የሕዳሴ ግድብ ለኢትዮጵያ የፈጠረው ግዙፍ አቅም
**********************

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ምረቃ ወቅት የተናገሩት "ከሕዳሴ ግድብ በፊት የነበረችው ኢትዮጵያ እና ከግድቡ በኋላ የምትኖረው ኢትዮጵያ አንድ አይደሉም" የሚለው ንግግር ዛሬ በተግባራዊ እውነታነት የተረጋገጠ ብሔራዊ መገለጫ ሆኗል።

በዜጎቿ የተቀናጀ ዕውቀት እና ጥረት የተጠናቀቀው ይህ ታላቅ ግድብ ለዘመናት ተጭኖብን የነበረውን የዕርዳታ እና ጥገኝነት አስተሳሰብ በመስበር ኢትዮጵያ በራሷ ብቃት እና አቅም መቆም እንደምትችል ለዓለም ያሳየችበት ታላቅ ድል ነው።

ግድቡ ከ5 ሺህ 150 ሜጋዋት በላይ የኤሌክትሪክ ኃይል በማመንጨት የውስጥ አቅርቦትን ከ50 በመቶ በላይ ከመሸፈኑ ባሻገር፣ ለጎረቤት ሀገራት የኃይል አቅርቦት በመዘርጋት ኢትዮጵያን የምሥራቅ አፍሪካ የኢነርጂ ማዕከል አድርጓታል።

የሕዳሴው ግድብ ፍጻሜ የኃይል ማመንጫ ተቋም ከመሆን ባለፈ ባለፉት አምስት ዓመታት የደረጀውን አዲስ እና ፈጣን የፕሮጀክት ትግበራ አቅም ያበሰረ የመንደርደሪያ ምዕራፍ ነው።

እነሆ ከሕዳሴው በኋላ ያለችው ኢትዮጵያ ግዙፍ እና ፈጣን አቅም የገነባች መሆኗን በተግባር እያሳየች ትገኛለች።

ቀደም ሲል 5 ቢሊዮን ዶላር የሚፈጀውን ታላቁን የሕዳሴ ግድብ ለመገንባት ከዐሥር ዓመታት በላይ ስትታገል የነበረችው ኢትዮጵያ፣ ዛሬ በፈጠረችው ከፍተኛ የአሠራር ቅልጥፍና እና ብሔራዊ የፋይናንስ አቅም በአንድ ጊዜ 30 ቢሊዮን ዶላር የሚፈጁ አዳዲስ ሜጋ ፕሮጀክቶችን የመተግበር ግዙፍ ከፍታ ላይ ደርሳለች።

ይኸውም ከ5 ቢሊዮን ዶላር ነጠላ ፕሮጀክት ትግበራ ወደ 30 ቢሊዮን ዶላር የብዙ ፕሮጀክቶች አስተዳደር የተደረገ የስድስት እጥፍ አቅም ዕድገት እና የቴክኖሎጂ ሽግግር ማሳያ ነው።

በግድቡ ምረቃ ዕለት በጉባ የተበሰሩት እነዚህ ፕሮጀክቶች የኢትዮጵያን ኢንዱስትሪ፣ አቪዬሽን እና ማኅበራዊ ልማት ከመሠረቱ የሚቀይሩ ናቸው።

ሙሉ በሙሉ ሲጠናቀቅ በዓመት 110 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም ያለውና የኢትዮጵያ አየር መንገድን አህጉራዊ መሪነት የሚያጸናው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ፣ የኑክሌር ኃይል ማመንጫ ጥናት፣ እንዲሁም የነዳጅ ገቢ ምርት ወጪን በማስቀረት የኢነርጂ ሉዓላዊነትን የሚያረጋግጡት የተፈጥሮ ጋዝ እና የነዳጅ ማጣሪያ ፋብሪካዎች የዚሁ ግዙፍ አቅም ውጤቶች ናቸው።

በተጨማሪም የግብርናውን ዘርፍ ከውጭ ጥገኝነት ነፃ የሚያወጣው የማዳበሪያ ፋብሪካ ግንባታው እየተፋጠነ ነው። በሚቀጥሉት 5 ዓመታት የሚገነቡት 1.5 ሚሊዮን የመኖሪያ ቤቶች የዜጎችን ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ሕይወት ወደ ላቀ ደረጃ ያሸጋግራሉ።

ከእነዚህ የጉባ ብስራት ፕሮጀክቶች ባሻገር፣ በአዲስ አበባ ተጀምሮ ወደ 75 በላይ ከተሞች የተስፋፋው የኮሪደር ልማት የከተሞችን ምርታማነት እና የሎጂስቲክስ ቅልጥፍና በከፍተኛ ደረጃ ቀይሮታል።

የወልመል፣ የጎዴ እና የቄጦ የመስኖ ግድቦች መጠናቀቅ፣ የገጠር ሞዴል መንደሮች ልማት እና አርሶ አደሩን ሀብት አስይዞ ብድር የሚያገኝበት የግብርና ፋይናንስ ፍኖተ-ካርታ መዘርጋቱ የዚሁ ሁለንተናዊ አቅም አካላት ናቸው።

ከሕዳሴው ግድብ ማጠናቀቅ በኋላ ኢትዮጵያ ያዳበረችው አቅም የኃይል አቅርቦትን ብቻ ሳይሆን ጠንካራ ብሔራዊ የራስ መተማመንን፣ ግዙፍ የፋይናንስ እንቅስቃሴን እና የሜጋ ፕሮጀክቶች ትግበራ ጥበብን ያካተተ ነው።

በአሁኑ ወቅት የተጀመሩት የ30 ቢሊዮን ዶላር ፕሮጀክቶች እና የኮሪደር ልማቶች አዲሷ ኢትዮጵያ በምሥራቅ አፍሪካ የኢኮኖሚ እና የሎጂስቲክስ የበላይነቷን በማያወላውል መሠረት ላይ እየገነባች መሆኗን የሚያረጋግጡ ሕያው ምስክሮች ናቸው።

በለሚ ታደሰ
#ethiopia #ebc #gerd #megaprojects #development #africa #infrastructure

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የየመን ታጣቂዎች ‹‹በ5 ቀን ውስጥ ከ300 በላይ ጥቃት ተፈፅሞብናል›› አሉ፡፡ በየመን የሚንቀሳቀሱትና በኢራን የሚደገፉት የሁቲ ታጣቂዎች ባለፉት አምስት ቀናት ውስጥ ከ300 በላይ ጥቃት እንደተፈፀመባቸው አስታወቁ፡፡ የታጣቂዎቹ ቃል አቀባይ ያህያ ሳሪ ዛሬ በሰጡት መግለጫ እንዳስረዱት የሳኡዲ አረቢያ መንግስት ኤፍ 15 እና ታይፎን ተዋጊ ጀቶችን በመጠቀም ባለፉት 5 ቀናት ውስጥ በየመን የተለያዩ ግዛቶች ድብደባ ፈፅሟል፡፡

ለእነዚህ ከ300 በላይ ለሚሆኑ ጥቃቶች ዛሬ መልስ መስጠታቸውንም አስረድተዋል፡፡ ቃል አቀባዩ በሳኡዲ አረቢያ ደቡባዊ ክፍል በሚገኘው ካሚስ ሙሻይት ከተማ በሚገኝ የአየር ሀይል ጦር ሰፈር ላይ በሚሳኤልና በድሮኖች ጥቃት መፈፀማቸውን አስታውቀዋል፡፡ በዚህ ጥቃትም በአውሮፕላን መጋዘኖችን፣ ራዳሮችን፣ መንደርደሪያዎችን፣ የጥይት ማከማቻዎችንና ሌሎች ወታደራዊ ተቋማትን መምታታቸውን ጠቅሰው በጦር ሰፈሩ ላይ ‹‹ከፍተኛ ኪሳራ ደርሷል›› ብለዋል፡፡

በንጉስ ካሊድ የአየር ሀይል ጦር ሰፈር ላይ ይህ ጥቃት መድረሱን አናዱሉ የዜና አውታር የዘገበ ቢሆንም ቃል አቀባዩ ‹‹ደረሰ›› ስላሉት ጉዳት ግን ከገለልተኛ አካል የተባለ ነገር የለም፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ የካሚስ ሙሻይት ከተማ አስተዳደር በበኩሉ በከተማው ውስጥ ተፈጥሮ የነበረው ‹‹አደጋ›› ማለፉን የጠቀሰ ሲሆን ነዋሪዎች ፎቶና ቪዲዮ ከመቅረፅ እንዲቆጠቡ አሳስቧል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሞንትጎመሪ ካውንቲ አካል በሆነችው እና ጸጥታ በሰፈነባት ታኮማ ፓርክ ከተማ፣ የሰኞው ጠዋት ፀሐይ ብርሃኗን መፈንጠቅ እንደጀመረች ያልታሰበ ክስተት ተፈጠረ። ከጠዋቱ 5 ሰዓት ገደማ፣ በሂዩስተን እና ሮአኖክ ጎዳናዎች መጋጠሚያ ላይ የተሰማው የመኪናዎች መጋጨት የብረት ጩኸት፣ ለከፋ ሰብአዊ አደጋ መንደርደሪያ ብቻ ነበር። የ55 ዓመቱ ነብዩ ተክሉ ገብረ ሚካኤል እና የ47 ዓመቱ አሽከርካሪ በመንገዱ ላይ ያልታሰበ ግጭት ካስተናገዱ በኋላ፣ ሁኔታው ከትራፊክ አደጋነት አልፎ ወደ አሰቃቂ የጥቃት ትዕይንት ተቀየረ። ነብዩ የተባለው ግለሰብ ባልታወቀ ስለታማ ነገር የሌላኛውን አሽከርካሪ አካል ክፉኛ አቆሰለው።

የደም ጅረት በታጀበው በዚህ ድንገተኛ ጥቃት በጠና የቆሰለው የ47 ዓመቱ ተጎጂ፣ በሞት እና በህይወት መካከል ሆኖ በአፋጣኝ ወደ ድንገተኛ አደጋ ህክምና ማዕከል ተወሰደ። በዚያም የህክምና ባለሙያዎች ባደረጉለት የሞት ሽረት ርብርብ እና አስቸኳይ የቀዶ ጥገና ህክምና ህይወቱ ከሞት አፋፍ ልትመለስ ችላለች፤ አሁንም የቅርብ ክትትል አልተለየውም። ይህ በንዲህ እንዳለ፣ የጥቃቱ ፈጻሚ ከስፍራው ተሰውሮ የሸሸ ቢሆንም፣ የህግ አስከባሪዎች የክትትል አይን ግን ሩቅ አልራቀም ነበር።

ቀኖቹ ነጉደው ኦገስት 11 ከቀኑ 8 ሰዓት ላይ፣ ተጠርጣሪው ንብረቶቹን ሸክፎ ከአካባቢው ለመሰወር የመጨረሻ ዝግጅቱን እያደረገ ባለበት ቅጽበት፣ የታኮማ ፓርክ ፖሊሶች በቤቱ ደጃፍ ከተሙ። ያለምንም ግርግር እና የኃይል እርምጃ፣ ለማምለጥ ያሰበው እግሩ ተጠፍንጎ በህግ ቁጥጥር ስር ዋለ።

ወደ ሞንትጎመሪ ካውንቲ ማረፊያ ቤት የተወሰደው ነብዩ ተክሉ፣ አሁን ከባድ የህግ ማዕበል ከፊቱ ተደቅኖበታል። በአንደኛ ደረጃ ግድያ፣ በአንደኛ እና ሁለተኛ ደረጃ የድብደባ ጥቃት፣ እንዲሁም የሰውን ህይወት ቸል በማለት አደጋ ላይ በመጣል ከባድ ወንጀሎች ክስ ተመስርቶበታል።

የፍትህ ፍለጋው ጉዞ ግን ገና አላበቃም። የታኮማ ፓርክ ፖሊስ ዲፓርትመንት የምርመራ መዝገቡን ክፍት አድርጎ፣ ስለዚህ ዘግናኝ ክስተት ቅንጣት ታክል መረጃ ያለው ማንኛውም አካል በስልክ ቁጥር 301-270-1100 ላይ በመደወል፣ የመዝገብ ቁጥር 260034967 በማጣቀስ የዜግነት ግዴታውን እንዲወጣ ጥሪውን አቅርቧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአፋር እና በትግራይ ክልሎች አዋሳኝ በሚገኘው ስትራቴጂካዊው የመጋሌ ተራራ አካባቢ፣ የህወሓት ኃይሎች እና የአካባቢው ታጣቂዎች እያደረጉት ያለው ወታደራዊ እንቅስቃሴ የቀጣናውን ሰላም አደጋ ላይ ጥሎታል። በሁለቱም በኩል ከባድ የጦር መሳሪያዎች መጠመዳቸው እና የምሽግ ቁፋሮዎች መስፋፋታቸው፣ ዳግም የጦርነት እሳት ሊቀጣጠል ይችላል የሚል ከፍተኛ ስጋት ፈጥሯል። መጋሌ ተራራ ለወታደራዊ ዕይታ እና ለከባድ መሳሪያ ጥቃት አመቺ የሆነ ከፍተኛ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ያለው በመሆኑ፣ ሁለቱም ኃይሎች ቦታውን ለመቆጣጠር የሚያደርጉት ፉክክር ውጥረቱን ይበልጥ አባብሶታል።

የአካባቢው ነዋሪዎች እንደሚገልጹት ታጣቂዎቹ ምሽግ በሚቆፍሩበት እና ስትራቴጂካዊ ቦታዎችን ለመያዝ በሚንቀሳቀሱበት ወቅት አልፎ አልፎ የተኩስ ልውውጦች ይሰማሉ። ይህ ወታደራዊ እንቅስቃሴ ማህበረሰቡን በከፍተኛ ድንጋጤ ውስጥ የከተተው ሲሆን፣ የዕለት ተዕለት ኑሮን ክፉኛ አዛብቶታል። ነዋሪዎች ከገበያ እና ከመሰረታዊ እንቅስቃሴዎች በመታቀብ ቤታቸው ውስጥ ለመቀመጥ መገደዳቸው የሁኔታውን አሳሳቢነት ያሳያል። ምንም እንኳን ዛሬ አካባቢው አንፃራዊ መረጋጋት የታየበት እና ሙሉ በሙሉ ጸጥ ያለ ቢሆንም፣ ነዋሪዎቹ ይህንን ጸጥታ "ከማዕበል በፊት ያለ ዝምታ" ሊሆን ይችላል በማለት በከፍተኛ ስጋት እየተመለከቱት ይገኛሉ።

በመጋሌ ተራራ ዙሪያ የሚታየው ይህ ፍጥጫ፣ ከፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት በኋላም ቢሆን የድንበር እና የይገባኛል ጥያቄዎች ምን ያህል በቀላሉ ሊፈነዱ የሚችሉ ፈንጂዎች እንደሆኑ የሚያሳይ ማሳያ ነው። የህወሓት ኃይሎች ከባድ መሳሪያ ይዘው በድንበር አካባቢ አሁንም ድረስ መንቀሳቀሳቸው፣ የትጥቅ ማስፈታት እና የመልሶ ማቋቋም ሂደቱ በሚፈለገው ፍጥነት እና ጥራት እየተካሄደ አለመሆኑን በግልጽ ያመላክታል። በሌላ በኩል "ሃራ መሬት" የተባሉት የአካባቢው ታጣቂዎች የራሳቸውን መከላከያ ለማጠናከር መገደዳቸው፣ የፌደራል መንግስት የጸጥታ ዋስትና ከመስጠት አኳያ ያለበትን ሰፊ ክፍተት ያጋልጣል።

ይህ ያልተፈታ ውጥረት በማንኛውም ሰዓት ወደ ከፋ ግጭት ሊያመራ የሚችልበት እድል ሰፊ ነው። የፌደራል መንግስት እና የሚመለከታቸው አካላት ይህ የጦርነት ደመና ወደ ለየለት እልቂት ከማምራቱ በፊት፣ በአፋጣኝ ጣልቃ ገብተው ውጥረቱን ማርገብ እና ዘላቂ የጸጥታ መፍትሄ ማምጣት ይጠበቅባቸዋል። አለበለዚያ፣ ጦርነት በይፋ ባይከፈትም እንኳ በአካባቢው ህዝብ ላይ እየደረሰ ያለው ስነ-ልቦናዊ እና የኢኮኖሚ መቆም አደጋ በቀጣይ ለሚመጣው ትልቅ ሰብአዊ ቀውስ መንደርደሪያ መሆኑ አይቀርም።

የአፍሪካ ትልቁ አውሮፕላን ማረፊያ ሜጋ-ፕሮጀክት በቁጥሮች
****************

👉🏽12.5 ቢሊዮን ዶላር
የፕሮጀክቱ አጠቃላይ የግንባታ ወጪ

👉🏽110 ሚሊዮን መንገደኞች በዓመት
ከለንደን፣ ዱባይ እና አሜሪካ ታላላቅ አውሮፕላን ማረፊያዎች የበለጠ

👉🏽35 ካሬ ኪ.ሜ
ከለንደኑ ሂትሮው በእጥፍ ይሰፋል

👉🏽4 ሚሊዮን ቶን
በዓመት የሚያስተናግደው የካርጎ መጠን

👉🏽4 (Code 4E)
ግዙፍ አውሮፕላኖች ማስተናገድ የሚችሉ መንደርደሪያዎች

👉🏽80 በመቶ
አውሮፕላን ማረፊያውን እንደ መሸጋገሪያ የሚጠቀሙ መንገደኞች ድርሻ

👉🏽1 ሺህ 900 ሜትር
ከባህር ወለል በላይ ያለው ከፍታ
#ethiopia #ethiopianairlines #bishoftuinternationalairport #ebc

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ‹‹በሞስኮ 1000 ድሮን ስናበር የፑቲን ካልኩሌሽን ይለወጣል›› ሲሉ ዘለንስኪ ገለፁ፡፡ የዩክሬይኑ ፕሬዝደንት ዘለንስኪ ከፋይናንሺያል ታይምስ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ ከሩሲያ ጋር የሚደረገውን ጦርነት ውጤት የሚለውጠው በአየር የበላይነት መያዝ መሆኑን አስታወቁ፡፡

ፕሬዝደንቱ በጦርነቱ በባህር ሀይልና በምድር ጦር ድል መቀዳጀታቸውን ጠቅሰው ወሳኙና ቀጣዩ በአየር ሀይል የበላይነት መቀዳጀት መሆኑን ገልፀዋል፡፡ ሲናገሩም ‹‹በዚህ ጦርነት አሸናፊ የሚሆነው ብልህ እንደሆነ አምናለሁ›› ያሉት ዘለንስኪ ጨምረውም ‹‹በጦር ሜዳ ላይ ጠላት እንዳይንቀሳቀስ ካደረከው በምድር ጦር የበላይነት ይዘህ አቁመኸዋል ማለት ነው፡፡ የሩሲያን መርከቦች በባህር ድሮኖቻችን እንዳይንቀሳቀሱ እንዳደረግነው በባህር ሀይልም የበላይነትን ጨብጠናል፡፡ ስለዚህም አሁን የሚቀረን ሰማዩ ነው›› በማለት አስረድተዋል፡፡

አስከትለውም ‹‹በዚህ በሰማይ ላይ በሚደረግ ውድድር ማን ሰፊ ግዛት አለው የሚለው አይሰራም፡፡ በፊቱንም ተፎካካሪ እንደነበርነው ሁሉ አሁን ወደዚያ ገብተናል›› ካሉ በኋላ ዩክሬይን ረጅም ርቀት ላይ የማጥቃት አቅሟ እየተጠናከረ መምጣቱን ገልፀው አንድ ድክመት እንዳለባት ግን አልሸሸጉም፡፡ እንዳስረዱትም እሱም ፀረ ሚሳኤል መከላከያ ነው፡፡ ፓትሪዮት ፓክ 3 የተሰኙት እነዚህ መከላከያዎች እያጠሯቸው መሆኑን ገልፀዋል፡፡ ሲናገሩም ‹‹አውሮፓ በዚህ ረገድ የምታሳየውን ቸልተኝነት ማቆም አለባት፡፡ ቴክኖሎጂዎችንና የኢንዱስትሪ አቅሟን ከሌሎች አገራት ጋር መጋራት ይኖርባታል፡፡ ምክንያቱም ለሁሉም የሚበቃ ፓትሪዮት ሚሳኤል አይኖርም›› ብለዋል፡፡ ዘለንስኪ እንዳብራሩት ፓትሪዮት ሚሳኤሎችን የምታመርተው አሜሪካ ብቻ ስትሆን ይህ ሚሳኤል በአውሮፓ ውስጥ እንዲመረት ፈቃድ ልትሰጥ ይገባታል፡፡ አውሮፓውያንም ከአሜሪካ ይህንን ፈቃድ ለማግኘት ጥያቄ ማቅረብና መወትወት እንዳለባቸው አሳስበው ዩክሬይን በራሷ መንገድ ለአሜሪካ ጥያቄውን ማቅረቧን አስታውቀዋል፡፡

አገራቸው በክሬሚያ ግዛት ውስጥ የምታደርገውን ረጅም ርቀት ጥቃት እንደምትቀጥል የገለፁት ዘለንስኪ ኢላማቸውም ወታደራዊ ማእከላት፣ የነዳጅ ዴፖዎች፣ የአየር መቃወሚያዎችና የአውሮፕላን መንደርደሪያዎች እንደሚሆኑ አስረድተዋል፡፡ ይህንን የሚያደርጉትም ሩሲያ በሀይል ዘርፍና በወደብ መሰረተ ልማቶቿ ላይ ጥቃት ከደረሰባት በኋላ ወታደራዊ ተቋሞቿን በክሬሚያ ስላሰፈረች መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ በተጨማሪም በዋና ከተማ ሞስኮ ላይ ጥቃት የመቀጠል እቅድ እንዳላቸው ገልፀዋል፡፡ እንደፕሬዝደንቱ ገለፃ የክሬሚሊን መሪው ጥቃቱ ሞስኮና ሴንት ፒትስበርግ እስከሚደርስ ድረስ ብዙም አላሳሰባቸውም ነበር፡፡

ጨምረውም ‹‹ፑቲን ክሬሚሊን በጣም ሩቅ ቦታ እንደሆነ አስቦ ነበር፡፡ ነገር ግን ሞስኮ ውስጥ ጥቃት መፈፀሙን ሲሰማ ስሜቱ እየገባው መጥቷል›› ካሉ በኋላ በቀጣይነት የሚያደርጉት ጥቃት የበለጠ ፑቲን የጦርነቱን እውነታ እንዲጋፈጡ የሚያደርግ መሆኑን ገልፀዋል፡፡ አስከትለውም ‹‹በሞስኮ ላይ በመቶዎች አይደለም በሺህ የሚቆጠሩ ድሮኖችን ስናበር የፑቲን ካልኩሌሽን ይለወጣል፡፡ እኛ ወደሞስኮ እጅግ በቀረብን ቁጥር ጦርነቱን ለማቆም አዲስ ምእራፍ ይከፈታል፡፡ ፑቲንም የራሱን ደህንነት ለመጠበቅ ሲል ሰላምን ይመርጣል›› በማለት አስረድተዋል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ በቢሾፍቱ አቡሰራ እያስገነባ የሚገኘውን ታላቅ የአየር መንገድ ፕሮጀክት ተከትሎ፣ የኢትዮጵያ አየር ኃይል 40 ሚሊዮን ዶላር በማውጣት አዲስ መንደርደሪያ ለመገንባት መገደዱ ታውቋል።

በግንባታ ላይ የሚገኘው ታላቁ የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ እና የኢትዮጵያ አየር ኃይል በአንድ ከተማ ላይ መገኘታቸው፣ ፕሮጀክቱ ከተጠነሰሰበት ጊዜ ጀምሮ በርካታ ጥያቄዎችን ሲያስነሳ መቆየቱ ይታወቃል። በተለይም ግዙፍ አውሮፕላን ማረፊያ እና ተዋጊ ጄቶች የሚበሩበት ወታደራዊ ይዞታ በአንድ የአየር ክልል ውስጥ እንዴት ሊዘወሩ ይችላሉ? የሚለው ጥያቄ የብዙዎች ስጋት ነበር።

ይህንን ሊከሰት የሚችለውን ቴክኒካዊ ተግዳሮት አስቀድሞ በመለየት፣ መንግስት እና አማካሪ ድርጅቶቹ የአየር ኃይሉን ስራ ሳይገታ አዲሱን አውሮፕላን ማረፊያ ለመገንባት የሚያስችል የ40 ሚሊዮን ዶላር መፍትሄ በቅድመ ጥናቱ አካትተዋል። ይህ 40 ሚሊዮን ዶላር በዋነኝነት ለአዲሱ ወታደራዊ መንደርደሪያ ግንባታ፣ ለበረራ መቆጣጠሪያ ቴክኖሎጂዎች ዝርጋታ እና የአየር ኃይሉን ይዞታ ከአዲሱ አየር መንገድ ጋር ለማጣጣም ለሚከናወኑ የመሠረተ ልማት ማሻሻያዎች የሚውል ነው።

ይህ ሲሆን ሁለቱም ተቋማት አውሮፕላኖቻቸውን በተመሳሳይ አቅጣጫ ማስነሳትና ማሳረፍ ስለሚችሉ፣ በአውሮፕላኖች መካከል ሊፈጠር የሚችለውን የመጋጨት ስጋት ይቀንሳል። በተጨማሪም የአየር ትራፊክ ቁጥጥሩን ቀላል፣ ግልጽ እና ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን ያደርገዋል።

Seledadotio
Seledadotio

"የኢራን ዩራኒየም ካልጠፋ ጦርነቱ አያበቃም"
#ethiopia | ​የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ፣ ከመካከለኛው ምስራቅ ባሻገር መላውን ዓለም ሊያሳስብ የሚችል ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ሰንዝረዋል።

እንደ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ገለጻ፣ እስራኤል ከኢራን ጋር የገባችበት ወታደራዊና ዲፕሎማሲያዊ ፍጥጫ "መቋጫ አግኝቷል" ብሎ ማሰብ ስህተት ነው።

​ኔታንያሁ ለሲ.ቢ.ኤስ (CBS) «60 Minutes» ፕሮግራም በሰጡት ቃለ-መጠይቅ፣ የጦርነቱን ማብቂያ ከአንድ ወሳኝ ቅድመ-ሁኔታ ጋር አያይዘውታል። ይህም በኢራን እጅ የሚገኘው የበለጸገ ዩራኒየም ሙሉ በሙሉ መወገድ ነው።

