የቅርጽ፣ የቀለም እና የማኅበራዊ ትርክት ውህደት፡ የአርቲስት ሉልስገድ ረታ የምስል ጥበብ ፍልስፍና
#ethiopia | በኢትዮጵያ ዘመናዊ የምስል ጥበብ (Ethiopian Visual Art) መድረክ ላይ ቀለሞችና ቅርጾች ተራ የውበት መግለጫ ብቻ ከመሆን አልፈው የሰውን ውስጣዊ ስሜት፣ ማንነትና ማኅበራዊ ሕይወት መተረኪያ መሣሪያ ሲሆኑ ይታያሉ። በዚህ የፈጠራ ምህዳር ውስጥ አርቲስት ሉዑልስገድ ረታ (Leulsged Retta) የሚያቀርባቸው የሥዕል ሥራዎች በቀለም ህብረ-ዜማ፣ በሰው ምስል ቅርጻ ቅርጽ እና በጠንካራ ማህበራዊ ይዘታቸው ተመልካቹን ወደ አዲስ የእይታና የህሊና ምልከታ የሚያስገቡ ናቸው።

የሰው ፊት እና የጂኦሜትሪያዊ ቅርጾች ውህደት

የአርቲስት ሉዑልስገድ ረታ የጥበብ ሥራዎች ዋነኛ ማዕከል የሰው ፊትና የሰው ልጅ ማንነት ነው። አርቲስቱ የሰው ፊትን በተፈጥሯዊ ምሳሌያዊነት (Realistic Style) ብቻ ከመሳል ይልቅ በጂኦሜትሪያዊ ቅርጾች፣ በተቆራረጡ የቀለም ክፍሎችና በጠንካራ መዋቅራዊ መስመሮች ከፋፍሎ ያቀርበዋል።

ይህ አቀራረብ ተመልካቹ ሥዕሉን እያየ አልፎ እንዲሄድ ሳይሆን፣ “በእነዚህ ፊቶች ጀርባ ያለው ታሪክ ምንድን ነው? የፊቶቹ እይታ ምን ዓይነት ማህበራዊና ስሜታዊ እውነትን ይናገራል?” ብሎ እንዲጠይቅ ያደርጋል።

በፊቶቹ ላይ የሚታዩት የተቆራረጡና የተያያዙ ቅርጾች የሰውን ልጅ ውስብስብ ማንነት፣ የባህሪይ ልዩነትና የሕይወት ውጣ ውረድን የሚያመላክቱ የእይታ ምልክቶች ናቸው።

የጠንካራ ቀለሞች ኃይልና የቀለም ንፅፅር (Color Dynamics)

በሉዑልስገድ ረታ ሥራዎች ውስጥ ቀለም እንዲሁ የሚቀባ ሳይሆን የራሱ ድምፅና መልእክት ያለው የቋንቋ አካል ነው። በጥቁር፣ በቀይ፣ በሰማያዊ፣ በቢጫ፣ በነጭ እና በብርቱካናማ ቀለሞች መካከል የሚፈጠረው ከፍተኛ ንፅፅር (High Contrast) ለሥራዎቹ ከፍተኛ የእይታ ኃይልና ሕያውነት ይሰጣቸዋል።

የቀለም ተምሳሌትነት፡
ጥቁርና ጠንካራ መስመሮች መዋቅራዊ ጥንካሬን ሲሰጡ፣ ሞቃት ቀለሞች (ቀይ፣ ቢጫ፣ ብርቱካናማ) የሕይወትን ጉልበትና ውስጣዊ ስሜትን ያንፀባርቃሉ።

የተደራረቡ ቀለሞች (Layering):
በሥዕሎቹ ላይ የሚታየው የቀለም መደራረብ ለሥራው ጥልቀት (Depth) በመስጠት ተመልካቹ በተለያየ የርቀት ደረጃ የተለዩ ምስሎችንና ትርጉሞችን እንዲያስተውል ያመቻቻል።

ከግለሰብ ፊት ወደ ማኅበራዊ ትርክት

የአርቲስቱ ጥበብ በአንድ ግለሰብ ምስል ወይም ፊት ላይ ብቻ የሚወሰን አይደለም። በሸራው ላይ የሚደረደሩት በርካታ ፊቶች፣ ጎን ለጎንና ተደራርበው የሚታዩት የሰው ምስሎች ሰውን እንደ ማህበራዊ ፍጡር (Social Being) ያቀርባሉ።

በሥዕሎቹ የሚንጸባረቁት የፊቶች ስብስብ የማህበረሰብን የጋራ ትውስታ፣ ተስፋ፣ ጭንቀትና ትስስር ያሳያሉ።

አርቲስቱ ተመልካቹን ከሥዕሉ ጋር በቃላት ያልተደገፈ ነገር ግን በስሜትና በህሊና የሚደረግ የውስጥ ውይይት (Silent Dialogue) እንዲጀምር ይጋብዛል።

በኢትዮጵያ ዘመናዊ ጥበብ ውስጥ ያለው ድርሻ

የኢትዮጵያ ሥነ-ጥበብ ታሪክ ከቤተ-ክርስቲያን ሥዕላትና ከባህላዊ የብራና ቅደሶች ተነስቶ ዛሬ ላይ የራሱ ዘመናዊ መልክና ዓለም አቀፋዊ ይዘት ይዟል። በዚህ የዕድገት ሂደት ውስጥ የሉዑልስገድ ረታ አቀራረብ፡

የኢትዮጵያን ባህላዊና ማህበራዊ እሴቶች ከዘመናዊ ረቂቅና ቅርጻዊ የሥዕል ስልቶች (Abstract / Figurative Expression) ጋር አዋህዶ ያቀርባል።

ባህላዊ የፊት ቅርጾችንና የቀለም አመራረጥን በዘመናዊ የምስል ጥበብ ውበት (Modern Visual Aesthetics) በማሸጋገር የራሱን መለያ አሻራ ያሳያል።

የአርቲስት ሉዑልስገድ ረታ “The Art of Leulsged Retta” በሚለው ማዕቀፍ ሥር የሚቀርቡት ሥራዎች በጠቅላላው ሲቃኙ፣ ሥዕል ከቀለም ድብልቅነት በላይ የሰው ልጅን ማንነት፣ ማህበራዊ ህልውና እና ውስጣዊ ስሜት መግለጫ መሆኑን ይመስክራሉ።

ቀለሞች ሲናገሩ፣ መስመሮች ሲጠይቁ እና ፊቶች ታሪክ ሲተርኩ የሚፈጠረው ይህ የእይታ ጥበብ፣ በኢትዮጵያ ዘመናዊ የምስል ጥበብ ዕድገት ውስጥ የራሱን ጠንካራ ድምፅና አሻራ የሚያሳርፍ የፈጠራ ጉዞ ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

የአዲስ አበባ ከተማ ገቢዎች ቢሮ የሂሳብ መዝገብ የማይዙ ግብር ከፋዮች የሚስተናገዱበትን የአሰራር ስርዓትን የሚዘረጋ ማስተናገጃ መመሪያ ይፋ አደረገ።

• ይህ ሁሉን አቀፍ የማስተናገጃ አሰራር ተግባራዊ የሚሆነው ለ2018 የግብር ዘመን ብቻ ነው።

​የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ገቢዎች ቢሮ በ2018 የበጀት ዓመት የግብር ማሳወቂያ ወቅት የሂሳብ መዝገብ የማቅረብ ግዴታቸውን መወጣት ላልቻሉ የተወሰኑ የንግድና አገልግሎት ዘርፎች የተዘጋጀውን ዝርዝር የማስተናገጃ የአሰራር ስርዓት ይፋ አፍርጓል።

ቢሮው መስከረም 2019 ዓ.ም ባወጣው የክንውን መመሪያ እንዳብራራው፣ በተሻሻለው የፌዴራል ገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር 1395/2017 እንዲሁም በነባሮቹ አዋጆች ቁጥር 979/2008 እና 983/2008 መሰረት የደረጃ «ሀ» እና «ለ» ግብር ከፋዮች የሂሳብ መዝገብና መግለጫ መያዝ ህጋዊ ግዴታቸው ቢሆንም፣ በርካታ ከፋዮች የስራ ባህሪያቸውን ጠቅሰው ቅሬታ በማቅረባቸው ፍትሃዊ የታክስ አሰባሰብን ለማረጋገጥ የመጨረሻ የሽግግር አሰራር ዘርግቷል።

​በመመሪያው ላይ በዝርዝር እንደተቀመጠው፣ ስራዎችን ከመንግስት ጋር በተገባ ውል ብቻ የሚያከናውኑ እና የተለየ ድጋፍ የሚሹ ግብር ከፋዮች ማለትም:-

- በትምህርት ቤቶችና በምግብ ማዕከላት ውስጥ በምግብ አቅራቢነት የተደራጁ መጋቢ እናቶች፣

- በከተማ ፅዳትና ውበት፣

- በደረቅ ቆሻሻ አሰባሰብ እና በገፀ-ምድር ማስዋብ ላይ የተሰማሩ ማህበራት ከመንግስት ተቋማት የተከፈላቸውን ዓመታዊ ክፍያ የሚያሳይ ሰነድ ሲያቀርቡ፣ በደንብ ቁጥር 410/2009 ሠንጠረዥ «ሐ» መሠረት ግብራቸው ተሰልቶ እንዲከፍሉ ይደረጋል።

ከዚህም በተጨማሪ የሸገር ዳቦ የሚሸጡ ማህበራት በተጓዳኝ የሚያከናውኑት ተጨማሪ ንግድ መኖሩ በመስክ ምልከታ ከተረጋገጠ ተጨማሪው ስራ ብቻ ተለይቶ ግብር እንዲጣልበት ይደረጋል።

• የጫኝና አውራጅ፣

• የኢትዮጵያ መብራት ኃይል ኤሌክትሪክ ምሰሶ ጉድጓድ ቆፋሪዎች፣

• በጥበቃ ስራ የተደራጁ ማህበራት እንዲሁም የታክሲ ታራ አስከባሪዎች የሂሳብ መዝገብ መያዝ ሲኖርባቸው ያልያዙ ግብር ከፋዮች ለዘርፉ በተቀመጠው የትርፍ ህዳግ መሰረት ግብራቸው ይሰላል።

​በሌላ በኩል፣ የንግድ ስራ ፈቃድ ሳይኖራቸው በሙያ ፈቃድ ብቻ አገልግሎት የሚሰጡ እንደ ጠበቆች፣ የኢንሹራንስ ወኪሎች፣ የኢንሹራንስ ጉዳት ገማቾች እና በአዋጁ የተዘረዘሩ ሌሎች 8ቱ ዘርፎች የሂሳብ መዝገብ ማቅረብ የሚጠበቅባቸው ቢሆንም፣ የገንዘብ ሚኒስቴር ወጪን በተመለከተ ዝርዝር መመሪያ እስካላወጣ ድረስ ቀደም ሲል በተጠኑ ጥናቶች መሰረት ከተገኘው አጠቃላይ ገቢ ላይ 35 በመቶው እንደ ወጪ እንዲያዝላቸው፣ ቀሪው 65 በመቶ ደግሞ ግብር የሚሰላበት የተጣራ ገቢ ሆኖ በሠንጠረዥ «ሐ» እንዲስተናገዱ ይደረጋል።

በግምት ግብር አዋሳኝ አዋጅ ቁጥር 138/2010 መሰረት የደረጃ «ሀ» የንግድና የመኖሪያ ኪራይ ገቢ ያላቸው አካላትም መዝገብ ካላቀረቡ በተመሳሳይ መልኩ 35 በመቶ ወጪ ተቀናሽ ተደርጎ በ65 በመቶ ገቢያቸው ላይ ግብሩ ይሰላል።
​
መመሪያው የትራንስፖርት ዘርፉን እና የአነስተኛ ግብር ከፋዮችን እድገት በተመለከተም ዝርዝር መፍትሔዎችን አስቀምጧል።

በትራንስፖርት ዘርፍ የተሰማሩ የደረጃ «ሀ» ግብር ከፋዮች በ2016 ወይም በ2017 የበጀት ዓመት የ57 በመቶ የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ ተደርጎላቸው በደረጃ «ለ» ቀመር መሰረት ግብራቸውን እንዲያሳውቁ ይደረጋል።

በአዋጅ ቁጥር 979/2008 መሰረት በደረጃ «ለ» እና «ሐ» ስር ቆይተው በአዲሱ ማሻሻያ አዋጅ ቁጥር 1395/2017 ወደ ደረጃ «ሀ» ያደጉ ግብር ከፋዮችም የ2017 ዓመታዊ የንግድ ስራ ግብር እና የትርፍ ድርሻ ክፍያቸው ተወስዶ በደረጃ «ለ» አሰራር እንዲሰላ ተወስኗል።

በአዋጅ ቁጥር 1395/2017 አንቀጽ 23 አማራጭ አነስተኛ ግብር ለደረጃ «ሀ» ግብር ከፋዮች የተደነገገውም ከ2 ሚሊዮን ብር አማራጭ አነስተኛ ግብር 2.5 በመቶ ጋር ተነጻጽሮ የተሻለው ተወስዶ ግብር ይወሰናል።

​ቢሮው በመሪሪያው ላይ እንዳመለከተው ፣ ይህ ሁሉን አቀፍ የማስተናገጃ አሰራር ተግባራዊ የሚሆነው ለ2018 የግብር ዘመን ብቻ ነው።

በዚህ እድል ተጠቃሚ የሚሆኑ ማናቸውም ግብር ከፋዮች ለቀጣዩ የበጀት ዓመት የሂሳብ መዝገብ ይዘው ለመቅረብ ህጋዊ የቃል-መሐላ እንዲፈፅሙ የሚደረግ ሲሆን፣ የሰነድ አለመያዝ አስተዳደራዊ ቅጣትም አብሮ ተግባራዊ እንደሚሆንባቸው ተመላክቷል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
መስከረም 23 ቀን 2019 ዓ/ም

@tikvahethiopia

የልምምድ ቀን
የቡሩንዲ ብሔራዊ ቡድን የልምምድ ቀናት በዋናው ስፖርት ትጥቅ!

በ'ዋናው' የተደገፈው የቡሩንዲ ብሔራዊ ቡድን ስልጠና ካምፕ ምልከታ።
ከቡሩንዲው ብሔራዊ ቡድን 'ኢንታምባ ሙ ሩጋምባ' (Intamba mu Rugamba) የልምምድ ጊዜያት በጥቂቱ!
ዋናው × የቡሩንዲ ብሔራዊ ቡድን

🔗ማህበራዊ ገጾቻችን🔗
Instagram|Facebook |TikTok |X|Youtube
⭐️| #wanawsportwear #ቡሩንዲ #trainingday

" በተወሰደው ድንገተኛ እምርጃ ተቸግረናል " - የባንክ ሒሳባቸው የታገደባቸው ዜጎች

ሰሞኑን ከተፈጠረው ወቅታዊ ሁኔታ ጋር በተያያዘ ከመስከረም 16 ቀን 2019 ዓ/ም ለሊት ጀምሮ በትግራይ ክልል የተከፈቱ የባንክ ሂሳቦች በጅምላ ታግደዋል።

በዚህም ምክንያት በርካታ ዜጎች ገንዘባቸውን አውጥተው መጠቀም፣ መገልገል አልቻሉም። በርካታ ዜጎችም እየተጉላሉ ይገኛሉ።

መልዕክታቸውን ለቲክቫህ ኢትዮጵያ የላኩ ዜጎች፤  ምክንያቱ እንኳን ሳይነገር ለምን እንዲህ ያለው እርምጃ እንደተወሰደ እንዳልገባቸእ፣ በድንገተኛው እገዳ በጣም መቸገራቸውን ፤ የመስቀል በዓልን ለማክበርም ችግር ገጥሟቸው እንደነበር ገልጸዋል።

እስካሁን ድረስ በምን ምክንያት እገዳ እንደተጣለ ለህዝብ ወጥቶ ያስረዳ አንድም አካል የለም።

አሁን ላይ ደግሞ የኢትዮጵያ ባንክ በአዲስ አበባ ያሉ ደንበኞቹ የታገደባቸውን ሒሳብ ለማንቀሳቀስ ማመልከቻ እንዲያስገቡ እያደረገ ነው።

ለደምበኞች መፍትሄ ለመስጠት በሚል 13 ቅርንጫፎች በስራ ላይ እንደሚገኙ ለማወቅ ችለናል።

እነዚህም ፦
• አዲስ አበባ ቅርንጫፍ
• አቃቂ
• ተክለሃይማኖት
• ንፋስ ስልክ
• ሾቤ አያት
• ስድስት ኪሎ
• ሲኤምሲ (CMC)
• ተፈራ ደግፌ
• መሪ
• ጠመንጃ ያዥ
• ቴሌ መድኃኔዓለም
• ጦር ኃይሎች ናቸው።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ ዛሬ ተዘዋውሮ ምልከታ አድርጎ ነበር። በዚህም በርካታ በትግራይ የባንክ ሒሳብ ቁጥር ከፍተው የታገደባቸው ዜጎች ለማስለቀቅ ለበርካታ ሰዓታ ረጅም ሰልፍ ይዘው ታዝቧል።

ከጥዋት ጀምረው የተሰለፉ በርካታ ዜጎችንም አግኝቷል።

በተመለከትናቸው የባንኩ ቅርንጫፎች የሒሳብ ባለቤቶች (የሒሳቡ ሕጋዊ ወኪል) ወደ ተጠቀሱት ቅርንጫፎች በአካል በመቅረብ ማንነታቸውን፣ ፊርማቸውንና አስፈላጊውን መረጃ ካረጋገጡ በኋላ የታገደውን ሒሳባቸውን ወደ አዲሶቹ ቅርንጫፎች የማዛወርና የማንቀሳቀስ ቅጽ እንዲሞሉ እየተደረገ ይገኛል። ነገር ግን የሂሳብ ቁጥሮቹ መንቀሳቀስ የሚጀምሩት አስፈላጊውን የማረጋገጥ ስራ ከተሰራ በኋላ መሆኑ ታውቋል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ ደንበኞችን በማስተናገድ ላይ ከሚገኙት የንግድ ባንክ ሰራተኞች አንዱን አናግሯል።

ይኸው ሰራተኛ " ተገልጋዮቹ  የፋይዳ መታወቂያቸውን ኮፒ በመያዝ በአካል ባመለከቱበት በ24 ሰዓታት ወስጥ የታገደው የባንክ ሂሳባቸው ይለቀቃል " ብለዋል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ ለምን የባንክ ሒሳቦች እንደታገዱ ተጨማሪ ማብራሪያ ለማግኘት ይሰራል።

በትግራይ ክልልና አዋሳኝ አፋር እንዲሁም አማራ ክልሎች ዳግም ባገረሸው ጦርነት የስልክ እና የኢንተርኔት አገልግሎት እንዲሁም ወደ ትግራይ የሚደረጉ በረራዎች መቋረጣቸው ይታወቃል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
መስረከም 18 ቀን 2019 ዓ/ም

@tikvahethiopia ጃፓን ህወሓት/TPLF ወስዷል ያለችውን ወታደራዊ እርምጃ እንደምታወግዝ ገለጸች። የጃፓን መንግሥት በሰሜናዊ ኢትዮጵያ  እየተባባሰ የመጣውን የጸጥታ ሁኔታ አስመልክቶ ጥልቅ ስጋቱን ገልጿል። ህዝባዊ ወያኔ ሓነት ትግራይ (TPLF) በክልሉ የሚገኙ አውሮፕላን ማረፊያዎችን መቆጣጠርን ጨምሮ የወሰዳቸውን ወታደራዊ እርምጃዎች አውግዟል። ሁሉም አካላት ወታደራዊ ውጥረትን እንዲያረግቡና አለመግባባቶችን በውይይት…

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በኢትዮጵያ የፌደራል መንግሥት ላይ በቅርቡ በተመሰረተው የ"ህልውና ጥምረት" ጉዳይ፣ የትግራይ ሰላምና ለውጥ ምክር ቤት አስተባባሪ ሌተናል ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል። ጀነራል ጻድቃን የዚህ "ያልተለመደ" ያሉት የኃይሎች ስብስብ ዋነኛ ዘዋሪ እና መሃንዲስ (Mastermind) ከጀርባ ያለው የኤርትራ መንግሥት ነው ብለው በጽኑ እንደሚያምኑ ገልጸዋል።

የቀድሞው የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም የነበሩት ጀነራል ጻድቃን፣ በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል የተደረገውን የ1990ዎቹን የድንበር ጦርነት የመሩ እና የኤርትራን ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ስትራቴጂ ጠንቅቀው የሚያውቁ ሰው እንደሆኑ ይነገራል። እሳቸው እንደሚሉት፣ የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳይያስ አፈወርቂ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት ለማፍረስ እና በኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ፖለቲካዊ ክፍፍል ተጠቅመው የፌደራል መንግሥቱን ለማዳከም አዲስ የውክልና ጦርነት እየጠነሰሱ ነው።

የፖለቲካ ተንታኞች ለዘ-ሐበሻ እንደሚገልጹት ይህ የጀነራል ጻድቃን ምልከታ በጥምረቱ እውነተኛ አላማና ባለቤትነት ላይ ጥልቅ ጥያቄ ከማስነሳቱም በላይ፣ አሁን በትግራይ የፖለቲካ መድረክ ላይ ያለውን የሰላ እና የተካረረ የውስጥ ክፍፍል በጉልህ ያንጸባርቃል። "በዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል የሚመራው የህወሓት ቡድን የትናንት ታሪካዊ ባላጋራውን ጨምሮ ከተለያዩ ኃይሎች ጋር አዲስ የፖለቲካና የጦርነት ጋብቻ በመመስረት የስልጣን ሚዛኑን ለማስጠበቅ ሲንቀሳቀስ፤ በሌላ በኩል ያሉት እና ጀነራል ጻድቃን የሚገኙበት ወገን ደግሞ ትግራይን ከጦርነት አውድማነት በማዳን ዘላቂ ሰላም ማጽናት ይገባል የሚል ተቃራኒ አቋም መያዛቸውን ፍንትው አድርጎ ያሳያል" ሲሉ ይናገራሉ።

የጻድቃን ማስጠንቀቂያ ጥምረቱ በሀገር ውስጥ ባሉ ኃይሎች የጋራ ራዕይ ላይ የተመሰረተ ሳይሆን በአስመራ ፖለቲካዊ ፍላጎት የሚዘወር የጥቅም ማስፈጸሚያ መሆኑን ይከሳል። እርስዎስ ምን ይላሉ??

