ እና አሸናፊነት ያለው ጥቃት ካልከፈተ ሌሎች የጥምረቱን አባላት ወደ ተግባር ማስገባት ይቸግረዋል። በሌላ በኩል የኤርትራ መንግሥት ጦርነቱን በተቻለ መጠን ከድንበሯ ለማራቅ ስትል የ"ቆይተን እንይ" ስልትን እንደምትከተል እና ወደ ቀጥተኛ ጦርነት የምትገባው ህወሓት ሙሉ በሙሉ ካሸነፈ አሊያም ተሸንፎ ወደ ድንበሯ ከተገፋ ብቻ እንደሆነ የጃዋር ትንታኔ ያሳያል።

የዚህ ጦርነት ሌላው ወሳኝ ገጽታ የውጭ ደጋፊዎች ሚና ነው። ግብጽ ዐቢይ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች (UAE) ያላቸውን የአየር የበላይነት ለመስበር ምን ያህል ኃይሏን ታስገባለች፣ እንዲሁም ዩኤኢ እና ሳዑዲ አረቢያ ለማን ምን ያህል ድጋፍ ያደርጋሉ የሚለው ጉዳይ የጦርነቱን አቅጣጫ በእጅጉ ይወስነዋል። ከዚህም በተጨማሪ ኤርትራ በቀጥታ ጦርነት ውስጥ ከገባች፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ይህንን አጋጣሚ ተጠቅመው "የቀይ ባህር እና የአሰብ" አጀንዳቸውን ከህልውና እና የጸጥታ ስጋት ጋር በማስተሳሰር የጦርነቱ ማዕከል ሊያደርጉት እንደሚችሉ ይጠበቃል።

የጃዋር ትንታኔ ትልቁ እና አወዛጋቢው መደምደሚያ፣ የጥምረቱ ይፋ መሆን የፈጠረው "እርስ በርሱ የሚቃረን አስገራሚ ሁኔታ (ተቃርኖ)" ነው። በአንድ በኩል ይህ ጥምረት መመስረቱ ህወሓት ከመንግሥት ጋር በሚያደርገው ድርድር ላይ "ሌላ አማራጭ አለኝ" ብሎ የመደራደሪያ አቅሙን እንዲያሳድግ ይረዳዋል።

በሌላ በኩል ግን ይኸው የጥምረቱ ይፋ መሆን ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አገዛዝ ልክ ከሰማይ እንደወረደ "የፖለቲካ ስጦታ" ሆኖለታል። መንግሥት "ከሰሜን የሚመጣ የጸጥታ ስጋት አለ" የሚለውን የቆየ ትርክት በማጠናከር፣ በተለይም የኦሮሞን ህዝብ አስተያየት ለማነሳሳት እና በዙሪያው ድጋፍ እንዲሰባሰብ ለማድረግ ትልቅ መሳሪያ አግኝቷል። የዚህ ጥምረት ስኬት የሚለካው በመግለጫው ሳይሆን፣ እጅግ የተራራቀ የግዛት ፍላጎት እና ታሪክ ያላቸው (እንደ ፋ*ኖ እና ህወሓት ያሉ) ኃይሎች በጦር ሜዳ ላይ የሚያሳዩት የውስጥ ቅንጅት እና የመንግሥትን የመልሶ ማጥቃት አቅም እንዴት ይቋቋሙታል በሚለው ላይ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኢትዮጵያ በየዓመቱ በሚሊዮን ቶን የሚቆጠር የሙዝ ምርት የምታመርት ቢሆንም፣ በሎጂስቲክስ ማነቆዎች እና በተገቢው የማቀዝቀዣ ሰንሰለት መሠረተ ልማት እጥረት የተነሳ ምርቷን ለዓለም አቀፍ ገበያ በማቅረብ ረገድ ከፍተኛ ፈተና እንደገጠማት የዘርፉ ባለሙያዎች አስታወቁ።

ሀገሪቱ እ.ኤ.አ. በ2019 ከ1 ሚሊዮን ቶን በላይ ሙዝ ያመረተች ሲሆን፣ በአንዳንድ ክልሎች በአምስት ወራት ውስጥ ብቻ ወደ 1.6 ሚሊዮን ቶን የሚጠጋ ምርት ተሰብስቧል። ሆኖም ባለፉት አምስት ዓመታት ከሙዝ እና አቮካዶ የወጪ ንግድ ያገኘችው ገቢ 38 ሚሊዮን ዶላር ብቻ ነው። ይህ አሃዝ እ.ኤ.አ. በ2025 በዓለም አቀፍ ደረጃ ከተንቀሳቀሰው የ16.7 ቢሊዮን ዶላር የሙዝ ንግድ ጋር ሲነጻጸር እጅግ አነስተኛ ነው።

የአፍሪካ ንግድ እና ትራንስፖርት ኮሪደር ባለሙያ የሆኑት ስጆርድ ኤች ቪሰር እንዳስረዱት፣ የጥራት ችግር እና በቂ ያልሆነ የማቀዝቀዣ ሰንሰለት መሠረተ ልማት የወጪ ንግዱ ዋነኛ ተግዳሮቶች ናቸው። "ለማቀዝቀዣ ትራንስፖርት እጥረቱ አንዱ መፍትሔ፣ የኢትዮ-ጅቡቲ ምድር ባቡር (EDR) ማቀዝቀዣ ያላቸውን ፉርጎዎች በመጠቀም ትኩስ ሙዝን ወደ ጅቡቲ ወደብ ማጓጓዝ ነው" ሲሉ ባለሙያው መክረዋል።

በዲኤችኤል የምሥራቅ አፍሪካ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፕራሞድ ባጋልዋዲ እንደገለጹት፣ በአሁኑ ወቅት የጅቡቲ ወደብ ወደ ኢትዮጵያ የሚገቡትን እና የሚወጡትን አጠቃላይ እቃዎች በዋነኝነት የሚያስተናግድ በመሆኑ ኮሪደሩ ለሀገሪቱ የዓለም አቀፍ ንግድ ቁልፍ በር ሆኗል።

የትራንስፖርት እና ሎጂስቲክስ ሚኒስቴር መረጃ እንደሚያሳየው፣ በ2025/26 በጀት ዓመት ኢትዮጵያ ከ17.57 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን በላይ የገቢ እና የወጪ ጭነት አጓጉዛለች (15.93 ሚሊዮኑ የገቢ፣ 1.64 ሚሊዮኑ ደግሞ የወጪ ጭነት ነው)። ከዚህ ውስጥ የጅቡቲ ወደብ 15.34 ሚሊዮን ቶን ወይም 97 በመቶውን የባህር ላይ ጭነት አስተናግዷል።
"ከገልፍ (MENA) ቀጠና ወደ ኢትዮጵያ የሚገባው የጭነት መጠን የኢኮኖሚ ሊበራላይዜሽኑን ተከትሎ በተከታታይ እያደገ ነው፤ ለዚህም የወደብ እና የመንገድ ትስስር አቅምን ማሳደግ ያስፈልጋል" ብለዋል አቶ ባጋልዋዲ።

የመካከለኛው ምሥራቅ ገበያ እና የአየር ትራንስፖርት
የኬንያ አየር መንገድ የካርጎ ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ፍጹም አባዲ በበኩላቸው፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች እና ሳዑዲ አረቢያ ለምሥራቅ አፍሪካ ቁልፍ የንግድ መዳረሻዎች እና የትራንዚት ማዕከላት መሆናቸውን ገልጸዋል። እንደ ፍራፍሬ፣ አበባ፣ የባህር ምግቦች እና ሌሎች ከፍተኛ ዋጋ ያላቸው ምርቶች ወደ ገልፍ ሀገራት በስፋት እየተላኩ ነው።

ምንም እንኳ የጅቡቲ-ኢትዮጵያ ኮሪደር በዋነኝነት በምድር እና በባህር ትራንስፖርት ላይ የተመሠረተ ቢሆንም፣ ፍጥነት እና አስተማማኝነት ለሚፈልጉ አላቂ ምርቶች፣ መድኃኒቶች እና የኤሌክትሮኒክስ እቃዎች የአየር ትራንስፖርት ወሳኝ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ አቶ ፍጹም አስረድተዋል።

የዓለም አቀፍ የጭነት አስተላላፊዎች ማኅበራት ፌዴሬሽን (FIATA) የአየር ጭነት ኢንስቲትዩት ሊቀመንበር ዳዊት ውብሸት፣ ኢትዮጵያ አሁን ላይ በመንገድ መሠረተ ልማት ላይ ፈተና እንዳለባት አንስተዋል። የመንገዶች መበላሸት በተሽከርካሪዎች ላይ ጉዳት ከማድረሱም ባለፈ የሥራ ማስኬጃ ወጪን ከፍ አድርጎታል። ይሁን እንጂ መንግሥት የጀመራቸው የመንገድ ጥገና እና መልሶ ማቋቋም ፕሮጀክቶች የጭነት እንቅስቃሴውን ይበልጥ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ቀልጣፋ እንደሚያደርጉት ይጠበቃል።

አቶ ዳዊት አክለውም፣ ኢትዮጵያ የራሷን እና የጎረቤት ሀገርን የጉምሩክ ሥርዓት ደርባ መሥራቷ ሂደቱን እንዳጓተተው ጠቁመዋል። ሌላኛው ትልቁ ማነቆ ደግሞ የኮንቴነር እጥረት ነው። ትላልቅ የጭነት መርከቦች በቀጥታ ጅቡቲ ወደብ ላይ ስለማይቆሙ፣ በትንንሽ አቀባይ (Feeder) መርከቦች ላይ ጥገኛ መሆን አቅምን የገደበ ሲሆን፣ ይህም የወጪ ንግዱን አስተጓጉሎታል።

እነዚህን የጉምሩክ እና የድንበር ማነቆዎች ለመፍታት፣ በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ ኢትዮጵያ እና ጅቡቲ የጋላፊን የአንድ ማዕከል የድንበር ኬላ ወደ ሥራ ለማስገባት የሚያስችል የጋራ ፍኖተ-ካርታ ላይ ተስማምተዋል። ይህ አሠራር የጉምሩክ ፍተሻ ድግግሞሽን በማስቀረት የድንበር ማቋረጫ ጊዜን ከ62 እስከ 87 በመቶ ይቀንሳል ተብሎ ይጠበቃል።

በአጠቃላይ የጅቡቲ-ኢትዮጵያ የንግድ መስመር የሀገሪቱን የዓለም ገበያ ተደራሽነት ከማሳደግ አኳያ ከፍተኛ ሚና ያለው ሲሆን፣ የሙዝ እና መሰል የግብርና ምርቶችን የወጪ ንግድ አቅም ለማሳደግ የማቀዝቀዣ ሰንሰለትን አስተማማኝነት፣ የጉምሩክ ቅንጅትን እና የብዙሃን ትራንስፖርት ውህደትን ማሻሻል እጅግ ወሳኝ መሆኑ ተጠቁሟል።

ኢትዮጵያ በብሪክስ አባል ሀገራት ስለምን ተፈላጊ ሆነች

አዲስ አበባ፣ መስከረም 8፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) ኢትዮጵያ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከጀመረቻቸው የዲፕሎማሲ ስኬቶች መካከል የብሪክስ አባል መሆኗ ታላቅና ወሳኝ ምዕራፍ ነው።

ብራዚል፣ ሩሲያ፣ ህንድ፣ ቻይና እና ደቡብ አፍሪካን (በመቀጠልም ኢትዮጵያን፣ ግብጽን፣ ኢራንን እና ዩናይትድ አረብ ኤሚሬቶችን) ያቀፈው ይህ ስብስብ፤ የዓለምን የጂኦ-ፖለቲካ እና የኢኮኖሚ መልክዓ ምድር ዳግም እየቀረጸ ይገኛል።

የኢትዮጵያ ብሪክስን መቀላቀል ሀገሪቱ ከአህጉራዊ ተሰሚነቷ ባለፈ በዓለም አቀፍ መድረክ ያላትን ተጽዕኖ ፈጣሪነት በከፍተኛ ደረጃ ከፍ አድርጎታል።

በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የሀገር ውስጥ ኢኮኖሚ ትንተና ዳይሬክቶሬት ባልደረባ የሆኑት ወንድሙ መኮንን፤ ‹‹Ethiopia and BRICS: Prospects and Challenges›› በሚል ርእስ በ‹‹Journal of Political Science and International Relations›› ዓለም አቀፍ የጥናት መድብል ላይ ባሳተሙት ጥናታዊ ጽሑፋቸው፤

‹‹የኢትዮጵያ ስትራቴጂካዊ ቦታ፣ በአፍሪካ ህብረት ውስጥ ያላት የመሪነት ሚና እና እያደገ የመጣው የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ተፅዕኖ ለብሪክስ ሀገራት ሳቢ አጋር አድርጓታል። ከኢትዮጵያ ጋር ያለውን ግንኙነት ማጠናከር ብሪክስ በምስራቅ አፍሪካ ቀጣና ሰፊ መገኘት እንዲኖረው ከሚያደርገው ስትራቴጂ አካል አንዱ ነው፤ ይህም ኢትዮጵያ የምትገኝበት ይህ ቀጣና ለመካከለኛው ምስራቅ ካለው ቅርበት፣ ለቀይ ባህር መገኛ አካባቢ መሆኑና በቀጣናዊ ሰላምና ጸጥታን በማስጠበቅ ረገድ ካለው ከፍተኛ የሆነ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታን ከግምት ውስጥ ያስገባ ነው›› ሲሉ አብራርተዋል።