የቴህራን የኒውክሌር መርሃ-ግብር ለቀጠናው ብቻ ሳይሆን ለእስራኤል ህልውና ቀዳሚው ስጋት መሆኑን ገልጸዋል።
​
ምንም እንኳን የተለያዩ የተኩስ አቁም ጥረቶች ቢኖሩም፣ እስራኤል ግን መከላከያዋን ከማጠናከርና ለጥቃት ከመዘጋጀት ወደኋላ እንደማትል አስታውቀዋል።
​
ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ በኢራን ላይ የሚደረገውን ጫና እንዲያበረታታና የኒውክሌር ምኞቷን እንዲገታ በድጋሚ ጥሪ አቅርበዋል።
​
​ይህ የኔታንያሁ ንግግር የመጣው በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለው ወታደራዊ ፍጥጫ ወደ አደገኛ ደረጃ በተሸጋገረበት እና ቀጠናዊ አለመረጋጋት በጨመረበት ወቅት ነው።

እስራኤል "ጦርነቱ አልተቋጨም" ማለቷ፣ ወደፊት በኢራን የኒውክሌር ተቋማት ላይ ሊሰነዘሩ ለሚችሉ እርምጃዎች እንደ መንደርደሪያ ሊታይ ይችላል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu
​#እስራኤል #ኢራን #ኔታንያሁ #ኒውክሌር #መካከለኛው_ምስራቅ #ዜና #ዓለም_አቀፍ_ፖለቲካ

ቻይና በኤሌክትሪክ እና በነዳጅ የሚሰራውን አውሮፕላን በስኬት አበረረች
*************

ቻይና በአየር ትራንስፖርት ቴክኖሎጂ ዘርፍ ዓለምን የሚያስደንቅ ታላቅ እርምጃ በመውሰድ በዓለም የመጀመሪያው የሆነውንና በኤሌክትሪክ እና በነዳጅ ኃይል የሚሰራ አነስተኛ የመንገደኞች አውሮፕላን የሙከራ በረራ በስኬት አከናውናለች።

ይህ አውሮፕላን የመጀመሪያ በረራውን በኤሌክትሪክ እና በነዳጅ ጥምረት ያከናወነ ሲሆን ይህም የዓለም አቀፉን የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ወደ አዲስ ምዕራፍ የሚያሸጋግር ስኬት ሆኖ ተመዝግቧል።

ይህ እጅግ ዘመናዊ አውሮፕላን ሦስት ቶን የሚመዝን የመነሻ ክብደት ያለው ሲሆን እስከ 600 ኪሎ ግራም ጭነት የመሸከም ከፍተኛ አቅም አለው።

በተጨማሪም በአንድ የበረራ ጉዞ እስከ 1 ሺህ ኪሎ ሜትር ርቀት የሚሸፍን ሲሆን ይህም በአሁኑ ወቅት በዓለም ላይ በሙከራ ላይ ካሉ በባትሪ ብቻ ከሚሰሩ መሰል አውሮፕላኖች ጋር ሲነጻጸር ረጅም ርቀት መጓዝ የሚችል ያደርገዋል።

የኤሌክትሪክ እና የነዳጅ ኃይልን በአንድነት መጠቀሙ የበረራ ጊዜን ከማራዘሙ ባለፈ በከባድ ጭነትና በረጅም ርቀት ጉዞዎች ላይ የሚታየውን የኃይል እጥረት ስጋት ሙሉ በሙሉ የሚቀረፍ ይሆናል ተብሏል።

የቻይናው ፒፕልስ ዴይሊ እንደዘገበው፣ አውሮፕላኑ እንደ ሄሊኮፕተር በቀጥታ ወደ ላይ መነሳትና ማረፍ የሚችል በመሆኑ ረጅም የመንደርደሪያ ሜዳ አያስፈልገውም፤ ይህም በትልልቅ ከተሞች ውስጥ የአየር ታክሲ አገልግሎትን ለማስፋፋትና ለከተማ ትራንስፖርት ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል።

ቴክኖሎጂው ለአደጋ ጊዜ እርዳታ፣ ለሕክምና አገልግሎት፣ ለቱሪዝምና ለጭነት ማጓጓዣ ተስማሚ ሲሆን የካርቦን ልቀትንና የድምጽ ብክለትን በመቀነስ የአካባቢ ጥበቃን ታሳቢ ያደረገ ነው።

ቻይና በአቪዬሽን ቴክኖሎጂ በፍጥነት እየገሰገሰች መሆኑን ያሳየው ይህ ፕሮጀክት የወደፊቱ የአየር ትራንስፖርት ይበልጥ ፈጣንና ዘመናዊ እንደሚሆን አመላካች ሆኗል።

በሀብተሚካኤል ክፍሉ
#evtol #hybridaircraft #ethiopianbroadcastingcorporation #china #futureaviation

ከፍተኛ የመራጮች ቁጥር የተመዘገበበት 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ
********************

በኢትዮጵያ እስካሁን ከተደረጉት ስድስት ጠቅላላ ምርጫዎች በተለየ መልኩ በዘንድሮው ጠቅላላ ምርጫ 50.5 ሚሊዮን ዜጎች ይበጀናል የሚሉትን ለመምረጥ የምርጫ ካርዳቸውን ወስደዋል።

ይህ ከፍተኛ ቁጥር የህዝብን የልብ መሻት፣ የተቋማትን ጥንካሬ እና የሀገርን ቀጣይ አቅጣጫ የሚወስን ታላቅ ሁነት ከፊታችን መኖሩን ያመላከተ ነው።

7ኛው ጠቅላላ ምርጫ ሚሊዮኖች የተሳተፉበትን የ1987ቱን ጠቅላላ ምርጫ ጨምሮ ካለፉት 6 ጠቅላላ ምርጫዎች ጋር ሲነጻጸር ከፍተኛ ልዩነት የታየበት ነው።

የ1992ቱ ጠቅላላ ምርጫ 21.6 ሚሊዮን ዜጎችን ያሳተፈ ሲሆን፣ ለ1997ቱ ጠቅላላ ምርጫ መንደርደሪያ የሆኑ አበይት ጉዳዮች የተስተዋሉበት ነበር።

የ1997ቱ ጠቅላላ ምርጫ በመራጮች ቁጥር ከ1992ቱ ጠቅላላ ምርጫ በ26 በመቶ ከፍ ያለ ነበር።

በ2002 እና በ2007 የተካሔዱት ጠቅላላ ምርጫዎችም ከፍተኛ የመራጮች ቁጥር ዕድገት የታየባቸው ሲሆኑ፣ ለ2013ቱ ጠቅላላ ምርጫ ደግሞ 38.4 ሚሊዮን መራጮች ተመዝግበው ነበር።

በዘመናት ውስጥ እያደገ የመጣው የመራጮች ቁጥር በዘንድሮው የ2018 7ኛ ጠቅላላ ምርጫ ደግሞ ከፍተኛ ጭማሪ በማሳየት 50.5 ሚሊዮን ደርሷል።

የዘንድሮውን የመራጮች ምዝገባ ልዩ የሚያደርገው ሌላው ነገር፣ ለመጀመሪያ ጊዜ በዲጂታል አማራጭ 5.5 ሚሊዮን መራጮች ለምርጫው መመዝገባቸው ነው።

በሔዋን ጌታቸው
#ethiopia #generalelections #voterregistration #ebc

Abebe Tilahun culture & Sport:
ለፈረንጅ ሚስቶች የቆመች ሐውልት‼️
የመጽሐፉ ርዕስ፦ የፈረንጅ ሚስት
ደራሲት፦ እስከዳር ግርማይ
የገጽ ብዛት ፦ 119
የመጽሐፉ ዋጋ ፦ 150 ብር
እትም፦ 3ኛ /2017 ዓ.ም
ዘውግ፦ ግለ ማስታወሻ (Memoir)+
አርታኢያን፦ ደራሲ ኃይለመለኮት መዋዕል እና አርቲስት አዜብ ወርቁ

👉መንደርደሪያ
ካርል ሮጀርስ (Carl Rogers) የተባለው ታዋቂው አሜሪካዊ የሥነ-ልቦና ባለሙያ "On Becoming a Person" በተሰኘ መጽሐፉ ላይ በሰዎች መካከል ያለውን ጥልቅ ግንኙነት በማጥናት እንዲህ ይላል። ​“What is most personal is most universal.” ፦ “እጅግ ሲበዛ ግላዊ የሆነው ነገር፣ እጅግ ሲበዛ ዓለማቀፋዊ ነው።”

ግለ-ማስታወሻ (Memoir)፤ ከሕይወት ውስጥ አንድን ወሳኝ ክስተት፣ ስሜት ወይም ጭብጥ (Theme) መርጦ ይተነትናል። ትኩረቱ "ከገጠመኝ ነገር ምን ተማርኩ? ምን ተሰማኝ?" የሚል ነው። በሌላ አነጋገር ግለ-ማስታወሻ ከታሪክ ይልቅ ትርጓሜና ስሜት ላይ ያተኩራል።

አንድ ሰው ለብቻው የሚሰማው፣ ለሌላ ሰው ለመናገር የሚፈራው ወይም "እኔ ብቻ ነኝ እንዲህ የሚሰማኝ" ብሎ የሚያስበው የግል ስሜት (ለምሳሌ፦ የፍርሃት፣ የብቸኝነት ስሜት፣ ወይም የናፍቆት፣ የመበሳጨትና የመብከንከን ስሜት) በሚገርም ሁኔታ ሌሎች ሰዎችም በውስጣቸው የሚሰማቸው ነው።

​ስለሆነም ጸሐፊዋ እስከዳር ስለ ራሷና በዙሪያዋ ስላሉ ተመሳሳይ ሰዎች እጅግ ጥብቅና ግላዊ የሆኑ ጉዳዮችን በሐቀኝነት ስትናገር፣ በዓለም ዙሪያ ያሉ ሰዎች በታሪኳ ውስጥ የራሳቸውን ስሜት አግኝተውታል። የሥነ-ልቦና ጠበብት አንድ ሰው ወደ ራሱ ማንነት (Inner self) በጥልቀት በወረደ ቁጥር፣ ከግል ማንነቱ ባለፈ የሰው ልጅን የጋራ ማንነት (Collective Human Experience) ያገኛል ብለው ያምናሉና በፈረንጅ ሚስት የሆነውም ይሄው ነው።

ሌላኛው ​ጄምስ ጆይስ (James Joyce)የተባለ ምሁር "በተለየው (in the particular) ውስጥ ሁልጊዜም ዓለማቀፋዊውን (the universal) ነገር እናገኛለን።" በማለት በሥነ-ጽሑፍ ሥራዎቹ የግል ተሞክሮን ማዕከል ማድረጉን ገልጿል። እንዲሁም ​ራልፍ ዋልዶ ኤመርሰን (Ralph Waldo Emerson) "በገዛ ልብህ ውስጥ የምታምነው እውነት ለሁሉም ሰዎች እውነት ነው።" በሚል ሀሳብ ተመሳሳይ ፍልስፍናን አራምዷል።

​በአጠቃላይ አባባሉ "የሰው ልጅ ስሜትና ተፈጥሮ በየትኛውም ቦታ አንድ ነው" የሚለውን መሠረታዊ እውነት የሚያሳይ ነው። የፈረንጅ ሚስት የሚለው ግለ-ማስታወሻ በራስ ሕይወት መስኮትነት ዓለምን የማሳያ ጥበብ ሆኖ ብቅ ብሏል። ጸሐፊዋ በራሷ ሕይወት ውስጥ ያለውን ትርጉም ስትፈልግ፣ አንባቢው ደግሞ በጸሐፊው ታሪክ ውስጥ የራሱንና የማኅበረሰቡን ሕይወት ያያል፣ ይታዘባል።

የፈረንጅ ሚስት
👉ግላዊና ዓለማቀፋዊ ሀሳብ፤ ​ጸሐፊዋ ስለ ራሷ ብቻ ስታወራ ለአንባቢው አሰልቺ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን በግል ሕይወቷ በፈረንጅ ሚስትነቷ፣ በኢትዮጵያዊነቷ፣ የደረሰባትን ሐዘን፣ ፍቅር፣ ክህደት ወይም መገለል በሐቀኝነት ስለገለጠችው፣ አንባቢያን በራሳቸው ሕይወት ውስጥ ተመሳሳይ ስሜት አጋጥሟቸው ስለሚያውቅ ከጸሐፊዋ ጋር፣ እንደግል በሀሳብ፣ እንደማኅበረሰብ በአባልነት ይቆራኛሉ።

ሰው ​ወደ ራሱ ውስጠት በጥልቀት በቆፈረ ቁጥር፣ የሁሉንም ሰው የጋራ ምንጭ ያገኛል። የራስን እውነተኛ ስሜት፣ ስቃይ እና ደስታ መፈለግ እና እዚያ ጥልቀት ላይ ሲደርሱ የምናገኘው ራስን ብቻ ሳይሆን መላውን የሰው ልጅ የሚያገናኘውን የጋራ ክር ነው። ለዚህ ነው ግላዊ ማስታወሻዎች (Memoirs) በሚገባ ተቆፍረው ሲጻፉ ዓለምን ሁሉ የመንካት አቅም የሚኖራቸው።

በሥነ-ጽሑፍ እና በፈጠራ ድርሰት ዓለም ውስጥ በስፋት የምትታወቀው አሜሪካዊት ጸሐፊ ማያ አንጄሉ (Maya Angelou) ​“In the particular is contained the universal.” ፦ በተለየው/በግል ታሪክ ውስጥ፣ ዓለማቀፋዊው እውነት ይገኛል። ብላለች ።

ይህች የፈረንጅ ሚስት መጽሐፍ ከኢትዮጵያዊ ወንድ ውጭ ላገባችሁ ቀወል ስም የፈረንጅ ሚስት ለምትባሉ ሁሉ ሴቶች የቆመች ቅልብጭ ያለች ሐውልት ናት።

👉​በፈረንጅ ሚስት መጽሐፍ ውስጥ ፤

​ሐቀኝነት (Honesty)አለ፦ ግለ-ማስታወሻ ጸሐፊዋ ራሷን ብቻ ያሞግሰችበት ሳይሆን፣ ድክመትና ስህተቶችንም ጭምር የገለጥችበት መጽሐፍ ነው። ሐቀኝነት ከሌለ አንባቢው በታሪኩ አይመሰጥም።
የራስ መተማመኗን ፈረንጅ የማግባት ውጤት ሲያደርጉት፤ ሐበሻ ብታገባ ኖሮ በዚህ የራስ መተማመኗ ድሮ እንደሚፈታት ሲያሙላት በስላቅ ሐቋን ትጠይቃለች።

"እውነት የሀገሬ ሴቶች ታዋቂ፣ ተጽዕኖ ፈጣሪ እና በራሳችሁ
የምትተማመኑ ከሆናችሁ ትዳራችሁ አይጸናም?
​ደመወዛችሁ ከባለቤታችሁ ደመወዝ ሲበልጥ፣ ሥልጣናችሁ ከትዳራችሁ በላይ ሲገዝፍ ትፋታላችሁ?
ወይስ ትዳራችሁን መርጣችሁ፣ የመጣላችሁን ዕድል አሳልፋችሁ ለወንድ እና ላላገቡ ሴቶች ትሰጣላችሁ?
​የሀገሬ ወንዶችስ? ​በሥራ፣ በደመወዝ ወይም በሥልጣን የምትበልጣችሁን ሴት ማግባት ትፈራላችሁ እንዴ?"
መልስ አትፈልግም።

ይልቁንስ ደራሲዋ ጥያቄዎቹን የምታቀርበው ምላሽ ፈልጋ ሳይሆን፣ ማኅበረሰቡን በመስታወት ፊት አቁማ ራሱን እንዲታዘብ ለማድረግ ነው።

​ጭብጥ (Theme)አለ፦ ታሪኳ የሚሽከረከርበት አንድ ማዕከላዊ እውነት አለው ። ማዕከላዊ እውነቷ በማኅበረሰባችን ዘንድ ለፈረንጅ ሚስት ያለውን ስሁት አመለካከት ማረም፣ እውነቷንና ጽናቷን በመግለጽ ማንነቷን ማሳየት ነው። ለእያንዳንዱ ገጠመኟ በተግባር የተፈጸመ ምሳሌ ያልደበዘዘ ትውስታ ተቀምጧል ።

በማኅበረሰባችን ዘንድ የፈረንጅ ሚስትን ከሚያራክስበት ዝቅጠታዊ ልማድ የባሰ የሀብታም ቅምጥን የሚያሞግስበትና የሚያከብርበት የስብእና ንጥፈት እንዴት እንዳብከነከናት በሚቆጠቁጥ መልኩ የማዕከላዊ ጭብጡ ማጠንጠኛ ሆኗል ።
ደሞ ለምን ፈረንጅ አገባሽ ? እያሉ የጅል ጥያቄ ለሚጠይቁ አድርቅ ጋዜጠኞች ጥያቄን በጥያቄ በመመለስ በጥያቄያቸው እንዲያፍሩ የምታደርግበት ጥበብ የፈረንጁ ባሏ ምክርና የጭብጧ ማጠናከሪያ ነበር።

"ባለቤቴ ሁል ጊዜ የማይደረስ ጥያቄ ለሚጠይቅሽ ሰው፤ የጠየቀሽን ጥያቄ መልሰሽ ራሱን ጠይቂው። መልሱ ካላጠገበሽ ምን ማለትህ ነው? ብለሽ ይበልጥ እንዲያብራራልሽ እንደገና ጠይቂው። ስህተቱን
እስኪረዳው ተፋተኚው። እንደዚህ ዐይነት ሰዎች ከአምስት
ጥያቄዎች በላይ መመለስ አይችሉም፤ የሚለኝን ሳስበው ተግባራዊ እያደረግኩ።" ትለናለች። (ገጽ34)

​ጥበባዊ አቀራረብ አለ፦ ምንም እንኳን እውነተኛ ታሪክ ቢሆንም፣ እንደ ልብ-ወለድ (Fiction) የታሪክ አወቃቀር፣ ገጸ-ባህሪያት አሳሳል እና የቃላት ምርጫ (Imagery) ተጠቀማለች። እንደ ገጸ ባሕርይ ራሷን እና በዙሪያዋ ያሉ ተመሳሳይ ሕይወት የሚጋሩ ወዳጆቿን፣ ቤተሰቦቿን እና በመንገዷ የገጠሟትን አካታለች። የታሪክ አወቃቀሩ ከአንዱ የሕይወት ገጠመኝ ወደ ሌላኛው የሕይወት ገጠመኝ እየተሻገረች፣ በትውስታ እያጀበች በምሳሌ አዋቅራ የልቧን እውነት የሕይወቷን ትርክት ቀንጭባ አቅርባዋለች።

የቃላት አመራረጧ ትኩሳቷን በመግለጥ እንደ እሳት የሚጋረፉ ፣ ስታዝን የሚለዝቡ፣ ስትቆጣ የሚንጣጡ ቃላት ናቸው።
ለምሳሌ የሀብታም ቅምጥን የገለጠችበትን ቃላት ተመልከቱ፦ "የሀብታም ቅምጥ የከተማው ሁሉ ወንድ የሚመኛት፣ ያሳደጓት የሰፈር ጎረምሶች ዓይናቸው እያየ ለባለጸጋ አሳልፈው በመስጠታቸው የሚቆጩባት፣ ዘመድ አዝማዶቿ የእሷ ስኬት የልጆቻቸው ባለመሆኑ የሚቀኑባት፣ የሰፈሩ ሰዎች ለአቅመ ሔዋን ላልደረሱ ልጆቻቸው "አርአያነቷን" እንዲከተሉ ጀብዳቸውን የሚነግሩላት፤ በየቦታው ትንሽዬ "ፈጣሪ" ሆና ብዙ "ደቀ መዛሙርት" ያፈራች ሴት ናት።" (ገጽ 27)

ውስጣዊ ሙግት (Internal Dialogue/ አለ፦ በሆነባት በተደረገባት ነገር ብቻ ሳይሆን፤ የወጣችበት ማኅበረሰብ ግንዛቤ ባለበት ቆሞ መቅረት ጭምር ሲያብሰከስካት ፤ እንደግል መብቷን፣ እንደማኅበረሰብ ውበቷን ስትገፈፍ የምትናገራቸው ቃላት የውስጧን መብከንከን ይገልጻሉ።

"የማዝነው፤ ማኅበረሰባችን በየመንገዱ መሰደቧን እንዳላየ እንዳልሰማ ሆኖ ስለሚያልፋት ብቻ አይደለም ። ከሐበሻ ወንድ ወጭ ሲሆን በፍቅር የማትወድቅ፣ ከሀገሯ ቋንቋ በቀር የፍቅር ቃላት የማትሰማ፣ ጠረን ለምዳ የማትሸነፍ ናት፤ ብለው በመወሰናቸውና የስሜት ሕዋሳቷ ለሌላ ሀገር ዜጋም ቢሆን እንደሚሠሩ ባለማወቃቸውም እንጂ!" (ገጽ16)

"ውጭ ሀገር ስንኖር አለመከበራችን በምንም መልኩ ልክ አይደለም፤ በሰው ሀገር ስንከፋ የሚሰማን ስሜት ፣ ከራሳችን ሀገር ከሚደርስብን የጥቃት ስሜት ጋር ካነጻጸርነው ግን፣ የሕመሙ ክብደት በሰው ሀገር
ሲሆን ይቀንሳል።
​ሀገር ያስከፋን ጊዜ ግን ወዴት አቤት ይባላል? የራስ ሕዝብስ ለማን ይከሰሳል?" እያለች ምሯን ትናገራለች።

እናቴ አሳዛኝና አንጀት ቆራጭ ነገሮች ሲገጥሟት፦ "ከቀላድም ባይረዝም ከመጫኛም ባይበልጥ፤
አንጀት ያልቅ የለም ወይ ሲቆረጥ ሲቆረጥ።" ትላለች ።
የማኅበረሰባዊ መገፋት አንጀት ይቆርጣል ፤ አይመልሰኝ አሰኝቶ ድንጋይ ያስወረውራል። በጊዜ ሊታረም ከዘመኑ ጋርም ሊዘምን የሚገባ እንጅ የምናጌጥበት ነውር መሆን የለበትም ።
👉በፈረንጅ ሚስት መጽሐፍ
​ደራሲዋ እስከዳር ግርማይና መሰል የፈረንጅ ሚስቶች ያለፈና ያለን ቁስል በቃላት አስጊጣ በመግለጧ ግላዊ እፎይታ ፣ ሕሊናዊ ፈውስ አግኝተውበታል፤ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ ።
​
​በመሰል ፈተና ውስጥ ያሉ ሰዎች የግለ ማስታወሻዎቹን ሂደትና መፍትሔ አይተው ተስፋ የሚሰጥ ትምህርት ያገኛሉ። በማኅበረሰባዊ ሂሷም ብዙዎች ራሳቸውን እንዲታዘቡ ራሳቸውን እንዲመረምሩና እንዲታረሙ ኮርኩራለች።

​እስከዳር በራሷ የተወሰነ ዘመንና ማኅበረሰብ ውስጥ ለፈረንጅ ሚስት የነበረን አመለካከት ለትውልድ በማስተላለፍ የታሪክ ምስክር በመሆን፤ ለፈረንጅ ሚስቶች ሐውልት አቁማለች።

ማጠቃለያ
ደራሲ እስከዳር ግርማይ በመጽሐፏ ውስጥ 'የፈረንጅ ሚስት' የሚለውን ስም ከስድብነት ወደ ማንነት (Identity)፣ ከማንነትም ወደ ተጋድሎ (Resistance) ቀይራዋለች። ይህ መጽሐፍ የአንድን ግለሰብ ሕይወት ብቻ ሳይሆን፣ የኢትዮጵያዊነትን እና የዘመናዊነትን (Modernity) ግጭት፣ እንዲሁም የሴትነትን ነፃነት የሚፈትን፣ ማኅበረሰባዊ ሕጸፅን ነቅሶ የሚያሳይ መስታወት ነው።

👉​እስከዬ አሁንም ያላወጣሽው ብዙ ግላዊ "የመሬማውያን ጉዳይ" አለና በጥልቀት ቆፍረሽ ታወጭው ዘንድ አደራ እላለሁ 🙏
👉የፈረንጅ ሚስት በዶክመንተሪ ቢዘጋጅ ደግሞ ከንባብ የራቀውና የስድብ መጋዘን ከሆነው የማኅበረሰብ ክፍል ውስጥ በእጁ ላይ ገብተሽ ትነግሪዋለሽ። የፈረንጅ ሚስት ማለት በምን የሕይወት ሸለቆ ውስጥ አልፋ ምርጫዋን የምታስከብር እንደሆነች ታሳያቸዋለሽ።

የሀብከ ብርሃኔ ጥላሁን

የሪል ስቴት አልሚዎች ማህበር የዘርፉን ተዓማኒነት ለማረጋገጥ እየሰራ መሆኑን ገለጸ

​#ethiopia | ​በኢትዮጵያ ውስጥ ከ3 ሺህ በላይ የሪል ስቴት አልሚዎች እንዳሉ ቢገመትም በማህበር የታቀፉት 100 ያህሉ ብቻ መሆናቸው የተገለጸ ሲሆን ይህን ክፍተት ለመሙላትና የዘርፉን ችግሮች በጋራ ለመፍታት የሚያስችል የቀጠናዊ ጉባኤ በአዲስ አበባ ተካሂዷል።

የኢትዮጵያ ሪል ስቴት አልሚዎች ማህበር የተመሰረተበትን አንደኛ ዓመት በማስመልከት ባከናወነው በዚህ ጉባኤ ላይ በዘርፉ የሚታዩ የፖሊሲና የህግ ማዕቀፍ ክፍተቶችን ከመንግስት ጋር በመነጋገር ለማሻሻል ግብ መቀመጡ ተመላክቷል።

​የማህበሩ የፖሊሲ ጥናትና አድቮኬሲ ክፍል ሃላፊ አቶ ሲሳይ ዘነበ እንደገለጹት ማህበሩ የአባላቱን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥና የግንባታ ግብዓቶችን በጋራ ለማቅረብ እየሰራ ሲሆን አሁን የተካሄደው የምስራቅ አፍሪካ ሪል ስቴት ቀጠናዊ ጉባኤም በየዓመቱ ለሚካሄደው አህጉራዊ ኮንፈረንስ እንደ መንደርደሪያ የሚያገለግል ነው።

​በሌላ በኩል የማህበሩ የቦርድ አባልና የቴምር ሪል ስቴት ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ጃፈር መሐመድ በዘርፉ የጠፋውን ተዓማኒነት ለመመለስና ከመስመር የወጡ አሰራሮችን ለማስተካከል በትኩረት እየተሰራ መሆኑን አስታውቀዋል።

ማህበሩ ከንግድ ምክር ቤት ጋር በመተባበር የግልግል ዳኝነት በማቋቋም የቀድሞ ቅሬታዎችን ለመፍታት እየሞከረ ሲሆን ደንበኞች በማስታወቂያ ጋጋታ ሳይታለሉ የአልሚዎችን ታሪክና አቅም አይተው እንዲገዙ ግንዛቤ የመፍጠር ስራ እየተከናወነ ይገኛል።

​የቤት ዋጋን ስታንዳርድ ለማስያዝ የጥናት ስራዎች እየተሰሩ መሆኑን የጠቀሱት አቶ ጃፈር ወደፊት የግንባታ ጊዜንና ጥራትን የሚያረጋግጡ የመንግስት ህጎች ሲጸድቁ በዘርፉ የሚታየው መዘግየትና አለመተማመን እንደሚቀረፍ ያላቸውን ተስፋ ገልጸዋል።

በመጨረሻም አልሚዎች ወደ ማህበሩ በመቀላቀል ለሀገር ኢኮኖሚና ለዘርፉ እድገት የበኩላቸውን እንዲወጡ በውይይቱ መድረክ ላይ ጥሪ ቀርቧል።

ጌትነት ተመስገን
📷 ከበደ መክብብ
Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ

የእስራት ቅጣት ስለሚገደብበት የሕግ አግባብ

የጸሁፉ መንደርደሪያ #ethiopia | የዚህ ጹሁፍ ዋና መነሻው በኢፊድሪ ወንጀል ህግ መሠረት አንድ ተከሳሽ ሲፈረድበት የእስራት ቅጣቱ ከህጻናት መብቶች አንጻር በኢፊድሪ ህገመንግስት፣በአለምአቀፍ እና የአፍሪካ ስምምነቶች ኢትዮጲያ ካጸደቀቻቸው፣ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አስገዳጅ የህግ ትርጉም አንጻር ህጻናት ልጆችን የሚያስተዳድሩ ህጻናት በፍርድ ጥፋተኛ ሲባሉ የእስራት ቅጣት ሲተላለፍባቸው በገደብ ህጎች ፈቅደው ሳለ ከዚህ በተለየ ገደብ በመከልከል በሚተላለፉ የቅጣት ውሳኔዎች ላይ በተመለከተ ሙያዊ እወቀትና ልምዳቸውን
ሊያካፍሉ የቀረበ ጽሁፍ ነው።

1. የኢፊድሪ ህገመንግስት ፣ አለምአቀፍ ፥አፍሪካ ቻርተር፣ ህግ ስምምነት ለፍርደኞች ቅጣትን ለመገደብ ከህጻናት መብት አንጻር.....