ዮ…ዮ… ጊፋታ!

የወላይታ ዘመን መለወጫ በዓል — ከትውፊት ወደ ዓለም የተሻገረ የአንድነት ቅርስ

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ…!
#ethiopia | እንኳን ለወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ጊፋታ በሰላም አደረሳችሁ! አደረሰን!

በደቡባዊ ኢትዮጵያ የሚገኘው የወላይታ ምድር በተፈጥሮ ውበቷ፣ በጥንታዊ ታሪኳ፣ በልዩ ቋንቋዋ እና በሕያው ባህሏ የምትታወቅ ናት። ከእነዚህ የባህል ሀብቶቿ መካከል ጊፋታ ልዩ ስፍራ ይይዛል።

ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የአዲስ ዓመት በዓል ሲሆን፣ የአሮጌውን ዓመት ተሰናብቶ አዲሱን ዓመት በተስፋ፣ በደስታ፣ በምስጋና እና በአብሮነት የሚቀበሉበት ታላቅ የባህል ወቅት ነው። UNESCO እንደሚገልጸው ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ በመስከረም አጋማሽ እስከ ጥቅምት መጀመሪያ ባለው ወቅት የሚከበር የአዲስ ዓመት በዓል ነው።

ጊፋታ — ከአሮጌው ወደ አዲሱ

የጊፋታ ትልቁ መልዕክት የዘመን መለወጥ ብቻ አይደለም። በውስጡ የተያዙት የሰላም፣ የዕርቅ፣ የመከባበር፣ የመረዳዳት፣ የቤተሰብ አንድነት እና የትውልድ ትስስር እሴቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ሰዎች ቤታቸውንና አካባቢያቸውን ያጸዳሉ፤ ከሩቅ የሚኖሩ የቤተሰብ አባላትም ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ። ከዚህ በላይ በሰዎች መካከል የነበሩ ግጭቶችና አለመግባባቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ የሚደረግበት ወቅት ነው። UNESCO ይህንን እርቅና ሰላማዊ መፍትሔ ከጊፋታ ዋና የማኅበራዊ እሴቶች አንዱ አድርጎ ይጠቅሰዋል።

ስለዚህ ጊፋታ አሮጌውን ዓመት በአሮጌ ቂምና ጥላቻ ሳይሆን፣ በይቅርታና በእርቅ ለመሰናበት እና አዲሱን ዘመን በንጹሕ ልብ ለመቀበል የሚጠራ ትውፊት ነው።

የጨረቃ ዑደትና የወላይታ የጊዜ ቀመር

ጊፋታ ከዘመን መለወጥ ጋር ብቻ የሚያያዝ በዓል አይደለም። የወላይታ የጊዜ አቆጣጠር እና የሰማይ አካላት ምልከታ ከበዓሉ የተያያዙ ጥንታዊ እውቀቶች ናቸው።

የወላይታ ዞን አስተዳደር የባህል መረጃ እንደሚያሳየው የወላይታ የቀን መቁጠሪያ ከጨረቃና ከፀሐይ ዑደት ጋር የሚያያዝ ሲሆን፣ ጊፋታም የዘመን መለወጫ በዓል ነው።

ቤተሰብ ወደ ቤት፣ ልብ ወደ ልብ

ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ ውስጥ የመመለስ በዓልም ነው። በየአቅጣጫው የተበተኑ የቤተሰብ አባላት ወደ ትውልድ ቀዬአቸው ይመለሳሉ። ዘመድ ከዘመድ፣ ጎረቤት ከጎረቤት ይገናኛል።

በዚህም በዓሉ የቤተሰብ ግንኙነትን ከማደስ ባለፈ የማኅበረሰቡን የጋራ መኖር የሚያጠናክር ማኅበራዊ ሥርዓት ሆኖ ይታያል። UNESCO በጊፋታ ውስጥ የአዛውንቶች ሚናን እና እውቀቱ ከትውልድ ወደ ትውልድ መተላለፉን በተለይ ያጎላል።

እርቅ — ከጊፋታ ዋና መልዕክቶች አንዱ

አዲስ ዓመትን በአዲስ ልብ መቀበል፤ የድሮ ጥላቻን ከኋላ መተው፤ በቂም የተራራቁ ሰዎችን ማቀራረብ — እነዚህ የጊፋታ ጥልቅ ማኅበራዊ መልዕክቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ግጭቶችን በሰላም መፍታት የበዓሉ ዋና የዝግጅት አካል መሆኑን UNESCO ይገልጻል።

ይህም ጊፋታን ከአንድ የዘመን መለወጫ በዓል በላይ ያደርገዋል፤ ማኅበራዊ ትስስርን የሚያድስ የሕይወት ፍልስፍና ያደርገዋል።

የምግብ፣ የመጠጥ፣ የዜማና የውዝዋዜ ድምቀት

የጊፋታ ዋና ቀን ሲደርስ ቤተሰቦች ይሰበሰባሉ። ባህላዊ ምግቦች ይዘጋጃሉ፤ የበዓሉ ልዩ የምግብና የመጠጥ ሥርዓቶች ይከናወናሉ። UNESCO በዋናው የበዓል ቀን ቤተሰቦች በመሰባሰብ ሥጋና የአካባቢውን መጠጥ በመካፈል ከአዛውንት በረከት እንደሚቀበሉ ይገልጻል።

በሌሊትም ማኅበረሰቡ በእሳት ዙሪያ በመሰባሰብ ሥርዓታዊ ዝግጅቶችን፣ ዜማንና ውዝዋዜን ያከናውናል።

የባህላዊ አልባሳት ውበት፣ የጨዋታና የውዝዋዜ ትርኢቶች፣ የባህላዊ ዜማዎች ድምጽ እና የበዓሉ የማኅበረሰብ ስብሰባ ወላይታን በእጅጉ ያደምቃሉ።

የጊፋታ የቁጠባ ጥበብ

ጊፋታ በደስታ እና በውዝዋዜ ብቻ የሚያልፍ በዓል አይደለም። በውስጡ የቤተሰብ ኢኮኖሚን የሚያጠናክሩ የቁጠባና የመረዳዳት ባህሎችም ይገኛሉ።

የጊፋታ ዝግጅት በቤተሰብ ደረጃ ከቀደም ብሎ ስለሚጀመር ሰዎች ለበዓሉ የሚያስፈልጉ ወጪዎችን አስቀድመው ያዘጋጃሉ። ይህ ባህል በዓሉን ከማክበር ባለፈ የቤተሰብ የኢኮኖሚ ዕቅድን እና የመረዳዳት ባህልን ያጠናክራል።

ለትውልድ የሚተላለፍ ቅርስ

ጊፋታ የአንድ ትውልድ ብቻ በዓል አይደለም። አዛውንት የሚያስተላልፉት፣ ወጣቶች የሚማሩት፣ ልጆች የሚመለከቱትና በቀጣዩ ዘመን የሚያስቀጥሉት ሕያው ባህላዊ ትውፊት ነው።

UNESCO በጊፋታ የአዛውንቶች ሚና፣ የትምህርት ተቋማትና የቅርስ ክለቦች ተሳትፎ፣ የምርምር መድረኮችና የባህል ቦታዎችን መጠበቅ የበዓሉን ቀጣይነት ከሚያጠናክሩ ሥራዎች መካከል እንደሆኑ ይጠቅሳል።

2025 — ወደ UNESCO የዓለም መድረክ

በጊፋታ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ የተከፈተው በ2025 ነው። የUNESCO የማይዳሰስ የባህል ቅርስ መንግሥታት ኮሚቴ በኒው ዴልሂ በተካሄደው 20ኛ ስብሰባ ጊፋታን በRepresentative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity ላይ አስመዝግቧል።

ይህ ማለት ጊፋታ የሚከበረው በወላይታ ሕዝብ ዘንድ ብቻ ሳይሆን፣ በUNESCO የሰው ልጅ የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ተወካይ ዝርዝር ውስጥ የተካተተ ሕያው ባህላዊ እሴት መሆኑን ያሳያል።

ኢትዮጵያ አሁን በUNESCO የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ዝርዝሮች ላይ ሰባት የተመዘገቡ እሴቶች አሏት፤ ጊፋታም በ2025 የተጨመረው አዲሱ አካል ነው።

የዓለም ቅርስ መሆን ለወላይታ ምን ይሰጣል?

የUNESCO ምዝገባ ለጊፋታ ዓለም አቀፍ ዕውቅና ከመስጠት ባለፈ የቅርሱን ጥበቃና ትውልድ-ተሻጋሪ ቀጣይነት ማጠናከር እንደ ዋና አላማ ያለው ነው።

ይህ ዕውቅና ወላይታን በባህላዊ ቱሪዝም ዘርፍ ይበልጥ ለማስተዋወቅ፣ የአካባቢውን ባህላዊ ፈጠራዎች ለዓለም ለማቅረብ እና በቅርስ ላይ የተመሠረተ የጎብኚ ልምድ ለማሳደግ እድል ይፈጥራል።

የወላይታ ዞን እና የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮም ጊፋታን ከወላይታ ሌሎች የተፈጥሮ፣ የታሪክና የባህል መስህቦች ጋር በማጣመር የቱሪዝም መዳረሻ ለማድረግ እየሠሩ፤ እየታተሩ ናቸው።

ጊፋታን ከበዓል በላይ ማየት

ጊፋታ ሲከበር ወደ ወላይታ መጓዝ ማለት አንድ ቀን የሚከበር በዓልን ብቻ መመልከት አይደለም።

የዳሞታ ተራራን፣ የአጆራ ፏፏቴን፣ የኤግዘር ድልድይን እና ሌሎች የወላይታ የተፈጥሮና የታሪክ መስህቦችን ከባህላዊ ልምዱ ጋር ማየት ይቻላል። የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮ እነዚህን መዳረሻዎች ከጊፋታ ጋር የሚያያዙ የጎብኚ ልምዶች አድርጎ ይዘረዝራል።

ስለዚህ ወደ ወላይታ ሂዱ።

በጊፋታ ወቅት ባህሉን ይመልከቱ፤ የወላይታን ሙዚቃ ይስሙ፤ የባህላዊ ውዝዋዜውን ይመልከቱ፤ ከሕዝቡ ጋር ይገናኙ፤ የበዓሉን የእርቅና የአብሮነት መልዕክት ይረዱ።

ከዚያም የወላይታን ተፈጥሮ፣ ታሪክና ሕያው ባህል ለመረዳት ዓመቱን ሙሉ መመለስ ይቻላል።

ጊፋታ — የወላይታ ኩራት፣ የኢትዮጵያ ቅርስ፣ የዓለም ሕያው ባህል

ከትውልድ ወደ ትውልድ የተላለፈው ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ብቻ አይደለም።

የተራራቁን የሚያቀራርብ፣
የተጣሉትን የሚያስታርቅ፣
የተረሳውን የሚያስታውስ፣
ቤተሰብን የሚያሰባስብ፣
ትውልድን ከትውልድ የሚያገናኝ፣
ያለፈውን በይቅርታ ተሻግሮ የወደፊቱን በተስፋ ለመቀበል የሚያስችል ሕያው የባህል ቅርስ ነው።

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ… ወላይታ!

እንኳን ለጊፋታ በዓል አደረሳችሁ፤ አደረሰን!

ሀሹ ቆሬናን ሻኬናን ኡባካ ሳሮ ጋቴስ!

የጊፋታ በዓል የሰላም፣ የዕርቅ፣ የፍቅር፣ የአንድነት፣ የአብሮነትና የተስፋ ይሁንልን!
#gifaataa #wolaita #unesco #wolaitadunguzza #culturalheritage #visitwolaita #visitethiopia

u130du1265u1345u1295 u12ebu130bu1208u1323u1275 u121au12f2u12eb...u1320u1245u120bu12ed u121au1292u1235u1275u1229 u1240u12f5u121e u12e8u1273u12ebu1278u12cd...u12a2u1275u12eeu1335u12eb u12a8u1265u122au12adu1235 u12ebu1308u1298u127du12cd u12f5u130bu134d #u121du120du12a8u1273 ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ግብፅን ያጋለጣት ሚዲያ...ጠቅላይ ሚኒስትሩ ቀድሞ የታያቸው...ኢትዮጵያ ከብሪክስ ያገኘችው ድጋፍ #ምልከታ

ግብርናን ማዘመን የምግብ ሉዓላዊነትን ማረጋገጥ ነው - አቶ ኡስማን ሱሩር
******************

ግብርናን ማዘመን የምግብ ሉዓላዊነትን ከማረጋገጥ ባለፈ የማህበረሰቡን ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ለውጥ ለማረጋገጥ እንደሚያስችል በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ የግብርናና ገጠር ልማት ክላስተር አስተባባሪ እና የግብርና ቢሮ ኃላፊ አቶ ኡስማን ሱሩር ገለጹ።

ይህ የተገለጸው የግብርና እና የገንዘብ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቶች፣ የዓለም ባንክ ተወካዮችና የልማት አጋሮች በተገኙበት በሆሳዕና ከተማ በተካሄደው የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የምግብ ስርዓት ማጠናከሪያ ፕሮግራም የጋራ ግምገማ እና የትግበራ ድጋፍ ተልዕኮ መድረክ ላይ ነው።

አቶ ኡስማን ሱሩር፤ ፕሮግራሙ የኢትዮጵያ መንግሥት የግብርናውን ዘርፍ በማሻገር በምግብ እህል ራስን ለመቻል እያደረገ ያለውን ጥረት በማገዝ ከፍተኛ ድጋፍ እያደረገ ይገኛል ብለዋል።

በተለይም ዘርፉን ከተለምዶአዊ አሰራር በማውጣት መሠረታዊ ለውጥ እንዲያመጣ የማስቻል ሚናውን እየተወጣ እንደሚገኝ አብራርተዋል።

አክለውም የክልሉ መንግሥት በቤተሰብ ደረጃ ብልጽግናን ለማረጋገጥ የተለያዩ የግብርና ኢንሼቲቮችን ቀርፆ በመተግበር ላይ እንደሚገኝና በተለይም የውሃና የቴክኖሎጂ አጠቃቀምን በሚያጎለብቱ ተግባራት ላይ ልዩ ትኩረት መስጠቱን ተናግረዋል።

በዚህ ሂደት ውስጥም የምግብ ስርዓት ማጠናከሪያ ፕሮግራሙ በቴክኖሎጂ አቅርቦት፣ በሰው ሃይል አቅም ግንባታ፣ የእሴት ሰንሰለቱን በማጠናከር እንዲሁም የሴቶችና ወጣቶችን ተጠቃሚነት በማረጋገጥ በኩል ትልቅ ድርሻ እያበረከተ መሆኑን ጠቁመዋል።

በመድረኩ የተገኙት የዓለም ባንክ የፕሮግራሙ ተወካዮች በበኩላቸው በክልሉ እየተካሄዱ ያሉ ተግባራትን አድንቀው፤ በቀጣይም በልማት ፕሮጀክቶቹ ጥራትና ዘላቂነት፣ የአርሶ አደሩን ገቢ በማሻሻልና የቀጣዩን ትውልድ በሚያግዙ የልማት ሥራዎች ላይ አተኩሮ መንቀሳቀስ እንደሚገባ አስገንዝበዋል።

በምክክር መድረኩ በክልሉ በፕሮግራሙ ድጋፍ እየተካሄዱ ያሉ የመስኖ ልማት፣ የተፈጥሮ ጥበቃ፣ የሰብል ግብይት እና የምርት አያያዝ ተግባራትን የሚያሳይ የፎቶ ኤግዚቢሽን የቀረበ ሲሆን፤ የመድረኩ ተሳታፊዎች በሚቀጥሉት ሁለት ቀናት የልማት ፕሮጀክቶችን የመስክ ምልከታ እንደሚያካሂዱ የክልሉ ኮሙዩኒኬሽን ቢሮ መረጃ ያመለክታል።

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የ2019 የትምህርት ዘመን የመማር ማስተማር ሥራ ነገ ይጀመራል።

የዝግጅት ክፍላችን በተለያዩ ክፍለ ከተማዎች የሚገኙ ትምህርት ቤቶች ለ2019 የትምህርት ዘመን አጀማመር እያደረጉት ያለዉን የቅድመ ዝግጅት ስራ የአዲስ አበባ ትመህርት ቢሮ ምልከታ አድርጋል፡፡

በዚህም ለ2019 የትምህርት ዘመን ተማሪዎችን ውጤታማ እና በሥነ ምግባር የታነፁ ለማድረግ ብሎም ብቁ ትውልድ ለመፍጠር እንዲቻል የተሻለ ትምህርት ለመስጠት የሚስችሉ በርካታ ስራዎች መሰራታቸዉን ለመመልከት መቻሉን የተነገረ ሲሆን በ2019 የትምህርት ዘመን የመማር ማስተማር ሂደትን የተሳካ ለማድረግ የትምህርት ቤት ምድረ ግቢን ውብ ፣ ጽዱ ብሎም ለተማሪዎችና መምህራን ምቹ እንዲሆኑ የማድረግ ስራዎች ተከናውነዋል።