ኢትዮጵያ የብሪክስ አባል ለመሆን ስትወስንም ከራሷ ብሔራዊ ጥቅም ባሻገር አባላቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸውን ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ስትራቲጂካዊ ጠቀሜታቸውን ከግምት ውስጥ በማስገባት ነው፡፡

የብሪክስ አባል ሀገራት አጠቃላይ የኢኮኖሚ ምርት ከ28 ትሪሊየን የአሜሪካ ዶላር በላይ ያለው በመሆኑ በዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረክ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ አላቸው። በጋራ ከዓለም ህዝብ ከ40 በመቶ በላይ የሚሆኑትን የሚይዙ ሲሆን፣ ለዓለም አቀፉ አጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት ትልቅ ድርሻ ያበረክታሉ።

በተጨማሪም አራት ተጨማሪ አባል ሀገራት ማለትም ግብፅ፣ ኢትዮጵያ፣ ኢራን እና የተባበሩት ዓረብ ኤምሬቶች በመጨመራቸው የብሪክስ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አቅም የበለጠ እንዲጨምር አድርጎታል፡፡ የዚህ ስብስብ አካል መሆን ለኢትዮጵያ በርካታ ጥቅሞችን ያስገኛል።

የሩሲያው ሎባቼቭስኪ ስቴት ዩኒቨርሲቲ የዓለም አቀፍ ግንኙነት የሁለተኛ ዲግሪ ተማሪ የሆነው ተመስገን ወ/ጻድቅ፤ ‹‹Ethiopia's Membership in BRICS: Opportunities and Challenges›› በሚል ርዕስ ባለፈው ግንቦት ወር ባሳተሙት ጥናታዊ ጽሑፍ የኢትዮጵያ የብሪክስ አባልነት ያለውን ፋይዳ በስፋት ዳስሰዋል።

ኢትዮጵያ በሕዝብ ብዛት ከአፍሪካ ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር በመሆኗ፣ የአፍሪካ የፖለቲካ መዲና እና መግቢያ በር፣ ትላልቅ የልማት እቅድ በመተግበር ላይ የምትገኝ ሀገር በመሆኗ እና የቀጣናው መሪ መሆኗን በመቀጠሏ የብሪክስ አባል መሆኗ በአባል ሀገራቱ መካከል ትልቅ ቦታ የሚሰጠው እንደሆነ አንስተዋል።

የኢትዮጵያ ከብሪክስ ጋር ያላት ቁርኝት በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ በቴክኖሎጂ ሽግግር እና በ”ውቀት ልውውጥ ያሉ አጋጣሚዎችን ለመጠቀም ባላት ፍላጎት የሚመራ ነው።

የብሪክስ ሀገራት በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸውን ተፅዕኖ ማሳደጋቸውን በቀጠሉበት በዚህ ወቅት፣ ኢትዮጵያ አዳዲስ ገበያዎችን ለማግኘት፣ ኢንቨስትመንትን ለመሳብ እና በዋና ዋና የኢኮኖሚ ዘርፎቿ ላይ ፈጠራን ለማስፋፋት በዚህ ጥረት ውስጥ ስትራቴጂካዊ ቦታዋን ለመያዝ ትፈልጋለች።

በተጨማሪም የኢትዮጵያ ከብሪክስ ጋር መጣመር፤ በቀጣናዊ ውህደት፣ በዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነት እና በዓለም አቀፍ ትብብር ላይ የሚያስከተለውን የተወሰነ አንድምታ የመረዳት አስፈላጊነት በመኖሩ ነው።

በኢትዮጵያ እና በብሪክስ መካከል ያለው ግንኙነት በተለይም በመሠረተ ልማት ግንባታ፣ በኢንዱስትሪ መስፋፋት እና በቴክኖሎጂ ሽግግር ዘርፎች ከፍተኛ የኢኮኖሚ አቅም እንዳለው ያመላክታሉ።

የብሪክስ ሀገራት ባላቸው ከፍተኛ የፋይናንስ አቅም እና በትልልቅ ፕሮጀክቶች ላይ ባላቸው ልምድ፣ የኢትዮጵያን ታላላቅ የልማት ግቦች በመደገፍ ረገድ በጥሩ ሁኔታ ላይ ይገኛሉ።

በአፍሪካን ስተዲስ ሪቪው የታተመ ጥናታዊ ጽሑፍ ላይ እንደተመላከተው፤ ቻይና እንደ ኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር እና የተለያዩ የኢንዱስትሪ ፓርኮችን በመሳሰሉ ዋና ዋና ፕሮጀክቶች በኢትዮጵያ የማኑፋክቸሪንግ እና የመሠረተ ልማት ዘርፎች ላይ ግንባር ቀደም ኢንቨስተር ሆና ወጥታለች።

በተመሳሳይ ህንድ የሀገሪቱን እያደገ የመጣ የሠራተኛ ኃይል እና የገበያ አቅም በመጠቀም በኢትዮጵያ የእርሻ እና የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዘርፎች ላይ ኢንቨስት በማድረግ ላይ ናት።

ከንግድ እና ኢንቨስትመንት ባለፈ በሌሎች ዘርፎችም ለምሳሌ በቴክኖሎጂ ሽግግር፣ በክህሎት ማሳደግ እና በጋራ የምርምርና ልማት ፕሮጀክቶች ላይ በኢኮኖሚ ዘርፍ ያለው ትብብር ወደ ላቀ ደረጃ እያደገ ነው። ይህ ደግሞ ኢትዮጵያ የማምረት አቅሟን ለማሳደግ እና በዋና ዋና ዘርፎች የእሴት ሰንሰለቱን ከፍ ለማድረግ ያለው ጠቀሜታ ጉልህ ነው።

በተረፈ ወርቁ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ የማነ ገብረመስቀል፣ በቅርቡ በማኅበራዊ ሚዲያዎች እና በተለያዩ አካላት "በሃኒሽ ደሴቶች ዙሪያ በኤርትራ እና በየመን መካከል አዲስ ጦርነት ሊነሳ ነው" በሚል የሚናፈሰውን ዜና በኤርትራ ላይ የተከፈተ የጥላቻ እና የፈጠራ ፕሮፓጋንዳ ሲሉ አጥብቀው አስተባበሉ።

ሚኒስትሩ በይፋዊ የኤክስ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መልዕክት፣ ይህን ወሬ የሚያናፍሱ አካላትን የፖተምኪን ፓርቲ (ክራሪዎች ሲሉ የገለጿቸው ሲሆን፣ ድርጊቱንም በጣም አሳዛኝ እና የተንኮል ሴራ ብለውታል።
የሃኒሽ ደሴቶችን የይገባኛል ጥያቄ በተመለከተ ኤርትራ ጉዳዩን ከሩብ ምዕተ-ዓመት በፊት ሕጋዊ እና ሰላማዊ በሆነ መንገድ መቋጨቷን ለማስረዳት አቶ የማነ ታሪካዊ እውነታዎችን አብራርተዋል። በዚህም መሠረት እ.ኤ.አ በ1998 በሄግ የሚገኘው ቋሚ የግልግል ፍርድ ቤት (PCA) በደሴቶቹ ሉዓላዊነት ላይ የመጨረሻ ብይን መስጠቱን ተከትሎ፣ ኤርትራ በተፈራረመችው ስምምነት መሠረት ውሳኔውን ወዲያውኑ እንደተቀበለች አስታውሰዋል። በመቀጠልም ፕሬዝዳንት ኢሳይያስ አፈወርቂ ለወቅቱ የየመን አቻቸው አሊ አብደላ ሳላህ የእርቅ ደብዳቤ መላካቸውን የጠቀሱት ሚኒስትሩ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት በባድመ ጉዳይ የተሰጠውን የድንበር ኮሚሽን ብይን ለመቀበል አስራ ስምንት ዓመታት መፍጀቱን በንጽጽር አንስተዋል።

በተጨማሪም በፍርድ ቤቱ ውሳኔ መሠረት ሠራዊት እና ወታደራዊ ተቋማትን ለማስወጣት የሦስት ወር የጊዜ ገደብ ተሰጥቶ የነበረ ቢሆንም፣ ኤርትራ ግን በአስገራሚ ፍጥነት በሦስት ሳምንታት ውስጥ ወታደሮቿን ከደሴቶቹ በማስወጣት ከየመን ጋር የነበራትን የሁለትዮሽ ግንኙነት ሙሉ በሙሉ ማደሷን አመልክተዋል።

አቶ የማነ አክለውም የእነዚህን የፕሮፓጋንዳ አራማጆች ሌላኛውን የፖለቲካ ቅራኔ አጋልጠዋል። ከጥቂት ወራት በፊት የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች በየመን መንግሥት ፈቃድ በሃኒሽ ደሴቶች ላይ የአውሮፕላን ማረፊያ በገነባችበት ወቅት፣ እነዚሁ አካላት ድርጊቱን በኤርትራ ላይ ላሰቡት ጦርነት እንደ ትልቅ ስትራቴጂካዊ ሀብት እና የጀርባ አጥንት አድርገው ቆጥረውት እንደነበር በማስታወስ የፖለቲካ ተቃዋሚዎቻቸውን መዋዠቅ ወቅሰዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በአለም አቀፍ ደረጃ ያፈሩትን የዲፕሎማሲ ስኬት በቀጠናው መድገም ይችላሉ?
#fastmereja I የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ከተለያዩ የዓለም አቀፍና የቀጠናው መሪዎች ጋር ጠንካራና ስትራቴጂካዊ ግንኙነት በመመስረት ረገድ የሚደነቅ ስኬት ማስመዝገባቸውን ዘ አፍሪካ ሪፖርት አስነበበ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከኬንያው ፕሬዝዳንት ዊልያም ሩቶ ጋር ካላቸው ልዩ ወዳጅነት እስከ ፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ጋር ካላቸው ቅርብ ግንኙነት በተጨማሪ፤ ከተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች፣ ከአውሮፓ፣ ከቻይና እና ከቱርክ ጋር ያላቸውን ሁለንተናዊ ትስስር አጠናክረዋል።

​ይሁን እንጂ የጋዜጠኛ ሸሪፍ ቦጃንግ ጁኒየር ዘገባ እንደሚያመላክተው፣ ኢትዮጵያ በአለም አቀፍ መድረክ ከሩቅ አገራት ጋር ስትራቴጂካዊ አጋርነቷን በጠበቀ ሁኔታ ያደራጀች ቢሆንም፤ ከአጎራባች እና የቅርብ ቀጠና አገራት ጋር ያሏት ግንኙነቶች ግን ለከፍተኛ ፍጥጫና ውጥረት ተዳርገዋል።

​በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከኤርትራ፣ ከሱዳን እና ከግብፅ ጋር ያለው እያደገ የመጣ የፖለቲካ እና የደህንነት ውጥረት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አስተዳደር ትልቅ የዲፕሎማሲ ፈተና ሆኖ ቀጥሏል። እነዚህ ቀጠናዊ አለመግባባቶች ኢትዮጵያ በአካባቢው የምትጫወተውን የጂኦፖለቲካዊ ሚና በሚገባ እንዳትጠቀም እንቅፋት እየሆኑባት እንደሚገኝ ይነገራል።

​እንደ ዘ አፍሪካ ሪፖርት ትንተና ከሆነ፣ ዋናው ጥያቄ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በዓለም አቀፍ ደረጃ እና ከሩቅ አጋሮች ጋር ያሳዩትን የዲፕሎማሲ ስኬት እና የኔትወርክ ግንባታ ውጤታማነት፣ በቅርብ ጎረቤቶቻቸው እና በቀጠናው የቀውስ ቀጠናዎች ላይ መድገም ይችላሉ ወይ የሚለው ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) "ሲቢኤስ ኒውስ" ባገኘው ልዩ የፎቶግራፍ ማስረጃ መሰረት፣ የኢራን ሚሳኤሎች እና ድሮኖች በመካከለኛው ምስራቅ በሚገኙ በርካታ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ ከባድ ውድመት ማድረሳቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ሆነ።

ምስሎቹን ለሚዲያ ተቋሙ የላኩት በስፍራው የተሰማሩ የአሜሪካ ወታደሮች ሲሆኑ፣ በጦር ኃይሉ ውስጥ ያለውን ጥብቅ የሚዲያ ገደብ በመፍራት ስማቸው እንዳይገለጽ ጠይቀዋል። ከተሰማሩት ወታደሮች መካከል አንዱ በሰጠው አስተያየት፣ "ይህ በአሜሪካ ህዝብ ዘንድ ያልተነገረ እና በጦር ሰፈሮቻችን ላይ የደረሰ ከባድ ውድመት ነው፤ ዓይናችንን ጨፍነን ፊታችን ላይ እየተመታን ነው" ሲል የሁኔታውን አሳሳቢነት ገልጿል።