የሕገ መንግስቱ አንቀጽ 36(2)፣ ኢትዮጵያ ያጸደቀችው (የጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ ቁጥር 44/25) የህጻናት መብቶች ኮንቬንሽን አንቀጽ 3፣ 7ና 9፣ እና የአፍሪካ የሕጻናት መብቶችና ደህንነት ቻርተር አንቀጽ 4 መሠረት ፍርድ ቤቶች ሕጻናትን የሚመለከቱ እርምጃዎች በሚወሰድበት ጊዜ ሁሉ የህጻናትን ደህንነት በቀደምትነት እግንዛቤ ውስጥ በማስገባት መመልከት አለባቸው፡፡ ስለዚህ ፍ/ቤቶች ሕፃናት ነክ ውሳኔዎችን ሲወሰኑ ለሕፃናት ጥቅምና ደኅንነት ቅድሚያ በመስጠት የሕግ ግዴታቸውን መወጣት ይጠበቅባቸዋል፡፡ በመሆኑም ፍ/ቤቶች የእስራት ቅጣት አፈጻጸም ላይ በሚወስኑበት ጊዜ በህጻናት ልጆች ላይ የሚያስከትለውን ቁሳዊና ስነ-ልቦናዊ ጫናና ተጽዕኖ በቀደምትነት እግንዛቤ ውስጥ ማስገባት ይኖርባቸዋል፡፡ እንዲሁም በሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 36(1)(ሐ)፣ የህጻናት መብቶች ኮንቬንሽን እና የአፍሪካ የሕጻናት መብቶችና ደህንነት ቻርተር አንቀጽ 19 መሠረት ሕፃናት የወላጅ እንክብካቤና ጥበቃ የማግኘት እንደዚሁም በተቻለ ጊዜ ሁሉ ከወላጆቻቸው ጋር የመኖር መብት አላቸው፡፡

2. የኢፊድሪ ወንጀል ህግ ምን ይላል?

ስለዚህ ፍ/ቤት ሕፃናቱ የተሻለ ጥቅም ሲል አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት ካልወሰነ በቀር ሕፃናት ልጆች ከፍላጐታቸው ውጪ ከወላጆቻቸው ያለ መለየት መሠረታዊ መብት አላቸው፡፡ ይህም መብት በወ/ሕ/አ 194 መሠረት ቅጣት እንዳይገደብ ማድረግ የሚያስችሉ ሁኔታዎች ስለመኖራቸው ካልተረጋገጠ በቀር ሊነፈግ አይገባውም። ይህንንም የተባበሩት መንግሰታት የዕጾችና ወንጀል ቢሮ ይፋዊ አቋም የሚያጠናክረው ሲሆን ህጻናት የወላጆቻቸውን እንክብካቤ የማግኘት መብት እና ህጻናትን ከወላጆቻቸው መለየት ለሕጻናቱ ደህንነት አስፈላጊ እንደሆነ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ካልተወሰነ በቀር ህጻናት ከወላጆቻቸው ያለ መለየት መብት አላቸው፡፡

3. የህጻናት ልዩ ጥቅም/best interest of child
/በተጨማሪም፣ በህገ መንግስቱ አንቀፅ 13(2) መሠረት በሕገ መንግስቱ የተዘረዘሩት መሰረታዊ መብቶችና ነፃነቶች ድንጋጌዎች ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ሰብአዊ መብቶች ስምምነቶች ጋር በተጣጣመ መንገድ መተርጎም የሚገባቸው ስለሆነ የሕጻናት የቀደምትነት መብትን በዚሁ አግባብ በመተርጎም በሀገራችን ተፈጻሚ ማድረግ ይገባል፡፡ በዚሁ አግባብ በዳኝነት አካል የሚከናወን ሕፃናትን የሚመለከት ሥራ ለሕፃናቱ ደኅንነትና ጥቅም ቅድሚያ የሚሰጥ መሆን አለበት፡፡ ከዚህ በተጨማሪም፣ በሕገ መንግስቱ አንቀፅ 13(1) መሠረት በማንኛውም ደረጃ የሚገኙ የዳኝነት አካላት “የሕጻናት ጥቅምና ደህንነት ቅድሚያ” (Best interest of the child) መሠረታዊ መብት ጋር በተገናኘ ኃላፊነቶች ተጥሎባቸዋል፡፡ ስለዚህ የዳኝነት አካላት በዕለት ተዕለት የዳኝነት ሥራቸው የሕጻናት ጥቅምና ደህንነት የቀደምትነት መብት ተገዢ የመሆን፣ የማክበርና የማስከበር ግዴታ አለባቸው፡፡

ሲጠቃለል ፍ/ቤቶች የሕጻናትን ወላጆች አስመልክቶ በሚሰጥ የቅጣት ውሳኔ ቅጣቱ እንዳይፈጸም ገድቦ በማቆየት የሕጻናትን ደህንነትና ጥቅም ማረጋገጥ አለባቸው፡፡ ከዚህ አንጻር፣ ፍ/ቤቶች የሕጻናት ወላጆችን አስመልክቶ በሚሰጥ የቅጣት ውሳኔ ረገድ በቅድሚያ እንቅስቃሴያቸው ሳይገደብ (ሳይታሰሩ) የሚፈጸም የቅጣት ውሳኔን ማጤንና መወሰን አለባቸው፡፡ በመሆኑም ፍ/ቤቶች የእስራት ቅጣት አፈጻጸም ላይ በሚወስኑበት ጊዜ በሕጻናት ልጆች ላይ የሚያስከትለውን ቁሳዊና ስነ-ልቦናዊ ጫናና ተጽዕኖ በቀደምትነት ግምት ውስጥ በማስገባት ቅጣቱ ተገድቦ እንዲቆይ ማድረግ አለባቸው፡፡

4. የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ስለ ተከሳሽ መብት የቅጣት ገደብ እና ስለ ህጻናት መብት...

በዚሁ አግባብ የሰበር ችሎትም በሰ/መ/ቁ. 282248 ላይ አንድ ተከሳሽ ጥፋተኛ በተባለበት ድንጋጌ ላይ ቅጣቱ እንዳይገደብ በሕግ የተጣለ ግልጽ ክልከላ ከሌለ በስተቀር፤ ተከሳሹ ሕጻናት ልጆች ያሉት ከሆነ የእስራት ቅጣት እንዲፈጸም ቢደረግ በሕጻናት ልጆቻቸው ላይ የሚደርሰዉን ቁሳዊና ስነ ልቦናዊ ጉዳት ለማስቀረት ሲባል ፍ/ቤቶች የእስራት ቅጣቱ የመገደብ ግዴታ እንዳለባቸው ገዥ የሆነ ውሳኔ ሰጥቷል። እንዲሁም የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ. 177216 ስር የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 36/2/፤ የወ/ህ/አ 192ና 194፤ የህፃናት መብቶች ስምምነት አንቀጽ 7(1)፤ እና የህፃናት መብቶች ኮንቬንሽን አንቀጽ 18ን መሠረት በማድረግ በሰጠው ፍርድ አንድ ሰው በፈጸመው ወንጀል ምክንያት በማረሚያ ቤት በመሆኑ በህፃናት ልጆቹ ላይ የሚደርሰውን ቁሳዊም ሆነ ኅሊናዊ ጫና ለማስቀረት ሲባል እንዲሁም ሕጻናቱ የወላጆቻቸውን እንክብካቤ እና ድጋፍ አግኝተው እንዲያድጉ ለማድረግ ሲባል፤ ፍ/ቤቶችም የሕጻናት ደኅንነት በቅድሚያ የማረጋገጥ ሕገ መንግስታዊ ግዴታ ያለባቸው በመሆኑ በወንጀለኛው ላይ የተወሰነውን ቅጣት በመገደብ ህፃናቱ ተገቢውን የወላጅ እንክብካቤ እንዲያገኙ ለማድረግ ያስችል ዘንድ በወንጀል ህጉ ቅጣት ለማገድ የተቀመጡትን ሁኔታዎች በማረጋገጥ የተወሰነውን ቅጣት እንዲይፈጸም ማገድ የሚገባ ስለመሆኑ ገዥ የሕግ ትርጉም ሰጥቷል። በተጨማሪም፣ የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ 171403 ላይ ፍ/ቤቶች የህጻናትን ደህንነት በቅድሚያ የማረጋገጥ ሕገ መንግስታዊ ግዴታ ያለባቸው በመሆኑ በወንጀል ሕጉ ቅጣት ለመገደብ የተቀመጡ ሁኔታዎች መሟላታቸውን በማረጋገጥ ቅጣት እንዳይፈጸም ማገድ እንደሚገባቸው ገዥ የሕግ ትርጉም ሰጥቷል።

ከላይ በተመለከቱት ሦስት ገዢ የሕግ ትርጓሜዎች መሠረት ፍ/ቤቶች የሕጻናት ደህንነትና ጥቅም የቀደምትነት መብትን በቅድሚያ የማረጋገጥ ሕገ መንግስታዊ ግዴታ የተጣለባቸው በመሆኑ ሕጻናት ልጆች ያሉት ጥፋተኛ የተባለ ተከሳሽ የእስራት ቅጣት እንዲፈጸም ቢደረግ በሕጻናት ልጆቻቸው ላይ የሚደርሰዉን ቁሳዊም ሆነ ስነ ልቦናዊ ጉዳት ለማስቀረት እና ህፃናቱ ተገቢውን የወላጅ እንክብካቤ እንዲያገኙ ለማድረግ ያስችል ዘንድ የእስራት ቅጣቱን የመገደብ ግዴታ እንዳለባቸው ተወስኗል። በመሆኑም የሕጻናት ደህንነትና ጥቅም በቀደምትነት መታሰብ ያለበት በመሆኑ ሕጻናት ልጆች ያሏቸው ወላጆች የእስራት ቅጣት አፈጻጸም ከሌሎች በተለየ ሁኔታ መታየትና መወሰን አለበት።

በሌላ በኩል፣ የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ 218957 ቅጽ 26 ላይ የወ/ሕ/አ 192ና ተከታዮቹ መሠረት ተከሳሹ ላይ የሚወሰን ቅጣት እንዳይገደብ ሊያደርጉ የሚችሉ በሕጉ የተቀመጡ ሁኔታዎች ውጪ በደፈናው ቅጣቱን መገደብ ጥፋተኛውን ያስተምራል ወይም ሌሎችንም ያስጠነቅቃል ብዬ አላመንኩበትም በሚል ቅጣት እንዳይገደብ ማድረግ ተቀባይነት ያለው ስለመሆኑ በሕጉ ላይ የተገለፀ ባለመሆኑ የተላለፈ ቅጣት እንዳይገደብ ሊያደርጉ የሚችሉ ተቀባይነት ያላቸው ምክንያቶች መኖራቸውን በውሳኔው ላይ ሳይገልጽ፣ በወ/ሕ/አ 194 ቅጣት እንዳይገደብ ማድረግ የሚያስችሉ ሁኔታዎች ስለመኖራቸው ባልተረጋገጠበት ሁኔታ የቅጣት ገደብ ጥያቄን ውድቅ ማድረግ አግባብ ስላለመሆኑ የሕግ ትርጉም ሰጥቷል።

5. ሲጠቃለል የጸሀፊው ህጋዊ አስተያየት

ሲጠቃለል ፍ/ቤቶች የሕጻናትን ወላጆች አስመልክቶ በሚሰጥ የቅጣት ውሳኔ ቅጣቱ እንዳይፈጸም ገድቦ በማቆየት የሕጻናትን ደህንነትና ጥቅም ማረጋገጥ አለባቸው፡፡ ከዚህ አንጻር፣ ፍ/ቤቶች የሕጻናት ወላጆችን አስመልክቶ በሚሰጥ የቅጣት ውሳኔ ረገድ በቅድሚያ እንቅስቃሴያቸው ሳይገደብ (ሳይታሰሩ) የሚፈጸም የቅጣት ውሳኔን ማጤንና መወሰን አለባቸው ብዬ አምናለው፡፡ በመሆኑም ፍ/ቤቶች የእስራት ቅጣት አፈጻጸም ላይ በሚወስኑበት ጊዜ በሕጻናት ልጆች ላይ የሚያስከትለውን ቁሳዊና ስነ-ልቦናዊ ጫናና ተጽዕኖ በቀደምትነት ግምት ውስጥ በማስገባት ቅጣቱ ተገድቦ እንዲቆይ ማድረግ ያለባቸው መሆኑን በመግለጽ ይህንን ለግብአት ይበጃል ብዬ ያቀረብኩትን ጽሁፌን እቋጫለው።

ዘረአይ ወ/ሰንበት
Zeray Abera Senbet
በማናቸውም የፌደራል ፍርድ ቤቶች ጠበቃና
የህግ አማካሪ

ማጣቀሻ/References/
1. የኢፊድሪ ህገመንግስት
2. ኢትዮጵያ ያጸደቀችው (የጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ ቁጥር 44/25) የህጻናት መብቶች ኮንቬንሽን አንቀጽ 3፣ 7ና 9
3. የአፍሪካ የሕጻናት መብቶችና ደህንነት ቻርተር አንቀጽ 4
4 የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት. የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ. 282248
5.የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት.የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ. 177216
6. የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ችሎት በሰ/መ/ቁ 171403
7. የየፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት.ሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ 218957 ቅጽ 26
https://t.me/Fantahunlawye...
የጹሁፉ አዘጋጅ ጠበቃና የህግ አማካሪ ዘረአይ ወልደ ሰንበት

የገንዘብ ኖቶች ተሸክሞ ሲጓዝ የነበረ አውሮፕላን ወድቆ ተከሰከሰ
#ethiopia | በቦሊቪያ መዲና ላ ፓዝ አቅራቢያ የሚገኘው ኤል አልቶ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ዛሬ በአሳዛኝ ክስተት ተርብሾ ውሏል። የሀገሪቱ አየር ኃይል ንብረት የሆነውና አዳዲስ የገንዘብ ኖቶችን ጭኖ ይጓዝ የነበረው C-130 ሄርኩለስ የጭነት አውሮፕላን፣ ከመንደርደሪያ መንገዱ ወጥቶ አውራ ጎዳና ላይ በመከስከሱ የ15 ሰዎች ሕይወት በአሰቃቂ ሁኔታ አልፏል።

ከአደጋው በኋላ የተፈጠረው "የገንዘብ ዝናብ"
አደጋው የሰዎችን ሕይወት ከመቅጠፉም ባለፈ፣ አውሮፕላኑ ጭኖት የነበረው ብዛት ያለው አዲስ የገንዘብ ኖት በአካባቢው መበተኑ ነገሩን ይበልጥ ውስብስብ አድርጎታል። "የሰማይ ሲሳይ" የወረደላቸው የመሰላቸው በሺዎች የሚቆጠሩ የአካባቢው ነዋሪዎች የተበተነውን ገንዘብ ለመልቀም ወደ ስፍራው በመውረራቸው፣ የነፍስ አድን ስራውን ክፉኛ አስተጓጉለውታል። ፖሊስም ይህንን ቁጥጥር ያልተቻለውን ህዝብ ለመበተን አስለቃሽ ጭስ ለመጠቀም ተገዷል።

የደረሰው ውድመት

አውሮፕላኑ አውራ ጎዳናው ላይ ሲከሰከስ በመንገድ ላይ ይጓዙ የነበሩ ከ 12 በላይ ተሽከርካሪዎችን ሙሉ በሙሉ ያወደመ ሲሆን፣ አካባቢውም ወደ ፍርስራሽነት ተቀይሯል። የእሳት አደጋ ሰራተኞች እና የነፍስ አድን ቡድኖች አሁንም በፍርስራሾቹ ውስጥ የተረፉ ሰዎችን ለመፈለግ እና አስከሬኖችን ለማውጣት ከፍተኛ ጥረት እያደረጉ ይገኛሉ።

ይህ ክስተት በሀገሪቱ ከፍተኛ ድንጋጤን የፈጠረ ሲሆን፣ የአደጋው መንስኤ በዝርዝር እየተጣራ መሆኑ ተገልጿል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ቦሊቪያ #የአውሮፕላንአደጋ #ላፓዝ #ዜና #bolivia #planecrash #breakingnews

ገንዘብ ጭኖ ሊጓዝ የነበረ አውሮፕላን በቦሊቪያ አደጋ ደርሶበት 15 ሰዎች ሞቱ

​በቦሊቪያ መዲና ላ ፓዝ አቅራቢያ የሚገኘው ኤል አልቶ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ አቅራቢያ፣ የሀገሪቱ አየር ኃይል ንብረት የሆነ C-130 ሄርኩለስ የጭነት አውሮፕላን በደረሰበት አደጋ የ15 ሰዎች ሕይወት አለፈ።

​አውሮፕላኑ አዳዲስ የገንዘብ ኖቶችን ጭኖ በመጓዝ ላይ እያለ ከመንደርደሪያ መንገዱ ወጥቶ አውራ ጎዳና ላይ ከሚገኙ ተሽከርካሪዎች ጋር ተጋጭቷል።

በአደጋው አካባቢ የተበተነውን ገንዘብ ለመውሰድ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ወደ ስፍራው በመውረራቸው፣ ፖሊስ አስለቃሽ ጭስ በመጠቀም ህዝቡን ለመበተን ተገዷል ሲሉ የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

በዚህ አሰቃቂ አደጋ ከ12 በላይ ተሽከርካሪዎች ሙሉ በሙሉ ሲወድሙ፣ የእሳት አደጋ ሰራተኞች በሕይወት የተረፉ ሰዎችን ለመፈለግ ጥረት በማድረግ ላይ ናቸው።

አብረኸት አየለ፡ ለታላቁ የአፍሪካ የንግድ ሴቶች ሽልማት ተጠቆመች!

​#ethiopia | ከትግራይ መቐለ እስከ አህጉራዊ መድረክ፦
የኢትዮጵያዋ የንግድ ኮከብ አብረኸት አየለ! 🚀

​በኢትዮጵያ የግል የንግድ ዘርፍ ውስጥ በግንባር ቀደምነት ከሚጠቀሱ ስኬታማ ሴቶች አንዷ የሆነችው አብረኸት አየለ (Abrehet Ayele)፤ ለክብር አህጉራዊ ሽልማት (AfBC African Women in Business Award 2026) ተጠቁማለች።

ይህ ምዕራፍ አብረኸት አዲስ ታሪክ እየጻፈች እንደምትገኝ ማሳያ ነው።

​ስለ አብረኸት አየለና የንግድ ግዛቷ
(Abri Business Group)፦

ቁልፍ ስኬቶቿ፦

🔹 ዘርፎች፦
ከኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች እስከ ጤና ጥበቃ፣ ከማዕድን እስከ ቴክኖሎጂና ፋይናንስ።

🔹 ፈጠራ፦
በኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ መኪናዎችንና አውቶቡሶችን በስፋት በማስተዋወቅ ግንባር ቀደም መሆኗ።

🔹 ድጋፍ፦
በሳኮ (SACCO) አገልግሎት አነስተኛ የንግድ ዘርፎችን ማገዟና ለወጣቶች የሥራ ዕድል መፍጠሯ።

🔹 ራዕይ፦
"የአፍሪካ አመራር የዓለምን ውይይቶች መምራት አለበት" የሚል የፀና እምነት አላት።

​🏗️ ዘርፈ ብዙ ስራዎች በምጥን መንደርደሪያ እነሆ

በኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች መገጣጠም፣ በጤና ጥበቃ፣ በማዕድን፣ በቴክኖሎጂ፣ በግብርና፣ በፋይናንስ፣ በኮንስትራክሽን፣ በትራንስፖርት እና በኪነ-ጥበብ ዘርፎች ላይ የተሰማራ ግዙፍ የንግድ ተቋምን ትመራለች።

​🌱 አረንጓዴ ትራንስፖርት፦

የነዳጅ እጥረትንና የዋጋ ንረትን ለመቅረፍ የኤሌክትሪክ መኪናዎችንና አውቶቡሶችን ወደ ሀገር ውስጥ በማስገባትና ስልጠና በመስጠት ለሀገሪቱ የኢኮኖሚ ሽግግር ትልቅ አስተዋጽኦ እያበረከተች ነው።

​💼 ማህበራዊ ተፅዕኖ፦

በ"ሆራይዘን ሳኮ" (Horizon SACCO) በኩል አነስተኛ ቢዝነሶች ብድርና ቁጠባ እንዲያገኙ በማመቻቸት እንዲሁም ለበርካታ ወጣቶችና ሴቶች የሥራ ዕድል በመፍጠር ትታወቃለች።

​🎭 ባህልና ቱሪዝም፦
በ"AfroHub Ethiopia Events" አማካኝነት የኢትዮጵያን ባህልና ቱሪዝም ለዓለም በማስተዋወቅ ረገድ ንቁ ተሳትፎ ታደርጋለች።

​የአመራር ጥበቧ፦

አብረኸት በአይሲቲ (ICT) ዘርፍ ያላት እውቀት ስራዎቿን በመረጃና በቴክኖሎጂ እንድትመራ ረድቷታል። ስኬት ለሷ ትርፍ ብቻ ሳይሆን ማህበረሰብን መለወጥና የአፍሪካ መሪዎች የዓለምን ውይይት እንዲመሩ ማስቻል ነው።

​እንዲህ ያሉ ብርቱ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ለሀገራቸውም ሆነ ለአህጉራቸው ኩራት ናቸው!

​ከመቐለ ተነስታ በአህጉር ደረጃ ስሟ እየናኘ የሚገኘው አብረኸት አየለ ለብዙዎች ተምሳሌት ሆናለች።

​#abrehetayele #ethiopianwomen #businessleader #abribusinessgroup #africanwomeninbusiness #electricvehicles #entrepreneurship #ethiopia #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

ከካፋ ደን እስከ ሃርቫርድ ደጅ፦ የጀበና ቡና ለአእምሮ እርጅና ፍቱን መድኃኒት?