በአዲሱ የትምህርት ዘመን ተማሪዎች ከመቼውም ጊዜ በላይ የተሻለ ውጤት እና ሥነ ምግባር እንዲኖራቸው ለማድረግ አሰራር ተቀምጦ ወደ ተግባር የተገባ ሲሆን በዚህም የባለድርሻ አካላት ቅንጅታዊ አሰራሮች እንዲጎለብቱና የተማሪዎችና መምህራን ተሳትፎ እንዲያድግ የሚያደርጉ ተግባራት ተጠናክረው በመሰራት ላይ ይገኛልም ተብላል።

ለትምህርት ዘመኑ የተማሪዎች የትምህርት ቁሳቁሶች፣ ዩኒፎርም እና የምገባ እንዲሁም ሌሎች አስፈላጊ ዝግጅቶችና ስርጭቶች የተከናወኑ ሲሆን ትምህርት ቤቶች በከተማ አስተዳደሩ ነገ መስከረም 5 ለሚጀመረው የ2019 ትምህርት ዘመን ዝግጅት ማጠናቀቃቸዉን ተገልጻል፡፡
ለ2019 የትምህርት ዘመን የትምህርት ልማት ስራ ስኬታማነት ወላጆችና የትምህርት ባለድርሻ አካላት የተማሪዎችን የትምህርት ሁኔታ በመከታተል የመማር ማስተማር ሂደቱ ላይ በቂ የሆነ ተሳትፎ ሊያደርጉ ይገባልም ተብላል፡፡

Seledadotio
Seledadotio

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የ2019 የትምህርት ዘመን የመማር ማስተማር ሥራ ነገ ይጀመራል
**********************

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የ2019 የትምህርት ዘመን የመማር ማስተማር ሥራ ነገ እንደሚጀመር የከተማ አስተዳደሩ ትምህርት ቢሮ አስታውቋል።

ቢሮው ትምህርት ቤቶች ለ2019 የትምህርት ዘመን አጀማመር እያደረጉት ያለውን የቅድመ ዝግጅት ሥራ ምልከታ አድርጓል።

በዚህም ለ2019 የትምህርት ዘመን ተማሪዎችን ውጤታማ እና በሥነ ምግባር የታነፁ ለማድረግ ብሎም ብቁ ትውልድ ለመፍጠር እንዲቻል የተሻለ ትምህርት ለመስጠት የሚያስችሉ በርካታ ሥራዎች መሰራታቸውን ለመመልከት ተችሏል ብሏል።

በአዲሱ የትምህርት ዘመን ተማሪዎች ከመቼውም ጊዜ በላይ የተሻለ ውጤት እና ሥነ ምግባር እንዲኖራቸው ለማድረግ አሰራር ተቀምጦ ወደ ተግባር የተገባ ሲሆን፣ በዚህም የባለድርሻ አካላት ቅንጅታዊ አሰራሮች እንዲጎለብቱና የተማሪዎችና መምህራን ተሳትፎ እንዲያድግ የሚያደርጉ ተግባራት ተጠናክረው በመሰራት ላይ እንደሚገኙ ቢሮው አመላክቷል።

ለትምህርት ዘመኑ የተማሪዎች የትምህርት ቁሳቁሶች፣ ዩኒፎርም እና የምገባ እንዲሁም ሌሎች አስፈላጊ ዝግጅቶችና ስርጭቶች የተከናወኑ ሲሆን፣ ትምህርት ቤቶች በከተማ አስተዳደሩ መስከረም 5 ቀን ለሚጀመረው የ2019 ትምህርት ዘመን ዝግጅት ማጠናቀቃቸውን ከቢሮው የተገኘው መረጃ ያመላክታል፡፡
#ethiopia #ebc #education #educationreform #qualityeducation #addisababa

ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ከኢዜአ ጋር ቆይታ አድርገዋል❗
"ህወሓት እና ፋኖ ተስማምተው 10 ኪሎ ሜትር እንኳን አብረው መሄድ አይችሉም! ፕሮፌሰር ብረሃኑ ነጋ"❗❗

የትምህርት ሚኒስትሩ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ በወቅታዊ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ከኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት (ኢዜአ) ጋር ባደረጉት ቃለ መጠይቅ፣ በቅርቡ "ስለ ጽምዶ" ያሏቸውን ምልከታ አጋርተዋል።

ሚኒስትሩ በንግግራቸው፦

፩. "ህወሓት እና ፋኖ ተስማምተው 10 ኪሎ ሜትር እንኳን አብረው መሄድ የሚችሉ አይመስለኝም" ሲሉ የኃይሎቹን ህብረት አጫጭር እና የማይዘልቅ ሲሉ ገልጸውታል።

፪. "በጽምዶ ስም የተሰባሰቡት አካላት መሠረታዊ የርዕዮተ-ዓለም እና የፖለቲካ ዓላማ ልዩነት ስላላቸው፣ የፈጠሩት ጥምረት የትም ሊደርስ እንደማይችልና ውጤት እንደማያመጣ አስረድተዋል።

፫. እንዲህ ዓይነቶቹ ጊዜያዊ ጥምረቶች በሀገሪቱ የፖለቲካ ምህዳር ላይ ዘላቂ ለውጥ ማምጣት እንደማይችሉ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል።

የፕሮፌሰር ብርሃኑ አስተያየት በሀገሪቱ ወቅታዊ የፖለቲካ እንቅስቃሴዎች እና በተቃዋሚ ኃይሎች ጥምረት ላይ የመንግሥትን አቋም የሚያንጸባርቅ እንደሆነ ተመልክቷል።

Seledadotio
Seledadotio

"የአውሮፓ ሻምፒዮንስ ሊግ ሳታሸንፍ የአውሮፓ ምርጥ ክለብ መሆን አትችልም " አሰልጣኝ ሚሊሻ

​#fastmereja I ​የአውሮፓ ታላላቅ ክለቦች የሚያደርጉት የክብረ ወሰን እና የዋንጫ ሽሚያ በተጠናከረበት በዚህ ወቅት፣ አሰልጣኝ ሚሊሻ በሀገሬ ቴሌቪዥን በነበራቸው የቀጥታ ስርጭት ውይይት የክለቦችን የበላይነት መስፈርቶች በተመለከተ ጠንካራ አስተያየት ሰጥተዋል። አሰልጣኙ ባደረጉት ትንታኔ አንድ ክለብ በሀገር ውስጥ ሊግ ወይም በሌሎች ውድድሮች ውጤታማ ቢሆንም፣ የአህጉሩን ትልቁን የአውሮፓ ሻምፒዮንስ ሊግ ዋንጫ ሳያነሳ የዚያን አህጉር «ምርጥ ክለብ» ተብሎ መወሰድ እንደማይችል አስገንዝበዋል።

​እንደ አሰልጣኝ ሚሊሻ ገለጻ፣ የአውሮፓ ሻምፒዮንስ ሊግ ውድድር የስፖርታዊ ጥንካሬ፣ የስትራቴጂ አቅም እና የአእምሮ ዝግጅት መለኪያ በመሆኑ፣ ዋንጫውን ሳያሸንፉ የላቀ ደረጃ ላይ ነን ማለት እራስን ማታለል ነው። በርካታ የገንዘብ እና የቡድን ስብስብ አቅም ያላቸው አውሮፓውያን ክለቦች በየዓመቱ ለዚህ ክብር ቢፋለሙም፣ ትልቁን አህጉራዊ ዋንጫ ሳያነሱ የሚቀሩ ከሆነ ታሪካቸው ሙሉ ሊሆን እንደማይችል ስትራቴጂያዊ መስፈርት ላይ ተመስርተው አብራርተዋል።

​ይህ አስተያየት በአሁኑ ወቅት በአውሮፓ እግር ኳስ ከፍተኛ መነጋገሪያ በሆኑት እና በሀገር ውስጥ የበላይነት በነገሱ ነገር ግን አህጉራዊውን ዋንጫ ማንሳት ባልቻሉ ቡድኖች ደጋፊዎች ዘንድ ሰፊ ስፖርታዊ ክርክር አስነስቷል።

ይሁን እንጂ አሰልጣኝ ሚሊሻ የታሪካዊ ክብደት እና የዘመናዊ እግር ኳስ መስፈርቶችን በማስደገፍ የሰጡት ሙያዊ ምልከታ፣ የታላቅነት መለኪያው ሁልጊዜም በሻምፒዮንስ ሊግ አሸናፊነት የሚወሰን መሆኑን ያረጋገጠ እንደሆነ ተገልጿል።

“ልጆቻችን አይሰሙንም …” ተመረቀ
#ethiopia | በዶክተር መዝገብ ገደፌ የተዘጋጀው በልጆች አስተዳደግ ዙሪያ የተዘጋጀው “ልጆቻችን አይሰሙንም፤ ያዩናል እንጂ” በሚል ርዕስ የተዘጋጀው መጽሐፍ ባሳለፍነው ሐሙስ እጅግ በርካታ እንግዶች በተገኙበት የራስ አምባ ሆቴል አዳራሽ በይፋ ተመረቀ፡፡ መጽሐፉ የወላጆች አርአያነት የልጆችን አሁናዊ እና መጪ ማንነት እንደሚቀርጽ ባማረ ቋንቋ እና ምሳሌያዊ ታሪኮች የቀረበ ሲሆን በ312 ገጾች ተቀንብቧል፡፡

የምርቃቱ መሪ ቃል “የልጆች አስተዳደግ ጉዳይን የማሕበረሰባችን መነጋገሪያ ጉዳይ እናድርገው” በሚል ሲሆን መድረኩ በታዋቂዋ ገጣሚ ረድኤት ተረፈ የተመራ ሲሆን በዝግጅቱ ላይ የጸሐፊው አብሮ አደጎች፣ የቀድሞ አስተማሪዎች.፣ የስራ ባለደረቦች ስለጸሐፊው አጠቃላይ ማንነት ንግግር ያደረጉ ሲሆን ስለመጽሐፉ አጠቃላይ ይዘት እና ስለልጆች አስተዳደግ ያላቸውን ምልከታ ደራሲ እና የሕግ አማካሪ አቶ ዳግማዊ አሰፋ፣ በመሰል ፕሮግራሞች ላይ ሐሳቦቻቸውን እና የማይጠገቡ ጨዋታዎቻቸውን በማቅረብ የሚታወቁት አቶ በኃይሉ ገብረመድኅን፣ ደራሲ ኃይለመለኮት መዋእል እና በቤተሰብ ዙሪያ በርካታ ጠቃሚ አስተዋጽኦ እያበረከቱ የሚገኙት ፓስተር ቸሬ እና የፋሚሊ ትምህርት ቤቶች እና የክቡር ኮሌጅ ባለቤት አቶ ደሳለኝ መኩሪያ በመድረኩ ላይ እይታቸውን አካፍለዋል፡፡

በመጨረሻም ለመጽሐፉ ሕትመት እና ላማረው የምርቃት ዝግጅት ውጤታማነት አስተዋጽኦ ላበረከቱ የደራሲው ወዳጆች ደራሲ ዶ/ር እንዳለጌታ ከበደ ስጦታዎችን አበርክተው የፕሮግራሙ ፍጻሜ ሆኗል፡፡

ወዳጆቻቸውን ውደዱላቸው - የወላጆች ጊዜ

ወላጆች ለልጆቻቸው ሊሰጧቻ ከሚችሉ ነገሮች ትልቁ ነገር እርስ በእርስ የሚኖራቸው ፍቅር ነው፡፡ ስለዚህም የትዳር አጋሮች ሁልጊዜም መተያየት ያለባቸው እንደ ባልና ሚስት ብቻ ሳይሆን እንደ ፍቅረኛም ነው፤ ልክ እንደዱሮው!1

· ‘ቀሪ ሀብቴ’ ተባባሉ፡ ዘወትር የፍቅር ቃላት መለዋወጥን፤ ባገኛችሁት አጋጣሚ ሁሉ መተቃቀፍን፣ መሳሳምን፣ መቀላለድን እና በፍቅር ዐይን መተያየትን ልማድ አድርጉ። ‘አብራ ኗሪዬ’፣ ‘አብሮ ኗሪዬ’ ተባባሉ።

· ‘ያዥልኝ/ያዝልኝ ቀጠሮ’ ተባባሉ፡ ያላችሁን ትርፍ ጊዜ አብቃቅታችሁ ከቤት ውጪ ተቀጣጥራችሁ ዘና ያለ የብቻ ጊዜ አሳልፉ። ልጆቻችሁም ሆነ ሌሎች ሰዎች ይህንን ጊዜያችሁን እንዲሻሙባችሁ አትፍቀዱ። ይህ ፍቅራችሁን ያድስላችኋል። በተጨማሪም በልጆችም ሆነ በሌላ ቤተሰባዊ ጉዳይ ላይ ትኩረት የተሞላበት ውይይት እንድታደርጉ ያስችላችኋል። ስለዚህ ‘ያዥልኝ ቀጠሮ’፣ ‘ያዝልኝ ቀጠሮ’ ተባባሉና ወጣ ብላችሁ ተጨዋወቱ። ተዝናኑ።

· ‘በስልክ አነጋግረኝ’ ይበሉ: የብቻ ጊዜ ቢጠፋ እንኳን በስልክ ረዘም ላሉ ሰዓታት ማውራትም አንዱ መፍትሔ ነው። ውድ ወላጅ የልጅዎን አባት “በስልክ አነጋግረኝ፤ በቀጭኑ ሽቦ” ይበሉት። ካልሆነ ግን “ትወደኝ አትወደኝ አላውቅም” መባባል ይመጣል።

ከመጽሐፉ የተቀነጨበ

ደራሲው ዶ/ር መዝገብ ገደፌን

Facebook- Mezgeb Gedefe Molla (https://www.facebook.com/m...

Linkdin፡ Mezgeb Gedefe

ላይ ብትከታተሏቸው በርካታ ጠቃሚና ሳይንሳዊ የልጅ አስተዳደግ መርሆችን ታገኛላችሁ፡፡

ለበለጠ መረጃ፡ 0944724444 / 0911563764/ 0911149869

u121au1292u1235u1275u1229u1295 u12e8u121du1275u1246u1323u12cd u130bu12dcu1320u129bu1293 u12e8u12d3u1263u12ed u12a5u12cdu1290u1275...u12e8u12a0u134du122au12ab u12cbu1295u132b u1260u12a2u1275u12eeu1335u12eb...u12e8u1275u122bu121du1355 u12a0u124bu121d... u12e8u12a2u122bu1295 u1218u1295u1308u12f5

#u121du120du12a8u1273 ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ሚኒስትሩን የምትቆጣው ጋዜጠኛና የዓባይ እውነት...የአፍሪካ ዋንጫ በኢትዮጵያ...የትራምፕ አቋም... የኢራን መንገድ

#ምልከታ

የሦስት ኮኮቦች ንትርክ

ይህ መጽሓፍ በሁለት የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የሚዲያና ኮሚዩኒኬሽን ት/ቤት መምህራን የተዘጋጀ ፖለቲካዊ የሕይወት ምልከታ ነው።

ዶ/ር ኣርካ ኣቦታ ፅፎት፣ ዶ/ር ተሻገር ሽፈራው አሰናድቶታል፡፡ ብዙ ባልተነገረላቸው ባህላዊ ኣውዶችና ፖለቲካዊ ተግዳሮቶች ውስጥ የሚጓዝ መሳጭ ታሪክ ነው፡፡

የሦስት ኮኮቦች ንትርክ
#ethiopia | ባለቅኔና ጸሓፌ ተውኔት ፀጋዬ ገብረ መድኅን እንዳለው ሰው በሁለት መንገዶች ይማራል፤ “ኣንድም በሳር 'ሀ' ብሎ ኣልያም በኣሳር 'ዋ' ብሎ”፡ እኔ በሁለቱም ነው የተማርኩት፡፡

***

... በተለኮሱ ሙቃዳዎች ብርሃን፣ በእምቢልታ፣ በመለከት፣ በጃላዬና በኣጃቢዎቼ ፉከራ ደምቄ፣ …ወደ ሥፍራው ኣመራን። ግዝረቴ በቅጽበት ተፈፀመ።...

.… ሽመና ተምሬ ስሸምን ነበር…ከሞት ተርፌ ምናልባት እድሜ ልክ ከተፈረደብኝ እናቴን ወህኒ ቤት ሆኜ መርዳት እንደምችል ተስፋ ለማድረግ የበቃሁበት ሙያ ሆነ።

***

ከሞቶሎሚ የተወለደው የእግዚእ ኀረያ ልጅ ተክለ ሃይማኖት…ለክርስቲያናዊ ተልዕኮ የዘመተበት ቀዳሚ መድረሻውም የኣባቱ ኣገርና ግዛት ዎላይታ ይሆናል።

***

በጋብቻ የተሳሰሩና ብዙ ዕሴቶችን የተጋሩ ማኅበረሰቦች ሆነው... የጋራ ዕሴቶቻቸው ኣንዳቸው በሌላው ላይ የጭካኔ ተግባር እንዳይፈጽሙ ለምን ኣላገዷቸውም?...

***

ሁሉም ኢትዮጵያውያን ለእያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ፤ እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ለሁሉም ኢትዮጵያውያን...