በሳዑዲ አረቢያ 'ፕሪንስ ሱልጣን' የአየር ኃይል ማዕከል የተነሳው አንደኛው ፎቶ፣ የስለላ መረጃዎችን ለመሰብሰብ ወሳኝ የሆነው እና አራት ሞተር ያለው የቦይንግ (E-3 Sentry) አውሮፕላን የኋለኛው ክፍል በቀጥታ በሚሳኤል ተመትቶ ለሁለት ተቆርጦ ያሳያል።

በተጨማሪም በኩዌት በሚገኘው 'ካምፕ ቡህሪንግ' (የአሜሪካ የምድር ጦር፣ የታጠቁ ተሽከርካሪዎች እና አውሮፕላኖች ማዕከል) የተነሱ ምስሎች፣ ፈራርሰው ባዶያቸውን የቀሩ ህንፃዎችን እና ወታደራዊ መኖሪያዎችን ያሳያሉ። ቀደም ሲል ለቦምብ እና ሞርታር ጥቃቶች አስተማማኝ መከላከያ ተደርገው ይቆጠሩ የነበሩት የኮንክሪት ግድግዳዎች፣ ከላይ ለሚሰነዘር የአየር ጥቃት መፍትሄ መሆን እንዳልቻሉም ምስሎቹ አስረድተዋል።

በዚህ ሳምንት የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስቴር (ፔንታጎን) ዋና ተቆጣጣሪ ለኮንግረስ ባቀረቡት እና በዓይነቱ የመጀመሪያ የሆነ አስገዳጅ ሪፖርት፣ አሜሪካ በመካከለኛው ምስራቅ ወደ 60 የሚጠጉ አውሮፕላኖችን ጨምሮ እስከ 3.7 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት የጦር መሳሪያ እና የንብረት ኪሳራ እንደደረሰባት አጋልጠዋል።

ሪፖርቱ አክሎም የኢራን ጥቃቶች በኩዌት፣ ባህሬን፣ ኳታር፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች፣ ሳዑዲ አረቢያ፣ ኢራቅ፣ ኦማን እና ዮርዳኖስ በሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ ማነጣጠራቸውን የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ ማረጋገጡን ጠቅሷል።

ባለፈው መጋቢት 1 ቀን በኩዌቷ የሹዋይባ ወደብ ላይ በተሰነዘረው እና ስድስት የአሜሪካ ወታደሮችን በገደለው ጥቃት ዙሪያ የመከላከያ ሚኒስትሩ ፒት ሄግሴዝ የተጠቀሙትን ቃል በማስታወስ፣ ስማቸው ያልተጠቀሰው ወታደር "እነዚህ ሰፈሮች እየተከላከሉ አይደለም፤ እኛም ቆመን ሲወድሙ ከማየት ውጪ ሌላ እያደረግን አይደለም" በማለት ምሬታቸውን አክለዋል።

በመቅደላ ጦርነት የተወሰደውና የአጼ ቴዎድሮስ ሊሆን የሚችል መጽሐፍ ቅዱስ በ47.5 ሚሊዮን ብር ለሽያጭ ቀረበ
#ethiopia | በ1868 ዓ.ም. በመቅደላ ዘመቻ ወቅት ከኢትዮጵያ ተወስዶ እንደነበር የሚገመተውና የአጼ ቴዎድሮስ ዳግማዊ መጽሐፍ ቅዱስ ሊሆን እንደሚችል የሚታመን ጥንታዊ የብራና መጽሐፍ ቅዱስ በ47.5 ሚሊዮን ብር ወይም 250 ሺህ ዩሮ ለሽያጭ ቀርቧል።

መጽሐፉ ከዛሬ ጀምሮ ለአንድ ሳምንት በአቡ ዳቢ ለሽያጭ እንደሚቀርብ ተገልጿል።

በግዕዝ ቋንቋ በብራና ላይ የተጻፈው ይህ ጥንታዊ መጽሐፍ የሉቃስን ወንጌል ሙሉ በሙሉ የያዘ ሲሆን፣ የዮሐንስ ወንጌልንም ከመጨረሻዎቹ 16 ጥቅሶች በስተቀር ሙሉ በሙሉ እንደያዘ ተገልጿል።

መጽሐፉ በ1730–1740 ዓ.ም. አካባቢ በጎንደር ውስጥ የተጻፈ እንደሆነ የተገመተ ሲሆን፣ ተአምራትንና የኢየሱስ ክርስቶስን ትንሣኤ የሚያሳዩ 235 ሥዕሎችን እንደያዘ ታውቋል። በተለያዩ ዲዛይኖች የተሠራ የቆዳ ሽፋንም እንዳለው ተገልጿል።

ዋና መቀመጫውን ኦስትሪያ ያደረገው “ኢንሊብሪስ” (Inlibris) የተባለ በተለይ ጥንታዊ መጻሕፍትን የሚሰበስብና የሚሸጥ ተቋም ነው መጽሐፉን በአቡ ዳቢ ለሽያጭ ያቀረበው።

የኢትዮጵያ ቅርሶችን በማጥናትና የተወሰዱ ቅርሶች ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ በመሥራት የሚታወቁት ዶ/ር አሉላ ፓንክረስት፣ መጽሐፉ በመቅደላ ዘመቻ ወቅት በእንግሊዝ ጦር አዛዥ ሌተናንት ጀነራል ሮበርት ናፒር ከኢትዮጵያ ተወስዶ እንደነበር ገልጸዋል።

ከዚያም መጽሐፉ በወቅቱ በሕንድ የእንግሊዝ ግዛት ከፍተኛ አዛዥ ለነበረ አካል በስጦታ መሰጠቱን እና በቀጣዮቹ 158 ዓመታት ውስጥ ከአንድ ሙዚየም ወደ ሌላ፣ እንዲሁም ከአንድ ግለሰብ ወደ ሌላ በሽያጭ ሲተላለፍ መቆየቱን አስረድተዋል።

ዶ/ር አሉላ እንደሚሉት፣ ከኢትዮጵያ በጦርነት ወቅት የተወሰደ ቅርስ በአሁኑ ወቅት ለግል ሽያጭ መቅረብ የለበትም የሚል ጠንካራ የሞራል መከራከሪያ አለ። በዚህም መሠረት መጽሐፉ ለግል ስብስብ ከመሸጡ በፊት ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጥረት ሊደረግ ይገባል ብለዋል።

ቅርሱ ከኢትዮጵያ መወሰዱና አሁን ለሽያጭ መቅረቡ በሚዲያና በዲፕሎማሲ በኩል ጫና ከተፈጠረ፣ ግለሰቦችም ሆኑ ሙዚየሞች መጽሐፉን ለመግዛት እንደማይደፍሩ ተመራማሪው ገልጸዋል።

የሽያጩን ሂደት ለማስቆም ከኦስትሪያና ከተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች ጋር በዲፕሎማሲ በኩል መነጋገር እንደሚያስፈልግም ዶ/ር አሉላ አመልክተዋል።

“ዘመኑ ተለውጧል፤ ስለ ቅርሶች መመለስ ያለው እይታም ተቀይሯል” ያሉት ዶ/ር አሉላ፣ ኢንሊብሪስ ሽያጩን በማቆም ይህ ድንቅ የብራና ጽሑፍ ወደ ሌላ የግል ስብስብ ገብቶ ከሕዝብ ዕይታ ከመሰወሩ በፊት ወደ ኢትዮጵያ ተመልሶ ለሕዝብ እይታ እንዲበቃ ጥረት መደረግ እንዳለበት ጠይቀዋል።

ለመጽሐፉ መመለስ የሚደረገው ጥረት አንድ ሳምንት ብቻ የጊዜ ገደብ እንዳለው የገለጹት ዶ/ር አሉላ፣ ቅርሱ ከተቻለ በነፃ፣ ካልሆነም ለሽያጭ ከቀረበበት ዝቅተኛ ዋጋ ተገዝቶ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ሁሉም የሚችለውን ጥረት እንዲያደርግ ጥሪ አቅርበዋል።

ድምፅ ለመስጠት

Emperor Tewodros Bible Group link https://www.facebook.com/s...

የኢትዮጵያ ሚዛናዊ የዲፕሎማሲ ስሌት፦ ብሔራዊ ጥቅምን የማስከበር ጥበብ
****************************

ዓለማችን ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ አይታው ወደማታውቀው የባለብዙ ዋልታ የሽግግር ምዕራፍ ውስጥ ገብታለች።

በዚህ ታሪካዊ ዘመን የኢትዮጵያ ዲፕሎማሲ ከዕርዳታ እና ከብድር ጥገኝነት ወጥቶ እንዲሁም ከታዛቢነት ወደ አጀንዳ ቀራጭነት ተሸጋግሯል።

ኢትዮጵያ የዓለምን 49 በመቶ ሕዝብ እና 40 በመቶ ጠቅላላ ኢኮኖሚ የሚወክለውን የብሪክስ (BRICS) ስብስብ ሙሉ አባል መሆኗ የዚህ የልዕልና ጉዞ ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል።

የብሪክስ አባልነት በአጋጣሚ የተገኘ ሳይሆን ኢትዮጵያ በምሥራቅ አፍሪካ ያላትን የጂኦ-ፖለቲካዊ ተሰሚነት እና የዲፕሎማሲ አካሄድ ውጤት ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕንድ ኒው ዴልሂ እየተካሄደ ባለው 18ኛው የብሪክስ ጉባኤ ላይ ከሕንድ፣ ሩሲያ፣ የተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች፣ ማሌዢያ፣ ኢራን እና ከካዛኪስታን መሪዎች ጋር ያደረጉት ሁለገብ ውይይት የዚህ ማሳያ ነው።

ውይይቶቹ የቴክኖሎጂ ሽግግርን፣ ማዕድን ልማትን፣ ኢንቨስትመንትን እና በተለይም የቀይ ባሕርን ደኅንነት ያማከሉ መሆናቸው ዲፕሎማሲያችን ምን ያህል ስትራቴጂያዊ እና ቀዳሚ ዕርምጃ ወሳጅ እንደሆነ ያመላክታሉ።

ከምዕራቡም ሆነ ከምሥራቁ ዓለም ጋር የጥቅም ሚዛንን የጠበቀ ግንኙነት መመሥረቱ በማንም ወገን ሳንጠለል ሁለንተናዊ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ የተዘረጋ የተመጣጠነ ፖሊሲ ነው።

ይህ አዲሱ የዲፕሎማሲ ከፍታ የተገነባው በኃይል ማስገደድ ሳይሆን "ልዝብ ኃይል" (Soft Power) በሚባለው የማሳመን ጥበብ ነው።

ዘመናዊው የኮሪደር ልማት፣ የአረንጓዴ ዐሻራ፣ የአየር ንብረት ዲፕሎማሲ እና የፓን-አፍሪካኒዝም አቀንቃኝነታችን እንዲሁም ሰንደቅ ዓላማችንን ከፍ ያደረጉ አየር መንገዳችን እና አትሌቶቻችን ኢትዮጵያን ለቱሪዝም እና ኢንቨስትመንት ተመራጭ እያደረጓት ነው።

ከጎረቤት ሀገራት ጋር በኃይል እና በመሠረተ-ልማት የተዘረጋው ትሥሥር እንዲሁም የባሕር በር ለማግኘት የሚደረገው ጥረት፣ የዚሁ ብሔራዊ ልዕልናን የማረጋገጥ አካል ነው።

ሆኖም ይህ እጅግ ተስፋ ሰጪ የሆነ ሀገራዊ እና ዓለም አቀፋዊ የዲፕሎማሲ ስኬት ዘላቂ እንዲሆን የሀገር ውስጥ የሰላም ግንባታን እና የተጀመረውን ሀገራዊ መግባባትን ከምንም በላይ ቅድሚያ ሰጥተን ማረጋገጥ አለብን። ጠንካራ እና የተረጋጋች ሀገር ለዲፕሎማሲ ስኬት ዋስትና ናት እና።

እንዲሁም በብሪክስ አባልነት የተከፈቱትን ሰፊ የገበያ እና የፋይናንስ አማራጮች ወደ ተግባር ለመቀየር፣ አምራች ኢንዱስትሪዎችን የበለጠ ማዘመን እና የሎጂስቲክስ አቅማችንን ማሳደግ የግድ ይለናል። የተገኙት የዲፕሎማሲ ድሎችም በጥናት እና ምርምር ላይ በተመሠረተ ጠንካራ ተቋማዊ አሠራር ውስጥ ሊዋሐዱ ይገባል።

በተጨማሪም የባሕር በር የማግኘት ጥረታችን የቀጣናው የጋራ ብልጽግና ማሳለጫ እንጂ የጸጥታ ስጋት አለመሆኑን ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ይበልጥ እንዲገነዘበው ስልታዊ የማግባባት ሥራው ተጠናክሮ ሊቀጥልም ይገባል።

ኢትዮጵያ የጥገኝነትን አዙሪት ሰብራ ዜጋ ተኮር እና የጋራ ተጠቃሚነትን ባረጋገጠ ስትራቴጂ የዓለምን መድረክ በክብር መቀላቀሏ በተግባር ተገልጿል። አሁን የሚጠበቅብን ይህንን የልዕልና ጉዞ በመደመር ዕሳቤ፣ በአንድነት እና በከፍተኛ የሥራ ባህል ከዳር ማድረስ ነው።