​በኢትዮጵያ ምድር የቡና መዓዛ የማይሸትበት መንደር፣ የጀበና ድምፅ የማይሰማበት ቤት፣ ወይም "ቡና ይቅረብ" የማይባልበት እንግዳ ማግኘት የማይታሰብ ነው። ቡና ለእኛ መጠጥ ብቻ አይደለም፤ የታሪካችን ድርና ማግ፣ የማህበራዊ ህይወታችን የጀርባ አጥንት፣ እና የዕለት ተዕለት የትውስታችን ማህደር ነው።

አሁን ግን ይህ በሺህ ለሚቆጠሩ ዓመታት ስንጠጣው የኖርነው "ጥቁር ወርቅ" በአለም አቀፍ ሳይንቲስቶች ዘንድ አዲስ ክብርን አግኝቷል። በታዋቂው የሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ የተካሄደውና በቅርቡ በ JAMA መጽሔት ላይ የወጣው ጥናት፣ ቡና እና ሻይ አእምሮን ከመርሳት በሽታ (Dementia) የመከላከል እጅግ አስገራሚ አቅም እንዳላቸው አረጋግጧል።

​የጥናቱ መንደርደሪያ፦ ሳይንስና የጀበናው ረመጥ

​ጥናቱ የተካሄደው ከ131,821 በላይ በሆኑ አሜሪካውያን የጤና ባለሙያዎች ላይ ለ43 ዓመታት ያህል በተደረገ ክትትል ነው። ይህ ጥናት "Observational study" ወይም ምልከታ ላይ የተመሰረተ ጥናት በመሆኑ፣ በቡና እና በጤና መካከል ያለውን ጠንካራ ተያያዥነት እንጂ "ምክንያትና ውጤትን" (Cause and effect) በቀጥታ አያረጋግጥም። ሆኖም ግን፣ ለረጅም ዘመናት የተሰበሰበው መረጃ የሚያሳየው ግልጽ ሀቅ አለ፦ ቡና የሚጠጡ ሰዎች አእምሮአቸው በዕድሜ ብዛት የመዝለልና የመርሳት እድሉ ዝቅተኛ ነው።

​በኢትዮጵያ አውድ ስንመለከተው፣ ይህ ግኝት ትልቅ ትርጉም አለው። እኛ ቡናን የምንጠጣው በስነስርዓት፣ በረከስ ባለ ረመጥ ተቀቅሎ፣ በአቦል፣ በቶና እና በበረካ ዙር ነው። ሳይንሱም የሚለን ይህንኑ ነው፤ ጥቅሙ የሚገኘው በመጠንና በስነስርዓት ሲወሰድ ነው።

​ካፌይን፦ የአእምሮአችን ንቁ ጠባቂ

​የሃርቫርድ ጥናት አንድ ወሳኝ ነጥብ ያስቀምጣል፦ "ጥቅሙ የሚገኘው ካፌይን ሲኖር ብቻ ነው።" በምዕራቡ ዓለም ካፌይኑ የወጣለት (Decaffeinated) ቡና በስፋት ቢዘወተርም፣ ጥናቱ ግን እንዲህ አይነቱ ቡና ለአእምሮ ንቃትና መርሳትን ለመከላከል የሚሰጠው ፋይዳ እንደሌለ ገልጿል።
​ካፌይን በአእምሮ ውስጥ የሚገኙትን 'አዴኖሲን' (Adenosine) የተባሉ እና እንቅልፍ እንዲመጣ የሚያደርጉ ንጥረ ነገሮችን በመገደብ ንቃትን ይፈጥራል።

ነገር ግን ከንቃት ባለፈ፣ በቡና ውስጥ የሚገኙት Polyphenols የተባሉ ፀረ-ኦክሳይደንት ንጥረ ነገሮች በአእምሮ ውስጥ የሚፈጠርን እብጠት (Inflammation) በመቀነስ የነርቭ ሴሎችን ከመጎዳት ይታደጋሉ። ይህ ማለት በየጥዋቱ የምንጠጣት ያቺ ሲኒ ቡና፣ ለዕለቱ ስራ ንቃትን ብቻ ሳይሆን፣ ከበርካታ ዓመታት በኋላ ለአእምሯችን ጋሻ እየሆነች ነው ማለት ነው።

​መጠኑና ውጤቱ፦ ከአቦል እስከ በረካ

​ጥናቱ እንደሚያሳየው፣ በቀን ከሁለት እስከ ሶስት ሲኒ ቡና የሚጠጡ ሰዎች፣ ካልጠጡት ጋር ሲነፃፀሩ የመርሳት በሽታ የመያዝ እድላቸው በ 18% ቀንሶ ተገኝቷል። በተመሳሳይ ሁኔታ በቀን ከአንድ እስከ ሁለት ሲኒ ካፌይን ያለው ሻይ የሚጠጡ ሰዎችም ተመሳሳይ ውጤት አግኝተዋል።

​ይህ ግኝት ከሀገራችን የቡና ስነስርዓት ጋር ፍፁም ይጣጣማል። በአቦል ንቃትን እናገኛለን፣ በቶና ስራችንን እናቀላጥፋለን፣ በበረካ ደግሞ ማህበራዊ ትስስራችንን እናጠናክራለን። ሆኖም ሳይንሱ "ከመጠን በላይ መጠጣት ጥቅሙን አይጨምርም" ይላል። ልክ እንደ ሀገራችን ብሂል "ከመጠን ያለፈ ነገር ሁሉ መርዝ ነው" እንዲሉ፣ በቀን ከሶስት ሲኒ በላይ ማለፍ ለልብ ትርታ መጨመር እና ለእረፍት ማጣት ምክንያት ሊሆን ይችላል።

​የዶክተሮች "የችሎት" ክርክር

​ይህ የሳይንስ ግኝት በጣሊያን ሚላን የሚገኙ ሐኪሞችን ለሁለት ከፍሏቸዋል። ክርክሩ ልክ እንደ ሀገራችን ሽማግሌዎች ጉባኤ ደምቋል።

​የከሳሾቹ ወገን (ተቃዋሚዎች)፦

የልብ ስፔሻሊስቱ ዶክተር ስቴፋኖ ካሩጎ እንደሚሉት፣ ቡና ለጤናማ ሰው መልካም ቢሆንም፣ ለሁሉም ግን ፈውስ አይደለም። "ቡናን እንደ ንፁህ መጠጥ ማየት አደገኛ ሊሆን ይችላል" ይላሉ። በተለይ፦
​የደም ግፊት ያለባቸው ሰዎች፦ ካፌይን የደም ግፊትን ለጊዜው ከፍ ስለሚያደርግ ጥንቃቄ ያስፈልጋቸዋል።

​የእንቅልፍ እጥረትና ጭንቀት ያለባቸው፦ ቡና የእንቅልፍ ሆርሞኖችን ስለሚገታ ሁኔታውን ሊያባብስ ይችላል።

​ነፍሰ ጡር እናቶችና ህፃናት፦ በሀገራችንም "ለልጅ ቡና አያሳድግም" እንደሚባለው ሁሉ፣ ሳይንሱም ለህፃናት እድገትና ለፅንስ ጤና ሲባል ቡናን በጥንቃቄ ማየት እንደሚገባ ይመክራል።
​የጥርስ ጤና፦ የጥርስ ሀኪሞች ደግሞ ቡና የጥርስን ቀለም ከመቀየር ባለፈ፣ በአፍ ውስጥ ያሉ ተፈጥሯዊ ባክቴሪያዎችን በማዛባት ለጥርስ መበስበስ መንገድ ሊከፍት እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ።

​የተከላካዮቹ ወገን (ደጋፊዎች)፦

በሌላ በኩል ደግሞ እንደ ፕሮፌሰር ኒኮላ ሞንታኖ ያሉ የውስጥ ደዌ ስፔሻሊስቶች ቡናን እንደ ተፈጥሮ "ተአምር" ያዩታል። "ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ያሳተፉ የቅርብ ጊዜ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ መጠነኛ ቡና መጠጣት ለስኳር በሽታ፣ ለስትሮክ፣ ለድብርትና ለጉበት ጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው" ይላሉ። እንደ እርሳቸው እምነት፣ በቀን እስከ አምስት ሲኒ ቡና መጠጣት ለአንድ ጤናማ አዋቂ ሰው የህይወት ጥራቱን የሚጨምር እንጂ የሚቀንስ አይደለም።

​በኢትዮጵያ አውድ፦ ከጫካ እስከ ሲኒ

​ኢትዮጵያ የቡና መገኛ እንደመሆኗ፣ የእኛ ቡና አዘገጃጀት ከሌላው ዓለም ይለያል። የምዕራቡ ዓለም "ኤስፕሬሶ" ወይም "ኢንስታንት" ቡናዎችን ሲጠቀም፣ እኛ ግን ከእሸቱ ተለቅሞ፣ ታጥቦ፣ ታሽቶ፣ ታምሶና ተወቅሮ የሚዘጋጅ የተፈጥሮ ቡና ባለቤቶች ነን።

​የአዘገጃጀት ተፅዕኖ፦ የሃርቫርድ ጥናት በአዘገጃጀት መካከል ያለውን ልዩነት ባያጠናም፣ የኢትዮጵያ የጀበና ቡና ግን ረጅም ጊዜ በመፍላቱና ሳይጣራ በመቅረቡ (Unfiltered) ምክንያት Cafestol የተባሉ ንጥረ ነገሮችን ሊይዝ ይችላል። እነዚህ ንጥረ ነገሮች ለጤና ጠቃሚ ቢሆኑም፣ ኮሌስትሮል ላለባቸው ሰዎች ግን ጥንቃቄ ሊሹ ይችላሉ።

​ማህበራዊ ፈውስ፦ ጥናቱ ያልጠቀሰው ነገር ቢኖር "የቡና ሰዓት" የሚፈጥረውን የስነ-ልቦና ፋይዳ ነው። በኢትዮጵያ ቡና መጠጣት የብቸኝነት መድኃኒት ነው። አረጋውያን ጎረቤቶቻቸው ጋር ተሰብስበው ቡና ሲጠጡ የሚፈጥሩት ማህበራዊ ግንኙነት፣ በራሱ ከመርሳት በሽታ (Dementia) የሚከላከል ትልቅ መሳሪያ ነው። ብቸኝነትና ድብርት ለአእምሮ መጃጀት ዋነኛ ምክንያቶች በመሆናቸው፣ የቡና ስነስርዓታችን ሳይንሱ ከሚለው በላይ ጥልቅ ፋይዳ አለው።

​የሻይ አማራጭ፦ ቡና የማይስማማቸው ሰዎች በሀገራችን "የሻይ ቅጠል" ወይም "የጤና አዳም" ሻይ ይጠጣሉ። ጥናቱ እንዳረጋገጠው፣ ሻይም የካፌይን እና የፀረ-ኦክሳይደንት ምንጭ በመሆኑ ተመሳሳይ የአእምሮ ጥበቃ ይሰጣል።

​የጥናቱ ድክመቶች

​ሳይንቲስቶቹ ራሳቸው እንደገለጹት፣ ጥናቱ አንዳንድ ክፍተቶች አሉት። ለምሳሌ፦
​በተለያዩ የሻይ አይነቶች (ጥቁር፣ አረንጓዴ፣ ነጭ) መካከል ያለውን ልዩነት አላሳየም።
​ጥናቱ የተካሄደው በጤና ባለሙያዎች ላይ ብቻ በመሆኑ፣ ውጤቱ ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍል ላያካትት ይችላል።

​ተሳታፊዎቹ የሚወስዷቸው ሌሎች መድኃኒቶች በውጤቱ ላይ ያላቸው ተፅዕኖ በዝርዝር አልተያዘም።

​ማጠቃለያ፦ ሲኒው የጤና መክፈቻ

በአየር ላይ ድብድብ፦ የኢቫ ኤር ካፒቴን ረዳቱን በቦክስ መታ

​በጥር ወር መጀመሪያ ላይ ከሎስ አንጀለስ ወደ ታይፔ ለመብረር በመዘጋጀት ላይ በነበረው የኢቫ ኤር (EVA Air) አውሮፕላን ውስጥ፣ በካፒቴኑ እና በረዳት ፓይለቱ መካከል በተፈጠረ አለመግባባት አካላዊ ጥቃት ተፈጽሟል። ክስተቱ በወቅቱ በምስጢር ተይዞ የነበረ ቢሆንም፣ በቅርቡ አንድ የመረጃ አቀባይ (whistleblower) ጉዳዩን ይፋ ካደረገ በኋላ የአለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃንን ትኩረት ስቧል።

ግጭቱ የተቀሰቀሰው አውሮፕላኑ በመንደርደሪያው ላይ በሚያደርገው እንቅስቃሴ ወቅት በነበረው የፍጥነት መጠን ምክንያት እንደሆነ ታውቋል።

​የማሌዢያ ዜግነት ያለው ረዳት ፓይለቱ፣ የካፒቴን ዌን አውሮፕላን የመንዳት ፍጥነት ከተፈቀደው በላይ መሆኑን በመግለጽ ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ነበር።

ካፒቴኑ ፍጥነቱን ለመቀነስ ፈቃደኛ ባለመሆኑ፣ ረዳት ፓይለቱ የአቪዬሽን የደህንነት ደንቦችን በመከተል በራሱ በኩል ፍሬን ተጠቅሟል። ይህ ድርጊት ያቆጣው ካፒቴኑ ረዳት ፓይለቱን በተደጋጋሚ በጡጫ የደበደበው ሲሆን፣ በረዳቱ እጅ ላይም የመቁሰል እና የህመም ጉዳት መድረሱ በሪፖርቱ ተገልጿል።

​ምንም እንኳን እንዲህ ያለ አስደንጋጭ የአካል ጥቃት በበረራ ክፍሉ (cockpit) ውስጥ ቢፈጸምም፣ አውሮፕላኑ ጉዞውን ሳያቋርጥ ወደ ታይፔ ማምራቱ ትልቅ የደህንነት ጥያቄ አስነስቷል። መረጃውን ያጋለጠው ግለሰብ እንደገለጸው፣ የካፒቴኑ ስሜታዊ ሁኔታ እና በፓይለቶቹ መካከል የተፈጠረው መቃቃር ለበረራው ደህንነት አስጊ ቢሆንም አፋጣኝ የደህንነት ፕሮቶኮሎች ተግባራዊ አልተደረጉም። ይህም በአየር መንገዱ የውስጥ አሰራር እና በተሳፋሪዎች ደህንነት አጠባበቅ ላይ ጥርጣሬን ፈጥሯል።

​የታይዋኑ ኢቫ ኤር (EVA Air) በሰጠው መግለጫ፣ ድርጊቱ የተፈጸመበት ካፒቴን ከበረራ ስራ ታግዶ የውስጥ ምርመራ እየተደረገበት መሆኑን አረጋግጧል። አየር መንገዱ አክሎም፣ ከአውሮፕላኑ የመረጃ መመዝገቢያ (QAR) የተገኘው ዳታ አውሮፕላኑ በመንደርደሪያው ላይ ሲጓዝ የነበረው ፍጥነት ከተፈቀደው ገደብ ውጭ እንዳልነበረ አመልክቷል። ይሁን እንጂ፣ በአቪዬሽን ባለሙያዎች ዘንድ የካፒቴኑ አካላዊ ጥቃት ከፍጥነት ጉዳይ በላይ ከባድ የስነ-ምግባር ጥሰት ተደርጎ ተወስዷል።
​ይህ አሳዛኝ ክስተት በበረራ ሰራተኞች መካከል ሊኖር የሚገባውን ተግባቦት እና መከባበር (Crew Resource Management) አስፈላጊነት በድጋሚ አጉልቶታል። የታይዋን የሲቪል አቪዬሽን ባለስልጣንም በጉዳዩ ላይ ተጨማሪ ምርመራ እያደረገ ይገኛል።

በቀጣይም አየር መንገዱ በሰራተኞቹ መካከል ያለውን የቡድን ስራ እና ፕሮፌሽናሊዝም ለማጠናከር የስነ-ልቦና ድጋፍ እና ስልጠናዎችን እንደሚሰጥ አስታውቋል።

የመላኩ ብርሃኑ ልደት 🎈
#ethiopia | "ዛሬ ልደቴ ነው፡፡ በቀረኝ ዘመን እግዚአብሄር የማይከፋብኝ ልጁ እሆን ዘንድ እሱ ይርዳኝ፡፡ መወለድም መኖርም በርሱ ፍቃድ ብቻ ነውና እዚህች ቀን ላይ እቆም ዘንድ ለፈቀደልኝ አምላክ ምስጋና ይግባው፡፡"

መላኩ ብርሃኑ ተስፋዬ

*** #ተወዳጅ ሚድያ (ዕዝራ እጅጉ)

ትውልድ ፤ልጅነት

ጋዜጠኛ መላኩ ብርሀኑ አዲስ አበባ ከተማ በተለምዶ ‹‹ኦሎምፒያ›› ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ተወለደ። በትንሳዔ ብርሃን እና በቦሌ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ውስጥ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ተከታትሏል። ከተማሪነት ዘመኑ ጀምሮ ላደላበት የስነ-ጽሁፍ ፍቅር የተሸነፈው በጊዜ ነው። ሲመኘው የኖረውን ጋዜጠኛ የመሆን ህልም ለማሳካት መንደርደሪያዎቹ የተማረባቸው ትምህርት ቤቶች ሚኒ ሚዲያዎች ነበሩ። ለዚህ ደግሞ የመጀመሪያ ልብ-ወለድ ስራውን አይተው ወደሚኒ ሚዲያ እንዲመጣ ብርታት የሰጡትን የ9ኛ ክፍል የአማርኛ መምህሩን አቶ አለማየሁ የስጋትን ያመሰግናል።

የንባብ ፍቅር-የመጻፍ ክህሎት
መላኩ፤ ጋዜጠኝነትን ከመስራቱ አስቀድሞ ረጅም አመታትን በንባብ አሳልፏል። የአባቱን የንባብ ፍቅር እያየ ያደገ በመሆኑም ከእድሜው የቀደሙ መጽሃፍትን በልጅነቱ ለማንበብ እድል አግኝቷል። ‹‹ጣምራ ጦር›› የሚለውን የገበየሁ አየለ መጽሃፍ የ3ኛ ክፍል ተማሪ ሆኖ ማንበቡን ይናገራል። ከዚያ በኋላም ‹‹ስደተኛው››፣ ‹‹ደራሲው››፣ ‹‹የቀይ ኮከብ ጥሪ››፣ ‹‹ብቀላ›› እና የመሳሰሉ ዳጎስ ያሉ መጽሃፍትን በልጅነቱ አንብቧቸዋል። ይህ የማንበብ ፍቅሩ እጁን ማፍታታት እስከጀመረበት እስከ 9ኛ ክፍል ድረስ ከዚያም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን እስኪጨርስ ድረስ አብሮት ኖሯል። “በዘመኑ የታተሙ ፣ እኔ ያላነበብኳቸው መጽሃፍት የሉም” ይላል በሙሉ ልብ። መጽሃፍቱ የዛሬ ማንነቱንና አስተሳሰቡን የቀረጹለት በመሆናቸውም አሁን ድረስ በልጅነቱ ማንበብ መጀመሩን እንደአንድ የህይወቱ አዲስ የተከፈተ መጋረጃ ይቆጥረዋል።

“ለእኩዮችህ አርአያ ሆነህ ማደግ አለብህ” የሚሉትንና የሚወዳቸውን እናቱን ቃል እየሰማ ማደጉን የሚናገረው መላኩ ያንን ቃል ለማክበርና ቤተሰቦቹ በሚፈልጉት ቦታ ለመገኘት ህይወቱን በስርዓት አስገዝቶ በልጅነት እና ወጣትነት ሳይታለል ያሰበበት ለመድረስ ጉዞ የጀመረውም በልጅነቱ መሆኑን ይናገራል።
አባቱ ለስራ ጉዳይ በኢትዮጵያ የተለያዩ ክፍላተ ሃገራት ይዞሩ ስለነበር የመጻፍ ችሎታውን ያሟሸው ለርሳቸው የሰላምታ ደብዳቤ በመጻፍ መሆኑንና የስነጽሁፍ ችሎታውን ያዩ ጎረቤቶቹና የአካባቢው ሰዎችም ለቀበሌ ማመልከቻ የሚያጽፉት እርሱን እንደነበር በፈገግታ ያስታውሳል።

መላኩ ለልጅነቱ ፣ ለትውልድ ሰፈሩ እና እና ላደገበት ማህበረሰብ ልዩ ፍቅርና ህይወቱን ሙሉ የማይዘነጋውን ናፍቆትና ትውስታ ሲገልጽ “ዘነበ ወላ “ልጅነት” የሚለውን መጽሃፍ ቀድሞኝ ባይጽፍ ኖሮ የልጅነት ታሪኩን የሚጽፍ አንደኛ ደራሴ እኔ መሆኔ አይቀርም ነበር” በማለት ነው። የአለማየሁ ገላጋይን “የብርሃን ፈለጎች እና የዘነበ ወላን ልጅነት የራሴ የልጅነት ዘመን ማስታወሻ አድርጌ ስለምቆጥራቸው ከሁሉም መጽሃፍት የበለጠ ዋጋ እሰጣቸዋለሁ” ነው የሚለው መላኩ።

መላኩ መደበኛ ትምህርቱን ከማጠናቀቁ አስቀድሞ በተለያዩ የስነጽሁፍ ውድድሮች እየተሳተፈ ችሎታውን ያዳብር ነበር። የስነጽሁፍ እና ግጥም አስተዋጽዖ በሚፈለግበት ቦታ ሁሉ ስራዎቹን እያቀረበ ምስጋናም ይቸረው እንደነበር ይገልጻል።

የጋዜጠኝነት አለም
12ኛ ክፍልን አጠናቅቆ ከመደበኛ ትምህርት ቤት ከወጣ በኋላ የመጀመሪያውን የጋዜጠኝነት ስልጠና ከፎቶግራፍ ሙያ ጋር አጣምሮ የወሰደው በቀድሞው የኢትዮጵያ ፖሊስ ኮሌጅ በዛሬው የፖሊስ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ነው። በስልጠና ላይ እያለ “ኮርስ ሜቶቼ” የሚላቸው የርሱ ባቾች /እኩያ ባልደረቦች/የሚያውቁትና ሁሌም የሚያስታውሱት በስነጽሁፍ ስራዎቹ ነው።

መላኩ ወደመደበኛ የጋዜጠኝነት ስራ የገባው ከፖሊስ ኮሌጅ ምረቃ በኋላ ነው። ለመጀመሪያ ጊዜ የጋዜጠኝነት ሙያ አገልግሎቱን በወንጀል ዘገባ ዘርፍ አሃዱ ብሎ ጀመረ። በጊዜው ለፖሊስና ርምጃው ጋዜጣ እንዲሁም ለፖሊስና ህብረተሰብ የራዲዮና ቴሌቪዠን ፕሮግራሞች 1989 ዓ.ም የአዲስ አበባ ሪፖርተር ሆኖ መስራት ጀመረ።

በፖሊስ ሚዲያ ውስጥ ትክክለኛውን የጋዜጠኝነት ዘርፍ እንዳውቀውና እንድተገብረው መሰረት የሆነኝ ሰው የፖሊስና እርምጃው ጋዜጣ አዘጋጅና ታዋቂ የስነጽሁፍ ሰው የነበረው የመጀመሪያ አለቃዬ መቶ አለቃ ሃይሉ አበበ ነው ይላል። ከፖሊስና ህብረተሰብ ሚዲያ ሪፖርተርነቱ በተጨማሪ ዘወትር ማክሰኞና ሃሙስ ምሽት ላይ በአዲስ አበባ መገናኛ ብዙሃን (የቀድሞው ኢቲቪ 2) ላይ የሚተላለፈውን “አዲስ ፖሊስ” የሚባል የቴሌቪዠን ፕሮግራም ከቡድን አባሎቹ ጋር በማስጀመር በዋና አዘጋጅነት ሰርቷል።አዲስ ፖሊስ የተባለ መጽሄትም መስራችና አዘጋጅ ሆኖ ሰርቷል።
መማር-መማር
የቀድሞው ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ የአሁኑ ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ በሃገሪቱ የመጀመሪያ የሆነውን የጋዜጠኝነት እና ኮሙኒኬሽን ትምህርት ቤት በመክፈት በዲፕሎማ መርሃግብር ጋዜጠኞችን ማሰልጠን ሲጀምር መላኩ ‘የነፍሴ ጥሪ ነው’ የሚለውን የጋዜጠኝነት ሙያ ሳይንሱ በሚፈቅደው ትምህርት ለማገዝ ወደዚያው አቀና። የሶስት ዓመት የጋዜጠኝነት ስልጠናውንም በ1997 ዓ.ም በማዕረግ ተመራቂነት አጠናቀቀ።

የዩኒቲን የትምህርት ዘመን “የህይወት ዘመኔ የሙያ መሰረት” ብሎ ይጠራዋል። ከዛሬዎቹ የቪኦኤ ዘጋቢ ጽዮን ግርማ ጀምሮ የዛሬው ሪፖርተር ጋዜጣ ዋና አዘጋጁ ታምሩ ጽጌ፣ የቀድሞው ጦቢያና ልሳነ ህዝብ መጽሄት አዘጋጁ ታዬ በላቸው እንዲሁም ሌሎች በርካታ የዘመኑ ታዋቂ የግል ፕሬስ ጋዜጠኞች የዩኒቲ ኮሌጅ ባቾቹ/ በአንድ ዘመን አብረው/ የተማሩ ናቸው።

መላኩ ዩኒቲን ከተሰናበተ በኋላ በዚያው ዓመት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጋዜጠኝነት እና ኮሙኒኬሽን ትምህርት ቤት ከፍቶ ጋዜጠኝነትን በዲግሪ ፕሮግራም መስጠት በመጀመሩ ወደዚያው በማቅናት በብሮድካስት ጆርናሊዝም ዘርፍ በቴሌቪዠን ጋዜጠኝነት የመጀመሪያ ዲግሪውን አግኝቷል። ሮዝ መስቲካ፣ መሰለ ገብረህይወት ፣ ታምሩ ጽጌ፣ የትነበርክ ታደለ፣ ጸዳለ ለማ፣ በፍቃዱ በሻህ፣ አንዱአለም ሲሳይ እና ሌሎችም የእርሱ ባቾች ዛሬ ድረስ ጋዜጠኝነትን አክብረው ያስከበሩ መሆናቸውን ይመሰክራል።
ከዚህ ዩኒቨርሲቲ ተመርቆ ከወጣ በኋላ መላኩ ሙያውን በሳይንሳዊ ዕውቀት ለማበልጸግ የነበረው ፍላጎት ከአንድ አመት በላይ ከትምርት ርቆ እንዳይቆይና ትምህርቱን እዚህ ላይ እንዳያቆም አድርጎታል። ቀጣዩ የትምህርት ጉዞው ህንድ ሃገር በሚገኘው ሲኪም ማኒፓል ዪኒቨርሲቲ ኦፍ ቴክኖሎጂካል ሳይንስስ ወደተባለ ዩኒቨርሲቲ ነበር። በዚያም በጆርናሊዝም እና ኮሙኒኬሽን ዘርፍ በኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ልዩ ሙያ (specialization) የማስተርስ ኦፍ አርትስ ኢንተርናሽናል ዲግሪውን ተቀብሏል። መላኩ ከኮሌጅና ዩኒቨርሲቲ መደበኛ ትምህርቶቹ ባሻገር ከ21 በላይ አጫጭርና ረጃጅም የጋዜጠኝነት ስልጠናዎችን በሃገር ውስጥና በውጭ ሃገራት ተከታትሎ ሰርተፍኬቶችን አገኝቷል።

