(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች ድርጅት ሂዩማን ራይትስ ዎች (\\፣ የትግራይ ክልል ባለስልጣናት እድሜያቸው እስከ 16 ዓመት የሆኑ ህጻናትን ጨምሮ ሰላማዊ ዜጎችን በግዴታ ወደ ውትድርና እየመለመሉ ነው ሲል በጽኑ ኮነነ። ድርጅቱ ዛሬ ባወጣው ሪፖርት እንዳስታወቀው፣ የክልሉ ኃይሎች ቢያንስ ከሚያዝያ 2026 ጀምሮ የቀድሞ ተዋጊዎችን እና ሌሎች ወጣቶችን አፍነው እየወሰዱ ይገኛሉ።

ይህ የቅጥር ዘመቻ በመላው ክልሉ "የፍርሃት ድባብ" መፍጠሩን የገለጸው ሪፖርቱ፣ ሰላማዊ ዜጎች ከመንገድ ላይ፣ ከስራ ቦታ፣ ከመኖሪያ ቤቶች እና ከባህላዊ የወርቅ ማውጫ ስፍራዎች ተሰብስበው ወደ ወታደራዊ ካምፖች እየተወሰዱ መሆኑን አጋልጧል። የሂዩማን ራይትስ ዎች የአፍሪካ ጉዳዮች ምክትል ዳይሬክተር ሌቲሺያ ባደር፣ ባለስልጣናቱ ይህንን ዘመቻ በአስቸኳይ አቁመው በህገ-ወጥ መንገድ የተመለመሉት ሰዎች ወደ ቤተሰቦቻቸው እንዲመለሱ ጠይቀዋል።

ድርጅቱ ይህንን መደምደሚያ ላይ የደረሰው፣ በሰኔ ወር አጋማሽ ላይ ከ18 የዓይን እማኞች፣ ተመልማይ ቤተሰቦች እና ከምልመላ ካመለጡ ግለሰቦች ጋር ባደረገው ቃለ-ምልልስ ላይ ተመስርቶ ነው። መረጃዎች እንደሚያሳዩት ከሚያዝያ ወር በፊት የአካባቢው ባለስልጣናት የቀድሞ የትግራይ መከላከያ ሰራዊት (TDF) አባላትን በስብሰባ፣ በደብዳቤ እና በስልክ ጥሪ ዳግም እንዲቀላቀሉ ያበረታቱ ነበር። ሆኖም ከሚያዝያ መጨረሻ ጀምሮ ዘመቻው ተጠናክሮ፣ ታጥቀው የሚንቀሳቀሱ ኃይሎች በከተሞች፣ በገበያ ቦታዎች እና በወርቅ ማውጫ አካባቢዎች የጅምላ አፈሳ ማካሄድ መጀመራቸው ተገልጿል።

ግለሰቦችን ለመለየት የአካባቢው ባለስልጣናት በቀድሞ ተዋጊዎች ዝርዝር እና በሰፈር ጥቆማ ሰጪዎች ላይ ጥገኛ መሆናቸውን እማኞች ተናግረዋል። ግንቦት 25 ቀን በማዕከላዊ ትግራይ፣ ኮላ ተምቤን አካባቢ በሚገኝ ባህላዊ የወርቅ ማውጫ ስፍራ፣ የጸጥታ ኃይሎች ስራቸውን እንዲያቆሙ ካዘዙ በኋላ በርካታ ወጣቶችን በጅምላ በመያዝ ወደ ወታደራዊ ማሰልጠኛ መውሰዳቸውም በሪፖርቱ ተካቷል። በዚህም ምክንያት በርካታ ወጣቶች ከምልመላ ለማምለጥ ከቤታቸው ርቀው ለማደር የተገደዱ ሲሆን፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ወደ አዲስ አበባ እና ሌሎች የሀገሪቱ ክፍሎች እየሸሹ ይገኛሉ። ከዚህም በተጨማሪ ከምልመላ ያመለጡ ወጣቶች ቤተሰቦች ላይ እስራት እና ጫና እየተደረገባቸው መሆኑ ተዘግቧል።

በአለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ህግጋት መሰረት፣ እድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ህጻናትን ለውትድርና መመልመል የህጻናትን መብት የሚጥስ ሲሆን፣ ከ15 ዓመት በታች የሆኑትን መጠቀም ደግሞ የጦር ወንጀል (War crime) ተብሎ ይፈረጃል። ሆኖም የህወሓት ቃል አቀባይ ይህንን የግዴታ ምልመላ ውንጀላ ውድቅ በማድረግ፣ ህዝቡ ትግራይን እየተከላከለ ያለው በራሱ ፈቃደኝነት መሆኑን ተናግረዋል።

የሰብዓዊ መብት ተሟጋቹ ሪፖርት ከመውጣቱ ጥቂት ቀናት ቀደም ብሎ፣ ጁላይ 03 በትግራይ መዲና መቀሌ (ቀበሌ 05) ውስጥ ወጣቶች በግዳጅ ወደ አውቶቡሶች ሲጫኑ እና እናቶች በከፍተኛ ሀዘን ሲያለቅሱ የሚያሳይ የቪዲዮ ምስል በማህበራዊ ሚዲያ በስፋት ተሰራጭቶ ነበር። ይህ ምስል ቀድሞውንም በጸጥታ መደፍረስ እና በፖለቲካዊ ውጥረት ስጋት ውስጥ በነበረው ህዝብ ዘንድ ከፍተኛ መደናገጥን ፈጥሯል።

ይህንን የህዝብ ቅሬታ ተከትሎ፣ የትግራይ ክልል መንግስት የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ ኃላፊ አቶ አብርሃም ሐጎስ ለትግራይ ቴሌቪዥን በሰጡት መግለጫ፣ ክልሉ አሁንም የህልውና አደጋ ተደቅኖበት ቢሆንም، ክልልን መከላከል በህዝብ ግንዛቤ፣ በጋራ መግባባት እና በፈቃደኝነት ላይ ብቻ የተመሰረተ መሆን እንዳለበት አስምረውበታል። አክለውም ማንኛውም ከመንግስት መመሪያ ውጪ እና ያለ ህዝብ ፈቃድ የተደረገ የግዴታ ምልመላ ካለ፣ የክልሉ መንግስት ጥብቅ ምርመራ በማድረግ ህገ-ወጥ ድርጊት በፈጸሙ የጸጥታ አካላትም ሆነ የአስተዳደር ኃላፊዎች ላይ ህጋዊ እና አስተዳደራዊ እርምጃ እንደሚወስድ ቃል ገብተዋል።

ይህ ውዝግብ የተነሳው የፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ተፈጻሚነት አሁንም ተጋላጭ በሆነበት እና የፖለቲካ ውጥረቶች ዳግም ግጭት ሊቀሰቅሱ ይችላሉ የሚል ስጋት ባለበት ወቅት ነው። ገና በግንቦት 2026 ወር ላይ በመቀሌ፣ ሽረ፣ አክሱም፣ አድዋ፣ አዲግራት፣ ውቅሮ እና ሌሎች አካባቢዎች ከቤት ቤት ፍተሻ እና ህገ-ወጥ እስራት ጋር የተያያዙ ወጣቶችን የመሰብሰብ ዘመቻዎች መኖራቸውን 'አዲስ ስታንዳርድ' ዘግቦ ነበር።

ይህንን ተከትሎም እንደ ትግራይ ዴሞክራሲያዊ ትብብር (ስምረት)፣ ሳልሳይ ወያኔ ትግራይ የመሳሰሉ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች እና 'ሂዩማን ራይትስ ፈርስት ኢትዮጵያ' የተባለው የመብት ተሟጋች ድርጅት፣ ባለስልጣናት ወጣቶችን በግዳጅ እየመለመሉ ነው በማለት ድርጊቱን በጽኑ አውግዘው የነበረ መሆኑ ይታወሳል። አሁን ላይ የክልሉ መንግስት የጀመረው ምርመራ መቼ እንደሚጠናቀቅ ወይም ምርመራውን ተከትሎ ከስራ የታገዱ ባለስልጣናት መኖር አለመኖራቸውን የኮሙዩኒኬሽን ቢሮው እስካሁን ያሳወቀው ነገር የለም።