ዛሬ የምንጽፈው የዲፕሎማሲ ጥበብ፣ ነገ ልጆቻችን በኩራት የሚያነቡት የኢትዮጵያ የማይናወጥ ከፍታ ይሆናል።

በበረከት ሽመልስ
#ethiopia #ebc #pmabiyahmed #diplomacy #brics2026

ኢራን ፤አሜሪካ ለፈፀመችባት ጥቃት አፀፋዊ ምላሽ ሰጥቻለሁ ሰጠች።

የአሜሪካው ማዕከላዊ ዕዝ (ሴንት ኮም ) የአብዮታዊ ዘቡን የባህር ውስጥ ፈንጂ አጥማጅ ኃይልን መትቻለሁ ብሏል።

በላራክ ደሴት ላይ ዒላማውን የጠበቀ ጥቃት ዋሽንግተን ብትፈፅምም ቴህራን ከባድ አፀፋዊ ዕርምጃ  ሰጥቻለሁ ብላለች ።

የኢራን ጦር በዐረብ ኤሚሬቶች የሚገኘውን የአሜሪካን አል-ሚንሃድ የጦር ሰፈርን በሰው አልባ አውሮፕላን ደብድቧል።

በዮርዳኖስ የሚገኝ የዋሽንግተን ጦር ሰፈርም ዒላማ ሆኗል።

ማለዳውን በርካታ ቁጥር ያላቸውን ድሮኖች ወደ ኤሚሬቶች ልከናል በሚል የጦሩ የህዝብ ግንኙነት ክፍል መግለጫ ሰጥቷል።

በጦር ሰፈሩ ላይ የአሜሪካ ኃይሎች እና ሄሊኮፕተሮች የሚገኙበት እንደሆነም ተነግሯል።

በኢራኗ ላራክ ደሴት ላይ የአሜሪካ ጦር ላደረሰው ጉዳት የተሰጠ ምላሽ መሆኑንም ኢራን አፅንዖት ሰጥታለች።

አዲሱ ጥቃት በአሜሪካና ኢራን መካከል ያለውን አለመግባባት ዳግም ወደ ከፋ ግጭት ሊወስድ የሚችልና የዲፕሎማሲውን ጭላንጭል የሚያጠፋ ነው እየተባለ ይገኛል።

Seledadotio
Seledadotio

የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ ከኢራን ጋር ያላትን የንግድ ግንኙነት ማቆሟን አስታወቀች

የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ ፣ ከኢራን ጋር ያላትን ሁሉንም የንግድ እንቅስቃሴዎች፣ የንግድ ልውውጦች እና የገንዘብ ዝውውሮች ሌላ መግለጫ እስኪሰጥ ድረስ አገደች።
አገሪቱ ይህን እርምጃ የወሰደችው፣ ሁለት ከኢራን የተተኮሱ ባሌስቲክ ሚሳዔሎች የገልፍ የባሕር ላይ ትራፊክን ዒላማ ማድረጋቸውን ካሳወቀች በኋላ ነው።

ረቡዕ ዕለት በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ይፋ የሆነው ይህ ውሳኔ፣ በቀጣናው እየተስፋፋ ያለው ወታደራዊ ግጭት በኢራን እና በባሕረ ሰላጤው ጎረቤቶቿ መካከል ባለው የኢኮኖሚ ግንኙነት ላይ እየተንፀባረቀ ስለመሆኑ የቅርብ ጊዜ ማሳያ ነው።
ይህ እገዳ በቀጣናዊ እና ዓለም አቀፍ ሰላም እና ጸጥታ ላይ ተፅእኖ ያሳደሩ ለውጦችን ተከትሎ የተወሰነ መሆኑን አቡ ዳኢ አስታውቃለች።
ከኢራን ተተኮሱ ከተባሉት ሁለት ሚሳዔሎች ውስጥ አንዱ በኢሚሬትስ ክልል ውስጥ ባለ የውሃ አካል ላይ የወደቀ ሲሆን ሌላው ደግሞ ከውሃ ክልሏ ውጭ ባለ ውሃ ላእ መውደቁን ሚኒስቴሩ ገልጿል። ምንም እንኳን ሚሳዔሎቹ መርከብ ባይመቱም፣ በባሕር ትራፊክ ላይ ያነጣጠሩ ናቸው ተብሎ ተገምግሟል።

ኢራን በተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ የቀረበባትን ክስ አስተባብላለች። የአገሪቱ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ፣ ክሱን “መሠረተ ቢስ” ነው ብለዋል። ከ“መልካም ጉርብትና” ጋር የሚቃረኑ መሆናቸውንም የገለፁት ቃል አቀባዩ፣ የቀጣናው አገራት በቴህራን ላይ ከሚሰነዘሩ “መሠረተ ቢስ” ክሶች እንዲቆጠቡ አሳስበዋል።
ክስተቱ “በሀሰተኛ ባንዲራ” የሚደረግ እንቅስቃሴ ሊሆን እንደሚችል በመጥቀስ፣ የቀጣናውን ፀጥታ ለመገምገም የሚደረግ ማንኛውም ሙከራ፣ በኢራን የተፈረጁ የአሜሪካ እና የእስራኤልን “የተንኮል ድርጊቶች” ግምት ውስጥ ማስገባት እንዳለበት ገልፀዋል።

ይህ አለመግባባት የተፈጠረው፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች በግጭቱ እና በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል ካለው የመርከብ እንቅስቃሴ መስተጓጎል ጋር የተያያዙ ችግሮችን እየተጋፈጠች ባለችበት ወቅት ነው።
የዩኤኢ የአሁኑ እርምጃ፣ ሁለቱ አገሮች የጠለቀ የኢኮኖሚ ግንኙነት ያላቸው እደመሆኑ ከዲፕሎማሲያዊ አለመግባባት ያለፈ መዘዝ ሊኖረው የሚችል ነው።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በመጪው መስከረም ይፋ ይደረጋል ተብሎ የሚጠበቀው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት (ተመድ) ረቂቅ ሪፖርት፣ ከአሜሪካዊ የጦር ተቋራጭ ጋር ግንኙነት ያላቸው ቦይንግ 727 አውሮፕላኖች ለሱዳኑ ፈጥኖ ደራሽ ኃይል የጦር መሳሪያዎችን፣ ድሮኖችን እና የውጭ ቅጥረኛ ወታደሮችን ሲያመላልሱ መቆየታቸውን አጋለጠ። በዳርፉር ክልል የዘር ማጥፋት ወንጀል ፈጽሟል ተብሎ በሚወነጀለው የፈጥኖ ደራሽ ኃይል የጀርባ ደጋፊዎች ላይ ብርሃን የፈነጠቀው ይህ ሪፖርት፣ የውጭ ኃይሎች በሱዳን ጦርነት ውስጥ ያላቸውን ድብቅ እጅ እርቃኑን ያወጣ ነው።

ሮይተርስ ያገኘው ይህ የባለሙያዎች ሪፖርት እንደሚያስረዳው፣ እነዚህ አውሮፕላኖች ሆን ብለው ከራዳር እይታ ለመሰወር ጥረት ያደርጉ ነበር። ከቻድ መዲና ንጃሜና ወታደራዊ አየር ማረፊያ በመነሳት የፈጥኖ ደራሽ ኃይሉ ዋነኛ የጦር እና የሎጂስቲክስ ማዕከል ወደሆነችው የዳርፉሯ ኒያላ ከተማ በምሽት ሚስጥራዊ በረራዎችን ሲያካሂዱ ቆይተዋል። የቻድ መንግስት በሱዳን ጦርነት ውስጥ እጄ የለበትም፤ አላማዬ ሰላም ማምጣት ነው ቢልም፣ አውሮፕላኖቹ የቻድን አየር ማረፊያ መጠቀማቸው የቀጠናውን የጸጥታ ችግር ይበልጥ ውስብስብ እና የሀገሪቱን ፖለቲካዊ ግብዝነት ያጋለጠ አድርጎታል።

ከጦር መሳሪያ አቅርቦቱ ባሻገር ሪፖርቱ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች መሰረት ባለው 'ግሎባል ሴኪዩሪቲ ሰርቪስስ ግሩፕ' የተባለ ኩባንያ አማካኝነት የተቀጠሩ ከ1,500 እስከ 2,000 የሚደርሱ ኮሎምቢያውያን ቅጥረኛ ወታደሮች ለፈጥኖ ደራሽ ኃይሉ ድጋፍ መስጠታቸውን አጋልጧል። "የበረሃ ተኩላዎች" በመባል የሚታወቁት እነዚህ ቅጥረኞች፣ ድሮኖችን በማብረር እና የጦር ስልቶችን በመንደፍ ፈጥኖ ደራሽ ኃይሉ እ.ኤ.አ በ2025 በዳርፉር አል-ፋሽር ከተማ ያደረገውን ዘግናኝ ጥቃት መምራታቸው ተገልጿል። ይህ ጥቃት በተመድ "የዘር ማጥፋት" ወንጀል ተብሎ የተፈረጀ ሲሆን፣ ኤሚሬቶች ግን በበኩሏ የተጠቀሰው ኩባንያ ምንም ዓይነት የቅጥረኛ ወታደር ስምሪት አላደረገም ስትል አስተባብላለች።

ይህ ሪፖርት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ንጹሃንን የገደለው እና በዓለማችን እጅግ የከፋውን ሰብዓዊ ቀውስ የፈጠረው የሱዳን ጦርነት፣ ከጀርባ በውጭ ኃይሎች የጦር መሳሪያ እና የቅጥረኛ ወታደሮች አቅርቦት እንዲሁም በሚስጥራዊ በረራዎች እንዴት እየተቀጣጠለ እንደሚገኝ ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ነው።

ከውኃ ኃይል ባሻገር፤ የኢትዮጵያ አዲሱ የኒዩክሌር ኃይል ጉዞ እና የብልጽግና ተስፋ
****************

ኢትዮጵያ በመደመር መንግሥት የኃይል አቅርቦትና ፍላጎቷን ለማመጣጠን ከውኃ እስከ ንፋስ፣ ከጂኦተርማል እስከ ፀሐይ ኃይል ማመንጫዎችን በመገንባት በአፍሪካ አህጉር ተምሳሌታዊ ሥራዎችን እያከናወነች ትገኛለች።

ከጊቤ I እስከ ኮይሻ ያሉ ግዙፍ የውኃ ኃይል ማመንጫዎች እንዲሁም ከአባ ሳሙኤል እስከ ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ የተዘረጉት መሠረተ ልማቶች ማኅበረሰቡንና የአምራች ኢንዱስትሪዎችን በማንቀሳቀስ ለሀገራችን ኢኮኖሚ ትልቅ አቅም ሆነዋል።

ሆኖም ዘላቂ የኃይል ፍላጎትን በተወሰኑ አማራጮች ብቻ ማሟላት አዋጭ አለመሆኑን የተረዳው መንግሥት፣ በቴክኖሎጂ የታገዘ የኒዩክሌር ኃይል አስፈላጊነትን በመገንዘብ ስትራቴጂካዊ የኃይል አቅርቦት ፍኖተ ካርታ በማዘጋጀት ወደ ተግባር ገብቷል።

የኒዩክሌር ቴክኖሎጂ እንደ ፀሐይና ንፋስ ከአየር ንብረት ጋር የማይቀያየርና በቀን 24 ሰዓት በሳምንት 7 ቀን ያለማቋረጥ ኃይል የማመንጨት አቅም ያለው በመሆኑ ለትላልቅ ኢንዱስትሪዎች፣ ለአምራች ሴክተሮችና ለቴክኖሎጂ ማዕከላት የማይንቀሳቀስ መሠረት ይጥላል።

ይህ ቴክኖሎጂ ኤሌክትሪክ በሚያመነጭበት ወቅት ምንም ዓይነት የካርቦን ልቀት የሌለው በመሆኑ ለአየር ንብረት ለውጥ ትግልና ለአረንጓዴ ኢኮኖሚ ግንባታ ትልቅ አስተዋጽኦ አለው።

በተጨማሪም ከቅሪተ አካል ነዳጆች የዋጋ መዋዥቅና ጥገኝነት ነፃ የሚያደርግ ሲሆን፣ ከኃይል ማመንጨት ባለፈ በሕክምና፣ በግብርና፣ በኢንዱስትሪና ውኃ ማጣራት እንዲሁም ለብዙ ሺህ ዜጎች የሥራ ዕድል በመፍጠር ረገድ ከፍተኛ ፋይዳ አለው።

በዓለም አቀፍ ደረጃ ፈረንሳይ 70 በመቶ የኤሌክትሪክ ፍላጎቷን በኒዩክሌር በመሸፈን አነስተኛ የካርቦን ልቀት ማረጋገጥ ስትችል፤ አሜሪካ፣ ቻይና፣ ደቡብ ኮሪያ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶችም በዘርፉ ትልቅ ስኬት አስመዝግበዋል።

ኢትዮጵያም ይህንን ዓለም አቀፍ ተሞክሮ በመቅሰም ሁለንተናዊ ብልጽግናን ለማረጋገጥ የሚያስችል የኒዩክሌር ኃይል ፍኖተ ካርታ ቀርጻለች።