ከመጽሓፉ የተወሰዱ
ማራኪ አንቀጾች ናቸው።

***
የሦስት ኮኮቦች ንትርክ
ን - ፊደላሏ ጠቁራለች

ርዕሱን ደግመን ስናነበው
የሦስት ኮኮቦች ትርክት
የሦስት ኮኮቦች ንትርክ ይሆናል።

በነገራችን ላይ ...
ዶ/ር ኣርካ ኣቦታ እና ዶ/ር ተሻገር ሽፈራው የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የሚዲያና ኮሚዩኒኬሽን ት/ቤት መምህራን ናቸው። እኔ Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) ደግሞ የሙያ ልጃቸው ነኝ።

ግልጽነት ለዘዘላለም ይኑር!
በዩኒቨርስቲው ውስጥ እኔን በዕውቀት፣ በሙያ ክሂሎትና በምግባርና ኮትኩቶ በየማሳደግ ረገድ ትልቅ ድርሻ አላቸው።

የዛሬውን ጌጡ ተመስገንን በዕውቀት አባትነት ወልደው ለዚህ አድርሰዋል።

"የሦስት ኮኮቦች ንትርክ" መጽሐፍ ጽፈው፣ አሰናድተው ለንባብ አብቅተዋል። በዚህም ( የቀለም ቀንድ) መሆናቸውን ዳግም በተግባር አስመስክረዋል።

በእጅጉም ኮርቻለሁ!
እጅም እነሳለሁ!
#ሼር #share

u12e8u1235u121du1228u1275 u1325u122a u12e8u1275u122bu121du1355 u121bu1235u1320u1295u1240u1242u12eb
#getachewreda #trump #u121du120du12a8u1273 #tplf #middleeastwar ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
የስምረት ጥሪ የትራምፕ ማስጠንቀቂያ
#getachewreda #trump #ምልከታ #tplf #middleeastwar

‎የሙት አንሳ ማር ቅዱስ ሚካኤል ገዳም ድንቅ የልማት ጉዞ
‎
‎📌 የአባቶች በዓት ግንባታ ተጠናቆ ወደ አገልግሎት ለመግባት ምን ቀረው?
‎
‎ክፍል ፫
‎
‎#ethiopia | በማዕከላዊ ጎንደር ሀገረ ስብከት በምስራቅ በለሳ ወረዳ የሚገኘው ታሪካዊው የሙት አንሳ ማር ቅዱስ ሚካኤል አንድነት ገዳም፣ በመንፈሳዊ ተጋድሎ ብቻ ሳይሆን ራሱን በራሱ ለመቻልና ለቀጣዩ ትውልድ የሚመጥን ዘመናዊ መዋቅር ለመዘርጋት ሰፊ የልማት እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ ይገኛል። ገዳሙ አጠቃላይ ሶስት ዋና ዋና ግዙፍ ፕሮጀክቶችን ቀርፆ እየተንቀሳቀሰ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት በሁለተኛው ዙር የአባቶችን መሰረታዊ ፍላጎት ለማሟላት የሚያስችሉ የግንባታ ስራዎች በተጠናከረ ሁኔታ እየተከናወኑ ይገኛሉ።
‎
‎ባለፈው በክፍል ሁለት የእናቶችን በዓት የደረሰበትን የግንባታ ሂደት የተወሰነውን ማስነበባችን የሚታወስ ነው በዛሬው ክፍል ሶስት በገዳሙ እየተገነባ የሚገኘውን የአባቶች በዓት (ማረፊያ) ያለበትን ወቅታዊ ቁመና፣ የተከናወኑ ስራዎችን እና ወደፊት የሚጠብቁትን ተግባራት እናያለን።
‎
‎​በገዳማዊ ህይወት ውስጥ ለአባቶችም ሆነ ለእናት መነኮሳት ምቹና የተረጋጋ የመኖሪያ ከባቢ መፍጠር መሰረታዊ ጉዳይ ነው። በገዳሙ ሁለተኛ ዙር ግንባታ ውስጥ ትኩረት የተደረገበት ይሄው የአባቶች በዓት ግንባታ፣ አሁን ላይ አብዛኛው መዋቅራዊ አካሉ ተጠናቆ የማጠናቀቂያ ስራ ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ አጠቃላይ ዲዛይኑም የገዳሙን ስነ-ስርዓትና ጥንታዊ የህንጻ ጥበብ ባገናዘበ መልኩ የተቃኘ ነው።
‎
‎​ብዙዎች ግንባታው ሲጀመር "ለምን ቅድሚያ ለእናት መነኮሳት ተሰጠ?" የሚል ጥያቄ ያነሱ ነበር፤ ሆኖም ለዚህ ምክንያቱ የቤተክርስቲያን አባቶች በተፈጥሮ እና በባህሪ ወንድ ልጅን እንደ አቅራቢ፣ ጠባቂና መጋቢ አድርገው ስለሚመለከቱትና እናቶች ደግሞ በተፈጥሯቸው ለተለያዩ ማህበራዊና አካባቢያዊ ተጋላጭነቶች የቀረቡ በመሆናቸው ነው። እናቶች መነኮሳት ከምንኩስና ስራቸው በተጨማሪ የተፈጥሮ ኃላፊነቶች ስላለባቸው ቅድሚያ ተሰጥቷቸው በዓታቸው ተጠናቋል፤ አሁን ደግሞ ከዚያ በተቀሰመው መልካም ተሞክሮ የአባቶች በዓት ግንባታ እጅግ በተዋበና ጥራቱን በጠበቀ መልኩ በመካሄድ ላይ ይገኛል።
‎
‎♦️ የተከናወኑ ዋና ዋና ስራዎች
‎
‎​እስካሁን ባለው ሂደት የአባቶች በዓት እያንዳንዱ ክፍል ባለ 12 ካሬ ሜትር ሆኖ አራት መነኮሳትን በነጻነት ለማስተናገድ በሚያስችል ስልታዊ አደረጃጀት ተገንብቷል። ከተለያዩ ገዳማት አድባራት ለልምድ ልውውጥና ለትውውቅ የሚመጡ እንግዶችን በክብር ለመቀበል ይረዳ ዘንድ፣ በማዕከል ላይ የሚገኘው አንደኛው ክፍል ብቻ ባለ 18 ካሬ ሜትር ሆኖ እንዲሰራ ተደርጓል። ይህ ክፍል ለተራ እንግዳ ሳይሆን ለገዳማውያን የእንግዳ መነኮሳት ማረፊያ ተብሎ የተለየ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የህንጻዎቹ የጣራ ስራ ሙሉ በሙሉ ተጠናቋል።
‎
‎​ከዚህ ጎን ለጎን ለአባቶች ንጽህናና ጤና አጠባበቅ የሚያገለግሉ ዘመናዊ መጸዳጃ ቤቶችና የሻወር ክፍሎች ግንባታም ተጠናቆ መገልገያ እቃዎቻቸው በሙሉ ተገዝተው መጋዘን የገቡ ሲሆን፣ አሁን ላይ የመገጣጠም ስራዎች ብቻ ነው የቀሩት።
‎
‎በአጠቃላይ በአሁኑ ወቅት የተገነቡት ክፍሎች እስከ 64 የሚደርሱ አባቶችን ማስተናገድ የሚችሉ በመሆናቸው አሁን ላለው የመነኮሳት ቁጥር የአባቶች በዓት ሙሉ በሙሉ በቂ ሆኖ ተገኝቷል።
‎
‎​በዚህ ዙር ከተከናወኑት ስራዎች መካከል ሌላው የማምረቻ ሼድ ወይም የገዳሙ የቴክኒክና ምህንድስና ዲፓርትመንት ማዕከል ግንባታ ነው።
‎
‎ከከተማ ርቆ በሚገኘው በዚህ በረሃ ውስጥ የሚሰበሩና የሚበላሹ በሮችንና የብረት መዋቅሮችን ለመጠገን ወደ ከተማ መመላለስ ከፍተኛ ወጪ ስለሚያስከትል፣ አባቶች ራሳቸው ስኳድራ መለካት፣ መቁረጥና መበየድ እንዲችሉ ስልጠና ተሰጥቷቸዋል። ቀደም ሲል የሚመጡ ባለሙያዎች የአካባቢው የአየር ንብረትና ለምግብ ሁኔታ የማይመቹ ከመሆናቸውም በላይ ተጨማሪ ወጪ ይጠይቁ የነበረ ሲሆን፣ አሁን ግን ገዳሙ በገዛ አቅሙ የእንጨትና የብረት ውጤቶችን ማምረት የሚያስችልበትን ይህንን ሼድ አጠናቆ ማሽነሪዎቹን በሙሉ አስገብቷል።
‎
‎​በተጨማሪም አጋፔ ማዕድ ወይም መነኮሳቱ በጋራ ጸሎት አድርገው፣ ቡራኬ ይዘው ማዕድ የሚቀምሱበት ታላቅ አዳራሽ ግንባታ የኤሌክትሪክ መስመር ዝርጋታውን ጨምሮ በአብዛኛው አልቋል።
‎
‎የሊቃውንት ማደሪያ ተብለው የተለዩት ዘጠኝ ክፍሎችም እንዲሁ ግንባታቸው በጥሩ ሁኔታ ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ በቤተክርስቲያን የስልጣን እርከንና ስርአት መሰረት ካህናቱና ዲያቆናቱ በተለየ መልኩ እንዲያርፉበትና ምልከታቸው በቀጥታ ወደ ቤተክርስቲያኑ እንዲሆን ተደርገው በከፍታ ቦታ ላይ ተገንብተዋል።
‎
‎♦️ ​ያጋጠሙ ፈተናዎች
‎
‎​ግንባታው በተወሰነ መልኩ የጊዜ መጓተት ያሳየው በሀገሪቱ ባለው አጠቃላይ የሲሚንቶ ምርትና አቅርቦት እጥረት ምክንያት ሲሆን፣ ይህንን ክፍተት ለመሙላት የገዳሙ አስተዳደር ሰፊ ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል።
‎
‎በሚቀጥሉት ጥቂት ሳምንታት ውስጥ ሲሚንቶ በስፋት ወደ ገዳሙ ማስገባት የሚጀመር ሲሆን፣ ግንባታው መሰረቱና መዋቅሩ አስቀድሞ ያለቀ ስለሆነ የልስን ስራው ብዙ ጊዜ የሚወስድ አይሆንም። የልስን ስራው በከፍተኛ ፍጥነት ተጠናቆ ባለሙያዎች አስቀድመው ወደተዘጋጁበት የቻክ (የጂብሰም) ስራ በቀጥታ ይሸጋገራሉ።
‎
‎​ ይህ የጂብሰም ስራ እንደተጠናቀቀ የቀሩት የቀለም ስራዎችና የውስጥ ምንጣፎችን የማንጠፍ ስራዎች በፍጥነት የሚከናወኑ ይሆናል። ለክፍሎቹ የሚያስፈልጉ ምንጣፎች፣ መጽሐፍ ቅዱሶችና ዳዊቶች በሙሉ ቀደም ብለው ተገዝተው የገቡ በመሆናቸው፣ እነዚህ የማጠናቀቂያ ስራዎች ተጠናቀው ህንጻዎቹን ወደ አገልግሎት ማስገባት ብቻ ነው የሚጠበቀው።
‎
‎​ይህ ተግባር ከአካባቢው ጥበቃና ውበት ጋር አብሮ የሚሄድ በመሆኑ፣ ክፍሎቹ ሲጠናቀቁ ዙሪያቸውን በችግኞችና በአጸዶች የመሸፈንና የማስዋብ ስራ በእናት በአባቶች
‎መነኮሳትና የጋራ ተሳትፎ በስፋት ይከናወናል።
‎
‎♦️ ​በቀጣይ በአባቶች በዓት የሚሰሩ ታላላቅ እቅዶች
‎
‎​ገዳሙ በአሁኑ ወቅት ከአንድ መቶ በላይ መነኮሳትን የያዘ በመሆኑ፣ ወደፊት ለሚመጡት ተጨማሪ መነኮሳትና የአብነት ተማሪዎች የሚሆን የመኖሪያ ቤት መስራት የሚቻለው ገዳሙ የኢኮኖሚ ነጻነቱን ሲያረጋግጥ ብቻ ነው። ስለሆነም ወደፊት የሚመጡ መነኮሳት በዚህ በማምረቻ ሼድና በተዘረጉት የልማት ማሽነሪዎች ተጠቅመው በራሳቸው አቅም ተጨማሪ በዓታትን እንዲገነቡ ይደረጋል። ይኸውም ዘመኑን የዋጀና ለቀጣዩን ትውልድ የሚሆን ጠንካራ የልማት መሰረት ለመጣል ታስቦ የተዘጋጀ ስትራቴጂ ነው።
‎
‎​ሁሉም ፕሮጀክቶች የሚከናወኑት በእኩል ደረጃ ሲሆን፣ አላማው ቤተክርስቲያኑን ብቻውን መጨረስ ሳይሆን የአባቶችን መረጋጋትና የገዳሙን የውስጥ ኢኮኖሚ አብሮ ማሳደግ ነው። አባቶች በዓት አጥተው በየበረሃው እንዳይበተኑና የካህናት ደሞዝ፣ የዕጣን፣ የጧፍና የዘቢብ ወጪዎችን በራስ አቅም ለመሸፈን እነዚህ የልማት ፕሮጀክቶች ወደፊትም በስፋት ይቀጥላሉ። ገዳሙ እንደ ከተማ አድባራት ከምዕመናን ሙዳየ ምጽዋትና ሕዝባዊ የገንዘብ ማሰባሰብ ብቻ የሚተዳደር ባለመሆኑ፣ ራሱን እንዲችል ማድረግ የወደፊቱ ትልቁ ግብ ነው።

‎​በተጨማሪም በአባቶች በዓት ዙሪያ የሚገኘውን ገደላማ ቦታ ለማቋረጥና መነኮሳቱ እንዲሁም ቀላል እንስሳት በቀላሉ ከቦታ ቦታ እንዲንቀሳቀሱ ለማድረግ፣ በብረት የሚሰራ ዘመናዊ ተንጠልጣይ ድልድይ የመገንባት ስራ ወደፊት የሚሰራ ይሆናል።
‎
‎ቀደምት ክፍሎችን ለማንበብ ከስር ያለውን ሊንክ ይጫኑ
‎
‎ክፍል ፩
‎https://www.facebook.com/s...
‎
‎ክፍል ፪
‎https://www.facebook.com/s...
‎
‎ገና በቀጣይ ቦታው ድረስ ሂደን የተመለከትነውን የህንጻ ቤተክርስቲያኑ ግንባታ ከምን እንደደረሰ ፣ በገደሙ በቅርበት በሚገኘው ዙ ሐሙሲት ከተማ ትኩረቱን ትምህርት እና ጤና ላይ አድርጎ በግንባታ ላይ ስለሚገኘው ግዙፍ ኘሮጀክት የምንነግራችሁ ይሆናል።
‎
‎አልተጠናቀቀም .....ይቀጥላል......
‎
‎ጌትነት ተመስገን
‎📷 ከበደ መክብብ
‎
‎
‎Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
‎
‎
‎​#የሙትአንሳማርቅዱስሚካኤልገዳም
‎​#ማዕከላዊጎንደር ​#ምስራቅበለሳ #getu
‎#getutemesgen #ጌጡ #eastbelesa
‎​#muteansamarstmichaelmonastery
‎​#centralgondar ​​#ethiopianorthodoxchurch
‎

“ታሪክ በትዝታ ላይ የተጫነ ሸክም አይደለም-የነፍስ መገለጥ እንጂ”

ጋዜጠኛ ዮናስ አየለ እንደጻፈው

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ ከአሚኮ ጋር ያደረጉትን ቃለምልልስ አዳምጬ እንደጨረስኩ በቃለ ምልልሱ በርዕሰ ጉዳይ ደረጃ ጎልተው ከወጡ ዋና ዋና ጭብጦች መካከል አንዱ ነገረ ታሪክ እንደሆነ ተሰምቶኛል፡፡ ታሪክ-የሀገር ውስጥና የውጭ፤ የሩቅና የቅርብ ዘመን! ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያንጸባረቁትን ሚዛናዊና አምክኖአዊ የታሪክ እይታና ድምዳሜያቸውን አለማድነቅ ንፉግነት ነው፡፡ የአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን እንግሊዛዊ የታሪክ ጸሐፊና ፖለቲከኛ ሎርድ አክተን “History is not a burden on the memory but an illumination of the soul” ብሎ ሲጽፍ “ታሪክ የነፍስ መገለጥ እንጂ በትዝታ ላይ የተጫነ ሸክም አይደለም” ማለቱ ነበር፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያነሷቸው የታሪክ አንኳር ጉዳዮች እስከዛሬ ድረስ በሀገራችን የታሪክ አጻጻፍ(Historiography) እና በሕዝባዊ ትርክቶቻችን(በሚዲያዎችን ጭምር) በሚገባቸው ልክ ያልተወሱ፤ ቢወሱም ፈራ ተባ እየተባሉ የሚጠቀሱ፤ አለፍሲልም ባልተገባ የፖለቲካ እይታ ደንቃራ ተደርገው የተወሰዱ የታሪክ ግርዶሽ(eclipse of the history) ሆነው የኖሩ ስብራቶቻችን ነበሩ፡፡ ከነዚህ ቁልፍ ጉዳዮች መካከል ዋነኛዎቹ አንዱ የሕዝቦች ትስስር እና መስተጋብር ታሪክ ሲሆን ሌላኛው በአገረ መንግስት ምሥረታ ውስጥ የሸዋ ጂኦ-ስትራቴጂካዊ ሚናን የተመለከቱት ናቸው፡፡

በመጀመሪያ የአማራና የኦሮሞ ሕዝቦች በኩታ ገጠም ቀዬዎቻቸው እና የታሪክ እድል በፈጠረላቸው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የባህል አጋጣሚዎች እንደሌሎች ማህበረሰቦች ሁሉ መጋባት መዋለዳቸው፤መተሳሰር መዋሀዳቸው ሀቅ የመሆኑን ያህል የታሪክ ጥናት እና የትርክቶቻችን ማጠንጠኛ አለመሆናቸው ይታወቃል፡፡ ከዚህ በባሰ ሁኔታ ደግሞ በነገሥታቱ መካከል የነበረው የፖለቲካ ጋብቻና የመሪዎቻችን ማህበራዊ መሠረት ጉዳይ ነውር እስኪመስል በእውነታው ልክ ሳይጠናና፣ሳይነገርለት ዘመናት አልፈዋል ፡፡ በሌላ በኩል በሸዋና አካባቢው ለረዥም ዘመን የኖሩ ሕዝቦች በአገረ መንግሥት ግንባታ ሂደት የተጫወቱት ሚናና የሚጋሩት ቀደምት የሥልጣኔ ባለቤትነት (ታሪክ ሰሪነት-Agency) ግጥምጥሞሽ በሀገር መሪ ደረጃ መወሳታቸው እጅግ ጉልህ ፋይዳ ያለው ጉዳይ ነው ፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያነሷቸው የታሪክ እውነታዎች ያለጥርጥር ታሪካችንንና የታሪክ ምልከታችንን ደጋግመን መመርምር እንዳለብን የሚያስገነዝቡና የወገንተኝነት ጥያቄ በሚነሳባቸው ሃይማኖታዊ የታሪክ ምንጮች እንኳን የተቀመጡ ገሃድ እውነታዎች ናቸው፡፡ መመርመር ለሚፈልግ አጥኚ እነዚህ የታሪክ እውነታዎች በየነገሥታቱ ዜና መዋዕሎች (የዐጼ አምደ ጽዮን፣ ዐጼ ሱስንዮስ፣የዐጼ ገላውዲዮስ፣ የዐጼ ሠርጸ ድንግል ወዘተ)፤ የሃይማኖት ሰነዶች፣ የታሪከ ነገሥት ቅጂዎች፣ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው የነበሩ አውሮፓውያን ተጓዦችና ጸሐፊያን (ፍራንስስኮ አልቫሬዝ፣ ፔድሮ ፔዝ፣ ማኑኤል አልሜዳ፣ ጄሮኒሞ ሎቦ፣ ጀምስ ብሩስ፣ ኮንቲ ሮሲኒ ወዘተ ) መዝግበው በተውልን ሰነዶች ሰፍረው የምናገኛቸው፤ ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፉ የኖሩ ቱባ መረጃዎች ናቸው፡፡

ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ የተወልን የጽሑፍ ሰነድና ሌሎች ሀገርኛ የቃል መረጃ ምንጮች ዐፄ ልብነድንግል(1498-1532 ዓ.ም.) እንደ መሪ የአማራና የኦሮሞ ብቻ ሳይሆን ምናልባትም የሌሎች ሕዝቦችም ማህበራዊ ዳራ የነበራቸው ንጉሠ ነገሥት እንደሆኑ የሚያስረዱ ሲሆን አልቫሬዝ የንጉሱ የእናት ወንድም የነበሩት አጎታቸው ዶሪ ባህረ ነጋሽ ኦሮሞ እንደነበሩና ባህረ ነጋሽ ዶሪ ሲሞቱ ሥልጣኑ በቀጥታ ወደልጃቸው ቡሎ መሸጋገሩን ጭምር በአይኑ ያየውን ጽፏል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በትኩረት መታየት የሚገባው ጉዳይ ስለዐጼ ልብነ ድንግል የጦር አዛዦች የተነገሩ የቃል መረጃዎች ናቸወ፡፡ ከእነዚህ መካከል የንጉሠ ነገሥቱ ሠራዊት የቦረንትቻ ባሕል ያውቅ እንደነበር በተክለጻዲቅ መኩሪያ መጻፉና ከዐጼ ልብነድንግል የጦር አዛዦች አንዱ የነበረው ቱሉ ደገልሀን በመራው ከኢማም አሕመድ ጋር የተካሄደ ጦርነት የዐጼው ጦር ሲያፈገፍግ ንጉሠ ነገሥቱ “ሁሉም ቢፈራ ቱሉ እንዴት ፈራ? ” ማለታቸው ስለሠራዊታቸው ሥብጥር የሚነግረን ነገር አለ፡፡