ሙሉ የስራ ዘመኑን በጋዜጠኝነት እና ኮሙኒኬሽን ስራዎች ላይ ያሳለፈው መላኩ ከእድሜው እኩሌታ የላቀ ዘመኑን በተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ላይ አገልግሏል። ለ9 ዓመታት በፖሊስ መገናኛ ብዙሃን ውስጥ ከሪፖርተርነት እስከዋና አዘጋጅነት በደረሱ መደቦች ላይ በፖሊስ ራዲዮ፣ጋዜጣና ቴሌቪዠን እንዲሁም በአዲስ ፖሊስ ቴሌቪዠን ፕሮግራም እና መጽሄት ላይ ነው የሰራው።

በተጨማሪም በአዲስ ልሳን ጋዜጣ እና ቀድሞ ኢቲቪ 2 ይባል በነበረው የአ/አ መገናኛ ብዙሃን ቴሌቪዠን ፕሮግራም ላይ በአምድ ጽሁፍ አዘጋጅነትና እና በወንጀል ዘገባዎች አቅራቢነት ሰርቷል።
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን ከተቀላቀለ በኋላም ለ7 ዓመታት ያህል በዜና አገልግሎቱ ከዜና ኤዲተርነት እስከ ፕሮግራም ፕሮዳክሽን ሃላፊነት በደረሱ የጋዜጠኝነት ሙያ መደቦች ላይ እስከ 2004 ዓ.ም ድረስ አገልግሏል። “ጋዜጠኝነትን ሳስብ ለዜና አገልግሎት ቆይታዬ ልዩ ከበሬታ እና ፍቅር አለኝ” ይላል።

መላኩ እና መምህርነት
መላኩ ከጋዜጠኝነት ስራው ባሻገር መምህር በመሆንም እውቀቱን አካፍሏል። ለአዲስ አበባ ፖሊስ ማሰልጠኛ ማዕከል ሰልጣኞችም የህዝብ ግንኙነት ትምህርት መምህር ሆኖ አገልግሏል። ከጋዜጠኝነት ስራው ጎን ለጎን እንደኢስት አፍሪካ ጆርናሊዝም አሊያንስ፣ ግሎባል ሄልዝ፣ ሲአርዲኤ፣ የመንግስት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ጽህፈት ቤትና የመሳሰሉ ዓለምአቀፍና አህጉራዊ ተቋማት እንዲሁም የሃገር ውስጥ ድርጅቶች ለባለሙያዎች ባዘጋጁት የጋዜጠኝነትና ኮሙኒኬሽን፣ የጤና ጋዜጠኝነት እና የምርመራ ጋዜጠኝነት ስልጠናዎች ላይ በዋና አሰልጣኝነት አገልግሏል።የምስራች የጋዜጠኝነት ስልጠና ማዕከል ለሚሰጣቸው ስልጠናዎችም የኮሙኒኬሽን፣ የወንጀልና የትራፊክ አደጋ ዘገባዎች መምህር ሆኖ ሰርቷል።

መላኩ ከመደበኛ ስራው በተጨማሪ ጦማር ፣ ሮዝ ፣ ዘ ፕሬስ እና ዕለታዊ አዲስ ለተሰኙ የያኔው ጋዜጦችና መጽሄቶች ፍሪላንስ ዘጋቢ ሆኖም ሰርቷል። በተለይም በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ ፣ በወንጀል እና በምርመራ ዘገባዎቹ በርካታ አንባቢዎችን ሊያፈራ ችሏል። በቀድሞ ጊዜ የሸዋጌጥ ተካልኝ፣ መላከ ብርሃን ተስፋይ በመጨረሻም እስከቅርብ ጊዜ “ኮከብ አሳየ” የመላኩ የብዕር ስሞች ሆነው ዘልቀዋል።

አዲስ ጉዳይ-ትልቁ የነጻነት ቤት
መላኩ ዋናውንና በህይወቴ ትልቅ ቦታ የምሰጠውን ጋዜጠኝነት ጀመርኩ የሚለው ‹‹አዲስ ጉዳይ መጽሄትን በማኔጂንግ ኤዲተርነት ከተቀላቀለ በኋላ በሰራቸው ስራዎች ነው። ‹‹አዲስ ጉዳይ መጽሄት ከ2004 ጀምሮ በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ በሙሉ ቀለም እና በየሳምንቱ በመዘጋጀት ቀዳሚ የሆነ በብዙሃን ዘንድ እጅግ የሚከበርና እና የሚሰደድ ፣ መንግስት ተጽዕኖ ፈጣሪ ብሎ ከፈራቸውና በመጨረሻም ሆን ብሎ ካፈረሳቸው መጽሄቶች ግንባር ቀደሙ ነበር።

የግል ፕሬሱ ዋና ሰው እንዳልካቸው ተስፋዬ
መላኩ “የማይታየው የወቅቱ የግል ፕሬስ ዋና ሰው” ይለዋል እንዳልካቸውን፡፡ እንዳልካቸው በኢትዮጵያ የህትመት ስራ ውስጥ በጋዜጣ እና በመጽሄት የማከፋል ስራ ውስጥ ጉልህ ድርሻ ያበረከተ ነው፡፡ እንዳልካቸው አዲስ ጉዳይ መጽሄትን ማሳተም ሲጀምር መላኩ በምስረታው ላይ ትልቁን ድርሻ አበርክቷል፡፡ ።አዲስ ጉዳይ ከሮዝ መጽሄት በኋላ ተሻሽሎና በጥናት ተቀርጾ ለለውጥ እና ለማህብረሰብ እውቀት የተፈጠረ ፣ እንደዘመን አቻው ‹‹አዲስ ነገር›› ጋዜጣ በብዙ ባለሙያዎች የተደራጀ ባለራዕይ መጽሄት ሆኖ እንዲቀጥል ከፍ ያለ ሙያዊ አስተዋጽኦውን በፍቅር አበርክቷል::

ስለአዲስ ጉዳይ ባልደረቦች ሳነሳ ክሪኤቲቭ ዲዛይነሮቹ ዘሪሁን አሰፋ እና መስፍን አድነው መጠቀስ አለባቸው፡፡ እነዚህ ባለሙያዎች መጽሄቷ በሌይ አውት ምርጥ እንድትሆን ትልቅ ስራ የሰሩ ናቸው፡፡

እነበእውቀቱ ስዩም፣ ዳንኤል ክብረት፣ ረ/ፕ አበባው አያሌው፣ ሰለሞን ተሰማ ጂ. ፣ ቀሲስ ኤፍሬም፣ ዶክተር ብርሃኔ ረዳኢ፣ ሰርጸ ፍሬ ስብሃት፣ ዶክተር ዳኛቸው አሰፋ ፣ሃብታሙ ስዩም ወዘተ የሚጽፉበት የወቅቱ የምሁራንና የአዋቂዎች ድምጽ የሚሰማበት መጽሄት አዲስ ጉዳይ እንደነበር ያስታውሳል።

መላኩ እንዳልካቸው ተስፋዬን “የምንጊዜም የኔ ምርጥ ሰው ነው” የሚለው ይህንን ሁሉ ምሁርና አዋቂ ሰው በየዘርፉ አሰባስቦ ለሃገሪቱ በታሪክ የማይዘነጋ ምርጥ የህትመት ውጤት መፍጠር የቻለ ሰው በመሆኑ ነው ይላል። ለ4 አመታት ከ100 በላይ እትሞችን በማቅረብየዘለቀችው አዲስ ጉዳይ ደረጃዋን ጠብቃ መጓዟን ባለሙያዎች ይመሰክራሉ፡፡ ነፍስ ሄር ኢብራሂም ሻፊ ፣ ዮሃንስ ካሳሁን፣ አስማማው ሃይለጊዮርጊስ፣ ቴዎድሮስ ተክለአረጋይ፣ እንዳለ ተሺ የሙያ ባልደረቦቹ ሲሆኑ ከቴዎድሮስ ተክለአረጋይ ውጪ አዳዲሶቹን የስታፍ አባላት እነአዚዛ መሃመድ እና መድሃኒት ረዳን ጨምሮ ሁሉም በመንግስት ማስፈራሪያ እና ክስ ሳቢያ ዛሬ በውጭ ሃገራት በተለያየ ስራና ህይወት ላይ የሚገኙ ባለሙያዎች ናቸው። መላኩ ጋዜጠኛ ኢብራሂም ሻፊ ዛሬን በህይወት ቆሞ አለማየቱ ይቆጨኛል ይላል። ኢብራሂም ሻፊ በሁሉ ልብ ውስጥ የእግር እሳት የሆነ፣ ስደት ላይ ሳለ ህይወቱ ያለፈ ምርጥ ማንም የማይስተካከለው አዋቂ የስፖርት ጋዜጠኛ ነው ይላል መላኩ።

“እንዳልካቸው ተስፋዬ ለዚህች ሃገር የፕሬስ ነጻነት ማበብ እና አንባቢ የሚገባውን ክብር እንዲያገኝ ሙሉ ነገሩን አጥቶም ቢሆን ከአደጋ ጋር ተጋፍጦ የታተረ ሊሸለም የሚገባው ታላቅ ሰው ሰው ነው” ይላል መላኩ የአዲስ ጉዳይ ባልደረቦቹንና ጓደኞቹን ሲያስታውስ።

መላኩና አዲስ ጉዳይ መጽሄት

መላኩ ይህንን መጽሄትነት መንግስት እስኪዘጋው ድረስ በማኔጂንግ ኤዲተርነት መርቷል። የታፈኑ እውነቶች፣ ፍቅርና ወንጀል፣ ቢዝነስቴይመንት፣ ትዳር እና ፍቅር፣ ማንን እንማ የመሳሰሉትን በጊዜው ከፍ ያለ አንባቢ የነበራቸውን አምዶችን በባለቤትነት ይዞ ሰርቷል። በተለይ “ዐቢይ ጉዳይ” በተሰኘ አምድ ላይ ይቀርቡ ከነበሩ በርካታ የፖለቲካ ትንታኔዎች ውስጥ የርሱ ስራዎችም ብዙ ናቸው። በታፈኑ ዕውነቶች አምድ ስር የሚቀርቡ በማህበራዊ ችግሮች ላይ ያተኮሩና በተግባር ለውጥ ያመጡ ዘገባዎችን እንዲሁም የወንጀል አምድ ስር የሚቀርቡ እውነተኛ ታሪኮችን እያዘጋጀ መጽሄቱ በመንግስት እስከተዘጋበት 2007 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ አዲስ ጉዳይ ላይ አገልግሏል።
መላኩ በዚህ መጽሄት በጊዜው የነበረውን የፖለቲካ ስርዓት ችግሮች ገንቢ በሆነ መንገድ በማሳየት የህዝብ መብት እንዲከበር እና መንግስትም ተገቢ የአስተዳደር ተግባሩን በብቃት እንዲወጣ የመልካም አስተዳደር እና የፖለቲካ ባህል ለውጥ እንዲመጣ የበኩሉን ሙያዊ ድርሻ ተወጥቷል።ለዚህም ነው “በጋዜጠኝነት ህይወቴ ለአላማ የሰራሁበትና የሙያ መስዋዕትነት የከፈልኩበት ዘመን ያ ጊዜ ነው” ብሎ የሚኮራው።

መላኩ-ወደ አርትስ ቲቪ
በዘመኑ በፕሬስ ላይ በነበረው ጫና እና ምቹ ያልሆነ ከባቢ ለሶስት አመታት ያህል ጋዜጠኝነትን በመደበኛነት ከመስራት ርቆ በኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ስራ ላይ የቆየው መላኩ ከለውጡ ጋር ተያይዞ አዲስ ጮራ በፈነጠቀው የሃገሪቱ ፕሬስ ላይ ዳግም ለመስራት ከመስከረም 2019 ጀምሮ አሁን ድረስ በአፍሪካ ሬይነሰንስ ቴሌቪዠን ሰርቪስ (አርትስ ቴሌቪዠንን) በዜና ክፍል ሃላፊነት በመቀላቀል እስከ ቺፍ ኦፕሬሽን ኦፊሰርነት በደረሰ የሃላፊነት ቦታ አገልግሏል። በብዙሃን ዘንድ እውቅና ያገኘበትን “ዐቢይ ጉዳይ” በመባል በሚታወቀውን የውይይት ፕሮግራም በመቅረጽና በአዘጋጅነትና አቅራቢነት በመስራት የሃገራችንን የፖለቲካ እና ማህበራዊ ዲስኮርስ ባህሎች ወደውይይት እና መግባባት ባህል ለማምጣት የበኩሉን ሙያዊ ሃላፊነት እየተወጣም ይገኛል።

“ፍቅርና ወንጀል” የመላኩ መጽሀፍ

መላኩ በጋዜጠኝነት የስራ ዘመኑ ከመደበኛነት ከሰራባቸው ከላይ የተጠቀሱ ሚዲያዎች ባሻገር ከ1994 ዓ.ም ጀምሮ በወንጀል እና በማህበራዊ ጉዳዮች አምደኝነት እንደ ጦማር፣ ዕለታዊ አዲስ እና ዘ-ፕሬስ እንዲሁም ጽጌረዳ እና ሮዝ የመሳሰሉ በዘመኑ ተነባቢ ጋዜጦችና መጽሄቶች ላይ ሰርቷል። በተለይም ኮከብ አሳየ በሚል የብዕር ስም “ፍቅርና ወንጀል” እንዲሁም “የታፈኑ ዕውነቶች” በተሰኙ አምዶች ላይ ያቀርባቸው በነበሩ በወንጀል እና ማህበራዊ ችግሮች ላይ ያተኮሩ የምርመራ ዘገባዎች ብዙ አንባቢያን ያውቁታል። እነዚህን ታሪኮች በማሰባሰብ በ2009 ዓ.ም “ፍቅርና ወንጀል” የተሰኘ አንድ መጽሃፍም ለንባብ አብቅቷል። የበርካታ መጽሃፍትም አርታኢ ነው። በቅርቡም ግዮን በተባለ መጽሄት ላይ በፍሪላንስ ለብዙ ዕትሞች የዘለቀ የከቨር ስቶሪዎች ጸሃፊ ሆኖም ሰርቷል።

ስልጠና
መላኩ ብርሃኑ በስራ ዘመኑ ከጋዜጠኝነት ሙያው ጋር ለተያያዙ ዓለም አቀፍ ኮንፈረንሶች፣ ስልጠናዎችና ጥናታዊ ጉብኝቶች 11 ወደሚጠጉ የአፍሪካ፣የአውሮፓ፣የእስያ እንዲሁም የመካከለኛውና የሩቅ ምስራቅ ሃገራት ተጉዟል። ይህ ጋዜጠኛ በአብዛኛው በጤና ዘገባ ፣ በተጨማሪም በህገ-ወጥ ስደት እና በሌሎች ርዕሶች ላይ በተዘጋጁ የሚዲያ ዘገባ ውድድሮች ተሳታፊ በመሆን ለንባብ ባበቃቸው ስራዎቹ ከ International Centre For Journalists የአለምአቀፍ ሽልማት ተሸላሚ ነው። በተጨማሪም የ Africa Media Initiative የአንድ አህጉራዊ ሽልማት 2nd place AMI award አሸናፊ ሲሆን በሃገር ውስጥ ውድድሮችም የ IOM, PANOS, EAJA , ICFP ENHIA እና MoH ሃገር አቀፍ የጋዜጠኝነትናሚዲያ ዘገባዎች ሽልማቶች እና ግራንቶች አሸናፊ ባለሙያ ነው።

የሙያ ማህበራት
በሙያ ማህበራት ተሳትፎ በኩልም መላኩ ቀዳሚው የኢትዮጵያ ፕሬስ ካውንስል ሲመሰረት በአካባቢ ጋዜጠኞች ማህበር ተወካይነት ፈራሚ ሲሆን የቀድሞው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ጋዜጠኞች ህብረት ፣የኢትዮጵያ አካባቢ ጋዜጠኞች ማህበርም የቦርድ ሰክረታሪ ሆኖ አገልግሏል። በቀድሞው የኢትዮጵያ ጤና ጋዜጠኞች ኢኒሺየቲቭ እና የአፍሪካ የጤና ጋዜጠኞች ማህበርም በአባልነትና በተጨማሪም በኢትዮጵያ የቤተሰብ ጤና ጋዜጠኞች ማህበር ውስጥ በልዩ አባልነትም አገልግሏል። በአሁኑ ወቅት በኢትዮጰያ አርታኢያን ማህበር የስራ አስፈጻሚ አባል እንዲሁም በኢትዮጲያ ሚዲያ ሴክተር አሊያንስ ውስጥ አባል ነው።

ሌሎች…..
በኮሚዩኒኬሽን ዘርፍ ኖቬ ኮንሰልቲንግ በተባለ የጣሊያን ኩባንያ ውስጥ ቺፍ ኮሙኒኬሽን ስፔሻሊስትነት፣ በጊፍት ቢዝነስ ግሩፕ በኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን እና ፕሮሞሽን ስራ አስኪያጅነት ሰርቷል። በአሁኑ ወቅትም በቡና ኢንተርናሽናል ባንክ የኮሙኒኬሽን እና ፕሮሞሽን ስራ አስኪያጅ ነው።

መላኩ ከ24 አመት በዘለቀ የጋዜጠኝነት ህይወቱ ለአንዲትም ቀን ቢሆን አቅሙን ሳይቆጥብ ሰርቷል፡፡ አብረውት ይሰሩ የነበሩ በግልጽ እንደተናገሩት መላኩ ለሌሎች አርአያ የሚሆን ሁለ-ገብ እውቀትን የተላበሰ ባለሙያ ነው፡፡ ይህን ክህሎቱንም ጽሁፎቹን በጥልቀት ከማንበብ መረዳት ይቻላል፡፡ መላኩ በቅድመ-ዝግጅት ያምናል፡፡ ስለ አንድ ጉዳይ ከመስራቱ በፊት በበቂ ሁኔታ ይዘጋጃል፡፡ ይህን በማድረጉም ስራዎቹ ብስለትን የተላበሱ ሊሆኑ ችለዋል፡፡
ቤተሰባዊ ህይወት

መላኩ ከወይዘሮ ሊዲያ ተስፋዬ ጋር ትዳር በመመስረት ሰንፔር መላኩ፣ ሚካኤል መላኩ እና አሜን መላኩ የተባሉ 3 ልጆችን አፍርቷል። “ቀሪው ዘመን በኮሙኒኬሽን ለውጥ የማመጣበት፣ በጋዜጠኝነቴም ሃገሬን የምጠቅምበት፣ በመምህርነት ትውልድ የምቀርጽበት ዘመን ነው” ይላል መላኩ።

መላኩ ብርሃኑን በየዕለቱ ጽሁፎቹንና ምልከታዎቹን በሚያጋራበትና በርካታ ተከታዮች ባሉት የፌስቡክ አድራሻው https://www.facebook.com/m... ማግኘት ይቻላል

የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ንድፍ ተጠናቀቀ፤ ግንባታው በጥር ወር ይጀመራል ተብሏል

💵 ለግንባታ ከሚያስፈልገው 10 ቢሊዮን ዶላር ውስጥ 20 በመቶውን አየር መንገዱ ሊሸፈን፤ ከ80 በመቶ ውስጥ የአፍሪካ ልማት ባንክ 500 ሚሊዮን ዶላሩን ፋይናንስ እንዲያደርግ እና ቀሪውን ከአበዳሪ ተቋማት ለማፈላለግ የሚያስችል ስምምነት በቅርቡ መፈረሙ ይታወሳል።

✈️ የመጀመሪያ ምዕራፍ የአውሮፕላን ማረፊያው ግንባታ ሲጠናቀቅ 60 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም ይኖረዋል። የግንባታው ሁለተኛ ምዕራፍ ለአውሮፕላን ማረፊያው በዓመት 110 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም ይፈጥራል።

👉 በ4 ዓመታት ውስጥ ይጠናቀቃል የተባለው የአውሮፕላን ማረፊያ፤ ሁለት ዘመናዊ ተርሚናሎች፣ ሁለት የአውሮፕላን መንደርደሪያዎች፣ የአውሮፕላን ጥገና ማዕከል፣ የካርጎ ማስተናገጃ ማዕከል፣ የበረራ መቆጣጠሪያ፣ የመንገደኞች ማስተናገጃዎች፣ ዘመናዊ ሆቴሎች እና መዝናኛዎች እንዲሁም የንግድ ማዕከላት ይኖሩታል።
Spitnik

seledadotio
seledadotio

በአፍሪካ ግዙፉ የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ግንባታ በጥር ወር ይጀመራል
#ethiopia | የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ በአፍሪካ ትልቁ እንደሚሆን የሚጠበቀው የቢሾፍቱ (አቡሴራ) ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ግንባታ በዚህ በጥር ወር በይፋ እንደሚጀመር አስታወቀ።

በ10 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ወጪ የሚገነባው ይህ ግዙፍ ፕሮጀክት፣ ከአዲስ አበባ በስተደቡብ 40 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኘው አቡሴራ በተባለ ሥፍራ በ3,975 ሄክታር መሬት ላይ የሚያርፍ ይሆናል።

የፕሮጀክቱ ዋና ዋና ነጥቦች፦

* የመንገደኞች አቅም፦ ግንባታው በሁለት ምዕራፍ የሚካሄድ ሲሆን፣ የመጀመሪያው ምዕራፍ ሲጠናቀቅ 60 ሚሊዮን፣ ሁለተኛው ምዕራፍ ሲጠናቀቅ ደግሞ በዓመት እስከ 110 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም ይኖረዋል።

* ዘመናዊ መሰረተ ልማት፦ አውሮፕላን ማረፊያው ሁለት ተርሚናሎች፣ ሁለት የመንደርደሪያ መንገዶች (Runways)፣ የጥገና ማዕከል፣ የካርጎ መንደር፣ ዘመናዊ ሆቴሎች እና የንግድ ማዕከላትን ያካትታል።

* የትራንስፖርት ትስስር፦ ከአዲሱ አውሮፕላን ማረፊያ ወደ ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በፈጣን ባቡር እና በመኪና መንገድ የሚገናኝ ይሆናል።

* አረንጓዴ ቴክኖሎጂ፦ አውሮፕላን ማረፊያው የፀሐይ ኃይልን የሚጠቀምና አካባቢን የማይበክል ዘመናዊ ቴክኖሎጂን መሰረት አድርጎ የሚገነባ ነው።

ፋይናንስ እና ማህበራዊ ኃላፊነት🔎

ለግንባታው ከሚያስፈልገው 10 ቢሊዮን ዶላር ውስጥ 20 በመቶው በአየር መንገዱ ሲሸፈን፣ ቀሪው 80 በመቶ በአፍሪካ ልማት ባንክ እና በሌሎች ዓለም አቀፍ ባንኮች ፋይናንስ ይደረጋል። አየር መንገዱ ከይዞታቸው ለሚነሱ አርሶ አደሮችም 350 ሚሊዮን ዶላር በመመደብ ዘመናዊ ቪላ ቤቶችንና የአግሮ-ፕሮሰሲንግ ማዕከላትን እየገነባ መሆኑ ተገልጿል።

ይህ ፕሮጀክት የአፍሪካ ህብረት "የተሳሰረች አፍሪካን" የመፍጠር ራዕይ እንዲሳካ ትልቅ ሚና እንደሚጫወት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ገልጿል።

የመጀመሪያው ምዕራፍ ግንባታ በአራት ዓመታት ውስጥ ይጠናቀቃል ተብሎ ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #ethiopianairlines #bishoftuairport #megaproject #aviationafrica #economicgrowth
N

የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ግንባታ በጥር ወር ይጀምራል
***

በአፍሪካ ትልቁ የሆነው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ግንባታ በጥር ወር እንደሚጀመር የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ አስታውቋል።

ከአዲስ አበባ በስተደቡብ 40 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ አቡሴራ ተብሎ በሚጠራው ስፍራ በ10 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር የሚገነባው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ 3 ሺህ 975 ሔክታር መሬት ላይ የሚያርፍ ነው።

የአውሮፕላን ማረፊያው ግንባታ በሁለት ምዕራፎች ተከፍሎ የሚካሄድ ሲሆን፤ የመጀመሪያው ምዕራፍ ሲጠናቀቅ 60 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም ይኖረዋል።

ሁለተኛው ምዕራፍ ግንባታ ሲጠናቀቅ አውሮፕላን ማረፊያው በዓመት 110 ሚሊዮን መንገደኞችን ማስተናገድ ያስችላል።

የአውሮፕላን ማረፊያው ሁለት ዘመናዊ ተርሚናሎች፣ ሁለት የአውሮፕላን መንደርደሪያዎች፣ የአውሮፕላን ጥገና ማዕከል፣ የካርጎ ማስተናገጃ ማዕከል፣ የበረራ መቆጣጠሪያ፣ የመንገደኞች ማስተናገጃዎች፣ ዘመናዊ ሆቴሎች እና መዝናኛዎች እንዲሁም የንግድ ማዕከላት ይኖሩታል።

አውሮፕላን ማረፊያው ግንባታው ሙሉ በሙሉ ሲጠናቀቅ በዓለም ዙሪያ ካሉ ጥቂት እጅግ ዘመናዊ አውሮፕላን ማረፊያዎች አንዱ እንደሚሆን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ገልጿል።

ለአውሮፕላን ማረፊያው ግንባታ ከሚያስፈልገው 10 ቢሊዮን ዶላር ውስጥ 20 በመቶ የሚሆነው በአየር መንገዱ የሚሸፈን ሲሆን፤ 80 በመቶ የሚሆነው ደግሞ በአፍሪካ ልማት ባንክ እና በሌሎች ባንኮች ፋይናንስ የሚደረግ ነው።

የአፍሪካ ልማት ባንክ የ500 ሚሊዮን ዶላር ብድር ለመስጠት እና ቀሪውን ከአበዳሪ ተቋማት ለማፈላለግ ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ጋር ስምምነት መፈረሙ ይታወሳል።

በአፍሪካ ትልቁ የሆነው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ የአውሮፕላን ማረፊያ ከቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በፈጣን ባቡር እና በመኪና መንገድ እንዲገናኝ ተደርጎ የሚሠራ ሲሆን፤ የመጀመሪያው ምዕራፍ ግንባታ በ4 ዓመታት ይጠናቀቃል ተብሎ ይጠበቃል።

አውሮፕላን ማረፊያው በኢትዮጵያ በኩል ለሚያልፉ ዓለም አቀፍ መንገደኞችም ደረጃውን የጠበቀ አገልግሎት መስጠት እንደሚያስችል ተገልጿል። በአፍሪካ ግዙፉን የአውሮፕላን ማረፊያ ለመገንባት የአውሮፕላን ማረፊያው ዲዛይን በመጠናቀቁ በጥር ወር መጀመሪያ ግንባታው በይፋ ይጀመራል ተብሏል።

አካባቢን የማይበክል ቴክኖሎጂ እና የፀሐይ ኃይል እንዲጠቀም፣ ዘላቂነት ያለው የቆሻሻ አወጋገድ እና የውኃ አጠቃቀም ሥርዓት እንዲኖረው ተደርጎ በዘመናዊ መልኩ የሚገነባው አውሮፕላን ማረፊያው በአካባቢ ላይ ምንም ዓይነት ጉዳት እንደማያስከትል ተነግሮለታል።

ከአውሮፕላን ማረፊያው ወደ ቦሌ የሚገነባው ፈጣን መንገድ እና ዘመናዊ የባቡር መስመር የከተማ እና የገጠር ትሥሥርን በማጠናከር የአካባቢው ማኅበረሰብ ከከተማ ጋር ያለውን ግንኙት ለማሳደግ እንደሚያግዝ ይጠበቃል።

አየር መንገዱ የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያን ለመገንባት ከይዞታቸው ለሚነሱ አርሶ አደሮች 350 ሚሊዮን ዶላር ወጪ በማድረግ እጅግ ዘመናዊ ቪላ ቤቶች፣ ንግድን ጨምሮ የተለያዩ አገልግሎቶችን የሚሰጡ ሕንፃዎች፣ የአግሮ-ፕሮሰሲንግ እና የመስኖ ማዕከላትን ገንብቶ ለመስጠት እየሠራ እንደሚገኝም ተገልጿል።

በኢትዮጵያ ታሪክ በከፍተኛ ወጪ የሚገነባው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ የአውሮፕላን ማረፊያ የአፍሪካውያንን ትሥሥር በማጠናከር የአፍሪካ ኅብረት "የተዋሀደች እና የተሳሰረች አፍሪካን እውን ማድረግ" በሚል የያዘው ራዕይ እንዲሳካ ትልቅ አቅም ይሆናል።

EBC

በህንድ 187 ሰዎች ለሚፈለጉበት የስራ ዘርፍ 8,000 ሰዎች ለስራ ፈተና መቀመጣቸው አነጋጋሪ ሆኗል
#ethiopia |×በህንድ ኦዲሻ ግዛት ለፖሊስ ድጋፍ ለሚሰጡ የፀጥታ ኃይሎች 187 ሰዎች ብቻ ቢፈለጉም 8,000 ያህል ሰዎች ለፈተና ተቀምጠዋል።

ፈተናው በአውሮፕላን መንደርደሪያ አስፋልት ላይ የተሰጠ ሲሆን ምክንያቱ ደግሞ ተፈታኞች በጣም መብዛታቸው ነው ተብሏል።

ፈተናው በክፍት ቦታው ላይ ሲሰጥም ተፈታኞችን ለመቆጣጠር ድሮን ጥቅም ላይ ውሏል።

ለፈተናው ከ10,000 በላይ ሰዎች መመዝገባቸው ሲነገር በፈተናው እለት የተገኙት 8,000 ያህሉ ናቸው ተብሏል።

ምንም እንኳን ለስራው ብቁ ለመሆን አምስተኛ ክፍልን መጨረስ በቂ ነው ቢባልም በርከት ያሉ የመጀመሪያ እና ከዛ በኋላ ያሉ ድግሪዎች ያሏቸው ሰዎች መመዝገብ እድሜያቸው ከ24 አመት በታች ሆነው 18 በመቶ ያህሉ ስራ አጥ በሆነባት ህንድ ስራ ማግኘት ቀላል እንዳልሆነ ማሳያ ነው ተብሏል። #tm

አንድ ዓላማን ከያዘ የማይለቀው እና ተስፋ የማይቆርጠው ተስፋዬ (ሜጫ!)”