ሀገራችን በዘርፉ የተሻለ ልምድና ተሞክሮ ካለው የሩሲያው ሮሳቶም (Rosatom) ስቴት ኮርፖሬሽን ጋር ስትራቴጂካዊ ስምምነት ያደረገች ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅትም ጠንካራ የደህንነት መሠረተ ልማትና የፋይናንስ ዝግጅት በማጠናከር ቴክኖሎጂውን ለኢንዱስትሪ፣ ለሕክምናና ለሳይንስ ዕድገት ለማዋል የጀመረችውን ጉዞ አጠናክራ ቀጥላለች።

በመሐመድ ፊጣሞ
#ethiopia #nuclearenergy #greeneconomy #sustainabledevelopment #energytransition

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች ለጎብኚዎች፣ ለንግድ ሰዎች እና ለቤተሰብ ጥሪ አገልግሎት የሚውል ለአምስት ዓመታት የሚያገለግል የብዙ ጊዜ መግቢያ (5-year multiple entry visa) ቪዛ በማቅረብ የዓለም አቀፍ የቱሪዝም እና የሥራ ማዕከልነቷን እያጠናከረች መሆኑን አስታወቀች። ይህ የቪዛ ዓይነት ማንኛውም የዓለም ዜጋ በየጊዜው አዲስ ቪዛ ማውጣት ሳያስፈልገው ለአምስት ዓመታት ያህል በተደጋጋሚ ወደ አገሪቱ እንዲገባና እንዲወጣ የሚያስችል ነው።

በአንድ ጊዜ መግቢያ ላይ ጎብኚዎች ለአምስት ዓመታት የቪዛ ዘመን ውስጥ በዓመት እስከ 90 ቀናት ድረስ መቆየት የሚችሉ ሲሆን፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ደግሞ ይህን የቆይታ ጊዜ ለተጨማሪ 90 ቀናት በማራዘም በአጠቃላይ በአንድ ዓመት ውስጥ እስከ 180 ቀናት እንዲቆዩ ይፈቅዳል። ይህ አሰራር በዓመቱ ውስጥ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ቀናትን ወደሚቀጥለው ዓመት ለማዘዋወር አይፈቅድም።

የቪዛው አመልካቾች ማሟላት ከሚገባቸው ዋና ዋና መስፈርቶች መካከል ቢያንስ ለስድስት ወራት የሚያገለግል ፓስፖርት፣ የተረጋገጠ የጉዞ ትኬት፣ ሕጋዊ የጤና ኢንሹራንስ፣ እና ማመልከቻው ከመግባቱ በፊት ባለፉት ስድስት ወራት ውስጥ 4 ሺህ የአሜሪካ ዶላር ወይም ተመሳሳይ መጠን ያለው የባንክ ሂሳብ እንቅስቃሴ ማሳየት ይጠበቅባቸዋል። በተጨማሪም ከ18 ዓመት በታች ለሆኑ ሕፃናት የቤተሰብ ማመልከቻ ማቅረብ የሚቻል ሲሆን፣ የአንዳንድ አገራት ዜጎች ደግሞ የመታወቂያ ኮፒ ማያያዝ ይጠበቅባቸዋል።

አመልካቾች በይነመረብን በመጠቀም በስማርት አገልግሎቶች ወይም በአካል ወደ ደንበኞች ማዕከል በመሄድ ማመልከት የሚችሉ ሲሆን፣ የቪዛ ሂደቱም በ48 ሰዓታት ውስጥ ይጠናቀቃል። የቪዛው ክፍያ እንደ ማመልከቻው ቦታ የሚለያይ ሲሆን፣ የዋስትና ገንዘብን (ዲፖዚት) ጨምሮ ከ3,700 በላይ ዲርሃም ወጪ ይደረግበታል። ማመልከቻው ውድቅ ከተደረገ ወይም ከተሰረዘ የተቀመጠው የዋስትና ገንዘብ እና የኢንሹራንስ ክፍያ ተመላሽ የሚደረግ ሲሆን፣ የቆይታ ጊዜ ሕግ ከተጣሰ ግን የተቀመጠው የዋስትና ገንዘብ ለመንግሥት ገቢ ይሆናል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የባሕረ ሰላጤው የትብብር ምክር ቤት አባል አገራት እና ዮርዳኖስ በጋራ ባወጡት መግለጫ፣ የራሳቸውን ሉዓላዊነት የመከላከል መብታቸውን ካረጋገጡ ባሻገር በኢራን ላይ ቀጥተኛ ወታደራዊ የአጸፋ ጥቃት የመክፈት ፍላጎት እንደሌላቸው ተገለጸ።

ባህሬን፣ ኩዌት፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ ዓረብያ፣ የተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች እና ዮርዳኖስ በጋራ በፈረሙት መግለጫ፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) ቻርተር መሠረት ሉዓላዊነታቸውን፣ ግዛታቸውን፣ ዜጎቻቸውን፣ የንግድ መርከቦችን እና ስትራቴጂካዊ መሠረተ-ልማቶቻቸውን ለመጠበቅ "ማንኛውንም ሕጋዊ እርምጃ" የመውሰድ ሙሉ መብት እንዳላቸው አስታውቀዋል።

አገራቱ ከኢራን የሚቃጡባቸውን በርካታ ሚሳኤሎች እና ድሮኖች ለመመከት ዘመናዊ የሆኑ የባለብዙ-ደረጃ አየር መከላከያ ሥርዓቶችን እየተጠቀሙ የሚገኙ ሲሆን፣ አብዛኞቹን ጥቃቶችም በስኬት ማክሸፍ ችለዋል። ሆኖም ግን ያወጡት የጋራ መግለጫ በኢራን ላይ ተመሳሳይ የአጸፋ ጥቃት ስለመሰንዘር የሚናገረው ነገር የለም።

ከዶሃ የተገኘው ዘገባ እንደሚያመላክተው የነዚህ አገራት አቋም ባለፉት ጥቂት ወራት ከነበረው የዲፕሎማሲ አቅጣጫ የተለየ አይደለም። አገራቱ ቀውሱን ለመፍታት ብቸኛው መንገድ ወደ ውይይት መድረክ መመለስ መሆኑን በመግለጽ፣ ከአጸፋ ወታደራዊ እርምጃ ይልቅ ለዲፕሎማሲያዊ ንግግሮች እና ለራሳቸው መከላከል (Self-defence) ትልቅ ትኩረት ሰጥተው እየንቀሳቀሱ ይገኛሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ወደ ድርድር የማትመጣ ከሆነ በመጪው ሳምንት በሀገሪቱ የኃይል ማመንጫዎች እና ድልድዮች ላይ ከባድ ጥቃት እንደሚፈጽሙ አስጠንቅቀዋል። ፕሬዝዳንቱ ይህንን የተናገሩት ሁለቱ ሀገራት ለተከታታይ አራት ቀናት ወታደራዊ ጥቃቶችን በተለዋወጡበት ወቅት ሲሆን፤ ኢራን ወደ ጠረጴዛው መጥታ ካልተደራደረች በስተቀር ምንም ነገር እንደማይተርፍላት ዝተዋል።

ከዚህ ቀደም በሆርሙዝ ሰርጥ በሚያልፉ መርከቦች ላይ የ20 በመቶ የመተላለፊያ ክፍያ ሊጥሉ እንደነበር የገለጹት ትራምፕ፣ ይህን ሀሳብ በመቀየር የባህረ ሰላጤው ሀገራት በአሜሪካ በሚያደርጉት ግዙፍ የንግድ እና ኢንቨስትመንት ስምምነት መተካቱን አስታውቀዋል። ይህንንም ተከትሎ አሜሪካ በኢራን ወደቦች ላይ የነበራትን የባህር ላይ እገዳ ዳግም መጀመሯን እና የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ በኢራን ላይ ተጨማሪ የአየር ጥቃቶችን መፈጸሙን አረጋግጧል።

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ኃላፊ ቮልከር ቱርክ የትራምፕን ዛቻ ተከትለው በሰጡት ምላሽ፣ በዓለም አቀፍ ህግ መሰረት በሲቪል መሰረተ ልማቶች ላይ ሆን ተብሎ የሚፈጸም ጥቃት የጦር ወንጀል መሆኑን በማስታወስ ድርጊቱን ተችተዋል። በሌላ በኩል የኢራን ምክትል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካዜም ጋሪባባዲ፣ አሜሪካ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጫናዋን በማጠናከር ኢራንን ወደ ድርድር እመልሳለሁ ብላ ማሰቧ ስህተት መሆኑን ገልጸዋል።

በቀጠናው ያለው ወታደራዊ ግጭት የንግድ መስመሩን ክፉኛ ያወከው ሲሆን፣ የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ሁለት ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ላይ ባደረሰው የሚሳኤል ጥቃት አንድ የህንድ ዜግነት ያለው ሰራተኛ ሲገደል ስምንት ሰዎች ቆስለዋል። የኩዌት ጦር የኢራንን አጥቂ ድሮኖች ማክሸፉን ሲያሳውቅ፣ ባህሬንም የአየር ጥቃት ማስጠንቀቂያ ሳይረን አሰምታለች። ቴህራን በበኩሏ በባህሬን እና ዮርዳኖስ በሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ ጥቃት ማድረሷን አስታውቃለች። ይህ ተከታታይ ግጭት በዓለም አቀፍ የንግድ መስመር በሆነው የሆርሙዝ ሰርጥ የመርከቦች እንቅስቃሴን ወደ ሁለት ወር ዝቅተኛ ደረጃ ያወረደው ሲሆን፣ የነዳጅ ዋጋም በከፍተኛ ሁኔታ እንዲያሻቅብ አድርጎታል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፈረንሳዩ ሉ ሞንድ ጋዜጣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች በሶማሊላንድ ለአሜሪካ እና ለእስራኤል ወታደራዊ የጦር ሰፈር በድብቅ እየገነባች ነው የሚል ርዕስ ያለው ዘገባ አሳትሟል። ዘገባው እንደሚያመለክተው፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና በሌላት ሶማሊላንድ ውስጥ የሚገኘው የበርበራ አውሮፕላን ማረፊያ፣ ለውቅያኖስ ትራንስፖርት እጅግ አስፈላጊ ከሆኑት የዓለም የባህር መስመሮች አቅራቢያ ለአቡ ዳቢ፣ ቴል አቪቭ እና ዋሽንግተን ጥቅም ሲባል ወደ ወታደራዊ የጦር ሰፈርነት እየተቀየረ ይገኛል።

ዋና ከተማዋ ሀርጌሳ የሆነችው ሶማሊላንድ፣ በዓለም ላይ እጅግ ከሚበዛባቸው የባህር ላይ የንግድ መስመሮች አንዱ በሆነው የኤደን ባህረ ሰላጤ ላይ ትገኛለች። ወደ ስምንት መቶ ኪሎ ሜትር የሚጠጋ የባህር ዳርቻ ያላት ሲሆን፣ የበርበራ ወደብ በእስያ እና በአውሮፓ መካከል ለሚደረገው ዓለም አቀፍ ንግድ እና የኃይል አቅርቦት እጅግ ወሳኝ ከሆኑት የዓለም የውሃ መስመሮች አንዱ ለሆነው የባብ አል ማንደብ ባህረ ሰላጤ ቅርብ የሆነ ስትራቴጂካዊ ቦታን ይዟል። በአስራ ዘጠኝ ዘጠና አንድ (እ.ኤ.አ) ከሶማሊያ ነፃነቷን ያወጀችው ይህች ቀጠና፣ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የቀጠናው እና የዓለም አቀፍ ኃይሎች የትኩረት ማዕከል ሆናለች። የግብጽ፣ የአረብ እና የእስልምና ሀገራት ተቃውሞ ቢያሰሙም፣ ይህ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታዋ እስራኤል ቀጠናዋን እንደ ነፃ ግዛት እንድትገነዘብ ገፋፍቷታል።

ሉ ሞንድ አክሎ እንደዘገበው በእስራኤል እና በሶማሊላንድ መካከል ያለው የደህንነት ትብብር በወታደራዊ እና የስለላ ልዑካን የጋራ ጉብኝቶች፣ የሶማሊላንድ መኮንኖች በቴል አቪቭ በሚያደርጉት ስልጠና፣ እንዲሁም የእስራኤል ወታደራዊ ቡድኖች በበርበራ የጦር ሰፈር በሚያደርጉት ጉብኝት ምክንያት እያደገ መጥቷል።

✈️ 🌍 ሮሚንግ የጉዞዎ አጋር!

የወጪ ሮሚንግ ጥቅል በመጠቀም አሜሪካ፣ ካናዳ፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች፣ ሳውዲ አረቢያ፣ ቻይና፣ ህንድ፣ ኬንያ፣ ቱርክ፣ ታይላንድ እና ጅቡቲን ጨምሮ አስተማማኝ የድምፅ እና የዳታ አገልግሎት ያግኙ።

👉 ጥቅሎቹን ለመጠቀም የሮሚንግ አገልግሎትዎን ያስጀምሩ!