ኦቶማን ቱርኮችን እና የዘመኑ ተላላኪዎቻቸውን ለመዋጋት የንጉሠ ነገሥቱ ሠራዊት አንድ አካል ሆነው እስከ ኤርትራ ድረስ ዘምተው ስለነበሩ የኦሮሞ ተዋጊዎች ተጋድሎ የዐጼ ሠርጸድንግል(1542-1590 ዓ.ም.) ዜና መዋእል በግልጽ አስፍሯል፡፡ እነዚህ የኦሮሞና የሌሎች ሕዝቦች ተወላጅ ወታደሮች ትግራይ እንጢጮ አካባቢ ያካሄዱትን አውደ ውጊያ ዜና መዋዕሉ ይተርካል፡፡ ለመንግሥታቸውና ለሀገራቸው እስከባሕር ጠረፍ ድረስ ዘምተው ዋጋ መክፈላቸውም ተመዝግቧል፡፡ የዐጼ ሱስንዮስ(1607-1632 ዓ.ም.) ዜና መዋእል እና በዘመኑ ኢትዮጵያ መጥተው የነበሩ የአውሮፓ(የፖርቱጋል) ተጓዦች የጻፏቸው የመረጃ ምንጮች ንጉሠ ነገሥቱ ግንደበረት፣ሐምቦና አካባቢው ቤታቸው እንደነበር፤ አጎታቸው ለማሞ እንደሚባል፣ ወላጅ እናታቸው(ሐመልማል ወርቅ) የአዛዥ ኩሎ ልጅ የነበረች፤ የዚሁ የሐመልማል ወርቅ ጎሳ ተወላጅ የሆነ ቡኮ የተባለ ኦሮሞና ሠራዊቱ ለአባይ ቅርብ የሆነች ምዕራብ ሸዋ ላይ ዐጼ ሱስንዮስ ሲያገኙት የነበረውን ደስታና የፍቅሩን ጽናት ዜና መዋዕሉ ሳይሰስት ጽፎታል፡፡ ዐጼ ፋሲል(ከ1632 እስከ 1667 ዓ.ም.) አባቱ ሱስንዮስ እናቱ የወሎ ቃሉ ሰው(እቴጌ ሥልጣን ሞገሳ የሚል ስም የተሰጣት) እንደሆነች የታሪክ ምንጮች ያስረዱናል፡፡ በ1620ዎቹ ዓመታት ጀምሮ በኢትዮጵያ ይኖር የነበረው ፖርቱጋላዊ ቄስ ጄሮኒሞ ሎቦ ስለዐጼ ፋሲል እናትና ኦሮሞ ዘመዶቻቸው በአይን ምስክርነት የሚያውቀውን ጽፏል፡፡ የእቴጌ ሥልጣን ሞገሳ አያት ስለብዝሀ ሃይማኖት አስፈላጊነት የነበራቸውን ግልጽ ፖሊሲ ጭምር ሎቦ ዘግቦታል፡፡ የዐጼ በካፋ(1721-1730 ዓ.ም.) እና የዐጼ ኢዮአስ(1747-1761 ዓ.ም.) ጎንደር መቼም ለሕዝቦች ውህደትና ትስስር ጥሩ ማሳያ ነበረች፡፡ የየጁ ኦሮሞ ገዢ የነበረው የአሚቶ ሴት ልጅ ዝነኛዋ ውቢት ልጇ ዐጼ አዮአስ ነበር፡፡ ኢዮአስ ከኦሮሞ አጎቱ ከደጃች ሉቦ ጋር ሥልጣኑን በጎንደር እንዴት እንዳጸና፤ የቤተ መንግሥቱም የሥራ ቋንቋ አፋን ኦሮሞ እንደነበረ የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕልና በጀምስ ብሩስ ቅጽ ሁለት መጽሀፍ የተመዘገቡ የታሪክ መረጃዎች ያስረዱናል፡፡

መነሻውን ወሎ በማድረግ ጎንደር ጸንቶ የኖረው የየጁ ሥርወ መንግሥት(ወረ ሼኮች) መሥራቾች የመርሳው አባ ጌትዬ፣ የልጃቸው ጓንጉል አባ ሴሩ እንዲሁም የልጅ ልጃቸው የራስ አሊ ጓንጉል(አሊ ትልቁ) ታሪክ በኢዮአስ ዜና መዋዕል፣ በጀምስ ብሩስ መጽሐፍና በሌሎች በርካታ ሰነዶች ታሪካቸው ተዘግቧል፡፡ በኋላ ላይ በሽፈራው በቀለ(ፕሮፌሰር) እና ሞላ ትኩዬ የቀረቡ ጥልቅ ጥናቶች ይህን እውነት በዝርዝር ያስረዱናል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው እንደጠቀሱት የእነዚህ መሪዎች የፖለቲካ ጋብቻ ታሪክ የሚያሳየን በሄዱበት አገር ሁሉ የሕዝቦች ትሥሥር እና የፖለቲካ ጋብቻ የኖረ ታሪካችን እና የጉልበታችን ምንጭ እንደነበረ ነው፡፡ በዳግማዊ ዐጼ ቴዎድሮስ ዘመን የተጻፉ የታሪክ ሰነዶች የወሎዋ ገዢ ወርቂቱ ወዳጆ(የማመዶች ሥርወ መንግሥት መሪ የኢማም አሊ አባ ቡላ ባለቤት) ንጉሥ ምኒልክ ከመቅደላ እስር ቤት እንዲያመልጡ ያደረጉ፤ አጃቢ ሠራዊት አሰማርተው ምኒልክን እስከሸዋ የሸኙ እንደነበሩ በዋናነት ከጸሓፌ ትእዛዝ ገብረ ሥላሴ ታሪከ ዘመን ዘ ዳግማዊ ምኒልክ ዜና መዋዕል እና በመቅደላ አምባ እስር ላይ የነበሩ አውሮፓውያን ከጻፏቸው መረጃዎች እንረዳለን፡፡

ሥልጣኔዎቻችን ሁሉ ተደምረን ያሳካናቸው እንደሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው አንስተዋል፡፡ የዐድዋ ዘመቻና ድሉ ለዚህ አንዱ ማሳያ እንደሆነ ተጨባጭ የታሪክ ምንጮች ያስረዱናል፡፡ በ1888 ዓ.ም. ለዓድዋ ዘመቻ ከመላው ኢትዮጵያ የተመመው ሠረዊት ወፍላ ላይ የነበረው ሠልፍ የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕል እንኳን እንዲህ ይገልጸዋል፡፡ “የመኳንንቱ የጦር መሣሪያ፣ወርቁ፣ ጣፋ፣ ብሩ፣ ሙጣው፣ ጫሜው፣ ሎሚታውና ኩፊታው፣ ከሌቻው፣ ወርቅ ለምዱ እንደጸሐይ ሲያበራ ዋለ፡፡” እንደጸሐይ የበራውን ሕብረ ባሕልና ሕብረ ማንነት ትርክቶቻችን በልኩ አጉልተው ያውቃሉ?

ሸዋና አካባቢው(ወሎን ጨምሮ) እንደ አንድ ጂዞ ስትራቴጂ ሥፍራ የሕዝቦች ውህደትና ትስስር መሠረት ሆኖት የመልክዓ ምድር መገኛው ለግብርና እና ለውጭ ንግድ የተመቸ በመሆኑ በኢትዮጵያ አገረ መንግሥት ግንባታ ታሪክ ውስጥ ቁልፍ ቦታ ይዞ መኖሩን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው መግቢያ አስታውሰውናል፡፡ ሸዋና አካባቢው ከመንግሥታት ምስረታ ጋር በተገናኘ ከዘጠነኛው አንስቶ እስካሁን ያለው ረዥም የታሪክ ጉዞ በርግጥም ሊነገር፣ ሊተነተን የአደባባይ ትርክት አካል ሊደረግ የሚገባው እውነት ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሸዋ ሡልጣኔት ምስረታ( እ.አ..አ.896 ዓ.ም.) እስከ ዓድዋ ድል(1888 ዓ.ም.) ሥላወሷቸው የአርጎባ(የወላስማ/ወሊ አስማ ሥርወ መንግሥት)፣ የአማራ(ሰለሞናዊ ሥርወ መንግሥት)፣ ኦሮሞ(ቱለማው በተለይ)፣ወርጂ፣ ጉራጌ፣ ጋፋት፣ ወዘተ ሕዝቦች ትስስርም ይሁን የፖለቲካ ጋብቻ የተመለከተ ታሪክ ከበቂ በላይ የታሪክ ማስረጃ ምንጮች ቢኖሩንም በታሪክ ግርዶሹ ምክንያት የወል ትርክት አካል መሆን አልቻለም፡፡

ኤንሪኮ ቼሩሊ ከሐረር አግኝቶ ያሳተመው በአረብኛ የተጻፈው የሸዋ ሡልጣኔት ዜና መዋዕል እንደሚያመለክተው ሡልጣኔቱን እ.አ.አ. በ896/7 የመሰረቱት የማህዙሚ ጎሳ አባላት ናቸው፡፡ መንግሥታቸውም ከ9ኛው እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ በተከታታይ በገዙ አሥራ አራት ሱልጣኖች እንደጸና የታሪክ መረጃ ምንጮች ያመለክታሉ፡፡ የሸዋ ሙስሊም ሡልጣኔቱ መቀመጫ ከተማ ከአዲስ አበባ በስተሰሜን ምሥራቅ 70 ኪሎ ሜትር ላይ የምትገኝ ወለላ የተባለች ሥፍራ እንደነበረች የጆርጅ ደብሊው ቢ ሀንቲንግፎርድ(1989) ጥናት ያመለክታል፡፡ የማህዙሚ ሥርወ መንግሥት ከመጨረሻዎቹ መሪዎች አንዱ የነበረው ሡልጣን ድልመራህ ወርጂዎች የይኖሩበት በነበረው አካባቢ በ1270ዎቹ በነበረ የርስ በርስ ጦርነት ድል ሳይቀናው ሲቀር ሕይወቱን ለማትረፍ ዐጼ(የአማራ ገዥ?) እንደሄደ ይህው የአረብኛ ዜና መዋእል ያስረዳል፡፡ የማህዙሚዎች የሸዋ ሡልጣኔት የተተካው በዋናነት የአርጎባዎች አገር በሆነው ይፋት(ዊፋት) ላይ በወላስማዎች ነበር፡፡ ወላስማዎች ከአጎራባቾቻው ጋር እየተጋቡ፣ እየተስማሙም እየተጋጩም የይፋት ሡልጣኔትን ከ13ኛው እስከ 15ኛው ክፍለ ዘመን ከሸዋ እስከ ምሥራቃዊ የኢትዮጵያ ጠረፍ እንዳስተዳደሩ ስፍር ቁጥር የሌለው የሰነድ( የኢብን ካልዱን ተማሪ የነበረው አል ማቅሪዚ ጽሑፍ- ኪታብ አል ኢልማም)፣ የአርኪዮሎጂና የቃል መረጃ ምንጮች አሉ፡፡

መነሻውን ሰሜን ሸዋ እና ደቡብ ወሎ ያደረገው የክርስቲያኑ ሰሎሞናዊ ሥርወ መንግሥት በአካባቢው ያሉ ሕዝቦች ተዋህደው ከ13ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በጋራ የመሠረቱት እንደሆነ አያጠያይቅም፡፡ አማራዎች፤ አርጎባዎች፣ ወርጂዎች፣ ጋፋቶች፣ ጉራጌዎች እና ኦሮሞዎች፣ አፋሮች፣ ሐረሪዎች ወዘተ በዚህ የሸዋ መንግሥታት የተጽዕኖ ምህዳር(Orbit) ውስጥ እንደሚገኙ ዜና መዋእሎች፣ የሃይማኖት ሰነዶች፣ የአርኪዮሎጂ ማስረጃዎች ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፉ የኖሩ የቃል መረጃ ምንጮች ያመለክታሉ፡፡ ለምሳሌ ታደሠ ታምራት(ፕሮፌሠር) ከ13ኛው እስከ 16ኛው ክፍለ ዘመን የቤተ ክርስቲያንና መንግሥትን ግንኙነት ታሪክ ባጠኑበት መጽሐፋቸው የገላንና ያያ ሰዎች ሸዋ ውስጥ በ13ኛው ክፍለ ዘመን በኦዳ ዛፍ (ኮቢል የሚባል ዋርካ) ሥር ሃይማኖታዊ ሥርዓት ይፈጽሙ እንደነበር ገድለ አቡነ ቀውስጦስን ጠቅሰው ጽፈዋል(ገጽ 184)፡፡ ሸዋ የባለ ብዙ ማንነት ሕዝቦች ሀገር ከመሆኗ ባሻገር በ16ኛው ክፍለ ዘመን የተከናወኑ ዐበይት ጉዳዮች ላይ መረጃ የተወልን መነኩሴው አባ ባህሪይ እንደገለጸው “ሸዋ የመንግሥት ሀገር ነች” (ገጽ 130)፡፡ በየዘመናቱ ከሸዋ የተነሱ የፖለቲካ ኃይሎች፣ ፈረሰኛ ሠራዊታቸውን ይዘው በሰሜን እስከ ኤርትራ(በዐጼ ሠርጸ ድንግል ዘመን- የኤርትራዋ ባሬንቱ የዚህ የታሪክ ሂደት ውርስ አይደለችም ማለት አይቻልም፡፡) በምሥራቅ እስከ ዘይላ(ከዐጼ አምደጽዮን እስከ ገላውዲዮስ ዘመን)፣ በምዕራብ እስከ ሱዳን ፋዞግሊ(ዐጼ ሱስንዮስ ዘመን) በደቡብ እስከ ሞያሌ ተንቀሳቅሰው በአገረ መንግሥት ግንባታ ሂደት ውስጥ ቁልፍ ሚና ተጫተዋል፡፡

እነዚህ የሸዋ እና አካባቢው ሕዝቦችና ገዢዎች ትልቁን ንቅናቄያቸውን ያደረጉት ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ዐጼ ምኒልክና ራስ ጎበና ዳጬ የቱለማ ኦሮሞ፤ የሸዋ አማራ እና የሌሎችም ውህድ የሆነ ጦራቸውን አዝምተው ወሎ ወግተው ወረኢሉን የመንሥታቸው መቀመጫ ያደረጉት አርሲ፣ወለጋ፣ከሐረር ከመዝመታቸው በፊት ነበር፡፡ የመጫ ኦሮሞ ተወላጁን የጎጃሙን ንጉስ ተክለሃይማኖት(አዳል ተሰማ) በቱለማው መሪ ራስ ጎበና ዳጪ እምባቦ ላይ ያስገበሩት የጂኦ ፖለቲካዊ እና የሕዝቦች ትስስር እድሎች ጉልበት ፈጥሮላቸው፤ ኃይል አጎናጽፏቸው እንጂ በአጋጣሚ አይደለም፡፡ በርግጥ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የፖለቲካችን ደንቃራነት የፈጠረውን የታሪክ ግርዶሽ ያሸነፉ ፋና ወጊ ጥናቾች መውጣት ጀምረዋል፡፡ አንዱ “Invisible Actors: The Oromo and the Creation of Modern Ethiopia(1855-1913)” በሚል ርዕስ በብሪያን ጀምስ ዬትስ(2002) በኤሊኖይስ ዩኒቨርሲቲ ከተጠናው እጅግ ጠቃሚ የዶክትሬት ዲግሪ ማሟያ ጥናት ሲሆን ሌላው የደቻሳ አበበ(ዶ/ር) ጎበና ወታደራዊና ፖለቲካዊ ሕይወት ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው የዘመናዊት ኢትዮጵያን እውን መሆን ያለ ምኒልክና ያለ ጎበና እንደማይታሰብ ሲጠቅሱ ይህንን እውነታ ማጉላታቸው ይመስለኛል፡፡

የሕዝቦች ትስስርና የፖለቲካ ጋብቻ በአማራና በኦሮሞ ሕዝብ መስተጋብር ብቻ የታጠረ አልነበረም-ሊሆንም አይችልም፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ባህልና ሥልጣኔ መጋመዱ ረቂቅ ነው፡፡ ከጥንታዊ አክሱም ዘመን ጀምሮ በዝነኞቹ የአክሱም መቃብር ሀውልቶች እና በላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት ላይ ከምናገኛቸው የኪነ ሕንጻ ትእምርቶች(Symbols) መካከል የውሸት በሮች (False Doors) እና የውሸት መስኮቶች(False windows) የሙታን መንፈስ(ኤከራ) መመላለሻ እንደሆኑ በጥናት የተረጋገጠ ነው (ቢትራይስ ፕሌይን Annales d'Éthiopie 1965) ፡፡ ይህ የኤከራዎች መመላለስና የመነጋገር ባህል እና እምነት ከደቡባዊ ግብጽ አንስቶ እስከ ሰሜን ኬንያ ድረስ በሚኖሩ የኩሽ ሕዝቦች በሰፊው የሚታወቅ ረዥም ዘመን ያስቆጠረ ልምምድ ነው፡፡

ሌላው በልኩ ያልተጠና እና በትርክቶቻችን ውስጥ ትኩረት ያልተሰጠው በሕዝቦች መካከል ያለ ሥልጣኔ ትስስር ታሪክ የእያንዳዱን የዛግዌ ነገሥታት የሥልጣን ዘመናትን የተመለከተ ነው፡፡ ከታሪክ ነገሥት፣ ከልዩ ልዩ ዜና መዋዕሎች፣ ከፖርቱጋል ተጓዦች(ፓኤዝና አልሜዳ) ከብሪቲሽ ሙዝየም እንዲሁም ከኮንቲ ሮሲኒ የተገኙት ምንጮች የሚረጋግጡት የሁሉም የዛግዌ ዐጼዎች( ከአንድ ሁለቱ በስተቀር) የሥልጣን ዘመን 40፤40 ዓመታት ነበር፡፡ ይህ ጉዳይ በኦሮሞ የገዳ ሥርዓት የአንድ ትውልድ የሥልጣን ዑደት ጋር አንድ አይነት የሆነው በአጋጣሚ ነው ወይስ ዛግዌዎች እና ኦሮሞዎች የኩሽ ሕዝቦች በመሆናቸው ቀዳሚ ከሆነው የጋራ ሥልጣኔያቸው የሚቀዳ የአስተዳደር ሥርዓት ነው? እነዚህስ ሀቆች የወል ትርክቶቻችን መመሆን አለመቻላቸው በፖለቲካ ደንቃራነት የተፈጠረ የታሪክ ግርዶሽ(eclipse of history) እንጂ ሌላ ምን ሊባል ይችላል? በላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትና እና በሸዋ በሚገኘው የአዳዲ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኪነሕንጻ መካከል ያለው ፍጹም ተመሳሳይነት ምንጩ ምንድነው? ሊጠና፣ ሊነገር ልንማርበት ይገባል፡፡

በርግጥም ታሪካችን ትዝታችን ላይ የተጫነ ሸክም ሳይሆን የነፍስ መገለጥ ነው የሚያሰኘው የሕዝቦች ትሥሥር፣ ውህደት የሥልጣኔ መጋራትና መወራረስ ታሪክ መታወቁ መንፈስን ሃርነት ማውጣቱ ይመስለኛል፡፡

u12e8u1320u1245u120bu12ed u121au1292u1235u1275u1229 u130du121du1308u121b... u1265u1214u122bu12ca u1325u1245u121d u120bu12ed u12f5u122du12f5u122d? u1200u121bu1235 u1270u1235u121bu121b? #u121du120du12a8u1273 ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
የጠቅላይ ሚኒስትሩ ግምገማ... ብሔራዊ ጥቅም ላይ ድርድር? ሀማስ ተስማማ? #ምልከታ