ረዳት ፕሮፌሰር ተስፋዬ እሸቱ
#ethiopia | ተወዳጅታሪክ ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን፣ መዝገበ-አእምሮ (የአማርኛ ኢንሳይክሎፒዲያ) ፕሮጀክቱ ለአገር የሠሩ ሰዎችን ታሪክ እየሰነደ እንደሆነ ይታወቃል።

ይህ ታሪክ በዲጂታል ሚድያዎች፣ በመጽሐፍ፣ በድምፅ ትረካና በሌሎችም መንገዶች እየቀረበ እንደሆነ ይታወቃል። ባለፉት 4 ዓመታት ከ5 ወር ጊዜ ውስጥ የ423 ሰዎችን የሕይወትና የሥራ ታሪክ ለመሰነድ የቻልን ሲሆን 600 ገፅ ባላቸው ሁለት የተለያዩ መጽሐፎች ላይም ታሪኮቹ ዘመን ተሻጋሪ ሆነው እንዲቀመጡ አድርገናል።

መዝገበ አእምሮ ቅጽ ሁለት ላይ ታሪካቸው ከተሠራላቸው የቴአትር ባለሙያዎች መካከል ረዳት ፕሮፌሰር ተስፋዬ እሸቱ ይገኝበታል ። የሥራ እና የሕይወት ታሪኩን ዕዝራ እጅጉ እንደሚከተለው በስፋት ሰንዶታል።
#መንደርደሪያ

አንድን ጉዳይ ከያዘ ካሳበበት ከዳር ሳያደርስ ምንም ምክንያትም ይሁን ኃይል አያቆመውም፡፡ ነገርን ጀምሮ መተው እና አይሆንልኝም በቃኝ ብሎ ተስፋ መቁረጥን በፍፁም አያውቅም፡፡ ትወናን አጥብቆ ይወዳል፡፡ ለተማሪዎቹ አዲስ ነገር ለማሳወቅ ዘወትር የሚጥር ጎበዝ መምህርም ነው፡፡ የራሱን ዕይታ መፍጠር የሚችል ድንቅ መራሄ ተውኔትም ነው፡፡ ተስፋዬ እሸቱ፡፡ ገና ከልጅነት ዕድሜው፣ ከጨቅላነቱ አንስቶ ለመድረክ፣ (ክዋኔ) ለጥበብ፣ እንደተፈጠረ ውስጡ የነገረው (የተገነዘበ) እና የጥበብ ሰው ለመሆንም አጥብቆ ሲሰራ፣ ሲለፋ እና ሲጥር የኖረ ሰውም ነው፡፡ ይህም ልፋቱ፣ ጥረቱ እና ትጋቱ ቀደም ብሎ ሊሳካ ይችል እንደነበርም ይናገራል፡፡

በአደገበት አካባቢ ተለምዶዓዊ አጠራር ጓያ ብለው የሚጠሩት ትምህርት ቤት ሰባተኛ እና ስምንተኛ ክፍል ተማሪ እያለም ይሁን ኋላ መርዓዊ ሁለተኛ ደረጃ ገብቶ ሲማር ማትሪክ በጥሩ ውጤት አልፎ ዩኒቨርሲቲ ገብቶ ቴአትር እንደሚማር እና ተዋናይ እንደሚሆን ውስጡ ይሰማው እንደነበር እና ይህንንም በእርግጠኝነት ይናገር እንደነበር ያወሳል፡፡ ነገር ግን ይህ እርግጠኝነትም ይሁን ተዋናይ የመሆን ህልሙ ባሳበበት ግዜ አልተሳካም፡፡ ይህም የሆነበት ምክንያት በ1993 ዓ.ም በህይወቴ እጅግ ካስደነገጡኝ እና አሳዛኝ ከነበሩ ክስተቶች ሁሉ የማይረሳው ብሎ ከሚጠቅሳቸው ገጠመኞች አንደኛው በመከሰቱ ነበር፡፡ ይኸውም ከላይ በተጠቀሰው 1993 ዓ.ም የወሰደው የ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተና ውጤቱ 2.8 በመምጣቱ ምክንያት ወደ ዩኒቨርሲቲ የመግቢያ ውጤት ሊያመጣ ባለመቻሉ ነበር፡፡ ይህ አጋጣሚ ለእርሱ፣ ተስፋዬን እጅግ ታታሪ እና የደረጃ ተማሪ እንደነበር ለሚያውቁ የአካባቢው ነዋሪ ሁሉ፣ ለቤተሰቡ፣ አብረውት ለተማሩት ጓደኞቹ እና በተለይም ለወላጅ አባቱ መምህር እሸቱ ሀብቱ እጅግ አስደንጋጭ እና ቅስም ሰባሪ ነበር፡፡

ተስፋዬም ይህንን ወቅት ሲያስታውስ “መላው ቤተሰቡ ‹‹ሾክ ሆነ!›› ቤተሰባችን ከፍተኛ ድንጋጤ እና ሀዘን ተጭኖት ያየሁበት የመጀመሪያው አጋጣሚ ነበር፡፡ በተለይ አባቴን በዛ ልክ አዝኖ እና ተክዞ፤ በዛ ልክ ተሰብሮ አይቼው አላውቅም፡፡” ይላል፡፡ ነገር ግን ይህ ክስተት ከህልሙ ሊመልሰው አልቻለም፡፡ ካሳበው ቢዘገይም ዩኒቨርሲቲ ገብቶ ቴአትር መማሩም ይሁን ተዋናይ መሆኑ አልቀረም፡፡
#ውልደትእናእድገት

ተስፋዬ የሁለተኛ ደረጃ መምህር ከነበሩት አባቱ ከአቶ እሸቱ ሀብቱ እና ከእናቱ ከወይዘሮ ሙሉቀን አሳየ ሀምሌ 2 1978 ዓ.ም ምዕራብ ጎጃም በምትገኘው ዱር ቤቴ ከተማ ነው የተወለደው፡፡ ነገር ግን አንድ ዓመት እንኳ ሳይሞላው አባቱ በስራ ምክንያት ከባህዳር ከተማ 35 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ወደምትገኘው መርዓዊ ከተማ በመዘዋወራቸው ኑሮው እና ዕድገቱ በመርዓዊ ከተማ ነው፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱንም እስከ ስድስተኛ ክፍል ድረስ በመርዓዊ “ሽንብራ ትምህርት ቤት” የተማረ ሲሆን፤ ሰባተኛ እና ስምንተኛ ክፍልን ደግሞ በ”መርዓዊ ጁኒየር ትምህርት ቤት” (በአካባቢው የተማሪዎች ዘልማድ “ጓያ” ትምህርት ቤት እያሉ ይጠሩታል፡፡) የተማረ ሲሆን ከዘጠነኛ እስከ አስራ ሁለተኛ ክፍልን ደግሞ በ”መርዓዊ መሰናድዖ ትምህርት ቤት” በአሁኑ አጠራር “ኮሎኔል ታደሰ ሙሉነህ ፈንቴ ትምህርት ቤት” ተከታትሏል፡፡

“ሽምብራ” እና “ጓያ” ትምህርት ቤቶች
ተስፋዬ እሸቱ ሽምብራ ትምህርት ቤት ገና የአራተኛ ክፍል ተማሪ እያለ ነው በወላጆች ቀን ለተማሪዎች መዝሙር በማቅረብ የክዋኔ ህይወቱ የጀመረው፡፡ በዚህም አቅርቦቱ በመደመም የምስጋና እና የአድናቆት ደብዳቤ ከትምህርት ቤቱ ተበርክቶለታል፡፡ እዛው ሽምብራ ትምህርት ቤት እያለ ወደ ስድስተኛ ክፍል ሲደርስ ቅልጥፍናውን እና ዕንቅስቃሴውን በመቀጠል በዕረፍት ቀናቸው እና በዕረፍት ሰዓታቸው ላይ በመኖሪያ ግቢያቸው ውስጥ የሰፈሩን ልጆች አስተባብሮ ድራማ ያዘጋጅ እና ያቀርብ ነበር፡፡ ታዲያ እነዛን ክዋኔዎች ለመመልከት ተመልካች ሳይከፍል አይገባም ነበር፡፡ ክፍያውም ቆርኪ ነበር፡፡ ቆርኪ እያስከፈለ ያሳይ የነበረውን ክዋኔ በመቀጠል፤ ዓይነቱን ደግሞ በመቀየር የበዙትን የሰፈሩን ልጆች የሚያሳትፍ እና በርካታ ተመልካች ያለው ውድድርም ማዘጋጀት ጀመረ፡፡ ውድድሩም የሰፈር ኦሎምፒክ ነበር፡፡ ከአንድ እስከ ሶስት ለወጡ ተወዳዳሪዎችም እንደየደረጃቸው ስባሪ ሸክላዎች ላይ ጭቃ እና የሲጋራ ልጣጭ ወረቀት በማጣበቅ የተሰሩ ሜዳሊያዎችን ይሸለሙ ነበር፡፡ እነዚህ ውድድሮች ከሰፈሩ ነዋሪዎች “ማድጋችን ተሰበረ”፣ “እንስራዎቻችን አለቁ” የሚሉ በርካታ ስሞታዎችን አስከትለውም ነበር፡፡ ስሞታዎቹ ቢደጋገምም ወላጆቹ ግን ከተግሳፅ ያለፈ ጫና ግን አያሳድሩበትም ነበር፡፡
ተስፋዬ እሸቱ ሰባተኛ እና ስምንተኛ ክፍልን ወደተማረበት ወደ መርዓዊ ጁኒየር ትምህርት ቤት በእነሱ አጠራር ወደ ጓያ ትምህርት ቤት ከተዛወረ በኋላ በጣም ውጤታማ ዕንቅስቃሴዎችን ያደርግ ነበር፡፡ ለኋለኛው የክዋኔ ህይወቱም እጅጉን ጠንካራ መሰረት ነበር ለማለትም ያስችላል፡፡

በጓያ ትምህርት ቤት የእግር ኳስ ውድድር ሲካሄድ በኮሜንታተርነት እግር ኳሱን በቀጥታ ካቀረበ በኋላ በነጋታው ደግሞ ይህንን ውድድር ላልተመለከቱ ሰዎች እንደገና በዘጋቢነት ውድድሩ ምን ይመስል እንደነበር ድራማዊ በሆነ መንገድ ያቀርብ ነበር፡፡ በዚህ ወቅትም ነበር ለመጀመሪያ ግዜ በትምህርት ቤታቸው የድራማ እና የስነ-ፅሁፍ ክበብ መስርተው መስራት የጀመሩት፡፡ ያን ግዜ ነው ታዲያ ሲ.ቢ.ኤም የተባለ የዕርዳታ ድርጅት ወደ ትምህርት ቤታቸው መጥቶ ፀረ-ኤች አይ ቪ ኤድስ ፕሮግራም ያዘጋጀው፡፡ በዚሁ ፕሮግራም ላይም አንድ መምህራቸው ተላላፊ በሽታዎችን ገፀ-ባህሪ አድርገው ቴአትር ፅፈው መሪውን ገፀ-ባህሪ ተስፋዬ እንዲጫወተው አድርገው በመምህራን እና በተመልካች ዘንድ ከፍተኛ አድናቆትን አስገኝቶለታል፡፡ በዚሁ ወቅት ነው ታዲያ በህይወቱ የተሸለመው የመጀመሪያው ትልቁ ሽልማት የተከሰተው፡፡ ይኸውም አንዲት ሴት መምህሩ በዛን ወቅት ታዋቂ የነበረውን የድምፃዊ አበበ ተካን “ሰው ጥሩ” የተሰኘ ዘፈን በርካታ ተመልካች በተገኘበት መድረክ ላይ እንዲጫወት ያደርጉት እና እዛው በቴፕ ሪከርደር ይቀዱታል፡፡ በክዋኔው በጣም የተደነቁት የዕርዳታ ድርጅቱ ሰዎችም ስድስት ብር ይሸልሙታል፡፡ ይህም የህይወቱ የመጀመሪያው ትልቁ ሽልማት ሆኖ አልፏል፡፡ ይህንን ወቅት ተስፋዬ እንዲህ ያስታውሰዋል ፦

“ከዛን ቀደም ብሎም ሽምብራ ትምህርት ቤት መዝሙር ስናቀርብ አሁን በትክክል ባላስታውሰውም ሳንሸለም ግን አልቀረንም፡፡ ይሄኛው ግን ይለያል፡፡ ፐርፎርማንሱን ራሱ አስታውሰዋለሁ፡፡ ድምፅ ማጉያው ከአቅሜ በላይ ሆኖ እየተንዳገድኩኝ ሁሉ ነው ያቀረብኩት ግን አስገራሚ ነበር፡፡ ስድሰት ብር ተሸለምኩኝ፤ የመጀመሪያ ልጅ ስለሆንኩኝ ለወንድሞቼ ሸሚዝ እና ቁምጣ ገዛሁላቸው፤ ያኔ ኦፔራ የሚባል ቁምጣ ነበር እሱን ገዛሁላቸው፡፡”

በስድስት ብር የተጀመረው የሽልማት ጉዞው አላበቃም ሁለተኛ ደረጃ ሲገባም በስራዎቹ ኮከብ ተብሎ ተሸላሚ ለመሆን በቅቶ ነበር፡፡

መርዓዊ፣ “መረዋ” እና ተስፋዬ እሸቱ
ሌላኛው የተስፋዬ እሸቱ ትውስታ ላይ ወርቃማ ሆኖ የተቀመጠው ዘመን የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ የነበረበት ዘመን ነው፡፡ በዚህ ግዜ ከቀድሞው በተጠናከረ ሁኔታ በርካታ ኪነ-ጥበባዊ ክዋኔዎች ለመድረክ አብቅቷል፡፡ በትምህርት ቤቱ በዕረፍት ሰዓት እና ተማሪዎች በሚለቀቁበት ሰዓት ለተማሪዎቹ የተለያዩ ትረካዎችን ያቀርብ ነበር፡፡ ሚኒ ሚዲያ ፕሮግራሞችን እያዘጋጀ ያቀርብም ነበር፡፡ ኋላ ላይም “መረዋ” የኪነ-ጥበብ ቡድን ሲመሰረትም በመሪነት አገልግሏል፡፡ ለመጀሪያ ግዜ ቴአትር ይዞ ከመርዓዊ ከተማ ርቆ የተጓዘውም በዚህ ወቅት ነበር፡፡ ወቅቱ የኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ወቅት ነበር፡፡ ከመምህራኖቻቸው አንደኛው ይህንኑ የተመለከተ ቴአትር ፅፈው በተባበሩት መንግስታት ፍርድ ሸንጎ ስለ ኢትዮጵያ የሚከራከረውን ጀግናውን ኢትዮጵያዊ ወጣት ወክሎ እንዲጫወት ተስፋዬን ይመድቡታል፡፡ እርሱም ጥሩ አድርጎ ይጫወተዋል፡፡ ቴአትሩንም ይዘው ወደ ትውልድ ከተማው አቸፈር ዱር ቤቴ ጉዞ ያደርጋሉ፡፡ ተስፋዬ ይህንንም አጋጣሚ በትዝታ እንዲህ ያስታውሰዋል፡፡

“ያ አጋጣሚ የሚደንቅ ነው፡፡ ጉዞ ወደ አቸፈር ጀመርን፡፡ ያ ለእኔ ለመጀመሪያ ግዜ በመንግስት መኪና የተሳፈርኩበት አጋጣሚ ነበር፤ እሱም ብቻ አይደለም ለመጀመሪያ ግዜ የሆቴል ምግብ የቀመስኩትም ያኔ ነው፡፡ አቸፈር ደርሰን ቴአትሩን አሳይተን ስንጨርስ ደግሞ ሚሪንዳ ተከፈተልን፤ ይሄም ለእኔ የመጀመሪያ ነው፤ ለመጀመሪያ ግዜ ሚሪንዳ የጠጣሁባት አጋጣሚ ያቺ ናት፡፡ አሁንም ድረስ ትዝ ትለኛለች፡፡”

የመርዓዊ እና የተስፋዬ እሸቱ የቴአትር ጣፋጭ ትዝታ በዚህ ብቻ አይገታም፡፡ የወቅቱ ባህልና ቱሪዝም መስሪያ ቤት በዛን ግዜ የነበሩትን የዩኒቨርሲቲ ምሩቅ የቴአትር ባለሙያዎች ድጋፍ ሰጪ በማድረግ ከዋና ዋና ከተማዎች ወጣ ባሉት አነስተኛ ከተሞች ላይ የኪነ-ጥበብ ማዕከላትን ያቋቁሙ ነበረ፡፡ በመርዓዊ ከተማም የኪነ-ጥበብ ቡድን ማቋቋም ፈልገው ተስፋዬን ያማክሩታል፡፡ እርሱም በደስተኛነት በወቅቱ ከነበሩት እኩዮቹ ጋር በመሆን “መረዋ” የተሰኘውን ክበብ በመመስረት ከተማውን ለቆ እስከወጣበት ግዜ ድረስ በኃላፊነት ሲመራ ቆይቷል፡፡ ሲመሰረት አንድ ከበሮ ብቻ የነበረው “መረዋ” ከሃያ ብር መዋጮ በመነሳት እያደገ ሄዶ ሙሉ ባህላዊ ባንድ እና የተለያዩ የቴአትር ቁሳቁሶች እንዲኖሩት ያስቻለ የቡድን መሪ ነበር፡፡ በመረዋ ቆይታውም ሁለገብ ባለሙያነቱ እጅጉን አይሎ የወጣበት ግዜ ነበር፡፡ ሁሉንም ክዋኔዎች ይሞክር ነበር፡፡ ቴአትር ይፅፋል፣ ያዘጋጃል፣ ይተውናል፣ ሴቶች ባልነበሩ ግዜ የሴት ገፀ-ባህሪያትን ወክሎ ሁሉ ተጫውቷል፣ መድረክ ያስተዋውቃል፣ ይዘፍናል፣ ይወዛወዛል፣ ባህላዊ ከበሮም ይጫወት ነበር፡፡ ለሁለገብ የክዋኔ ሕይወቱ ሌላኛው ትልቁን አሻራ ያሳረፈው “መረዋ የኪነ-ጥበብ” ቡድን ነው ማለት ይቻላል፡፡ ይኸው ቡድንም ከእነ ተስፋዬ ዘመን በኋላም እስከ አሁን ድረስ ዘልቆ ለበርካታ የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች መፍለቂያ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል፡፡ በአሁኑ ወቅትም ከኪነ-ጥበብ ቡድንነት ወደ ባህል ማዕከልነት አድጓል፡፡

በ መረዋ የኪነ-ጥበብ ቡድን እንደ አዲስ መነሳሳትን የፈጠረለት እና ወደ ሙያው የበለጠ ጠንክሮ እንዲዘልቅ ያደረገው አንድ ልዩ አጋጣሚ ተፈጥሮ ነበር፡፡ የወቅቱ የምዕራብ ጎጃም ዞን ባህልና ቱሪዝም መስሪያ ቤት በዞን ደረጃ ባዘጋጀው የኪነ-ጥበብ ፌስቲቫል ላይ ምዕራብ ጎጃምን ወክለው ባቀረቡት ቴአትር ሁለተኛው ኮከብ ተዋናይ በመሆን ሰማንያ ብር ተሸለመ፡፡ ይህን ልዩ አጋጣሚ አንዲህ እያለ ያታውሰዋል፡፡

“በግዜው ያቀረብነው ቴአትር “ዛየደ እና ስልኩ” የተሰኘ ጓደኛችን የፃፈው ቴአትር ነበር፡፡ እኔ የዛየደን ዘመድ ሆኜ ተጫወትኩኝ፡፡ ሁለተኛ ወጥቼ ሰማንያ ብር ተሸለምኩኝ፡፡ እኔን ያስደሰተኝ ሰማንያ ብሯ አይደለችም፡፡ አንደኛ የወጣው ኑረዲን ኢሳ ነበር (ኑረዲን ኢሳ “ዒሻራ” የተሰኘው የግጥም መድብል ደራሲ ነው፡፡) ኑረዲንን የማውቀው በልጅነቴ ነው እንዴት ያለ ድንቅ ተዋናይ እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ እኔ ሳድግ እንደ ኑረዲን ነው መሆን የምፈልገው እል ነበር፡፡ እነ ኑረዲን እኛ ገና ጓያ ትምህርት ቤት እያለን ከባህዳር ቴአትር ይዘው ይመጡ ነበር፤ ያኔ ታዲያ ለማስታወቂያ የሚጠቀሙበት ፖስተር የሚሰሩበት ጨርቅ ከቦታ ቦታ ሲዘዋወሩ ይቆሽሽባቸው ስለነበር እኛ እናጥብላቸዋለን፡፡ የምናጥብላቸው ታዲያ ቴአትር በነፃ ለመግባት ነበር፡፡ ታዲያ ከሽልማቱም በላይ ያስደሰተኝ ፀጉሬን እያሻሸ ‹‹አንቺ እንዴት ያለሽ ጎበዝ አክተር ነሽ ወደፊት ትልቅ ቦታ ትደርሻለሽ` አለኝ›› ታዲያ ያኔ የተሰማኝን ደስታ መቼም አልረሳውም፡፡”

መረዋ የኪነ-ጥበብ ቡድን ተሳትፎውን በማሳደግ በቀጣዩ ዓመት ደግሞ በክልል ደረጃ በተዘጋጀው ኤች አይ ቪ ኤድስ ላይ ባተኮረ ፌስቲቫል ላይ ምዕራብ ጎጃምን በመወከል በተስፋዬ እሸቱ የተዘጋጀ ቴአትር ይዞ በመቅረብ ተሳትፎ አድርጓል፡፡ ታዲያ የተስፋዬ እሸቱ እና የመርዓዊ እንዲሁም የመረዋ ፍቅር እና ፈንጠዚያ እንደታሰበው በፌሽታ ሊጠናቀቅ አልተቻለውም፡፡
ተስፋዬ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በተከታተለባቸው አራት ዓመታት የበለጠ ወደ ኪነ-ጥበቡ በመሳብ ከቀለም ትምህርቱ ወደ ኋላ ስለቀረ ይሁን ባልታወቀ ምክንያት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱ የመልቀቂያ ውጤት ሳይሳካ ቀረ፡፡