✅ በቴሌብር ሱፐርአፕ https://onelink.to/telebir... ፣ በ *999# እንዲሁም በኢትዮ ቴሌኮም የሽያጭ ማዕከል ያገኗቸዋል፡፡

🔗 ለተጨማሪ : https://bit.ly/3QRrE5K
#roaming #ethiotelecom #telebirr #digitalafrica #digitalethiopia #realizingdigitalethiopia

"በዐይኔ በብረቱ ...!"

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 16፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ዓለም ማህበራዊ ጉዷንም፣ ገዷንም በድሯ ሸምና የሰው ልጅ የደረሰበትን ታላላቅ አብዮቶች ታስመለክተን ይዛለች ።

ይህ የዲጂታሉ ዘመን፣ አዲስ መስኮት ነው።

የዓለምን ታሪክ ሰፊ ንዋይ፣ ብዙ የሰው ኃይል እና ጊዜ በልቶ የመንገር ሩጫ በዚህ የመስኮት አቋራጭ በግለሰቦች ስልክና ካሜራ መዳፍ ላይ እየወደቀ ነው።

የማህበራዊ ትስስር ሜዳው ከትናንት ዛሬ፣ ከዛሬም ነገ ትተው ቢሄዱ ቆሞ አይጠብቅም። በዐይን ጥቅሻ ፈትለክ ነው። ለውጡ ፈጣን፣ ተለዋዋጭነቱ ነቅተው እንደ ቴኒስ ዳኛ ወዲህ ወዲያ አንገትዎን የሚነቀንቅ ሆኗል።

ወደ ምድረ ቀደምት ኢትዮጵያ የካሜራ ሌንሳቸውንና በሚሊየን የሚከተሏቸውን ዐይን ይዘው የሚመጡ የመስኮቱ ዘዋሪዎች ለኢትዮጵያ አዲስ ነጋሪት የሚጎስሙ ናቸው።

በሚሊየን የሚቆጠሩ ተከታዮቻቸው በየሰከንዱ ለሚለቀቁ ይዘቶች ሲሉ ዐይንና ጆሯቸውን በእነዚህ የዘዋሪዎች ዳና ላይ አድርገዋል።

ምክንያቱም ዓለም የዲጂታል ዝመና አብዮቷ ላይ ወደ ፊት እንጂ የኋልዮች ዳራዋን ለመመልከት አፍታም የላትም፤ ተከታዮቻቸውም ጊዜ የለቸውም። አጭር፣ ፈጣን፣ አዲስ ይናፍቃሉ።

የአሜሪካው ታዋቂ የቀጥታ ስርጭት አቅራቢ አይሾው ስፒድ፣ እንዲሁም ከ19 ሚሊየን በላይ የቲክቶክ ተከታዮች ያሉት የዲጂታል ዜና አቅራቢው ዲላን ፔጅ ወደ አዲስ አበባ መምጣት ኢትዮጵያ በአፍሪካ የዲጂታል ዲፕሎማሲና የቱሪዝም ስበት ማዕከል እየሆነች መምጣቷን የሚያሳይ ትልቅ የጂኦፖለቲካዊና የማኅበራዊ ሚዲያ ለውጥ ማሳያ ነው።

ቀድሞ በኢትዮጵያ ፍቅር የወደቀው ብሪታኒያዊው የቲክቶክ ዜና አቅራቢ ዲላን ፔጅ ስለ ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ግንባታና ስለ ኢትዮጵያውያን የአንድነት መንፈስ በአዎንታ በመዘገብ መንፈሱ ከአካሉ ቀድሞ አዲስ አበባ ከደረሰ ከርሟል።

ይህ ፕሮጀክት በውጭ ዕዳ ሳይሆን በሕዝብ ቦንድና በላብ የተገነባ ነው በማለት አጉልቶ አሳይቷል።

ግድቡንም “በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት የሚቀይረው የአፍሪካ የብርሃን ተስፋ” በማለት ለዓለም ማስተዋወቁን አንረሳም።

ዲላን በርካታ ቀናትን የሚወስደውን ታላቁን ጉዞዬን፣ በቅኝ ግዛት ባልተገዛችው ሀገር ኢትዮጵያ ጀምሬያለሁ በማለት ወደ አዲስ አበባ ሲገባ ይዞት የመጣው የካሜራ ሌንስ የኢትዮጵያን ጥንታዊነት ብቻ ሳይሆን አዲሱን የቴክኖሎጂ ምዕራፍም ጭምር የገለጠ ሆኗል።

በአዲስ አበባ ቆይታው የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትን በጎበኘበት ወቅት፥ ይህን በቴክኖሎጂ የተቃኘ ቦታ ሳየው ተደምሜያለሁ፤ አፍሪካ ተቀይራለች፣ አዲሱን ገፅታዋን ለዓለም የሚያሳይ ቦታ ሆኖ አግኝቼዋለሁ ብሏል።

አዲስ አበባ በቅርቡ ከ30 በላይ የአፍሪካ ሀገራት የተውጣጡና በጥምረት ከ470 ሚሊየን በላይ ተከታዮች ያሏቸው ከ200 በላይ የዲጂታል ፈጣሪዎች የተሳተፉበትን የአፍሪካ ማኅበራዊ ሚዲያ ተፅእኖ ፈጣሪዎች ጉባኤን ማስተናገዷ የይዘት ፈጣሪዎች የዲፕሎማሲ ዋና ከተማ አድርጓታል።

በጉባኤው ላይ በቀረቡ መረጃዎች መሠረት ስለ አፍሪካ የሚሰራጩ የተዛቡና አሉታዊ ትረካዎች በአህጉሪቱ ላይ በየዓመቱ እስከ 4 ነጥብ 2 ቢሊየን ዶላር የሚደርስ የኢኮኖሚ ኪሳራ ያደርሳሉ።

ዲላን ፔጅ እና መሰል የይዘት ፈጣሪዎች ይህንን የተዛባ ምስል ለመስበር 'ሳይነገራችሁ በዓይናችሁ እዩት' በሚል መርህ እየመጡ ነው።

የዲላን ፔጅ ጉዞ ስኬታማ እንዲሆን እንደ አዶናይ ያሉ የሀገር ውስጥ ይዘት ፈጣሪዎች የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ ነው።

የተጽእኖ ፈጣሪዎች ጉብኝት የዲጂታል ዲፕሎማሲና የሀገር ገፅታ ግንባታ ወሳኝ ተግባር ሲሆን፥ የወቅቱ የሀያላን ሀገራት ፉክክር ገር ኃይል መሆኑን ላጤነ ዲፕሎማሲው ይገለጥለታል።

ገር ዲፕሎማሲ ሰዎችን ሳያስገድዱ፣ ወደውና ፈቅደው አንተ የምትፈልገውን ነገር እንዲያደርጉ የማድረግ ብቃት መሆኑን የጽንሰ ሀሳቡ ፈጣሪ አሜሪካዊው ጆሴፍ ናይ ያስረዳሉ።

ለጆሴፍ ምስጋና ይግባውና ሀገራት ከጦር መሳሪያ እሽቅድምድሞሽ ወደ ለስላሳው አቀራረብ ፊታቸውን እንዲያዞሩ አድርጓል።

ከአሜሪካ ገር መንገዶች መካከል ሆሊውድ፣ ዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂ ብራንዶች (አፕል, ጎግል, ማይክሮሶፍት)፣ ምግቦች (ማክዶናልድ፣ ኮካ ኮላ) እና ታዋቂ ዩኒቨርሲቲዎች ይጠቀሳሉ።

ለደቡብ ኮሪያ "ሃሊዩ" ወይም የኮሪያ ማዕበል። ይህም የኬ-ፖፕ ሙዚቃ፣ የኮሪያ ፊልሞችና ድራማዎች እንዲሁም የውበት ምርቶች፤ ለብሪታንያ የእንግሊዝኛ ቋንቋ፣ ቢቢሲ እና የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ገሩ መንገዳቸው ነው።

ሳዑዲ ዓረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች እንደ ማንችስተር ሲቲ እና ኒውካስል ዩናይትድ የእግር ኳስ ክለቦችን በመግዛት እንዲሁም የዓለም ዋንጫዎችን በማዘጋጀትና እንደ ሮናልዶ ታዋቂ ተጫዋቾችን ወደ ሀገራቸው በማምጣት የዓለምን ትኩረት በመሳብ የሀገራቸውን ገጽታ እያደሱ ይገኛሉ።

ኢትዮጵያም ምድረ ቀደምት፣ የጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ምልክት የአድዋ ድል፣ የፓን-አፍሪካኒዝም ማዕከል መሆኗ፣ የቡና መገኛነቷ፣ የቱሪዝም መዳረሻ ስፍራዎቿን በማስተዋወቅ የራሷን የዲጂታል ለስላሳ ኃይል እየገነባች ትገኛለች።

በዚህም በቱሪዝም ዘርፍ ላይ ፈጣን የኢኮኖሚ መነቃቃትን ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ይህንን ወርቃማ የዲጂታል ዲፕሎማሲ ዕድል በመጠቀም፣ የቱሪዝምና የኢኮኖሚ ምሰሶዎቿን ለማጠናከር በጥበብና በስልታዊ መሪነት ልትራመድበት ይጠበቃል።

ዲጂታሉ ዓለም በሮችን ከፍቷል፤ የኢትዮጵያን መልኮች በአዲሱ ነጋሪት ማስተጋባት የዛሬ ስራ ነው ።

በኃይለኢየሱስ መኮንን

“ጥቃቱን ለጊዜው ትቼዋለሁ”ትራምፕ

። ። ። ። ። : : : : : : : : : :
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ላይ ሊፈፅሙት የነበረውን ጥቃት ማራዘማቸውን አሳውቀዋል።

የባህረ ሰላጤው አገራት ሳውዲ አረቢያ፣ኳታርና አረብ ኤሚሬቶች እንዲሁም ሌሎች አገራት ኢራን ላይ ጥቃት እንዳይሰነዝር ጠይቀውኛል ብለዋል ትራምፕ።

ለማክሰኞ ቀን ተቆርጦለት የነበረው ጥቃት ለዲፕሎማሲ ጊዜ መግዣ በሚል ለአሁኑ ቆሟል።

በዕርግጥ ጥቃቱ ለሁለት እና ሶስት ቀናት ያህል እንደተራዘመ መነገሩ ያን ያህል ዘላቂ ሰላም ላያመጣ ይችላል።

ፔንታጎን ቢያንስ ለአሁኑ እርምጃ እንዳይወስድ በትራምፕ ታዟል።

ትራምፕ ኢራን ጋር ያለው ውይይት በጎ ባለመሆኑ ነገ ወደ ጥቃቱ እንመለሳለን በሚልም ዝተዋል።

የትኛውም ስምምነት ቴህራን ኑክሌር ቦምብ እንዳትታጠቅ ማድረግ አለበት የሪፐብሊካኑ ዕምነት ነው።

ፕሬዚዳንቱ በትሩዝ ሶሻል ሚዲያቸው ላይ ተቀባይነት የሌለው ሀሳብ ኢራን የምተቀርብ ከሆነ የጦር ሚኒስቴሩ(ፔንታጎን) ወደ ጥቃት ለመመለስ በተጠንቀ ቅ ላይ እንዲቆይም አዘዋል።

ትራምፕ ማክሰኞ የያዙትን ጥቃት አራዘሙ እንጂ ኢራን ላይ መጠነ ሰፊ  ጥቃት ለማድረስ አሁንም ተዘጋጅተዋል ተብሏል።

ኢራን የመደራደሪያ ነጥቧን በፓኪስታን በኩል ለአሜሪካ መላኳም የሚዘነጋ አይደለም።

ዘገባው የአር ቲ ነው።

seledadotio
seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአውስትራሊያ መከላከያ ሚኒስትር ሪቻርድ ማርለስ፣ ሀገራቸው በፈረንሳይ እና ብሪታንያ በሚመራውና "በጥብቅ መከላከል ላይ ብቻ ባተኮረው" የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ የንግድ መርከቦች ደህንነት ማስጠበቅ ተልዕኮ ላይ እንደምትቀላቀል ገልጸዋል።

ሚኒስትሩ ከ40 ሀገራት ተወካዮች ጋር ከተወያዩ በኋላ እንዳስታወቁት፣ አውስትራሊያ ከዚህ ቀደም የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶችን ከኢራን የድሮን ጥቃቶች ለመከላከል በቀጠናው አሰማርታው የነበረውን 'ዌጅቴይል ኢ-7ኤ' የተሰኘ የስለላ አውሮፕላን ለዚህ አዲስ ተልዕኮ ታበረክታለች።

ማርለስ ባወጡት መግለጫ "አውስትራሊያ በዩናይትድ ኪንግደም እና በፈረንሳይ የሚመራውን፣ ገለልተኛ እና የመከላከል ዓላማ ብቻ ያለውን የብዝሃ-ሀገር ወታደራዊ ተልዕኮ እንደተቋቋመ ለመደገፍ ዝግጁ ናት" ብለዋል። አክለውም፣ ይህ ተልዕኮ ሀገራቸው "ለአለም አቀፍ ንግድ ደህንነት መረጋገጥ ያላትን ቁርጠኝነት በተግባር ለማሳየት" ያለመ መሆኑን አብራርተዋል።