በሀዋሳ ከተማ በረዶ ቀላቅሎ በጣለ ከባድ ዝናብ የአንድ ሰው ህይወት አለፈ 

👉አደጋው በ1ሰው ላይ ከባድ እና በ8 ሰዎች ላይ ቀላል ጉዳት ኡድርሷል

በሀዋሳ ከተማ ትናንት ምሽት በተከሰተው ያልተለመደ ኃይለኛ ንፋስ እና በረዶ ቀላቅሎ በጣለ ዝናብ ምክንያት የአንድ ሰው ህይወቱ ማለፉን የከተማዋ ሰላምና ፀጥታ ቢሮ አስታውቋል።በአደጋው አንድ ሰው ላይ ከባድ የአካል ጉዳት ሲደርስ በ8 ሰዎች ደግሞ ቀላል ጉዳት እንደደረሰባቸው ተገልጿል።

የሀዋሳ ከተማ ሰላምና ፀጥታ ቢሮ የመምሪያ ኃላፊ አቶ ወንድሙ ቶርባ ለብስራት ሬዲዮ እንደተናገሩት በአደጋው በርካታ ቤቶች ጣሪያዎች በኃይለኛው ንፋስ ተነስተው በመውደቃቸው በሰዎችና በንብረት ላይ ጉዳት ደርሷል።በተጨማሪም የኮንክሪት የኤሌክትሪክና የቴሌ ፖሎች በመውደቃቸው በከተማዋ በባህል አዳራሽ ምሥራቅ እና መሀል ክፍለ ከተማዎች አካባቢ የኃይል መቋረጥ መከሰቱን ገልጸዋል።

በአደጋው ሁለት መኪኖችና አንድ ባጃጅ ላይ የዛፍ ቅርንጫፎች በመውደቃቸው የመስታወት መሰበር ጉዳት ቢደርስም ከባድ ጉዳት እንዳልደረሰባቸው ተጠቁሟል። በባጃጁ ውስጥ የነበሩ ሰዎች ከአደጋው በፊት ወጥተው በመጠለላቸው ከጉዳት መትረፋቸው ተገልጿል።በከተማዋ የተሰሩት የኮሪደር ልማት ላይ የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩ ለአቶ  ወንድሙ ብስራት ሬዲዮ ጥያቄ ያነሳ ሲሆን አዳዲስ የተሰሩ የኮሪደር ልማት ስራዎች እና ቦዮች ወይም ካናሎች ጎርፍ በቀላሉ እንዲፈስ ስለረዱ ከጎርፍ ጋር ተያይዞ የሚመጣውን አደጋ በከፍተኛ ሁኔታ ቀናንሰውታል በኮሪደር ልማቱ ላይ የደረሰ የጎርፍ ጉዳት የለም ሲሉ ተናግረዋል።

የከተማ አስተዳደሩና የተለያዩ አካላት በማድረግ ባሉት የመስክ ምልከታ መሠረት አስቸኳይ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ወገኖች ድጋፍ ለማድረግ ሥራዎች እየተጀመሩ መሆኑ ተገልጿል።አደጋው ለ8 ደቂቃ ያህል አጭር ጊዜ ቢቆይም የንፋሱና የበረዶው መጠን ከፍተኛ እንደነበር ተጠቁሟል። ህብረተሰቡም የቅድመ ማስጠንቀቂያ መረጃዎችን በመከታተል ጥንቃቄ እንዲያደርግ ጥሪ ቀርቧል።

Seledadotio
Seledadotio

የኒውዮርክ ከንቲባ የአፍሪካ ልጅ መሆኔ ያኮራኛል አሉ
#ethiopia | ​የኒውዮርክ ከተማ ከንቲባ ዞህራን ማምዳኒ አፍሪካዊ ማንነታቸውና ያደጉበት አካባቢ የዓለም አመለካከታቸውን በመቅረጽ ረገድ ከፍተኛ ሚና መጫወቱን ገልጸዋል።

በኡጋንዳ ካምፓላ ተወልደው በስድስት ዓመታቸው ከቤተሰቦቻቸው ጋር ወደ ደቡብ አፍሪካ ያመሩት ማምዳኒ ከሁለት ዓመታት ቆይታ በኋላም ወደ አሜሪካ በመዛወር እዚያው አድገው ወደ ፖለቲካው ዓለም ገብተዋል።

ከንቲባው ከ‘ዘ ሩት’ ጋር ባደረጉት ቆይታ በአፍሪካና በአሜሪካ ያሳለፉት የሕይወት ጉዞ የዛሬውን እሴቶቻቸውንና ምልከታቸውን አሁንም ድረስ እንደሚያንጸባርቅ ገልጸው “የአፍሪካ ልጅ በመሆኔ እጅግ እኮራለሁ” ሲሉ አፍሪካዊ ማንነታቸውን በኩራት ተናግረዋል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

u121du120du12a8u1273 - u130du1265u1345 u12ebu1230u1208u1348u127bu1278u12cd u1283u12edu120eu127d...60 u1353u122du1272u12ceu127du1293 u12d8u1218u127bu12cd... u1231u12f3u1295 u1260u130du12f5u1261 u12a5u1295u12f4u1275 u1270u130eu12f3u127d? u12e8u1218u12abu12a8u1208u129bu12cd u121du1235u122bu1245 u1326u122du1290u1275
#u121du120du12a8u1273 #ethiopia #pov #ebc ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ምልከታ - ግብፅ ያሰለፈቻቸው ኃይሎች...60 ፓርቲዎችና ዘመቻው... ሱዳን በግድቡ እንዴት ተጎዳች? የመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት
#ምልከታ #ethiopia #pov #ebc

ጄኤፍኤም 106.7 ሬድዮ ሞገድ ለስድስት ወራት ታገደ!

የመገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን በጄኤፍኤም 106.7 ሬድዮ ጣቢያ ላይ የስድስት ወራት የስርጭት እግድ ጣለ

የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን የጄኤፍኤም (JFM 106.7) ሬድዮ ጣቢያ የብሮድካስት ስርጭት ከሐምሌ 1/2018 ዓ.ም ጀምሮ ለሚቀጥሉት ስድስት ወራት ሙሉ ለሙሉ እንዲታገድ መወሰኑን አስታወቀ። ባለሥልጣኑ ውሳኔውን ያስ አስተላለፈው ጣቢያው በተደጋጋሚ የተሰጡትን የቃልና የጽሁፍ ማስጠንቀቂያዎች ሳይቀበል በመቅረቱ እና በአዋጅ ቁጥር 1238/2013 የተጣሉበትን የፈቃድ ውል ግዴታዎች ባለመወጣቱ እንደሆነ ገልጿል።

ባለሥልጣኑ ባደረገው የይዘት ክትትልና የአካል ኢንስፔክሽን ምልከታ ጣቢያው በህግ የተጣለበትን የሀገራዊ ይዘት ሽፋን አለማካተቱን፣ ህዝብን የሚያስተምሩና የሚያዝናኑ ፕሮግራሞችን ከማቅረብ መቆጠቡን እንዲሁም ለሀገራዊ እሴቶችና ለፖለቲካዊ-ኢኮኖሚያዊ እድገት አስተዋጽኦ የማድረግ ግዴታውን አለመወጣቱን አረጋግጧል።

በውሳኔው መሰረት የኢትዮጵያ ኮሚዩኒኬሽን ባለሥልጣንም ጣቢያው የተመደበለትን 106.7 የሬድዮ ሞገድ በእግዱ ወቅት እንዳይጠቀም ማሳሰቢያ የሰጠ ሲሆን፣ ጣቢያው ለሕግ ተገዢ በመሆን ስርጭቱን በአስቸኳይ እንዲያቆም ታዟል።

Seledadotio
Seledadotio

ምልከታ ዛሬ ከቀኑ 5 ሰዓት ይጀምራል!

ወቅታዊ ጉዳዮች ከብሔራዊ ጥቅማችን አንፃር የሚተነተኑበት ሳምንታዊ አዲስ ፕሮግራም
#ethiopianbroadcastingcorporation #ምልከታ #ethiopia #melketa #nationalinterest

የአገሪቱን የመስኖ ሽፋን ወደ 2.6 ሚሊዮን ሄክታር ለማድረስ የተያዘው ግብ እመርታ እያሳየ መሆኑ ተገለጸ

የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር
መግለጫ እነሆ ፥
#ethiopia | አገራዊ የመስኖ ልማት ጉዞ ተስፋ ሰጪ እመርታ የኢትዮጵያ በመስኖ የመልማት አቅሟን፤ ለመጠቀምና ተፈጥሮ የለገሰቻትን ውሃ፣ መሬት፣ ምቹ የአየር ሁኔታ እንደዚሁም አምራች የሰውሃይል በአግባቡ መጠቀም ባለመቻሏ ለዘመናት የራሷን የምግብ አቅርቦት እንኳን መሸፈን ሳትችልና በችግር ወቅት ለዕርዳታ ወደ ውጪ ስታማትር መኖሯ የቅርብ ጊዜ ታሪካችን ነው፡፡

ኢትዮጵያን በተለያየ ጊዜያት ያስተዳደሩ መንግስታት ምርታማነት ለማሳደግ ያስችለናል ያሏቸውን የተለያዩ ሙከራዎች በመከተል ጥረት ቢያደርጉም በሚጠበቀው ልክ ውጤታማ ሳይሆኑ ቀርተዋል፡፡ በዚህም ሳቢያ አገራችን የራሷን የምግብ አቅርቦት መሸፈን ሳትችል፣ በቢሊዮን የሚቆጠር የውጭ ምንዛሬ በማውጣት ስንዴን ጨምሮ የተለያዩ የምግብ ምርቶችን ከውጭ ስታስገባ ኖራለች።

እንደ ሃገር ሰፋፊ የመስኖ ፕሮጀክቶች ከ1960ዎቹ ጀምሮ መተግበር ቢጀምሩም ቁጥራቸው እጅግ ጥቂትና ውጤታቸውም በዛው ልክ ውስን እንደነበር በመስኩ የተደረጉ የዳሰሳዎች ጥናቶች ያሳያሉ ፡፡ ለአብነትም ለስኳር ልማት የተገነቡ ፕሮጀክቶች እንደ ወንጂ፣ መተሃራ፣ ፊንጫ ፣ የአሚባራ፣ የአልዌሮ፣ የጎዴ፣ የተንዳሆ እና የከሰም መስኖ ልማት ፕሮጀክቶች ተጠቃሾች ቢሆኑም በትግበራ ሂደት ግን ለአመታት ባጋጠሙ ተግዳሮቶች ውጤታማ ሳይሆኑ መቆየታቸው ይታወቃል፡፡

ይህንን አዙሪት በመስበርና የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ፣ ከተፈጥሮ ዝናብ ባሻገር የከርሰ-ምድርና የገጸ-ምድር ውኃን በአግባቡ በመጠቀም መስኖን ማስፋፋት ወሳኝ ሆኖ ተገኝቷል። በተለይም ባለፉት የለውጥ አመታት የኢትዮጵያ መንግስት ከዚህ የተለመደና ፈተና የሆነ አዙሪት ለመላቀቅ የሚያስችሉ የተለያዩ እቅዶችን አዘጋጅቶ እና ዘርፉን ራሱን በቻለ ሚኒስቴር መስራቤት ደረጃ በማደራጀት አዲስ የፖሊሲ መር የልማት ጥረትን ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችል ስራ መስራት ጀምሯል፡፡

መንግስት የኢትዮጵያን የምግብ ሉአላዊነት ለማረጋገጥ ከወሰዳቸው ወሳኝ እርምጃዎች መካከል የመስኖ ልማት ዘርፍን ውጤታማ በሆነ መንገድ በማሻሻል ምርታማነትን ማሳደግ እንዲቻል ዘርፋ ለአጠቃላይ አገራዊ እድገት የሚኖረውን ሚናም በልዩ ትኩረት ለማሳደግ እንዲያስችለው መስኖ በጥናት በተለዩ ቦታዎች ላይ በልዩ ትኩረት እንዲያስፋፋ በማለም የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴርን በ2014 ዓ/ም እንዲቋቋም አድርጓል፡፡ በዚህም የአገር አቅም በፈቀደ ልክም መንግስት ለዘርፉ ከፍተኛ በጀት እንዲመደብለት እና በዘርፉ ተግባራዊ ለውጥ እንዲመጣ የሚያስችሉ ስራዎችን ሲሰራ ቆይቷል ፡፡

የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴርም የመስኖና ቆላማ አካባቢ ልማትን ወደ ተቀናጀ የልማት አቅጣጫ በመምራት፤ ሀገራችን ያላትን ከፍተኛ የውሃና ሰፊ የመሬት ሀብት ማዕከል በማድረግ፤ የመስኖ ልማትን በማስፋፋት እና በቆላማ አካባቢ የሚገኘውን እምቅ የልማት ፀጋዎችን በማጥናትና ለአርብቶአደሩና ከፊልአርብቶአደሩ ጥቅም እንዲዉል በማድርግ የሀገራችንን የምግብ ሉዓላዊነት እንዲረጋገጥ ለማስቻል መተግበር የጀመራቸውም ስራዎች አመርቂ ውጤቶች ማሳየት ጀምረዋል፡፡

መስሪያ ቤቱ ግዙፍ የመስኖ ፕሮጀክቶችን በማስጠናትና በመገንባት፤በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ እና በክልሎች የሚገቡ አነስተኛ መስኖዎችን በመከታተልና ድጋፍ በመስጠት በሃገሪቱ ምርትና ምርታማነት ላይ ተጨባጭ ለውጥ ማምጣት ያስቻሉ ተግባራትን መጀመሩም ከወዲሁ መታዘብ ይቻላል፡፡

በተለይ ደግሞ ባለፋት ሁለት የበጀት አመታት ማለትም በ2017 እና 2018 በጀት ዓመት በኢትዮጵያ የመስኖ ፕሮጀክቶች ግንባታ አፈጻጸም ዙርያ የተከናወኑ ስራዎች በአጠቃላይ በዘርፋ የሚታዩ ጅምር ሙከራዎችን ወደ አዲስ ታሪክ ያሸጋገረ ምዕራፍ ላይ መድረሱን መታዘብ ይቻላል።

ዘርፋ ከተሰጠው ልዩ ትኩረትና በአገር አቀፍ ደረጃ የመስኖ ልማት ጥያቄዎች መበራከት ከጅምሩ በቂ ጥናቶችና የዲዛይን ስራዎች ጥልቅ የበጀት ዝግጅትና በከፍተኛ የህዝብና የመንግስት አመራር ማእቀፎች በቂ ውይይት ተደርጎባቸው እንዲሁም የአፈጻጸም ስጋቶችና በተለይም ከአጠቃላይ የበጀት ዝግጅቶች አንጻር በነበሩ ውስንነቶች ጉልህ ችግሮች የነበሩ ቢሆንም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ከህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር በፍጥነት በመመካከር መሰረታዊ የማጣጣም ስራዎች መከወን በመቻሉ በርካታ ስራዎችን በተከታታይ ወራት በስኬት ሐዲድ ለማስጓዝ ተችሏል።

በዚህም በነዚህ ሁለት አመታት ለበርካታ አመታት ግንባታቸው የተጓተቱ ፣ የዲዛይን ስራ ጉድለቶች የነበሩባቸው ተጠናቀውም ለረጅም ጊዜ ጥገና ያልተደረገላቸው እና ከፍተኛ ብልሽት አጋጥሟቸው የነበሩ ፕሮጀክቶችን ቁርጠኛ በሆነ የፕሮጀክት አመራር ክትትል እና ጥብቅ የኮንትራት አስተዳደር ስርዓትን መሰረት በማድረግ ፕሮጀክቶችን በማጠናቀቅ አመርቂ ውጤቶች ተመዝግበዋል፡፡

ለዚህ ስኬት ሚኒስቴር መስሪያ ቤታችንም መንግስት የኢትዮጵያን የምግብ ሉአላዊነት ለማረጋገጥ ያለውን ፅኑ ፍላጎትና እያደረገ ያለውን ከፍተኛ ድጋፍ ከግንዛቤ በማስገባት ይህንንም በሚመጥን መልኩ ተገቢውን ትኩረት ሰጥቶ በጥራት በፍጥነት እና የኮንትራት ስምምነቶችን መሰረት በማድረግ የሰጠው በሳል አመራርም ተጠቃሽ ምክንያት ነው።

በዚህም ምክንያት ለአመታት የዘገዩና የማህበረሰባችን የአመታት የቅሬታ ምንጨ ሆነው የኖሩትን በአጠቃላይ 10 የሚሆኑ ግዙፍ የመስኖ ፕሮጀክቶችን በአጭር ግዜ ከውስብስብ ችግሮች በማላቀቅ በልዩ ትኩረት ቅድሚያ በተሰጣቸው አቅጣጫ መሰረት በተፋጠነ ጊዜ እንዲጠናቀቁ ጥረት ተደርጓል።

እነዚህም የመስኖ መሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች የማልማት አቅማቸው እና ተጠቃሚ የሚያደርጉት እማና አባ ወራወዎች በቅደም ተከተላቸው መሰረት የሚከተሉት ናቸው ፡-
1.ጊዳቦ ሎት 2 - የማልማት አቅሙ- 13420 ሄ/ር 26840 እማ/አባወራዎች
2. ጎዴ -የማልማት አቅሙ -10,000 ሄ/ር 20000 እማ/አባወራዎች
3. ወልመል ሎት 1 እና 2 – 12040 ሄ/ር -24080 እማ/አባወራዎች
4. ጨልጨል ሎት 2- 4145 ሄ/ር 8290 እማ/አባወራዎች
5.የቄጦ መስኖ 5000 ሄ/ር 10,000 እማ/አባወራዎች
6. የታችኛው ርብ -3200 ሄ/ር 6400 እማ/አባወራዎች
7. የተንዳሆ - 60,000 ሄ/ርያለማል 120,000 እማ/አባወራዎች
8. የከሰም መስኖ -20 ሺኅ ሄ/ር 40,000 እማ/አባወራዎች
እንዲሁም አርጆ ዲዴሳ እና መገጭ መስኖ ልማት ፕሮጀክቶች መሠረታዊ የግንባታ ሥራቸው አልቆ የማጠናቀቂያ ሥራቸው እየተፋጠነ ከመሆኑም በላይ በቅርቡ በክብር የሚመረቁ ይሆናል፡፡
መገጭ እና አርጆ የመስኖ ፕሮጀክቶች ሲጠናቀቁ በአጠቃላይ የ10ሩ ፕሮጀክቶች ብቻ ድምር የማልማት አቅማቸው 224,805 ሄክታር ሲሆን 450,000 እማና አባወራዎችን ተጠቃሚ የሚደርጉ ናቸው፡፡

በሌላ በኩል እንደ ጨልጨል (ሎት1) አጂማጫጫ፣ ካሊድ ዲጆ፣ ሎጊያ፣ ላይኛው ጉደር፣ አንገር ፣ ፈንታሌ፣ ወይቦ፣ ላይኛው ርብ፣ ሽንሌ፣ እና አደኣ በቾ የመስኖ መሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች በዕቅዳቸው መሠረት የግንባታ ስራዎቻቸው እየተከናወ ባጠናቀቅናቸው የመስኖ ፕሮጀክቶች በአሁኑ ወቅት ሰፋፊ የእርሻ መሬቶችን በማልማት የማህበረሰቡን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የተቀናጁ ስራዎች በመተግበር ላይ እንገኛለን፡፡