“እኔ አሁን ነው በደንብ የማስታውሰው ከዘጠነኛ ክፍል በኋላ ጥበቡ በጣም ሳበኝ፡፡ ከአባቴ ጋርም በዚህ ምክንያት በተደጋጋሚ ፀብ ሆነ፡፡ በእርግጥ ጥበብ በጣም ይወዳል፡፡ ያበረታታኝ ነበር፣ ቴሌቪዥን ያለበት ይዞኝ እየሄደ ቴሌቪዥን ያሳየኛል፣ እቤት ውስጥ ልብ ወለድ ይዞ እየመጣ ያነብልናል፡፡ ነገር ግን ከዛም በላይ ወደ ትምህርቱ እንዳተኩር ይፈልግ ነበር፡፡ በእርግጥ እርሱ የናዝሬት ልጅ ነው፤ ከናዝሬት መጥቶ ነው አቸፈር እናቴን አግብቶ የተጠቃለለው፡፡ እኔ ግን የገጠር ልጅ ነኝ ከገጠር ብቸኛው መውጫ ደግሞ ትምህርት ነው፡፡ አስታውሳለሁ ማትሪክ ብንወድቅ ምንድን ነው የምንሆነው ስንባባል እራሳችንን እናጠፋለን የምንል ልጆች ሁሉ ነበርን፡፡ ታዲያ ምን ደርጋል ከአንድ እስከ ሰባት ከወጣነው ልጆች መሃል ሁሉም ለዲግሪ ሲያልፉ እኔ ብቻ ወደኩኝ፡፡ ያሳዝናል ቤተሰቤ በዚህን ያህል “ሾክ” ሲያደርግ አይቼው አላውቅም! የአባቴ ደግሞ የተለየ ነበር! ተስፋቸው ሁሉ በነነ፡፡”
በህይወት ዘመኔ ሁሉ ሁለተኛ አማራጭ የሚባል ነገር ይዤ አላውቅም የሚለው ተስፋዬ ይህ ባይሆንልኝ ይህን አደርጋለሁ ብዬ አላውቅም ይላል፡፡ አንድ ነገር ከያዘ በዛው ጉዳይ እስከመጨረሻው መዝለቅ እንጂ አማራጭ ይዞ መንቀሳቀስ የማይሆንለት ተስፋዬ የማትሪክ ውጤቱ አልሳካ ሲል በቀጥታ ያመራው ወደ ጎንደር መምህራን ኮሌጅ ነበር፡፡ እዛም ገብቶ የታሪክ ትምህርትን ተከታትሏል፡፡ በጎንደር ቆይታውም ቴአትርን አልተዋትም ነበር ከሥነ-ፅሁፍ ተማሪዎች ጋር በመሆን ቴአትር እያዘጋጀ ያቀርብ ነበር፡፡ ካቀረባቸው ተውኔቶች መሃልም የአፄ ቴዎድሮስን ገፀ-ባህሪ ወክሎ የተጫወተው አይረሴ እንደነበር ይናገራል፡፡ ቴአትርን አለመተውም ብቻም አይደለም ዩኒቨርሲቲ ገብቶ ቴአትር እንደሚያጠናም በእርግጠኝኘት ይናገር እንደነበር ያስታውሳል፡፡ በመቀጠልም ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ቴአትር ለመማር ሲጓዝም ከጎንደር መምህራን ኮሌጅ በከፍተኛ ውጤት የወርቅ ሜዳሊያ ተሸላሚ ሆኖ ነበር የተመለሰው፡፡
#አዲስአበባዩኒቨርሲቲበትምህርትበመምህርነትእናበኃላፊነት

ተስፋዬ እሸቱ ከጎንደር መምህራን ኮሌጅ እንደተመለሰ በቀጥታ ያመራው ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ነበር፡፡ አሁንም ቴአትር ተምሮ ተዋናይ ለመሆን፡፡ ነገር ግን ይህ ህልሙ እንደቀደመው ግዜ ሁሉ ወዲያውኑ ያለ ተግዳሮት ሊሳካለት አልቻለም፡፡ በዩኒቨርሲቲው በገጠመው የአሰራር መመሪያ መሰረት በቅድሚያ ወደ ታሪክ ትምህርት ክፍል ዘልቆ ለማማር ግዴታ ውስጥ ገብቶ ነበር፡፡ ተስፋ መቁረጥን ፈፅሞ የማያውቀው ተስፋዬ በታሪክ ትምህርት ክፍል ለአንድ ዓመት ተምሮ እንደለመደው 4.0 ነጥብ ዓመታዊ ከፍተኛ ውጤት በማምጣት ዓመቱን አጠናቀቀ፡፡ በታሪክ ትምህርት ክፍል ለወርቅ ተሸላሚነት ታጭቶ ለማዕረግ ሲጠበቅ እርሱ ግን በቀጥታ ያመራው ወደ ህልሙ ደጃፍ ነበር፡፡ ሌላውን ነገር እርግፍ አድርጎ በመተውም ትምህርት ክፍል በመቀየር በ19998 ዓ.ም ለረጅም ግዜ ሲናፍቀው ወደ ነበረው ቴአትር ጥበባት ትምህርት ክፍል ተቀላቀለ፡፡ በመጨረሻም የዕድሜ ዘመን ህልሙ ጋር ተገጣጠሙ፡፡ ከስጋ ሞት በኋላም እንኳ በህያው ስም እና ክብር ነፍስ ዘርተው በጋራ ሲወሱ ለመዝለቅ ተማምለው ጉዞኣቸውን ጀመሩ፡፡ ይህ ጉዞም አሁንም እንደቀጠለ ነው፡፡

ተስፋዬ እሸቱ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ቴአትር ጥበባት ትምህርት ቤት በትምህርት ዓለም ቆይታውም ከዛ ቀደም እንደነበሩት የትምህርት ዘመን ቆይታዎቹ ሁሉ ጠንካራ እና ባለ ከፍተኛ ውጤት ተማሪም ነበር፡፡ ይኸው ከፍተኛ ውጤቱ እና ትጋቱ ነበር በቴአትር ጥበባት ትምህርት ክፍል ውስጥ ወዲያውኑ በመምህርነት እንዲቀጠር ምክንያት የሆነው፡፡ በዚሁ ትምህርት ክፍል የትምህርት ክፍሉ ለ 4 ዓመታት ዳይሬክተር በመሆንም አገልግሏል፡፡ በዚሁ ኃላፊነቱ ጊዜ በርካታ ተግባሮችን ያከናወነ ሲሆን ከእነዚህም መሃከል ዩኒቨርሲቲው በግዜው በነበረው አሰራር ቴአትር ጥበባት ትምህርት ክፍል በእየ ዓመቱ 40 ተመዝጋቢ ተማሪዎች ከሌሉት ማስተማር አይችልም ነበር ይህንንም ቁጥር ዩኒቨርሲቲውን አሳምኖ የምዝገባ ቁጥሩ ወደ 20 ተማሪ እንዲወርድ አድርጓል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በታሪክ ጭምር የሚመሰገንበት ስራው “ኑ እስኪ ቴአትር እንይ” የተሰኘው በ2007 ዓ.ም እና በ2008 ዓ.ም ለሁለት ተከታታይ ግዜያት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ግቢ ውስጥ የተካሄደው ሳምንታዊ የቴአትር ፌስቲቫል ነው፡፡ በእነዚህ ፌስቲቫሎች ላይ 10 ያህል ትላልቅ ቴአትሮች በነፃ ለተመልካች የቀረቡ ሲሆን፣ ከአስር በላይ ታላላቅ የኪነ-ጥበብ ሰዎች ተዘክረዋል፣ በርካታ ጥናታዊ ወረቀቶች እና ወርክሾፖችም ቀርበዋል፡፡ ታዲያ ለመጀመሪያ ግዜ ይህ ፌስቲቫል ሲዘጋጅ ተስፋዬ እሽቱ በራሱ ተነሳሽነት ሃሳቡን በማመንጨት እና ወደ አንድ ጨርቃጨርቅ ፋብሪካ ድረስ በመሄድ በጀት በመለን እና መምህራንን፣ ተማሪዎችን እና ባለሙያዎችን በማስተባበር በትልቅ ትግል ፌስቲቫሎቹ እንዲካሄዱ ትልቁን ድርሻ ተወጥቷል፡፡ ፌስቲቫሉ ላይ ከቀረቡት ቴአትሮች መሃከልም በመራሄ ተውኔት አባተ መኩሪያ በተዘጋጀው “ኦቴሎ” ቴአትር ላይ የ “ቃሲዮ” ን ገፀ-ባህሪ ወክሎ ሲጫወት የታላቁ ግሪካዊ ሶፎክለስ ድርሰት የሆነውን “አንቲገን” ቴአትርን ደግሞ በማዘጋጀት ለመድረክ አብቅቷል፡፡

ሁለተኛ ዲግሪውን ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በ “ካልቸራል ስተዲስ” ያገኘው ተስፋዬ አሁን ደግሞ በዛው ዩኒቨርሲቲ በ “ፎክሎር” ሶስተኛ ዲግሪውን እየተማረ ሲሆን በመስራት ላይ የሚገኘው የጥናት ወረቀቱም በታላቁ ኢትዮጵያዊ የትውፊታዊ ክዋኔዎች አባት ፍስሃ በላይ ይማም ህይወት እና ስራዎች ላይ የሚያተኩር ነው፡፡
#የአዲስአበባዩኒቨርሲቲየባህልማዕከል

ተስፋዬ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መጥቶ ገና የታሪክ ተማሪ እያለ የተለያዩ ወጎችን እና ግጥሞችን በማቅረብ ጠንካራ ተሳትፎ በማድረግ የተዋወቀውን የአዲስ አበባ ዩኒቨርቲ የባህል ማዕከል በስራ አስኪያጅነት እየመራው ይገኛል፡፡ በተለይም በ 2016 ዓ.ም ከ 10 ዓመታት በላይ ተቋርጦ የነበረውን ሳምንታዊ የኪነ-ጥበብ ምሽት በድጋሚ በማስጀመር በርካታ ወጣት እና ታዳጊ የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች እንዲጠቀሙበት ክፍት እንዲሆን አድርጓል፡፡ በኪነ-ጥበብ ምሽቱም ከ30 በላይ አንጋፋ እና ወጣት የጥበብ ባለሙያዎች በመገኘት የሙያ እና የህይወት ልምዳቸውን እንዲያካፍሉ ሆኗል፡፡ በሀገር አቀፍ ደረጃም ለመጀመሪያ ግዜ ከአምስት በላይ ዩኒቨርሲቲዎች የተሳተፉበትን የዩኒቨርሲቲዎች ባህል ማዕከላት ፌስቲቫል እንዲዘጋጅም በማድረግ ከሃሳብ ከማመንጨት ጀምሮ ከፍተኛውን የመሪነት ድርሻ ተወጥቷል፡፡ በአሁኑ ወቅትም ባህል ማዕከሉ ከረጅም ዘመናት በኋላ በዘመናዊ መልክ ታድሶ አግልግሎት እንዲሰጥ ከፍተኛውን ጥረት በማድረግ ላይ ይገኛል፡፡

የአባተ መኩሪያ አስተዋፅፆ በ “ሜጫ” ህይወት ውስጥ
“…ጋሼ ተሰፋዬ እሸቱ እባላለሁ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቴአትር መምህር ነኝ…”
“….ይመችሽ! አባተ እባላለሁ፡፡ የቴአትር ተማሪ ነኝ…”
ይህች ድራማዊ ቃለ-ተውኔት የመሰለች ምልልስ ታላቁ መራሄ ተውኔት አባተ መኩሪያ እና ተስፋዬ እሸቱ (ረ/ፕ) በነብዩ ባዬ (ረ/ፕ) አስተዋዋቂነት በተዋወቁበት የመጀመሪያዋ ቀን፣ የመጀመሪያዋ ቅፅበት ላይ የተለዋወጧት የመጀመሪያዋ ምልልሳቸው ናት፡፡ ያ የኢትዮጵያ የምንግዜውም ታላቅ መራሄ ተውኔት፣ ከአስናቀች ወርቁ እስከ መሰረት መብራቴ፣ ከ ወጋየሁ ንጋቱ እስከ ደበበ እሸቱ፣ ከተስፋዬ ሳህሉ (አባባ ተስፋዬ) እስከ ተስፋዬ እሸቱ (ራሱ ባለ ታሪኩ) ድረስ ባለው ረጅም የዘመን ርቀት እልፍ አዕላፍ የመድረክ ዕንቁዎችን ያዘጋጀ እና ወደ ብቃታቸው ጣራ ያደረሰ፣ አሉ የተባሉ ታላላቅ ፀሃፌ-ተውኔቶችን ሁሉ ድርሰቶቻቸውን ከወረቀት ወደ መድረክ ከሃሳብ ወደ ህይወት በተዓምራዊ ጥበብ የቀየረ፣ በኢትዮጵያ ዘመናዊ ቴአትር ታሪክ ውስጥ የራሱ የሆነ የዝግጅት አሻራ ያሳረፈው ጠቢብ በዕድሜው የመጨረሻ አስርተ ዓመታት ላይ ለተዋወቀው ወጣቱ ጀማሪ የዩኒቨርሲቲ መምህር በመጀመሪያ ቀን ትውውቅ በፍፁም ትህትና እና ለጥበብ ካለ አክብሮት በመነጨ ልቦና “የቴአትር ተማሪ ነኝ” በማለት ትውውቁን ጀምሮ ወጣቱን በአንዲት ቃለ-ምልልስ የህይወት ዘመን ትምህርት ቸረው፡፡ ወጣቱ ተስፋዬ እሸቱም ለመማር ልቡ ክፍት ነበር እና በገጠመው ያልተጠበቀ ምላሽ ሳይደናገጥ፣ ግራ ሳይጋባ እና ሳይሸሽ ይልቁንም ቀድሞ ባሳየው ‹‹ጄስቸር›› ሸምቀቅ በማለት ከዚህ የህይወት መምህሩ ጋር በመጣበቅ መራሄ ተውኔት አባተ መኩሪያ ህይወቱ እስካለፈችበት ግዜ ድረስ የልብ ወዳጅ፣ የቅርብ ጓደኛ፣ ቤተሰብ እና የዘለለት ተማሪ በመሆን ዘለቀ፡፡

ከጋሽ አባተ ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ የተዋወቁት በ2001 ዓ.ም ተስፋዬ ልክ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተመርቆ እንደወጣ ነበር፡፡ በዛን ወቅት ለስድስት ወራት ያህል የግማሽ ግዜ ሰራተኛ ነበረ እንጂ ገና ቋሚ ቅጥር አልነበረም፡፡ በመሃልም የምስራቅ አፍሪካ የቴአትር ፌስቲቫል እንዳለ ይሰማ እና በቀጥታ ወደ ባህር ዳር በማምራት ለክልሉ የባህልና ቱሪዝም ቢሮ በዚህ ፌስቲቫል ላይ እንሳተፍ የሚል ጥያቄ አቀረበ፡፡ ጥያቄውም ተቀባይነት አግኝቶ በጀት ተመድቦለት ወደ ሰባ የሚጠጉ የገጠር ልጆችን ይዞ መጥቶ፤ በባህላዊ የግጭት አፈታት ስርዓት ላይ የሚያተኩር ሙዚቃዊ-ትውፊታዊ ተውኔት በፌስቲቫሉ ላይ አቀረበ፡፡ በወቅቱ ከተለያዩ ዓለማት መጥተው በታደሙት ታዳሚያን ዘንድ እጅግ ከፍተኛ አድናቆትን አግኝቶ ነበር፡፡ ጋሽ አባተም ቴአትሩን ተመልክቶ ተደስቶ ስለነበር ተስፋዬ ነብዩ ባዬን (ረ/ፕ) እንዲያስተዋውቀው አደረገ፡፡ በዛው ወዳጅነታቸው ፀና፡፡

“የጋሼ የመጀመሪያ ስራ ጠዋት እኔ ጋር መደወል ነበር”
ይላል ተስፋዬ ጋሽ አባተ መኩሪያን ሲያስታውስ፡፡
“ጠዋት ጠዋት የሚያደርገው ነገር ቢኖር ሁለት ሶስት ግዜ ባለበት ጎርደድ ጎርደድ ማለት፣ ሲጋራ ማጨስ፣ ከዛ እኔ ጋር መደወል ነበር፡፡ ክፍለ ሀገር እንደሆነ ያለሁት እያወቀ እንኳ ይደውልልኝ ነበር፡፡ ይህንን ነገር ለምጄ፤ ካለፈ በኋላ ለርጅም ግዜ ተቸግሬ ነበር፡፡ ሁልግዜም ጠዋት ጠዋት ስልኩን እጠብቅ ነበር፡፡”
እያለ ስለ ቅርበታቸው በተመስጦ የሚያነሳው ተስፋዬ በነበራቸው ለዘጠኝ ዓመታት ያህል የዘለቀ ወዳጅነት ሁሉን ነገር ከጋሽ አባተ እንደተማረ ይናገራል፡፡ በተለይ የቴአትር የዝግጅት ጥበብን በደንብ እንደቀሰመ እና በተለይ በርካታ ቁጥር ያላቸው ተዋንያን ያሉበት ቴአትር ማዘጋጀት እንዲወድ ያደረገው እና በምርጫውም ከትወናው ወደ ዝግጅቱ የበለጠ እየተማረከ ለመሄዱ መነሳሳት እና ሰበበ ምክንያት የሆነው ጋሽ አባተ መኩሪያ እንደሆነ አበክሮ ያነሳል፡፡
በጥብቅ ቁርኝት እንደ እኩያ በጓደኝነት ከጋሽ አባተ ጋር አብሮ የኖረው ተስፋዬ እሸቱ ከጋሽ አባተ መኩሪያ ዕረፍት በኋላ ህይወት እጅግ ከብዶት እንደነበር ይናገራል፡፡ በህይወቴ የገጠሙኝ ከባድ ሀዘኖች ሶስት ናቸው የሚለው ተስፋዬ የመጀመሪያ ብሎ ሚያነሳው ከባድ ድንጋጤ እና ሀዘን ያቺ ማትሪክ የወደቀባትን ወቅት ሲሆን፤ ወርሃ ህዳር አስራ ዘጠነኛው ቀን 2006 ዓ.ም ደግሞ ተስፋዬ ሁለተኛው ብሎ የሚያነሳው እና የማያውቀው ዕንግዳ ስሜት ለመጀመሪያ ግዜ እንደተሰማው የሚያነሳበት ወቅት ነው፡፡ አባቱ መምህር እሸቱ ሀብቱ ህልፈታቸው የተሰማበት ወቅት፡፡ ተስፋዬ ይህን ግዜ ሲያስታውስ እንዲህ በማለት ነው፡፡
“አባት የሚሞት አይመስለኝም ነበር፡፡ እኔ ያኔ ትልቅ ሰው ነኝ ማስተርስ ሁሉ ይዣለሁ ግን ዕንግዳ ነው የሆነብኝ ምክንያቱም ሁሉ ነገራችን ነበር አባቴ፡፡ ለእኔ እና ለቤተሰቦቼ እጅግ ከባዱ ግዜ ነበር፡፡ ከባድ ድንጋጤ እና ሀዘን የወረረን ወቅት ነበር፡፡ ያንን ግዜ ለመቀበል በጣም ከብዶኝ መራር ሀዘን እና መሰበር ውስጥ ገብቼ ነበር፡፡”

ሌላው ለማገገም እጅግ ከባድ የሆነብኝ እና ጥልቅ ሀዘን የሚባል የደረሰብኝ ግዜ ብሎ የሚያስታውሰው የመራሄ ተውኔት አባተ መኩሪያን ህልፈት ወቅት ነበር፡፡
“ያኔ ሁሉ ጨለመብኝ፣ ግራ ገባኝ፣ ወዲህ ብዞር፣ ወዲህ ብዞር ምንም አላገኘሁ ብዙ ነገሬን ጋሼ ተቆጣጥሮት ስለነበር እርሱ በሌለበት መኖር ለእኔ እጅግ ከባድ ነበር፡፡”
በማለት ያሳለፈውን ከባድ ግዜ ያስታውሳል፡፡
ተስፋዬ በአንድ ወቅት የልጅነቱ መሰረት ወደ ሆነችው የምዕራብ ጎጃሟ መርዓዊ ከተማ ጋሽ አባተን በግብዣ መልክ ይዞት ሄዶ ነበር፡፡ ግብዣውም ትውፊታዊ ተውኔት ያሰራቸው ወጣቶች የቴአትር ፌስቲቫል አዘጋጅተው ጋብዘውት ስለነበር ጋሽ አባተን በክብር ዕንግድነት ይዞት ሄዶ ነበር፡፡ በጉዞኣቸው ወቅትም አካባቢውን አይቶ ይህ አካባቢ ምን ይሰኛል ሲል ጋሽ አባተ ተስፋዬን ይጠይቀዋል ተስፋዬም ሜጫ ይባላል ሲል ይመልስለታል፡፡ ጋሽ አባተም አንተ “ሜጫ” ነህ በቃ ሲል ይህንኑ ቅጽል ስም ያወጣለታል፡፡ እስከመጨረሻውም በዚህ ስም ሲጠራው ኖሯል፡፡ ብዙ ወዳጆቹም ከጋሽ አባተ በመቀበል “ሜጫ” ሲሉም ይጠሩታል፡፡
“አሁንም ድረስ ሰዎች ሜጫ ሲሉኝ ደስ ይለኛል፤ ጋሼ የጠራኝ ይመስለኛል፡፡”
በማለት ተስፋዬ የህይወት መምህሩን በፍቅር ያስታውሳል፡፡
ተጨማሪ ትምህርቶች እና ዋና ዋና የስራ ውጤቶች

ረዳት ፕሮፌሰር ተስፋዬ እሸቱ “ሜጫ” ቴአትርን ከነፍሱ መውደድ ብቻም አይደለም ከቴአትር ውጪ መኖር የሚችል ዓይነት ሰው አይደለም፡፡ ይህንን የሚወደውን ሙያ ከሀገር ውስጥ ትምህርት በተጨማሪ በተለያዩ ሀገራት እየተዘዋወረ የተለያዩ ስልጠናዎችን ወስዷል፡፡ አሜሪካን ሀገር በዩኒቨርሲቲ ኦፍ ሚቺጋን “አፍሪካን ፐሬዚደንሺያል ስኮላርሺፕ” ለስድስት ወራት ያህል ተከታትሏል፡፡ ይህ ስኮላርሺፕ የተሳካው ከዚህ ቀደም አሜሪካን ሀገር ለ ሶስት ተከታታይ ጊዜያት ያገኛቸው የትምህርት ዕድሎች በቪዛ መከልከል ምክንያት ከከሸፉ በኋላ ነው፡፡ በተለይ ኦሪጎን ዩኒቨርሲቲ ሰጥቶት የነበረው የቴአትር ዝግጅት የ ፒ.ኤች.ዲ ሙሉ ስኮላርሺፕ በቪዛ መከልከል ምክንያት መክሸፉ በግሌ ህይወቴ ላይ ከደረሱ ነገሮች ሁሉ በድንጋጤ ስብርብሬን ያወጣው አጋጣሚ ነው ይላል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በተለያዩ ሀገራት እየተዘዋወረ ትምህርቶችን ቀስሟል፡፡ በጣሊያን ሀገር ላማማ ኡምብሪያ የዳይሬክቲንግ ወርክሾፕ ለ አስር ቀናት ያህል፣ በፖላንድ የአስራ አምስት ቀናት ኤክስፐርመንታል ቴአትር ወርክሾፖች የሚጠቀሱ ሲሆን በሙያ ህይወቴ ትልቁ እመርታ እና ከስኬቶቼ አንዱ እና ትልቁ ብሎ የሚጠቅሰው ፈረንሳይ ሀገር የተከታተለውን ወርክሾ ነው፡፡ ይህ ወርክሾፕ የተካሄደው በኢትዮጵያ አቆጣጠር በ2016 ዓ.ም በፈረንሳይ ኖርማንዴ ሲሆን፤ መጠሪያውም “ዶመን ላ ቦዲዬ” ይሰኛል፡፡ ተስፋዬ በቅድሚያ የወላጅ እናቱን ታሪክ በተውኔት መልክ በአማርኛ ፅፎት ወደ እንግሊዝኛ ተርጉሞ ልኮላቸው ነው ወደውት እና መርጠውት የሄደው፡፡ ለሙሉ ወርክሾፑ ማስተማሪያ የነበረውም ይኸው የተስፋዬ ተውኔት ሲሆን መጨረሻ ላይም ለተመልካች ቀርቧል፡፡ በዚህ ወርክሾፕ ላይ የቴአትሩ ረዳት አዘጋጅ በመሆንም ጭምር ተሳትፏል፡፡

አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪ ከነበረበት ጊዜ ጀምሮ የተለያዩ ተውኔቶች ላይ በትወና እና በዝግጅት የተሳተፈ ሲሆን በተለይም “ሙከራዊ (Experimental)” የቴአትር ዝግጅት አቀራረብን እንደሚመርጥ ይናገራል፡፡ ከሰራቸው ስራዎች መካከልም የመጀመሪያ ፕሮፌሽናል ቴአትሩ “ዘወልድ” የተሰኘ ሲሆን ድርሰት እና ዝግጅቱ የራሱ ነው፡፡ ይህን ቴአትር ከጋሽ አባተ መኩሪያ ጋር በመሆን ከአስር በላይ ዩኒቨርሲቲዎች ዞረው አሳይተውታል፡፡ ሌላኛው ትልቁ ስራው የኢትዮጵያ ዘመናዊ ቴአትር የተጀመረበት መቶኛ ዓመት በተከበረበት ግዜ አዘጋጅቶ ለተመልካች ያቀረበው “የካሳ ፈረሶች” የተሰኘው ሙከራዊ ቴአትር አንዱ ሲሆን ከዚህ በተጨማሪ በ2014 ዓ.ም ለታላቁ የአድዋ ድል መታሰቢያ የሰራው “አድዋስ” የተሰኘው ሙዚቃዊ ቴአትርን ደግሞ ከስራዎቼ ሁሉ ትልቁ ሲል ይጠቅሰዋል፡፡

ማሳረጊያ

ተስፋዬ በአሁኑ ወቅትም በተለያዩ ግዜ ከሚከውናቸው ጥበባዊ ተግባራት ባሻገር በአዲስ አባባ ዩኒቨርሲቲ በመምህርነት እንዲሁም በዩኒቨርሲቲው ባህል ማዕከል በስራ አስኪያጅነት እያገለገለ ይገኛል፡፡ ወደ ቴሌቪዥን መስኮት ብቅ ብሎም “በመሃል” በተሰኘ ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ ላይ ከድምፃዊ ፀሐይ ዮሐንስ እና ከተዋናይት ሀረገወይን አሰፋ ጋር በተዋናይነት እየተሳተፈ ይገኛል፡፡ በፍፁም ተስፋ መቁረጥ የማያውቀው እና አንድ ነገር ለማድረግ አስቤ ሳላደርገው ምንም ነገር የሚያስጥለኝ አይኖርም ከጀመርኩኝ ሳልጨርስ ማረፍ አልችልም ማለትን የሕይወቱ መርህ አድርጎ የኖረው ረዳት ፕሮፈሰር ተስፋዬ እሸቱ “ሜጫ” ይህንን ሁሉ በነፃነት ለማድረጉ እና በስራ ገበታው አንድም ቀን ሳይረበሽ ሁልግዜም በሙሉ ኃይል እና ጉልበት ስራዎቹን እንዲያከናውን የሚያስችለው አንድ ነገር እንዳለ ይናገራል፡፡ ይህም ኃይልና ብርታቱ ትዳሩ ነው፡፡

“በህይወቴ ትልቁ ስኬቴ ትዳሬ ነው፡፡ ሁልግዜም ደስተኛ ነኝ! ይህንን ለማለት ያህል አይደለም የምለው፡፡ እግዚያብሄር ይወደኛል ብዬ የምለው አንደኛ በጣም በፍቅር ከተሞላ ተወዳጅ ከሆነ ቤተሰብ መውጣቴ፣ ሁለተኛ የምወደውን ሙያ እየሰራሁ መኖር መቻሌ እና ሌላው ትልቁ ነገር በትዳሬ ደስተኛ መሆኔ ነው፡፡ ምንም ነገር ቢኖርህ በህይወትህ ደስታ ከሌለህ ሁሉ ነገር ዋጋ ቢስ ነው፡፡ ከባለቤቴ ጋር አይቸግረንም፣ አንጣላም ማለት አይደለም፡፡ ሊቸግረን ይችላል፣ ልንጋጭ እንችላለን ነገር ግን አሁንም ድረስ ገና አዲስ ፍቅር እንደጀመርንበት ግዜ (አዲስ አንደተጣበሱ ጥንዶች) ነው ፍቅራችን፡፡ በዚህ በጣም ዕድለኛ ነኝ! ለዚህም ይመስለኛል ደስታ ርቆኝ የማያውቀው፡፡ በእነዚህ ነገሮች ሁሌም እግዚያብሄርን አመሰግነዋለሁ!”