ይህ የአውስትራሊያ እና የአውሮፓ ሀገራት እርምጃ የመጣው፣ አሜሪካ በኢራን ላይ በከፈተችው የማጥቃት ዘመቻ የኔቶ አባል ሀገራት አልተባበሩኝም በሚል ከፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከፍተኛ ትችት እየቀረበባቸው ባለበት ወቅት ነው። ፈረንሳይ እና ብሪታንያ ከጦርነቱ በኋላ ባህረ ሰላጤው ለንግድ መርከቦች ደህንነቱ የተጠበቀ እና ክፍት ሆኖ እንዲቀጥል ለማድረግ ፈቃደኛ የሆኑ ሀገራትን በማስተባበር ጥምረት በመፍጠር ላይ ይገኛሉ።

የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ባለፈው ሳምንት እንደተናገሩት፣ የአሜሪካ ጦር የንግድ መርከቦችን ከፋርስ ባህረ ሰላጤ በሰላም በማጀብ የማውጣት ዘመቻውን ማቋረጡን ተከትሎ፣ ስለ አዲሱ የጥበቃ ተልዕኮ ከፕሬዝዳንት ትራምፕ ጋር እንደሚወያዩ ጠቁመው ነበር።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች (UAE) በኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኩል የተሰነዘረባትን ክስ ተከትሎ፣ የሀገሪቱን ሉዓላዊነት፣ ብሔራዊ ደህንነት እና ነፃ የውሳኔ አሰጣጥ የሚጥሱ ማናቸውንም ውንጀላዎች ወይም ዛቻዎች ሙሉ በሙሉ እንደማትቀበል አስታውቃለች።

ኤሚሬትስ በሰጠችው መግለጫ፣ ከሌሎች ሀገራት ጋር የምታደርገው የትብብር እና የአጋርነት ግንኙነት "ሙሉ በሙሉ የሀገሪቱ የሉዓላዊነት ጉዳይ" መሆኑን አበክራ ገልጻለች። በመሆኑም በሀገሪቱ ደህንነት፣ በተቋማቶቿ፣ በነዋሪዎቿ ወይም በጎብኚዎቿ ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ዛቻን ያዘለ ማንኛውም ንግግር፣ "የመልካም ጉርብትና መርሆችን፣ የዓለም አቀፍ ህግጋትን እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን ቻርተር የሚፃረር እና ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው ባህሪ" ተደርጎ እንደሚወሰድ አስገንዝባለች።

ይህ የኤሚሬትስ ጠንካራ ምላሽ ሊሰጥ የቻለው፣ ቴህራን (ኢራን) አቡዳቢን ከኢራን ጠላቶች ጋር በመተባበር እንዲሁም ከአሜሪካ እና ከእስራኤል ጋር ወግነው ለቆሙ የውጭ ወታደራዊ ሰፈሮች እና የጦር መሳሪያዎች ማረፊያ እየሆነች ነው ስትል በቀጥታ መወንጀሏን ተከትሎ የተፈጠረ ነው። ይህ የሁለቱ ሀገራት የቃላት ጦርነት በቀጠናው ያለውን የጂኦ-ፖለቲካዊ ውጥረት ይበልጥ እያባባሰው ይገኛል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ከትናንት በስቲያ በካርቱም ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ እና ሌሎች የሲቪል ተቋማት ላይ የተፈጸመውን የድሮን ጥቃት ተከትሎ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ቁጣ እያየለ መጥቷል። ኳታር ጥቃቱን ማውገዟን ተከትሎ፣ አሜሪካ ጉዳዩን ወደ ላቀ የዲፕሎማሲ እና የፖለቲካ ማስጠንቀቂያ ደረጃ አሸጋግረዋለች። በአረብ እና አፍሪካ ጉዳዮች የአሜሪካ ከፍተኛ አማካሪ ዛሬ ባወጡት ወሳኝ መግለጫ፣ የጥቃቱ ፈጻሚዎች እና ከጀርባ ድጋፍ የሚሰጡ የውጭ ሀገራት ላይ ቀጥተኛ ጣት ተቀስሯል።

አሜሪካ በመግለጫዋ የድሮን ጥቃቱ የተፈፀመው በሱዳን ፈጥኖ ደራሽ ኃይል መሆኑን በግልፅ በማመልከት ኃይሉን በቀጥታ ተጠያቂ አድርጋለች። የሲቪል አውሮፕላን ማረፊያዎች የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦቶችን እና ሰራተኞችን ለማንቀሳቀስ እጅግ ወሳኝ መሆናቸውን የጠቀሰው መግለጫው፣ እንዲህ አይነት ጥቃቶች ህይወት አድን እርዳታዎችን ለማድረስ ተጨማሪ እንቅፋት እየፈጠሩ በመሆኑ በአስቸኳይ ሊቆሙ ይገባል ብሏል።

በተጨማሪም ተፋላሚ ወገኖች ይህ አውዳሚ ግጭት ወታደራዊ መፍትሄ እንደሌለው አምነው እንዲቀበሉ አሜሪካ አሳስባለች። ሰብዓዊ የተኩስ አቁም ስምምነት በማድረግ፣ ወደ ቋሚ የተኩስ አቁም እንዲሸጋገሩ እና ሁሉን አሳታፊ በሆነ ሀገራዊ የውይይት መድረክ ስልጣኑን በሲቪል ለሚመራ መንግስት እንዲያስረክቡም ጥሪ አቅርባለች። የዚህ መግለጫ እጅግ ወሳኙ እና የቀጠናውን ሀገራት የሚመለከተው ነጥብ የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነትን የተመለከተው ሲሆን፣ አሜሪካ በሱዳን ግጭት ለማንኛውም ወገን የሚሰጥ የውጭ ድጋፍ ወዲያውኑ እና ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ማብቃት አለበት በማለት አጥብቃ አስጠንቅቃለች።

ይህ የአሜሪካ መግለጫ ተራ የውግዘት ቃላት አይደለም። አሜሪካ ውጊያውን የሚያስቀጥል ማንኛውም ቀጣይነት ያለው የውጭ ድጋፍ ለግጭቱ መራዘም እና ለሱዳን ህዝብ ስቃይ ቀጥተኛ ኃላፊነት ይወስዳል ማለቷ፣ በሱዳን ጦርነት ውስጥ እጃቸው አለበት ተብለው ለሚጠረጠሩ ሀገራት የተሰጠ ቀይ መብራት ነው።

በቅርቡ ሱዳን የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች መነሻቸውን ያደረጉ ድሮኖች በኢትዮጵያ በኩል አልፈው ጥቃት እያደረሱብኝ ነው የሚል ክስ ማቅረቧ ይታወሳል። ምንም እንኳን ኢትዮጵያ ይህን ብታስተባብልም፣ አሜሪካ RSFን ለድሮን ጥቃቱ ተጠያቂ ማድረጓ እና የውጭ ድጋፍ ሰጪዎችን አጥብቃ ማስጠንቀቋ የሱዳንን ክስ በተዘዋዋሪ እውቅና እንደሰጠችው ይቆጠራል። ይህም አሜሪካ ዩኤኢን ጨምሮ ሌሎች የውጭ ሀገራት ከዚህ ድርጊታቸው እንዲታቀቡ ጫና መፍጠር መጀመሯን ያሳያል። ይህ ክስተት በሱዳን፣ በኢትዮጵያ፣ በግብፅ እና በኤርትራ መካከል ያለውን የተወሳሰበ የጂኦ-ፖለቲካዊ ሽኩቻ ወደ አዲስ ምዕራፍ ሊያሸጋግረው ይችላል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኳታር መንግስት በሱዳን መዲና በሚገኘው የካርቱም ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ግቢ ውስጥ የተፈጸመውን የድሮን (ሰው አልባ አውሮፕላን) ጥቃት አጥብቆ አውግዟል። የሀገሪቱ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ማክሰኞ ዕለት ባወጣው መግለጫ፣ ጥቃቱ የሱዳንን ሉዓላዊነት በግልፅ የጣሰ እንዲሁም የዓለም አቀፍ ህግጋትን እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን (UN) ቻርተር የሚጻረር ነው ብሎታል።

ሚኒስቴሩ በመግለጫው ሲቪል ተቋማትን እና ወሳኝ መሰረተ ልማቶችን ዒላማ ማድረግን ኳታር ፈጽሞ እንደማትቀበል አስታውቆ፤ ለሱዳን አንድነት፣ ሉዓላዊነት እና መረጋጋት ያላትን ያልተቆጠበ ድጋፍ በድጋሚ አረጋግጧል። የሱዳን ህዝብ የሰላም፣ የልማት እና የብልጽግና ምኞት እውን ይሆን ዘንድ በሀገሪቱ ያለው የትጥቅ ግጭት በውይይት እና በሰላማዊ መንገድ ብቻ እንዲፈታ ኳታር ጥሪዋን አቅርባለች።

ይህ የኳታር ውግዘት የተሰማው፣ በሱዳን ብሄራዊ ጦር እና በፈጥኖ ደራሽ ኃይሎች መካከል እየተካሄደ ያለው አውዳሚ ጦርነት የቀጠናውን ደህንነት ክፉኛ እየፈተነ ባለበት ወሳኝ ወቅት ነው። የካርቱም ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ከጦርነቱ መነሻ ጀምሮ ስትራቴጂካዊ ቦታ በመሆኑ ተደጋጋሚ ጥቃቶች ሲስተናገዱበት ቆይቷል።

ከዚህም በተጨማሪ ይህ ክስተት የመጣው በሱዳን እና በጎረቤት ሀገራት መካከል የዲፕሎማሲ እና የደህንነት ውጥረት እያየለ በመጣበት ሰዓት ነው። በቅርቡ ሱዳን፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ለፈጥኖ ደራሽ ኃይሉ የምታደርገውን ወታደራዊ ድጋፍ ስታወግዝ የቆየች ሲሆን፤ ከቀናት በፊት ደግሞ "የአረብ ኤሚሬቶች መነሻቸውን ያደረጉ ድሮኖች በኢትዮጵያ በኩል አልፈው በሱዳን ወታደራዊ እና መሰረተ-ልማት ተቋማት ላይ ጥቃት እያደረሱ ነው" የሚል ከባድ ውንጀላ ማቅረቧ ይታወሳል (ምንም እንኳን አዲስ አበባ ይህንን ክስ አጥብቃ ብታስተባብልም)።

ኳታር በሱዳን ሰላም ለማምጣት በሚደረጉ ጥረቶች (እንደ ጅዳው የሰላም ድርድር) ላይ ቀጥተኛ እና ተዘዋዋሪ ሚና ስትጫወት የቆየች ሀገር ስትሆን፣ የትላንትናው መግለጫዋ ከሲቪል ተቋማት ጥቃት ጀርባ ያሉ አካላትን (የውጭም ሆነ የውስጥ) ማስጠንቀቂያ ያዘለ መልዕክት እንደሆነ የፖለቲካ ተንታኞች ይገልጻሉ። አሁን ላይ በሱዳን፣ ግብፅ፣ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ መካከል ያለው የጂኦ-ፖለቲካዊ ሽኩቻ እየሰፋ በመምጣቱ፣ እንደዚህ አይነት የድሮን ጥቃቶች ጦርነቱን ወደ ላቀ ቀጠናዊ ቀውስ እንዳያሸጋግሩት ከፍተኛ ስጋት ተፈጥሯል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን የተኩስ አቁም ስምምነቱን እንደጣሰች ለመቁጠር ምን ዓይነት ድርጊት መፈጸም እንዳለባት በግልጽ ከመናገር ተቆጠቡ። በኦቫል ኦፊስ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ፣ ኢራን ስምምነቱን ስትጥስ "እኔ ራሴ አሳውቃችኋለሁ" በማለት ምላሽ ሰጥተዋል።

ፕሬዚዳንቱ አክለውም "ምን ማድረግ እንደሌለባቸው በሚገባ ያውቃሉ" በማለት ለቴህራን አመራሮች ጥብቅ መልዕክት አስተላልፈዋል። "እኛ ገብተን ሰዎችን መግደል ስለማንፈልግ ብልህ የሆነውን ነገር ማድረግ ይኖርባቸዋል" ሲሉም ፕሬዚዳንቱ አስጠንቅቀዋል።

ኢራን ባለፉት ሁለት ቀናት በተደጋጋሚ በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ላይ ጥቃት ብትሰነዝርም፣ የአሜሪካ መንግስት ግን እስካሁን ኢራን የተኩስ አቁም ስምምነቱን በይፋ ጥሳለች የሚል ክስ ከማቅረብ ተቆጥቦ ቆይቷል። ይህ የትራምፕ መግለጫ አሜሪካ በኢራን ላይ የምትከተለው ዲፕሎማሲያዊ እና ወታደራዊ ጫና ወዴት ሊያመራ እንደሚችል አዲስ መነጋገሪያ ሆኗል።

ዩናይትድ ስቴትስ የኢራን የባህር ኃይል ንብረት የሆኑ ሰባት ጀልባዎችን መታ መጣሏን አስታወቀች
#ethiopia | በመካከለኛው ምስራቅ ያለው ውጥረት ዳግም ማገርሸቱን ተከትሎ የኢራን ወታደራዊ ኃይሎች በሆርሙዝ ወሽመጥና በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች አቅራቢያ በሚንቀሳቀሱ መርከቦች ላይ የሚሳይልና የሰው አልባ አውሮፕላን ጥቃት ሰንዝረዋል።