መንግስት ለመስኖ ልማቱ ዘርፍ በሰጠው ከፍተኛ ትኩረት በተሰሩ ስራዎች ከለውጡ በፊት 490 ሺህ ሄክታር የነበረው የመስኖ ሽፋን ወደ 2.6 ሚሊዮን ሄክታር ከፍ እንዲል አድርጓል፡፡ አሁን የተጀመሩ ፕሮጀክቶችም ሲጠናቀቁ የአገራችን የመስኖ ሽፋን በከፍተኛ መጠን የሚጨምር ይሆናል፡፡ እነዚህ መሰረተ ልማቶችም የተጀመረውን የኢትዮጵያን የምግብ ሉአላዊነት በማረጋገጥ ረገድ የሚኖራቸው ሚና ከፍተኛ ነው፡፡

በ2017 እና በ2018 በጀት አመት ፕሮጀክቶች አጠናቅቀን ለስኬት ስንበቃ ፤ ግንባታዎች ባቀድነው ጊዜ እንዳይጠናቀቁ ስያደርጉ የቆዩትን፣ እንደዚሁም በቀጣይነትም ስራን ሊያስጓጉሉ የሚችሉትን ቁልፍ ማነቆዎች በጥናት በመለየት ውስብስብ ለሆኑና ለቆዩ ችግሮች ተገቢ እና ህጋዊ መፍትሄ እንዲያገኙ በማድረግ ረገድ የተሰሩ ስራዎች ሚናቸው ትልቅ ነው፡፡

በመሆኑም ይህ ፈጣን የፕሮጀክት አፈጻጸም እና ክትትል በቀላሉ የተገኘ እንዳልሆነ መገንዘብ ያሻል።
ለመሆኑ በእነዚህ የግንባታ 2 አመታት እንደማንኛውም የኮንስትራክሽን ዘርፍ የመስኖ ግንባታ ያጋጠሙት ተግዳሮቶች ምንድናቸው? የተሰጣቸው መፍትሔዎችስ ?
በግንባታ ሂደቱ ያጋጠሙንን ተጠባቂና ተጠባቂ ያልሁኑ ተግዳሮቶች ተወጥተን የግንባታ ስራችንን ስናከናውን በግንባታ ሂደቱ ላይ ተፅዕኖ ያሳደሩ ዋና ዋና ተግዳሮቶችን የሚከተሉት ናቸው፦

* የመስኖ ልማት ፕሮጀክቶች ከውኃ ጋር የተቆራኙና በካበተ የዘርፍ ጥናት የተደገፋ መሆን የሚገባቸው በመሆናቸው በዘርፉ ልምድ ያላቸው በቂ አገር በቀል የአማካሪና ተቋራጮች አቅም በበቂ አለመኖሩ ከጅምሩ የታዩ ተግዳሮቶች ነበሩ:: በተጨማሪም አብዛኞቹ ፕሮጀክቶች የሚከናወኑት በመንግስት የልማት ድርጅቶች ሲሆን ተቋማቱ በዘርፋ ለሚደረግ የመሰረተ ልማት ግንባታ የነበራቸው ልምድና አቅምም ውስን ከመሆኑም በላይ ከግሉ ዘርፍ የሚሳተፉት በጣት የሚቆጠሩ ተቋማትም ገና አጥጋቢ ቁመና ያልነበራቸው መሆኑ።

* የበጀት እጥረትና የገንዘብ አቅርቦት መዘግየት፦ ፕሮጀክቶቹ ከፍተኛ ሀብት የሚጠይቁ ቢሆንም በየዓመቱ የሚመደበው በጀት አነስተኛ መሆኑና የተፈቀደው በጀትም በወቅቱ ጥሬ ገንዘብ ሆኖ ባለመለቀቁ ከክፍያዎች መስተጓጎል የተነሱ መጓተቶችና የዋጋ ንረት ፕሮጀክቶች በሚፈለገው ደረጃ ማከናወን አለመቻሉ፣

* ከፍተኛ የገበያ የዋጋ ንረት (Market Inflation)፦ ከ2013 ዓ.ም ጀምሮ በዓለም አቀፍና አገር ውስጥ ሁኔታዎች ምክንያት እንደ ሲሚንቶ፣ ብረት፣ ነዳጅ እና የጉልበት ዋጋ ላይ በየግዜው ከፍተኛ ጭማሪ ማጋጠሙ። በዚህም ምክንያት የፕሮጀክት በዘገዩ ቁጥር ወጪዎቻቸው በየግዜው እንዲጨምሩ ምክንያት ሆነዋል ::

* የስትራቴጂካዊ ግንባታ ዕቃዎች አቅርቦት እጥረት፦ ሲሚንቶ፣ ብረትና ነዳጅ በገበያ ላይ በበቂ ሁኔታ በወቅቱ አለመገኘታቸው የግንባታውን ፍጥነት በእጅጉ ገድበውት ቆይተዋል። በዚህም ምክንያት ፕሮጀክቶች በእቅዳቸው ልክ እንዳይከወኑ ምክንያት ሆኖ ቆይቷል ::

* የግድብ እና መስኖ መሰረተ ልማቶች ዲዛይን ስራዎች ጉልህ ክፍተቶችና ያጋጠሙ የጂኦሎጂካል ውስብስብነት ችግሮች :: ምንም እንኳን ፕሮጀክቶች መነሻ የሚሆኑ ጥናትና ዲዛይን ተሠርቶባቸው ቢጀመሩም፣ በትግበራ ወቅት በሚያጋጥሙ የመሬት አቀማመጥና የጂኦሎጂካል ይዘቶች ምክንያት የዲዛይን ክለሳዎችን ማድረግ የግድ ማስፈለጉ የውል ማሻሻያዎችንና የጊዜ ማራዘሚያዎችን እንዲደረጉ የግድ የሚያስብሉ ሁኔታዎች አጋጥመዋል ::

በዚህም ምክንያት ለሚኖሩ ለውጦች ተጨማሪ የኮንትራት ወጪ እና ግዜ መጠየቃቸው የግድ ሆኗል።
የተወሰዱ ስልታዊና መዋቅራዊ የማስተካከያ እርምጃዎች የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ከዚህ በፊት በተደጋጋሚ ያጋጠሙትን የአሠራር ክፍተቶች፣ የኦዲት ግኝቶችና የባለድርሻ አካላትን አስተያየቶች እንደ ግብዓት በመውሰድ ሰፊ ተቋማዊ ለውጥ (Institutional Reform) አድርጓል።
በዚህም መሠረት የተወሰዱት ቁልፍ ተቋማዊ እርምጃዎች የሚከተሉት ናቸው፦

* ልዩ የፕሮግራም ማስተባበሪያ ጽሕፈት ቤት በአዲስ መልክ በ2017ዓ/ም ተቋቁሟል ፦ከዋናው መሥሪያ ቤት እስከ ፕሮጀክት ሳይት የነበረውን የቁጥጥር እና ክትትል ለማጥበቅና የውል አስተዳደር እንዲሁም የቁጥጥር ሥርዓቱን (Contract Administration & Construction supervision) በዲጂታል ፕላትፎርም ጭምር ለማዘመን ዘርፈ-ብዙ ብቁ ባለሙያዎችን ያቀፈ ፕሮጀክት ጽሕፈት ቤት ተቋቁሟል።
* ጥብቅ የክትትልና ግምገማ (M&E) ሥርዓት መዘርጋት፦የዲጂታል ቴክኖሎጂን በመጠቀም ዕለታዊ፣ ሳምንታዊ፣ወርሃዊ፣ ሩብ ዓመት፣ ግማሽ ዓመት እና ዓመታዊ የክትትልና የመስ ክምልከታ ሥርዓት ተዘርግቶ ተግባራዊ ሆኗል።

* በኮንትራት ስምምነት መሰረት ለፕሮጀክቶች ክትትል የሚያስፈልገውን ሎጅስቲክስ እንዲሟላ ተደርጓል፥- በአዲስ መልክ ለተደራጀዉ ፕሮግራም ጽ/ቤት ከማዕከል እስከ ፕሮጀክት ሳይት ለተመደቡ የስራ መሪዎችና ሙያተኞች የሚያስፈልጉ የመስክን ነባራዊ ሁኔታ የሚቋቋሙ የመስክ ተሽከርካሪዎች እና የቢሮ ቁሳቁሶችን በኮንትራት ስምምነት ውስጥ በተቀመጠው መሰረት በማሟላት የክትትል አመራሮች እና ባለሙያዎች በተቀናጀ መልኩ ጉልበታችዉና እውቀታቸዉን ለፕሮጀክቶቹ ስኬት የሚያውሉበትን ሁኔታ በመፍጠር በጊዜና በጥራት ፕሮጀክቶችን በማጠናቀቅ ውጤታማ ስራ እየተመዘገበ ይገኛል::

* የቁሳቁስ አቅርቦት ሰንሰለትን ማሳለጥ (Supply Chain Optimization)፦ የሲሚንቶ እና የነዳጅ እጥረትን ለመቅረፍ ሚኒስቴሩ በቀጥታ ከአምራች ፋብሪካዎችና አቅራቢዎች ጋር ስልታዊ ትስስር በመፍጠር የግንባታ ግብዓቶች ሳይቆራረጡ ፕሮጀክት ሳይት ላይ እንዲቀርቡ አድርጓል።

* ባለሦስት ወገን ስምምነት (Tri-party Agreement) መተግበር፦ በተቋራጭ፣ በአማካሪ መሐንዲስ፣ በባለቤት(ሚኒስቴሩ) እና በቁሳቁስ አቅራቢዎች መካከል የተቀናጀ የጋራ መግባቢያ ስምምነት በመፈረም ሥራዎች በተቀመጠላቸው ወሰን፣ በጀትና ጥራት ኮንትራት መሰረት አድርገው እንዲከናወኑ ተደርጓል።

* አዳዲስ መመሪያዎችና ስታንዳርዶች ማዘጋጀት፦ ወደፊት ለሚከናወኑ ማናቸውም ግንባታዎች መነሻ የሚሆኑ የፕሮጀክት አስተዳደርን የሚያዘምኑ አዳዲስ የአሠራር ደንቦችና መመሪያዎች ተዘጋጅተዋል።

* የዋጋ ማስተካከያ መፍቀድ፦ አገር በቀል ተቋራጮች ፕሮጀክቶች በወቅቱ መጠናቀቅ ባለመቻላቸው ያጋጠመውን የዋጋ ንረት በራሳቸ መቋቋም ባለመቻላቸው፣ በመንግስት የተቀመጡ አሠራሮችን በመከተል ቀደም ሲል የዋጋ ማስተካከያን ይከለክሉ የነበሩ ውሎችን ከ2013 ጀምሮ በተሰጠው የመንግስት ውሳኔ መሰረት ውሎችን በማሻሻል የዋጋ ማስተካከያ በሃገር ደረጃ እንዲደረግ ፈቅዷል።

* የበጀት እጥረትና የገንዘብ አቅርቦት መዘግየትን በተመለከተ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር በቅርበት በመወያየት እና በመስራት አስፈላጊው በጀት እና ጥሬ ገንዘብ በወቅቱ ለመስኖ ፕሮጀክቶች ቅድሚያ ተሰጥቶ እንዲለቀቁ ማድረግ ተችሏል፡፡

የመስኖ ፕሮጀክቶች እንደ ማንኛውም የግንባታ ፕሮጀክቶች መንግስት ባወጣው የግዥ መመሪያዎች፣ ደንቦች እና ውሎች የሚተዳደሩ ናቸው :: የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር መ/ቤት ከሌሎች ተቋማት የተረከባቸውንም ሆነ በራሱ የጀመራቸውን ፕሮጀክቶች የሚያስተዳድረው የመንግስትን ህግና ስርአትን በማክበር በኮንትራት ውል ስምምነት መሰረት ብቻ ነው፡፡

በዚህም መሰረት በየግዜው ልዩ ፍቃድ የሚያስፈልጋቸው ጉዳዮች ሲያጋጥሙም በህግ የመፍቀድ መብት ያለውን የመንግስት አካል ፍቃድ በማግኘት ብቻ የተፈፀሙ ስራዎችን መከወን ተችሏል ፡፡
ከመስኖ ፕሮጀክቶች ውስብስብ ባህሪ በመነሳት በተቻለ መጠን ባሉ ሀገራዊ አቅሞች እና ልምድና አቅም ባላቸው አማካሪ ድርጅቶች ዝርዝር ጥናትና ዲዛይን ሳይሰራ የመስኖ ፕሮጀክቶች አይጀመሩም፡፡ ሆኖም በትግበራ ወቅት የዲዛይን ክፍተቶች መኖራቸው ሲታወቅ በተቀመጠው የውል አስተዳደር ስምምነት መሰረት የፕሮጀክቶች የዲዛይን ችግር እንዲፈታ በማድረግ የተጀመሩ ፕሮጀክቶች በዲዛይን
ማሻሻያው መሰረት እንዲቀጥሉ እና እንዲጠናቀቁ ይደረጋሉ፡፡

ምንም እንኳን የዲዛይን ክፍተቶች ችግር ደረጃ ቢለያይም ፕሮጀክቶች በተግባር የዲዛይን ክፍተቶች እንደሚያጋጥማቸው ይታወቃል፡፡ ከፕሮጀክቶች ውል አስተዳደር አንፃርም ተቋራጭ እና አማካሪ ድርጅቶች በገቡት ውል መሰረት ብቻ ሚኒስቴር መ/ቤቱ ውሎችን ያስተዳድራል በዚህም የፕሮጀክቶች አፈጻጸም ውጤትም ይህንኑ ሀቅ ያረጋግጣል። በመሆኑም በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ከውል ውጪ የሚፈፀሙ ምንንም አይነት ግዥዎችና ጭማሪዎችም የሉም።

አለማቀፍ ልምዶች እንደሚያሳዩት ማንኛውም ፕሮጀክት ተግባራዊ በሚደረግባት ወቅት በገቢያ ሁኔታ ለሚከሰቱ የዋጋ ጭማሪዎች ተገቢውን አሰራር እና ኮንትራት ስምምነትን በመከተል የሚፈቀዱ የዋጋ ማስተካከያዎችን በማድረግ ፕሮጀክቶች ተግባራዊ ይደረጋሉ፡፡

በአገራችን ከ2013 ዓ.ም. ጀምሮ በከፍተኛ ሁኔታ የግንባታ ግብአቶች በመጨመሩ፣የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ በመጨመሩ እና በአለማቀፍ ሁኔታዎች መለዋወጥ ምክንያት የግንባታ ሴክተሩ በከፍተኛ ሁኔታ ችግር ውስጥ ገብቶ ቆይተው የነበሩ ፕሮጀክቶች በመኖራቸውም እስካሁንም ከተመሳሳይ ችግሮች ሙሉ በሙሉ ለማገገም የሚያስችል ስራ መስራትም ቀጣይ የቤት ስራችን ይሆናል፡፡

በዚህም ምክንያት አገር በቀል ተቋራጭ ድርጅቶች የተከሰተውን የግንባታ ግብአቶች ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ በራሳቸው መቋቋም እንዳቃታቸው መንግስት በመገንዘቡ የተቀመጡ አሰራሮችን በመከተል የዋጋ ማስተካከያ እንዲደረግ ፍቃድ ሰጥቷል፡፡ በዚህም መሰረት ቀደም ሲል የዋጋ ማስተካከያ ይከለክሉ የነበሩ ውሎችን በማሻሻል የዋጋ መስተካከያ መፍቀድ እና ተግባራዊ ማድረግ ከፕሮጀክቱ መጠናቀቅ የሚያስገኘውን ጥቅም ቅድሚያ በመስጠት በተሰጠው ፍቃድ መሰረት ተግባራዊ ተደርጓል፡፡

ኢትዮጵያ በዝናብ ጥገኝነት ላይ የተመሠረተውን የግብርና ክፍለ-ኢኮኖሚ ወደ መስኖ መርና አስተማማኝ ምርታማነት ለመቀየር የጀመረችውን ጉዞ ስኬታማ ሊሆን የሚችለው አሁን የተጀመሩት ተቋማዊ ሪፎርሞች እና ፕሮጀክቶችን በማጠናቀቅ ወደ ውጤት የመቀየር ጅምሮች ቀጣይነት ሲኖራቸው ብቻ ነው። ይህንን ለማደናቀፍና ኮንትራትና ፕሮጀክት አስተዳደር ስርዓትን በአግባቡ መረዳት ባቃታቸው ወይም ሆን ተብሎ ሂደቶችን ለማጠልሸት የሚሰሩ ስራዎች በፍፁም ተቀባይነት ሊኖራቸው አይችሉም ::

እንደሚታወቀው ሃገራችን በተለያዩ ሴክተሮች አስደናቂ የሆኑ ስኬቶችን እያስመዘገበች ትገኛለች፡፡ ከዚህ አንጻር እንደ ሃገር የምናስመዘግባቸው ስኬቶች ለህዝባችንን እና ለአጋሮቻችን የሚሰጠው ትርጉም ትልቅ የመሆኑን ያህል ይህ ጅምር እመርታ የማያስደስታቸው በከፍተኛ የአመራር ቁርጠኝነት እና የአጋሮች ጥረት የተገኙ ውጤቶች የሚያቅራቸው ሀይላት መኖራቸው ግን ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡

ከዚህ አንጻር በኢትዮጵያ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ በመስኖ ዘረፍ እየተገኘ ያለውን ስኬት ለመገንዘብና እውቅና ለመስጠት ሲቸገሩ ይስተዋላል፡፡ ይሁን እንጂ ሚኒስቴር መስሪያ ቤታችን ይህንን ሁኔታ ወደ ጎን በመተው የተቋቋመለትን አላማ እና የኢትዮጵያን ሁለንተናዊ ሉአላዊነት እና የህዝብ ጥቅም ታሳቢ በማድረግ በዘርፉ የሚገኙ አሰራሮችንና ህጎችን መሰረት በማድረግ በሃገሪቱ የጀመራቸውን በውጤት የታጀበ የመስኖ ፕሮጀክቶች የማጠናቀቅ ድሎችን አጠናክሮ የሚቀጥል ይሆናል፡፡

ለኢትዮጵያ የምግብ ሉኣላዊነት መረጋገጥ እንሰራለን!!
የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚንስቴር
ሃምሌ 9 ቀን 2018 ዓ.ም

ወልቂጤ : የመሐመድ ናስር ታሎር (MNT) የታዳጊዎች እግር ኳስ አካዳሚ
#ethiopia | ወልቂጤ — በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል በጉራጌ ዞን ወልቂጤ ከተማ የሚገኘው የ"መሐመድ ናስር ታሎር" (MNT) የታዳጊዎች እግር ኳስ አካዳሚ የግሉን ዘርፍ በማሳተፍ ረገድ ተስፋ ሰጪና ለሌሎችም ተሞክሮ የሚሆን አርአያነት ያለው ሥራ እያከናወነ እንደሚገኝ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ አስታወቀ።

የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ምክትልና የስፖርት ዘርፍ ኃላፊ አቶ ሰይፈ ዓለሙን ጨምሮ ሌሎችም ባለድርሻ አካላት በወልቂጤ ከተማ የሚገኙ የስፖርት ሥልጠና ፕሮጀክቶችን በአካል ተገኝተው ጎብኝተዋል።

የክረምት ወቅት ስፖርታዊ ንቅናቄና የተተኪዎች ሥልጠና*

የቢሮ ምክትል ኃላፊው አቶ ሰይፈ ዓለሙ በጉብኝቱ ወቅት እንደገለጹት፤ በክልሉ በክረምት ወቅት ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች ያሉበትን ሁኔታ ለመገምገም የቴክኒክ ቡድን ተቋቁሞ በሁሉም ዞኖች በአካል ብቃት እንቅስቃሴ የታጀቡ ሥራዎችን የማስጀመር ተግባር እየተከናወነ ይገኛል።