ረዳት ፕሮፌሰር ተስፋዬ እሸቱ “ሜጫ” እንዲህ በምስጋና እንዲሞላ እና ደስተኛ ህይወት እንዲኖረው ካደረገቺው የትዳር አጋሩ ከወ/ሮ ልደት ደበበ ጋር ትዳር ከመሰረቱ አምስት ዓመታትን አስቆጥረዋል፡፡ ለወደፊቱ ለመስራት የሚያልማቸው ብዙ ሙከራዊ ቴአትሮች እንዳሉ የሚናገረው ተስፋዬ ዋነኛው የወደፊት ዕቅዱ ግን እንደ ህይወት መምህሩ ታላቁ መራሄ ተውኔት አባተ መኩሪያ እስከመጨረሻው እየተማሩ ኖረው እየተማሩ መሞት እንደሆነ ይናገራል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ "የአፍላ ጎረምሳ ኃይሉን አምቆ ለ79 አመት አፍሪካን እያስተሳሰረና ከዓለምም እያቀራረበ በወጣትነት ትንፋሽ የዘለቀ" - የአፍሪካ መኩሪያም ሆኗል፡፡
#ethiopia | በአለም ኤቪዬሽን ብቃት 27ኛ ደረጃ ላይ ተገኝቶ ቀዳሚ የአፍሪካ ኩራት ከመሆን ባሻገር በሳምንት ከ3 ሺህ በላይ በረራዎችን የሚያደርገው አየር መንገዱ በጥቅሉ ከ19 ሺህ በላይ ቋሚ ሰራተኞችን ይዟል

(የዘገባ አዘጋጅ - ጋዜጠኛና አማካሪ እሸቱ ገለቱ)

አየር መንገዱ ከተቋም የገዘፈና ራሱን ችሎ ሀገረ - ኢትዮጵያም ነው ብያለሁ፡፡ የበረራ አገልግሎቱን ብቻ አይተን አሳንሰነው ከሆነ ተሸውደናል፤ ሌሎች የቢዝነስ ስራ ዘርፎቹን ስምንቱን ግዙፍ ታዕምረኛ ክንፎችን አደራ እንዳንዘነጋ!

ከእግር ኳስ ስታዲየም የማይተናነሱ አይነተ ብዙ ሰፋፊ ግዙፍ መከዘኛ መጋዘኞቹና የሎጂስቲክ ሂደት ማደራጃ ተቋማቱ ትልልቅነትም አጃኢብ ያሰኛል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ ባለፈው አመት ከ19 ሚሊዮን በላይ መንገደኞችን እንዳጓጓዘ እና 785 ሺህ ቶን ገደማ ጭነት ማመላለሱ ተነግሯል፡፡ በዚህ አገልግሎቱም 7.6 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ማግኘቱን ከአየር መንገዱ ገለጻና ያገኘሁት ተጨማሪ ሰነድም ያመለክታል፡፡

የአውሮፕላን ቁጥሮቹን ከ145 ወደ 290 ከፍ በማድረግ … 144 ዓለም አቀፍ መዳረሻዎቹን ወደ 212 ለማድረስ፣ ገቢውንም ከ8 ሚሊዮን ገደማ ወደ 20 ቢሊዮን ዶላር ከፍ የሚያደርገው ከ19 ሚሊዮን ያልራቀውን አመታዊ የተጓዥ ቁጥርን 48.5 ሚሊዮን ለማድረስ በመወጠን መሆኑ ተነግሯል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ አባል የሆነበት የ25 አየር መንገዶች ኔትወርክ - ስታር አሊያንስ በየቀኑ 17 ሺህ 500 በረራዎችን የሚያደርግ እና በ5 ሺህ 33 አውሮፕላኖች በ192ቱም ሀገራት መስመሮቹን አመቻችቶ እየበረረ በ1150 መዳረሻዎች ለተጓዦች የበረራ አገልግሎት ይሰጣል፡፡

በዘመን ኮቪድ - 19 የአለም ኤቪዬሽን ለበረራ ባንገራገረበት ወቅት መድሀኒትና የህክምና መርጃ መሳሪያዎችን በማመላለስ ዓለም በቁርጥ ቀን አጋርነቱ የሚያወሳው አየር መንገዱ በተለይ እንደ ጣሊያን፣ ኖርዌይና ብራዚል ያሉት ሀገራት በኮቪዱ ክፉ ወቅት “ቀድሞ ደራሻችን” ብለው በልዩ አወድሰውታል፡፡

በጎርጎሪሳውያኑ አቆጣጠር በ2035 ከእጅግ ከፍተኛ የዓለም አቀፍ አየር መንገዶች መካከል አንዱ ተጠቃሽ ተወዳዳሪ አየር መንገድ መሆንን እንደ ግብ አስቀምጧል፡፡

የአውሮፕላን ቁጥሮቹንም ወደ 290 ከፍ በማድረግ አለም አቀፍ መዳረሻዎቹን ወደ 212 ለማድረስ፣ የሀገር ውስጡን መዳረሻ ደግሞ ወደ 32 ለማድረስ አቅዷል፡፡

ፈጣን (fast)፣ አዋጭ (profitable) እና ዘላቂ (sustainable) እድገት እንደ አቅጣጫ የያያዘው አየር መንገዱ ማሻሻያውን ተከትሎም በአመት የሚያጓጉዘውን የመንገደኞች ቁጥር ከእጥፍ በላይ ጨምሮ 48.5 ሚሊዮን ተጓዦችን በማመላለስ አመታዊ ገቢውን ወደ 20 ቢሊዮን ዶላር ከፍ ለማድረግ ወጥኗል፡፡

አየር መንገዱ ራዕዩን ለማሳካት አምስት አብይ ምሶሶዎች ላይ ያጠነጥናል፡፡ የበረራ መስመር መዳረሻዎችን መጨመር (fleet)፣ በሰው ሀብት ልማት ማላቅ (human resource development)፣ የአቪዬሽን መሰረተ ልማትን ማስፋፋት (infrastructure)፣ ዘመንን የዋጁ ተቋማዊ የአሰራር ስርአትን ማሻሻል (system improvement)፣ በምልዐት በቢዝነስ ኢንደስትሪው በዘላቂነት ውጤታማ ሆኖ መቀጠል (sustainability) ናቸው፡፡

በአሁኑ ወቅት የአየር ላይ በረራ ቆይታቸው በአማካይ 7 አመት የሆኑ 145 አውሮፕላኖች ያሉት የኢትዮጵያ አየር መንገድ 144 የዓለም አቀፍ መዳረሻዎች ያሉት ሲሆን 66ቱ በአፍሪካ የሚገኙ ናቸው፡፡

እንዲሁም 23 የሀገር ውስጥ በረራ መዳረሻዎች አሉት፡፡ ይሁንና የአየር መንገዱን አጠቃላይ ትርፋማነት ባይጫነውም በሀገር ውስጥ በረራ ትርፍ አልቀናውም ብቻ ሳይሆን ባለፈው አመት በዚህ መዘዝ 28 ሚሊዮን ዶላር ኪሳራ እንዳጋጠመው ሳይጠቁም አላለፈም፡፡ ይህ ግን ለምንና እንዴት ለሚለው ሰፋ ያለ ምክንያትን ይሻል፡፡

በተለይ በዘመነ ኮቪድ የመድሀኒትና የሕክምና መርጃ በማመላለስ የዓለም ጤና ድርጅትን ጨምሮ አለም አቀፍ እውቅና የተቸረው አየር መንገዱ የጭነት በረራ መዳረሻዎቹ ደግሞ 70 ደርሰዋል፡፡
መቶ በመቶ በኢትዮጵያ መንግስት የመቶ በመቶ ባለቤትነት የተያዘው አየር መንገዱ ቀጥታ የኤቪዬሽን የካበተ ልምድ ያላቸው በርካታ ከፍተኛ የስራ አመራር አባላትን አቅፎ በሳምንት ከ3 ሺህ በላይ በረራዎች አሉት፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ በአጠቃላይ 700 ሴት ሰራተኞች ያሉት ሲሆን 80 ሴት አውሮፕላን አብራሪዎች እና 175 የአውሮፕላን ቴክኒሻኖችንም ይዟል፡፡

የበረራ አገልግሎቱን ጨምሮ የቢዝነስ ስራ ዘርፎቹን ወደ 9 ክንፎች ያደረሰና እጅግ ዘመን አፈራሽ የቦይንግ 737 አራተኛ ትውልድ የሆኑ 30 ቦይንግ - 797 አውሮፕላኖችን በባለቤትነት የሚያበረው የኢትዮጵያ አየር መንገድ በአፍሪካ ቀድሞ እንደጀመረ ዛሬም ቀዳሚ የአፍሪካ ኩራት ኮከብ ሆኖ ቀጥሏል፡፡

የአየር መንገዱ ግሩፕ የአለም አቀፍ መንገደኞች አገልግሎት፣ የጭነትና ሎጂስቲክ አገልግሎት፣ የሀገር ውስጥ የኤክስፕሬስ ሰርቪስ፣ የኤርፖርቶች ጉዳይ እና የመንደርደሪያ የግራውንድ አገልግሎትን ይይዛል፡፡

በተጨማሪም በቀን አንድ ሚሊዮን ሰሀን ምግብ የማዘጋጀት አቅም ያለው የበረራ ላይ የምግብ ኬተሪንግ አገልግሎት፣ አራት ሺህ የከፍተኛ ትምህርት ሰልጣኞችን ሊቀበል እንደሚችል ተነገረለት የአቪዬሽን ዩኒቨርስቲ፣ ለማስተናገጃ ከአንድ ሺህ በላይ መኝታ ክፍሎች ያሉት የስካይላይት ሆቴልና እንዲሁም የአውሮፕላን ጥገና አገልግሎቶችንም ያካትታል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከራሱ አልፎ የምስራቅና ማዕከላዊ አፍሪካ ክልል፣ ከማላዊ፣ ዛምቢያ እና ኮንጎ አየር መንገዶች ጋር በስትራቴጂክ አጋርነት አብሮ እየሰራ ይገኛል፡፡

በጥገና ሀንጋር ማዕከሉ ውስጥ የኤርፍሬም ሜካኒካል ጥገና፣ የሞተር ጥገና፣ የአውሮፕላን ክፍሎች ጥገና፣ የመስመር ጥገና እና ለሶስተኛ ወገን አካላት ጥገና መስጠትን ያካትታል፡፡

የኢትዮጵያ አየር መንገድ የተቀላቀለው የ25 አየር መንገዶች ኔትወርክ - ስታር አሊያንስ በጥምር በየቀኑ 17 ሺህ 500 በረራዎችን የሚያደርግ እና ትስስሩ በስሩ ባቀፋቸው 5 ሺህ 33 አውሮፕላኖች አማካይነት በ192ቱም ሀገራት መስመሮቹን አመቻችቶ እየበረረ በ1150 መዳረሻዎች ለተጓዦች የበረራ አገልግሎት ይሰጣል፡፡

አየር መንገዱ “አፍሪካን እርስ በርስ የሚያስተሳስር እና ከዓለምም የሚያቀራርብ (Bringing Africa Together & Closer to the World) የሚል መሪ ቃልም ይጠቀማል፡፡

በአለም አንዱ ትልቁ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ሆኖ የሚታወቀው የኢትዮጵያ አየር መንገድ የጄት ሰርቪስ አገልግሎትን ለምስራቅና ምዕራፍ አፍሪካ ሀገራት በልዩ የቢዝነስ ድርድር አግባብ እየሰጠ መሆኑም ታውቋል፡፡

"ትውስታ ዘ ቀይባህር"
ምፅዋ

በተስፋዬ ማሞ
#ethiopia | "ከአበበ ብርሃኔ ጋር እዚያው ቴሌ መድኃኔዓለም በሚገኘውና ሁለት ትልልቅ ቪላዎች ካሉት የፍቃዱ ዋሪ መኖሪያ ግቢ የአንደኛው ቪላ ሳሎን ለሥራ እንዲሆን ተመቻችቶ ከተምንበት።

አቤ ጋር ከተዋወቅነበት ቀን ጀምሮ በጣም እንግባባለን። አበበ ሃያ አራት ሰዓቱን ስለዜማ ብቻ የሚያስብ፣ ከዜማ በስተቀር ሌላ ሀሳብም ነፍስም ያለው የማይመስል ቀጥ ያለ ሰው ነው። ከሰዓት በኋላ ወደ ሥራ ለመግባት ስናሟሙቅ የዜማ ማፍለቂያ ኪቦርዱን መነካካት ይጀምራል። ጥቂት ቆይቶም የሀገራችን ጉምቱ የባህል ዜመኞች ከመዝፈናቸው በፊት አስቀድመው ድምጻቸውን በምሥጋና እንደሚያሟሹት፤ በዚያ ስርቅርቅ ድምፁ ፈጣሪው ልቦናውንም አዕምሮውንም ያዝበት ዘንድ በዜማ ይማፀነዋል። ይህ የእሱ የምስጋናና የተመስጦ መንገድ ከእሱ አልፎ እኔ ላይም ይጋባብኝ ነበር።

አቤ አዘውትሮ የፈጠራ መንደርደሪያ የሚያደርጋትና ዐይኑን ጨፍኖ የሚያዜማት “መገኔ” የተሰኘች ዜማ አለችው። መገኔን ሲዘፍን ጀምሮ እስኪጨርስ ድረስ ድምፁን እሰማዋለሁ እንጅ በፍፁም ዐይኑን ዐይቼው አላውቅም። በእሱ ዜማ ተሳፍሬ ወደ ተመስጦ ጥልቅ ባህር በመግባት እኔም ዐይኔን እጨፍናለሁ።

ከዚህ በኋላ ቀስ በቀስ ወደምንፈልገው ስሜት እንገባለን። አቤም የእሱ የዜማ ፈጠራ የእኔን መንገድ እንዳይፈታተንብኝ ሄድ-ፎኑን ይጭናል። በዚያውም ወደ ቀኑ የዜማ ሥራው ይጠልቃል።

እኔም ብዕሬን አንስቼ የጽሑፍ ፈጠራዬ ላይ መመሰጥ እጀምራለሁ። ከዚያ በኋላ ሁለታችንም በየፊናችን የልባችንን ልናደርስ፤ ወደ ዜማና ሥነ-ጽሑፍ ሕዋ እንፈሳለን።" #ከማዕበል_ማዶ

ዛሬ የባለቤቱ የፍቅርአዲስ ነቅዓጥበብ "ደህና ሰው" የተሰኘ አልበም ይለቀቃል!"

ምስል:- እንግዳው ፎቶ ቀይ ባህር ዳርቻ ምፅዋ - ጉርጉሱም "ስንቀባበር" ነው።
ከአንዱ በስተቀር አንሺው እኔው ነኝ

ውሳኔው በደብዳቤ ተላልፏል

ግዕዝ በአማራ ክልል ባሉ አንደኛና መካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች በ2018ዓም እንዲሰጥ ተወስኗል።

የውሳኔ ደብዳቤውን የአማራ ክልል ትምህርት ቢሮ ለዞን እና ከተማ አስተዳደሮች ልኳል።ግዕዝ ማለት ምን ማለት ነው ለሚለው ከድርሳናት የተገኘው የሚከተለውን ይመስላል።

ግዕዝ ከነፊደሉ ከየት እንደተገኘ የማንስ ቋንቋ እንደሆነ ለማወቅ ቀደምት አባቶቻችንና የዓለም ሊቃውንት በጥረታቸው ያስቀመጡት ማስረጃ ለአሁኑ ትውልድ መማረያና የጥናት መንደርደሪያ መሰረት ነውና ማጤን ያስፈልጋል። 

ግዕዝ ግዕዝ ማለት በቁሙ መጀመሪያ (ቀዳማዊ) ማለት ነው። ግዕዝ ብለን ስለ ቋንቋው ስናነሳ ደግሞ ጥንታዊ ቋንቋ ነው ።የመጀመሪያው ሰው የአዳም ቋንቋ ነው ።

የአዳም የስሙን ትርጉም አማረ ተዋበ ከሚለው የግዕዝ ግሥ የወጣ ሲሆን ያማረ የተዋበ ፍጡር ማለት ነው።

‎Seledadotio
Seledadotio

ፕሬዚዳንት ዘለንስኪ ለተኩስ አቁም ስምምነት ሲባል የዶንባስ ግዛታቸውን እንደማይተው አስታወቁ

የዩክሬን ፕሬዚዳንት ቮሎድሚር ዘለንስኪ የተኩስ አቁም ስምምነት ለመድረስ ሲባል ሩሲያ የምታቀርበውን የዶንባስ ግዛታቸውን እንዲተው የሚጠይቅ ማንኛውንም ሃሳብ ውድቅ እንደሚያደርጉ ገለጹ።
የተወሰነውን የዶንባስ ግዛት ተቆጣጥረው የሚገኙት የዩክሬኑ ፕሬዚዳንት ይህ ሁኔታ ለወደፊቱ ለሚፈጸሙ ወረራዎች እንደ መንደርደሪያ ሊያገለግል እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።
ዘለንሰኪ ይህንን የተናገሩት የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና የሩሲያ አቻቸው ቭላድሚር ፑቲን በመጪው አርብ በአላስካ ከሚያደርጉት ስብሰባ በፊት ነው።
ትራምፕ የትኛውም የሰላም ስምምነት "አንዳንድ ግዛቶችን መለዋወጥን ያካትታል" ያሉ ሲሆን ይህም የፑቲን ጥያቄ ዩክሬን ተቆጣጥራው የምትገኘውን የተወሰነውን የዶንባስ ግዛት አካል እንድትሰጥ ነው ተብሎ ይታመናል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ የሩሲያ ወታደሮች በምስራቅ ዶብሮፒሊያ ከተማ አቅራቢያ ድንገተኛ ጥቃት በመፈጸም በአጭር ጊዜ ውስጥ 10 ኪሎሜትር ዘልቀው መግባት ችለዋል። ዘለንስኪ የሩሲያ ወታደሮች እያደረጉት ያሉትን ግስጋሴ በበርካታ ግንባሮች መሆኑን አምነው ነገር ግን ጦራቸው በቅርቡ ይመክተዋል ብለዋል።
የሩሲያን ግስጋሴ በማሳነስ አላማው ፑቲን ከትራምፕ ጋር ከመገናኘታቸው በፊት "ሩሲያ ወደፊት እየገሰገሰች ፤ ዩክሬን እየተሸነፈች ነው" የሚል የመረጃ ክፍተት "መፍጠር እንደሆነ "ለኛ ግልጽ ነው" ሲሉ ዘለንኪ ተናግረዋል።
አርብ ዕለት ሁለቱ መሪዎች በሚያደርጉት ውይይት የሩሲያው መሪ ቭላድሚር ፑቲን የተኩስ አቁም ስምምነት ላይ ለመድረስ ምን ሊጠይቁ እንደሚችሉ ምንም አይነት ይፋዊ መረጃ የለም።
ሩሲያ ከሞላ ጎደል መላውን የሉሃንስክ እና 70 በመቶ የሚሆነውን የዶኔትስክ ከተማ ተቆጣጥራ የምትገኝ ሲሆን ነገር ግን ዘለንስኪ ማክሰኞ ዕለት ዶንባስን በሙሉ ለመተው የቀረበውን ማንኛውም ሃሳብ እንደማይቀበሉ በድጋሚ አረጋግጠዋል።
"ዛሬ ከዶንባስ ምሽጎቻችን፣ ከመሬታችን፣ ከምንቆጣጠራቸው ከፍታዎች ለቀን ብንወጣ ለሩሲያ ጥቃት ዋነኛ በር መክፈት ነው" ብለዋል።
ዘለንስኪ ከዚህ ቀደም ሲልም ዩክሬናውያን "መሬታቸውን ለወራሪ እንደማይሰጡ" አጽንኦት ሰጥተው ሲናገሩ የተሰማ ሲሆን አገሪቱ የግዛት ለውጥ ከማደረጓ በፊት በህገ መንግሥቷ መሰረት ህዝበ ውሳኔ አስገዳጅ ነው ብለዋል።
ዘለንስኪ ማክሰኞ ዕለት ለጋዜጠኞች ባደረጉት ንግግራቸውም ሩሲያ በሶስት ግንባሮች በዛፖሪዝሂዝሂያ ፣ ፖክሮቭስክ እና ኖፖፓቭሎቭ አዳዲስ ጥቃቶች ለመክፈት በዝግጅት መሆኗንም አስረድተዋል።
ባለፈው ሳምንት ትራምፕ ለሩሲያ እና ዩክሬን "መሻሻል ሲባል አንዳንድ ግዛቶች ልውውጥ እንደሚደረግ ተናግረዋል" ይህም ሁኔታ በኪዬቭ እና በመላው አውሮፓ ሩሲያ የዩክሬንን ድንበሮች በኃይል እንድትከልል ይፈቅድላታል የሚል ስጋትን ፈጥሯል።
ሩሲያ በአሁኑ ወቅት ከ20 በመቶ በታች የዩክሬንን ግዛት ተቆጣጥራ ትገኛለች።

Via BBC

የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን መቐለ አሉላ አባነጋ አየር ማረፊያ መጠነኛ የመንሸራተት እክል አጋጠመው
#ethiopia | የኢትዮጵያ አየር መንገድ የበረራ ቁጥር ET-298 በዛሬው ዕለት ከአዲስ አበባ ተነስቶ መቐለ አሉላ አባነጋ አየር ማረፊያ ካረፈ በኋላ ከአውሮፕላን መንደርደሪያው መጠነኛ የመንሸራተት እክል አጋጠመው።

አውሮፕላኑ በሚያርፍበት ጊዜ ዝናብ እየዘነበ እንደነበር አየር መንገዱ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል።

እስካሁን ባለው መረጃ በመንገደኞች ላይ ምንም አይነት ጉዳት እንዳልደረሰ እና በሰላም ከአውሮፕላኑ እንዲወርዱ መደረጉ ተገልጿል።

ይሁንና በሁለት የበረራ ሰራተኞች ላይ መጠነኛ ጉዳት በማጋጠሙ ለተጨማሪ የሕክምና ዕርዳታ በአቅራቢያ ወደሚገኝ የሕክምና መስጫ ተቋም ተወስደው ከታከሙ በኋላ ወደ ሆቴል እንዲሄዱ መደረጉን አየር መንገዱ አስታውቋል።

የኢትዮጵያ አየር መንገድ ምንግዜም ለደንበኞች ደህንነት ቅድሚያ እንደሚሰጥ ጠቁሞ፤ ለተፈጠረው የደንበኞች መጉላላት ይቅርታ ጠይቋል።

ተጨማሪ መረጃ ሲኖር የሚያሳውቅ መሆኑን አየር መንገዱ ገልጿል።
#ebc

የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮኘላን በመቀሌ መጠነኛ የመንሸራተት አደጋ ገጠመው

የኢትዮጵያ አየር መንገድ የበረራ ቁጥር ET-298 በዛሬው ዕለት ከአዲስ አበባ ተነስቶ መቀሌ አሉላ አባነጋ አየር ማረፊያ ካረፈ በኋላ ከአውሮፕላን መንደርደሪያው መጠነኛ የመንሸራተት እክል አጋጠመው።

አውሮፕላኑ በሚያርፍበት ጊዜ ዝናብ እየዘነበ እንደነበር አየር መንገዱ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል።

እስካሁን ባለው መረጃ በሁለት የበረራ ሰራተኞች ላይ መጠነኛ ጉዳት በማጋጠሙ ለተጨማሪ የሕክምና ዕርዳታ በአቅራቢያ ወደሚገኝ የሕክምና መስጫ ተቋም ተወስደው ከታከሙ በኋላ ወደ ሆቴል እንዲሄዱ ከመደረጉ በስተቀር ሌሎች መንገደኞች በሰላም እንዲወርዱ መደረጉን አየር መንገዱ አስታውቋል።

የኢትዮጵያ አየር መንገድ ምንግዜም ለደንበኞች ደህንነት ቅድሚያ እንደሚሰጥ ጠቁሞ፤ ለተፈጠረው የደንበኞች መጉላላት ይቅርታ ጠይቋል።

Via:- Ethiopia airlines