ለዚህ ትንኮሳ አፋጣኝ ምላሽ የሰጡት ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የአሜሪካ ጦር በንግድ መርከቦች ላይ እንቅፋት ለመፍጠር የሞከሩ ሰባት የኢራን ትናንሽ የጦር ጀልባዎችን ማውደሙን ይፋ አድርገዋል።

ይህ እርምጃ የተወሰደው ሁለቱ ሀገራት ደርሰውበት የነበረውን የተኩስ አቁም ስምምነት ኢራን መጣሷን ተከትሎ ሲሆን አሜሪካ ፕሮጀክት ፍሪደም በሚሰኘው የባህር ላይ ዘመቻዋ አማካኝነት በወሽመጡ ላይ ያላትን ጥበቃ አጠናክራ ቀጥላለች።

በጉዳዩ ላይ መግለጫ የሰጡት የኢራን ፓርላማ አፈ ጉባኤና ዋና ተደራዳሪ ሞሃመድ ባቄር ጋሊባፍ ሀገራቸው በሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ የምታደርገው እንቅስቃሴ ገና ጅምር መሆኑን በመጥቀስ ማስፈራሪያ ሰጥተዋል።

አፈ ጉባኤው የአሜሪካና የባልደረቦቿ በወሽመጡ መገኘት ለአካባቢው ስጋት መሆኑን ገልጸው የአሜሪካ ተጽዕኖ በቅርቡ ያበቃል ብለዋል።

በሌላ በኩል ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኢራን ያቀረበችውን ባለ አስራ አራት ነጥብ የሰላም ጥያቄ ውድቅ ለማድረግ ማቀዳቸውን ጠቁመው ሀገሪቱ ለፈጸመችው ድርጊት ተገቢውን ዋጋ እስካሁን አልከፈለችም ሲሉ ጠንከር ያለ አቋማቸውን አንጸባርቀዋል።
#usa #iran #middleeast #worldnews #maritimesecurity #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱዳን መንግስት ዛሬ ሰኞ በካርቱም አውሮፕላን ማረፊያ ላይ በድሮን (ሰው አልባ አውሮፕላን) ለተፈጸመው ጥቃት የኢትዮጵያ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች እጅ አለበት ሲል በይፋ ከሰሰ። የሱዳን መንግስት ለዚህ አደገኛ ጥቃት አፀፋዊ የመልስ ምት የመስጠት መብቱ የተጠበቀ መሆኑንም በማያሻማ ሁኔታ አስጠንቅቋል።

በካርቱም በተሰጠው የጋራ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ የሱዳን የውጭ ጉዳይ እና ዓለም አቀፍ ትብብር ሚኒስትር አምባሳደር ሙሂዲን ሳሌም፣ የባህል እና ማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ ካሊድ አል-ኢሲር፣ እንዲሁም የጦር ኃይሉ ቃል አቀባይ ብርጋዴር ጄኔራል አሲም አዋድ አብደል ዋሃብ ተገኝተዋል። ባለስልጣናቱ በመግለጫቸው እንዳረጋገጡት፣ የሱዳን መንግስት እና የሚመለከታቸው የጸጥታ አካላት በካርቱም አውሮፕላን ማረፊያ ላይ ለተፈጸመው ጥቃት ሁለቱ ሀገራት ማለትም ኢትዮጵያ እና ኤሚሬትስ ቀጥተኛ ተሳትፎ እንዳላቸው የሚያሳይ አስተማማኝ እና የተረጋገጠ ማስረጃ በእጃቸው ይገኛል።

የሱዳን ባለስልጣናት የክሳቸውን ዝርዝር ሲያብራሩ ጥቃቱን የፈጸሙት የኤሚሬትስ ድሮኖች የተነሱት በኢትዮጵያ ከሚገኘው የባህር ዳር አውሮፕላን ማረፊያ መሆኑን አጋልጠዋል። አክለውም በዘንድሮው ዓመት በተመሳሳይ መልኩ ከዚሁ ስፍራ በመነሳት ሌሎች ተደጋጋሚ ጥቃቶች እና የድንበር ጥሰቶች መፈጸማቸውን የሚያሳዩ አዳዲስ መረጃዎች እንዳሏቸው አስረድተዋል። ይህንን ተከትሎ የሱዳን መንግስት፣ ህዝብ እና የጦር ኃይል የሀገሪቱን ሉዓላዊነት ለመጠበቅ ሲባል በራሳቸው ጊዜ እና ቦታ አፀፋዊ የመልስ ምት የመስጠት ሙሉ መብት እንዳላቸው በአጽንኦት በማሳሰብ መግለጫቸውን አጠናቀዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በመካከለኛው ምስራቅ ያለው ወታደራዊ ውጥረት መባባሱ አያጠራጥርም፤ ሆኖም የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ይህንን እውነታ አሳንሰው ለማቅረብ እየሞከሩ ይገኛሉ። ፕሬዝዳንቱ ኢራን በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ላይ ስለሰነዘረችው ጥቃት ምንም ያሉት ነገር ባይኖርም፣ በአሁኑ ወቅት ከኢራን ጋር እየተካሄደ ያለው "አነስተኛ ጦርነት" መሆኑን ተናግረዋል።

ኢራን በባህረ ሰላጤው የሚገኙ ጎረቤቶቿን የመምታት ወታደራዊ አቅም እንዳላት በተጨባጭ ቢታወቅም፣ የአሜሪካው መሪ ግን ኢራን "ምንም ዓይነት የባህር ኃይል፣ የአየር ኃይልም ሆነ አመራር የላትም" በማለት ነገሮች የተረጋጉ እና ቀላል እንደሆኑ አድርገው ለማሳየት ጥረት እያደረጉ ነው።

በሌላ በኩል ግን በሆርሙዝ ሰርጥ ተስተጓጉለው የቆዩ የንግድ መርከቦችን በሰላም ለማሳለፍ ያቀዱትን "ፕሮጀክት ፍሪደም" በተመለከተ ትራምፕ እጅግ ከባድ ማስጠንቀቂያ ሰጥተዋል። በዚህ የአሜሪካ ጥረት ላይ ኢራን ምንም ዓይነት ጣልቃ ገብነት ካሳየች "ከምድረ ገጽ እንደምትጠፋ" ፕሬዝዳንቱ ዝተዋል። ይህንንም ተልዕኮ በከፍተኛ ወታደራዊ ኃይል እንደሚያስጠብቁ አረጋግጠዋል።

ይህ የትራምፕ ንግግር የሚያሳየው ትልቅ ቅራኔ አለ። በአንድ በኩል ተኩስ አቁም አለ በተባለበት ሁኔታ ውስጥ ጦርነቱ እየተባባሰ ቢሆንም ነገሮችን አቅልለው ያቀርባሉ፤ በሌላ በኩል ደግሞ የአሜሪካው መሪ የሚጠቀሙት ዛቻ እና የቃላት ጦርነት እጅግ እየተካረረ መምጣቱ በግልጽ እየታየ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ከነዳጅ ላኪ ሀገራት ድርጅት (ኦፔክ እና ኦፔክ ፕላስ) ለመውጣት መወሰኗን ተከትሎ፣ በአቡዳቢ እና በሪያድ መካከል ለዓመታት ሲብላላ የቆየው ውጥረት አደባባይ መውጣቱን ሮይተርስ በዘገባው አስነብቧል። ውሳኔው በኢራን ጦርነት ምክንያት እየተቀየረ ባለው የቀጠናው የኃይል ሚዛን ውስጥ፣ ኤሚሬቶች በሳዑዲ አረቢያ ከሚመራው የነዳጅ ፖሊሲ ተጽዕኖ ለመላቀቅ ያደረገችው ስትራቴጂካዊ ስብራት መሆኑ ተገልጿል።

የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት ማክሰኞ ዕለት ይፋ የተደረገው ይህ ውሳኔ፣ ከነዳጅ ምርት ኮታ አለመግባባት የዘለለ ነው። ይህ እርምጃ በኤሚሬቶች ፕሬዝዳንት ሼክ መሀመድ ቢን ዛይድ እና በሳዑዲው አልጋ ወራሽ መሀመድ ቢን ሳልማን መካከል ያለውን ጥልቅ ግላዊ እና ስትራቴጂካዊ መቃቃር የሚያሳይ ነው። የለንደን ስኩል ኦፍ ኢኮኖሚክስ ምሁር የሆኑት ፋዋዝ ገርገስ፣ "በሁለቱ ኃያላን የባህረ ሰላጤው መሪዎች መካከል ከምንገምተው በላይ የከፋ መቋረጥ እየታየ ነው" ሲሉ ሁኔታውን ገልጸውታል።

ኤሚሬቶች አሁን ባለው የኦፔክ አሰራር ሳዑዲ አረቢያ እና ሩሲያ ሌሎችን በማግለል የራሳቸውን ፍላጎት ብቻ እያስፈጸሙ ነው የሚል ጠንካራ ቅሬታ አላት። የኤሚሬቶች ፖሊሲ ማዕከል ፕሬዝዳንት ኢብተሳም አል-ከትቢ እንዳብራሩት፣ ሀገሪቱ የነዳጅ ምርቷን እና ውሳኔዋን ለሳዑዲ አረቢያ አሳልፋ እንደማትሰጥ እና የድርጅቱ ህጎች አስገዳጅ ሊሆኑባት እንደማይችሉ በተግባር እያሳየች ነው።

በአሜሪካ፣ እስራኤል እና ኢራን መካከል የተቀሰቀሰው ጦርነት የቀጠናውን ደህንነት አናግቷል። ኢራን የአሜሪካ ጦር ሰፈር ባለባቸው የባህረ ሰላጤው ሀገራት ላይ ጥቃት መሰንዘሯ እና ቁልፍ የሆነውን የሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤን መዝጋቷ፣ በኤሚሬቶች ላይ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ጫና ፈጥሯል። ይህን ተከትሎ የኤሚሬቶች ከፍተኛ ባለስልጣናት የባህረ ሰላጤው ሀገራት (በተለይም ሳዑዲ) ለኢራን ጥቃት የሰጡትን ምላሽ "በታሪክ እጅግ ደካማው" ሲሉ ወቅሰዋል።

በአንጻሩ ኤሚሬቶች ደህንነቷን ለማረጋገጥ ከእስራኤል እና ከአሜሪካ ጋር ያላትን ወታደራዊ ትብብር (የአየር መከላከያ ስርአቶችን ከእስራኤል መግዛቷን ጨምሮ) አጠናክራ ቀጥላለች። ከዚህ ባለፈም ሁለቱ ሀገራት በየመን እና በሱዳን የእርስ በእርስ ጦርነቶች ውስጥ ተቃራኒ ኃይሎችን መደገፋቸው፣ እንዲሁም የሳዑዲው 'ራዕይ 2030' የፈጠረው የኢኮኖሚ እና የኢንቨስትመንት ፉክክር ለግንኙነታቸው መሻከር ትልቅ አስተዋጽኦ ማድረጉን ዘገባው በስፋት ዳስሶታል።

የጣሊያኗ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆርጂያ ሜሎኒ ድንገት ሳውዲ ተገኙ
#ethiopia | የጣሊያኗ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆርጂያ ሜሎኒ አስቀድሞ ያልተነገረለትን ድንገተኛየዲፕሎማሲ ጉዞ በሳውዲ አረቢያ ጀምረዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሯ ጅዳ የገቡ ሲሆን፣ ከሳውዲ በተጨማሪም በኳታር እና በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ጉብኝት እንደሚያደርጉ ይጠበቃል።

በጋዛው ጦርነት ምክንያት አካባቢው በውጥረት ውስጥ ከወደቀ በኋላ ሳውዲ አረቢያን የጎበኙ የመጀመሪያዋ የአውሮፓ ህብረት መሪ ሆነዋል።

ከሳውዲው አልጋ ወራሽ መሀመድ ቢን ሳልማን ጋር በክልላዊ የጸጥታ ስጋቶች እና ውጥረቱን ማርገብ በሚቻልባቸው ሁኔታዎች ላይ ይመክራሉ።

የጣሊያንን የኢነርጂ ፍላጎት አስተማማኝ ለማድረግ እና ከገልፍ አገራት ጋር ያለውን የንግድ ትብብር ለማሳደግ ያለመ ነው።

ሮም ለገልፍ አገራት ያላትን ድጋፍ ለማሳየት እና በአካባቢው ፖለቲካ ውስጥ ያላትን ተጽዕኖ ለማሳደግ እንደ መልካም አጋጣሚ ተወስዷል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ሜሎኒ ለሁለት ቀናት በቆይታቸው የተለያዩ ፖለቲካዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ስራዎችን በማከናወን የጣሊያንን ብሄራዊ ጥቅም ለማስከበር እንደሚንቀሳቀሱ ታውቋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጣሊያን #ሳውዲአረቢያ #ጆርጂያሜሎኒ #ዲፕሎማሲ #መካከለኛውምስራቅ #ኢነርጂ #ኢትዮጵያ #ዜና