በክረምት ወቅት ታዳጊዎች አልባሌ ቦታ እንዳይውሉ በማድረግ በበጎ ፈቃድ አገልግሎትና በስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች እንዲያሳልፉ ማድረግ እንደሚገባ ያሳሰቡት ኃላፊው፤ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤናው የተጠበቀ አምራች ዜጋ ለመፍጠር በሁሉም ዞኖችና ከተማ አስተዳደሮች ሰፊ የንቅናቄ ሥራ እየተሠራ መሆኑን ገልጸዋል።

በተጨማሪም የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ የሰርከስ ሰልጣኞችን እየመለመለ እንደሚገኝና በ2019 በጀት ዓመት የክልሉን የሰርከስ ቡድን በአንድ የስልጠና ማዕከል ሰብስቦ ሥራ ለማስጀመር ማቀዱን አስታውቀዋል።

በወልቂጤ ከተማ በተደረገው ምልከታ ቡድኑ እጅግ መደሰቱን የገለጹት አቶ ሰይፈ፤ በተለይም በእግር ኳስ በየዕድሜ ክልሉ የሚሰጠው ሥልጠና ጠንካራና የአሰልጣኞችን ቁርጠኝነት በተጨባጭ ያሳየ መሆኑን ገልጸዋል።

በከተማው የሚገኘው የMNT እግር ኳስ አካዳሚ በተተኪ ታዳጊዎች ላይ እየሠራ ያለው ሥራ ለሀገርና ለክልሉ ትልቅ አስተዋጽኦ እያበረከተ መሆኑን ጠቁመው፣ በዞኑ የሚገኙ ባለሀብቶች ይህንን አርአያነት ያለው ተግባር በመከተል ድጋፍ ሊያደርጉ እንደሚገባ ጥሪ አቅርበዋል።

የበጎ ፈቃድ አገልግሎትና የማኅበረሰብ ድጋፍ**
የጉራጌ ዞን ወጣቶችና ስፖርት መምሪያ ምክትልና የስፖርት ዘርፍ ኃላፊ አቶ አደም ሽኩር በበኩላቸው፤ በዘንድሮው ክረምት ወጣቶችን በማስተባበር ማኅበረሰቡን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ልዩ ልዩ የበጎ ፈቃድ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል።

ወጣቶችና ታዳጊዎች በአካባቢ ጽዳት፣ በችግኝ ተከላ፣ በኪነ-ጥበብ እና በስፖርታዊ ውድድሮች እንዲሳተፉ እየተደረገ ከመሆኑም በላይ፤ አቅመ-ደካሞችን የመደገፍና አቅም ለሌላቸው ተማሪዎች ደብተር የማሰባሰብ ሥራዎች በበጎ ፈቃደኛ ወጣቶች እየተከናወኑ እንደሚገኝ አስረድተዋል።

ስለ መሐመድ ናስር ታሎር (MNT) አካዳሚ

የአካዳሚው አሰልጣኝና ሥራ አስኪያጅ አብድልህኒ ተሰማ እንደገለጹት፤ አካዳሚው በአሜሪካ ሀገር በሚኖረውና የከተማው ተወላጅ በሆነው በአቶ መሐመድ ናስር የተመሠረተ ነው።

ከተመሠረተ አምስት ዓመታትን ያስቆጠረው ይህ አካዳሚ፦

* ከ6 እስከ 18 ዓመት የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ታዳጊዎችን ያቅፋል።

* በአሁኑ ወቅት ከ400 በላይ ታዳጊ ስፖርተኞችን ተጠቃሚ በማድረግ ላይ ይገኛል።

የጉራጌ ዞን የመንግሥት ኮሙኒኬሽን

የአህመድ ተሾመ(ዲንቢ) ‘ጊዜ አይሄድም’ የሙዚቃ አልበም ሐምሌ 10 ሊለቀቅ ነው
#ethiopia | ​ታዋቂው ድምፃዊና ዜማ ደራሲ አህመድ ተሾመ (ዲንቢ) ‘ጊዜ አይሄድም’ የተሰኘውን አዲስ የሙዚቃ አልበሙን መጪው ሐምሌ 10 ቀን በናሆም ሪከርድስ የዩቲዩብ ቻናል እና በተለያዩ የዲጂታል አማራጮች በኩል ለሕዝብ ይፋ እንደሚያደርግ ታውቋል።

በአጠቃላይ 13 ትራኮችን የያዘው ይህ አልበም የወቅቱን ትውልድ ስሜትና የዘመኑን ምልከታ በጥሩ ሁኔታ የሚያንጸባርቅ ከመሆኑም በላይ አገራዊ ፍቅርን፣ ማኅበራዊ ሕይወትን፣ ተስፋንና እምነትን በጥልቀት የሚዳስስ ሰፊ ይዘት አለው።

​በአልበሙ ዝግጅት ላይ የተሳተፉት ባለሙያዎች እንደገለጹት ይህ ሥራ ከተለመደው የሙዚቃ አቀራረብ ወጣ ባለ መልኩ በጥልቅ ሐሳቦችና በከፍተኛ ጥንቃቄ የተሰናዳ የጥበብ ውጤት ነው።

በተለይም በአልበሙ ላይ በሁለት ሥራዎች የተሳተፈው ከድር፣ ‘እሳሳታለሁ’ የተሰኘ የፍቅር ዘፈን እና ‘ከፍ በይ’ የተባለ አገራዊ ይዘት ያለው የሙዚቃ ሥራ ማበርከቱን ጠቅሶ፣ አልበሙ እያንዳንዱን የሰው ልጅ የሕይወት ውጣ ውረድ የሚዳስስ በመሆኑ የሙዚቃ አፍቃሪያንን ልብ እንደሚገዛ ሙሉ እምነት እንዳለው ገልጿል።

📸 ከበደ መክብብ

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የህንዱ የፊልም ኮከብ አሚታብ ባቻን ስለፈረንሳይ ብሄራዊ ቡድን የሰጠው አስተያየት መነጋገሪያ ሆነ፡፡ አንጋፋው የቦሊውድ የፊልም ኮከብ አሚታብ ባቻን የፊፋ 2026 አለም ዋንጫን አስመልክቶ በማህበራዊ ሚዲያ ያሰራጨው መልእክት ትልቅ መነጋገሪያ ሆኗል፡፡ ይህ የህንድ ኮከብ በኤክስ ገፁ ላይ ትላንት የፃፈው አስተያየት የፈረንሳይ ብሄራዊ ቡድንን የሚመለከት ነው፡፡ ከፈረንሳይ ብሄራዊ ቡድን ቋሚ 11 ተሰላፊዎች ውስጥ 10ሩ ጥቁሮች መሆናቸውንና አንድ ብቻ ነጭ መገኘቱን ጠቅሶም ‹‹ይህ የጥቁርን ሀይል ያሳያል›› በማለት የክንድ ምልክትን የሚያሳይ ኢሞጂ አያይዞ አስቀምጦ ነበር፡፡

ይህ ልጥፉ ትላንት ምሽት እንደተቀመጠ ወዲያውኑ ቫይራል በመሆን መነጋገሪያ ለመሆን ችሏል፡፡ በሺህ የሚቆጠሩ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎችም የተለያየ ግብረ መልስ ሰጥተውታል፡፡ ጥቂቶች ተዋናዩ የግል ምልከታውን እንዳሰፈረ በመግለፅ ድጋፋቸውን ቢሰጡትም በርካቶች ግን ‹‹አስፈላጊ ያልሆነ ዘረኝነትን የሚያንፀባርቅ ነው›› በማለት ተቃውሞ አቅርበውበታል፡፡ እንዲሁም የተጨዋቾቹን የፈረንሳይ ማንነት ችላ ያለ አስተያየት አድርገው የጠቀሱም አሉ፡፡

በርካታ አስተያየት ሰጪዎች የፈረንሳይ ብሄራዊ ቡድን አባላት የዘር ግንዳቸው ከየትም የሚቀዳ ቢሆን አሁን የሚወክሉት ፈረንሳይን መሆኑን ጠቅሰው ይህም የአገሪቱን ህብረ ብሄራዊነት ባህል እንደሚያንፀባርቅ አስረድተዋል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ለበርካታ ትውልዶች በሚቺጋኑ ካላማዙ ኮሌጅ ከኢኮኖሚክስ መምህርነትም የዘለለ አሻራ ያሳረፉት ፕሮፌሰር ኤሜሪተስ አህመድ ሁሴን የህይወት ጉዟቸውን የሚያወሳ አዲስ መጽሐፍ አሳትመዋል። ፕሮፌሰሩ በኮሌጁ የትምህርት ክፍሉ ኃላፊ፣ የአካባቢ ጥበቃ ትምህርት መስራች፣ እንዲሁም የኮሌጁ ከፍተኛ የማስተማር ክብር የሆነው የፍሎረንስ ጄ. ሉካሴ ሽልማት ተሸላሚ በመሆን ትልቅ ታሪክ ሰርተዋል። ሆኖም ከተማሪዎቻቸው አዕምሮ የማይጠፋው ማዕረጋቸው ሳይሆን፣ ለተማሪዎቻቸው ስኬት የነበራቸው ልባዊ ፍላጎት፣ ያበረከቱት የላቀ የምክር አገልግሎት እና ደግነታቸው ነው።

አሁን ደግሞ "ዘ ዴሴ ኪድ" (The Dessie Kid) በተሰኘው አዲሱ ማስታወሻቸው፣ ከኢትዮጵያ ደሴ ከተማ የልጅነት ጊዜያቸው አንስቶ አህጉራትን እስካቋረጠው የአካዳሚክ የህይወት ጉዟቸው ድረስ ያለውን ታሪክ ወደኋላ መለስ ብለው ዳስሰውታል። መጽሐፉ ፕሮፌሰሩ በጃፓን ዋሴዳ ዩኒቨርሲቲ፣ በዚምባብዌ አፍሪካ ዩኒቨርሲቲ፣ እንዲሁም በቦትስዋና ዩኒቨርሲቲ ያሳለፉትን ጊዜያት ጨምሮ፣ ስለ ጽናት፣ ምስጋና፣ ቤተሰብ እና ህይወታቸውን ስለቀረጹ ሰዎች ጥልቅ የሆነ ግላዊ ምልከታን የያዘ ነው።

ፕሮፌሰሩ ይህንን ማስታወሻ ለመጻፍ ስላነሳሳቸው ምክንያት ሲገልጹ፣ ዓለማዊ ትምህርት ገና ባልተስፋፋበት ወቅት፣ መደበኛ ትምህርት ከሌላቸው ቤተሰቦች የተገኘ አንድ ልጅ እንዴት በአሜሪካ የአካዳሚክ ዓለም ውስጥ ስኬታማ ሊሆን እንደቻለ ለመረዳት መሆኑን ይናገራሉ። በተለይም የመንግስት ትምህርት ቤቶች የክርስትና ትምህርት ተጽዕኖ አለባቸው ተብሎ በሚታሰብበት ማህበረሰብ ውስጥ አድገው ይህንን ደረጃ ላይ መድረሳቸው ታሪካቸውን ልዩ ያደርገዋል።

ጸሃፊው አክለውም ታሪካቸው የተለመደውን የስደተኞች ህይወት የሚያስተጋባ ቢሆንም፣ መጽሐፉን የጻፉት የግል ስኬታቸውን ለማክበር አለመሆኑን ያብራራሉ። ይልቁንም፣ ማንም ሰው ብቻውን ስኬት ላይ እንደማይደርስ በማመን፣ ህይወታቸው በተለያዩ አጋጣሚዎች፣ እንዲሁም በትክክለኛው ጊዜ በደረሱላቸው ሰዎች እና ተቋማት ደግነት የተቀረጸ መሆኑን ለማሳየት ነው። መጽሐፉ በዋናነት የተጻፈው ቤተሰቦቻቸው ታሪካቸውን እንዲያውቁ፣ እንዲሁም በጉዟቸው ላይ ለረዷቸው መምህራን፣ ጓደኞች እና ተማሪዎች ምስጋና ለማቅረብ ነው።

በካላማዙ ኮሌጅ ያሳለፉት 34 ዓመታት በሙያ ህይወታቸው ውስጥ ትልቅ ስፍራ እንዳለው የሚያወሱት ፕሮፌሰሩ፣ ኮሌጁ ሙያዊ ክህሎታቸውን ከማሳደግ ባሻገር ማንነታቸውን ሙሉ በሙሉ የተቀበለ እና ያከበረ የመጀመሪያው ተቋም እንደነበር ይመሰክራሉ። ኮሌጁ ከነጭ-ተኮር ተቋምነት ወደ አካታች እና ብዝሃነት ወዳለው ማህበረሰብ ሲቀየር በዓይናቸው ማየታቸውም በህይወታቸው ትልቅ ስፍራ ከሚሰጡት ክስተቶች አንዱ ነው።

ጡረታ ከወጡ በኋላ ጊዜያቸውን ከልጅ ልጆቻቸው ጋር በማሳለፍ በማንበብ እና ከህይወት አጋራቸው ጋር በመጓዝ ላይ የሚገኙት ፕሮፌሰር አህመድ፣ ይህን መጽሐፍ ለማጠናቀቅ ወደ ስድስት ዓመታት ገደማ እንደፈጀባቸው ገልጸዋል። የህትመት እና የስርጭት ሂደቱንም የጥራት ደረጃውን ለመጠበቅ ሲሉ ሙሉ በሙሉ በራሳቸው ወጪ እንዳከናወኑት ጠቁመው፣ አንባቢያን መጽሐፉን ለዚሁ ዓላማ ከተዘጋጀው ድረ-ገጽ ላይ ማግኘት እንደሚችሉ አስታውቀዋል።

«የማይናገረው ልዑል» መጽሐፍ በታላቅ ድምቀት ሊመረቅ ነው

• በእናት የተጻፈ በአይነቱ የመጀመሪያው እውነተኛ የህይወት ታሪክ ነው
#ethiopia | አዲስ አበባ — ደራሲ መሠረት ክንፈ ኃይሌ ከኦቲዝም ጋር ከሚኖረው ልጇ ልዑል ጋር ያሳለፈችውን ውጣ ውረድ፣ ጽናት፣ ተስፋ፣ እምነት፣ የእናትነት ፍቅርና ለልጅ የተከፈለ መስዋዕትነት ያጋራችበት «የማይናገረው ልዑል » የተሰኘው አዲስ መጽሐፍ በመጪው ቅዳሜ ሰኔ 27 ቀን 2018 ዓ.ም. በኃይሌ ግራንድ ሆቴል ይመረቃል።

መጽሃፉ በኦቲዝም ዙሪያ በአንድ ወላጅ እናት ተጽፎ ለንባብ የበቃ በሀገራችን የመጀመሪያው መጽሐፍ ነው።

ይህን ልብ ሰቃይ እውነተኛ የህይወት ታሪክ በከፍተኛ ጥራት ለአንባብያን እንዲመች አድርጎ የአርትኦትና ቅንብር ስራውን የሰራው ታዋቂው ጋዜጠኛና አርታኢ መላኩ ብርሃኑ ነው። ጋዜጠኛ መላኩ ብርሃኑ ከመደበኛ የኮሚዩኒኬሽን ስራው ባሻገር በበጎ ፍቃድ በኦቲዝም ላይ ግንዛቤ በመፍጠር እና ከኦቲዝም ጋር ለሚኖሩ ልጆችና ወላጆቻቸው መብቶች በመታገል የሚታወቅ የኦቲዝም አድቮኬት ነው።ከዚህ ቀደምም ከህጻናት ክህምናና ኦቲዝም ስፔሻሊስት ዶክተር ሃዲያ ይማም ጋር “የኦቲዝም ምስጢሮች” በሚል ርዕስ የተሰናዳ መጽሃፍ በትብብር አዘጋጅቶ ለንባብ ያበቃ ባለሙያም ነው።

“የማይናገረው ልዑል” መጽሃፍ ባለታሪኳና ደራሲዋ መሰረት ክንፈ ሃይሌ ልጇ ልዑል ኦቲዝም እንዳለበት ካወቀችበት ጊዜ ጀምሮ በሃገረ አሜሪካ የልጇን የመማርና በእንክብካቤ የመያዝ መብት ለማስከበር ያደረገችውን እልህ አስጨራሽ ተጋድሎ፣ እንዲሁም እንደእናት ልጇን ለመርዳት የከፈለችውን መስዋዕትነትና የገጠሟትን ተስፋ አስቆራጭ የህይወት ምስቅልቅሎች የተወጣችበትን ጥንካሬ በልብ አንጠልጣይ ትረካ ያካፈለችበት መጽሃፍ ነው።

ባለፈው ጁን 6 ቀን 20206 በአሜሪካ ሲያትል ከተማ በታላቅ ድምቀት የተመረቀው ይህ መጽሃፍ ብዙዎች እንደመሰከሩት በመላው አለም ላሉና ከኦቲዝም ጋር የሚኖር ልጅ ለሚያሳድጉ ሚሊዮኖች እናቶች የሚያሳልፉትን ውጣውረድ የሞላበት ህይወት የሚያሳይ መስተዋት ነው።

የህ “የማይናገረው ልዑል” መጽሐፍ፤ በቅርቡ በቀረቡ የሚዲያ ዘገባዎች የተነሳ በህብረተሰቡ ውስጥ በኦቲዝምና በወላጅነት ዙሪያ ትልቅ የመነጋገሪያ አጀንዳ ሆኖ ሰንብቷል።

በመጪው ቅዳሜ በሚካሄደው በዚህ ልዩ የመጽሃፍ ምረቃ መድረክ ላይ በርካታ ተጽዕኖ ፈጣሪ ሰዎች፣ ታዋቂ የልዩ ፍላጎት ምሁራን፣ ወላጆች፣ በኢትዮጵያ በኦቲዝም ላይ የሚሰሩ ተቋማት መሪዎችና ባለሙያዎች እንዲሁም የጥበብ ሰዎችና ሚዲያዎች እንደሚታደሙበትም ታውቋል ።

በዕለቱ በልዩ ፍላጎትና በኦቲዝም ምልከታዎች፣ በወላጅነት ስነልቡና፣ በመጽሃፉ ፋይዳ፣ በአመለካከት ለውጥ እና ኦቲዝምን በመቀበል በኩል ያሉ ክፍተቶችን ጨምሮ የመጽሐፉን ልብ ሰቃይ አንቀጾችና ዲስኩሮች የማንበብ ስነ-ስርዓት እንዲሁም ጥልቅ የመጽሐፍ ምልከታ (Review) የሚቀርብበት ልዩ መርሃ-ግብር ተዘጋጅቷል።

የዕለቱ የመድረኩ ንጉስ ታዬ ወርቁ መርሃ ግብሩን በሙያዊ ብቃቱ ያሰናስለዋል።

ይህንን መርሃግብር ለመታደም ፍላጎቱ ላለው ማንኛውም ሰው መድረኩ ነጻና ክፍት መሆኑንም ደራሲዋና አርታኢው ተናግረዋል።

ለንባብ በሚጋብዝ ውበት የመጽሃፉን የውስጥ ገጽ አቀማመጥና አጠቃላይ የዲዛይን ስራውን ወጣት ዲዛይነር አክሊሉ ድልነሳ በጥበባዊ ብቃት ሰርቶታል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) ሚዲያና ኮሙኒኬሽንስ፣ ድሬ ቲዩብ፣ አርትስ ቲቪ፣ ፋና ቴሌቪዠን፣ አራዳ ኤፍኤም እና በርካታ ሚዲያዎች የመርሃግብሩ የሚዲያ አጋሮች ሲሆኑ የኒያ ፋውንዴሽን ጆይ ኦቲዝም ማዕከል በዚህ መጽሃፍ ምረቃ መርሃግብር ላይ የክብር አባል ሆኖ እንደሚታደምም ታውቋል።