እስላማዊው ምሁር አያቶላ አሊ ኻሜኒ
#fastmereja I ዕድሜያቸው 86 ዓመት የሆኑት እስላማዊው ምሁር አያቶላ አሊ ኻሜኒ፣ እ.ኤ.አ. ከ1989 ጀምሮ የኢራን የበላይ መሪ በመሆን በማገልገል ላይ ይገኛሉ። ኻሜኒ ወደዚህ ሥልጣን የመጡት፣ የአሜሪካ ወዳጅ የነበሩትን ሻህ መሐመድ ሬዛ ፓህላቪን ከሥልጣን ያወረደውን የ1979ኙን የኢራን አብዮት የመሩትንና የሪፐብሊኩን መሥራች አያቶላ ሩሆላ ኾሜኒን በመተካት ነው።
አያቶላ ኻሜኒ በሀገሪቱ የፖለቲካ መዋቅር ውስጥ ከፍተኛውንና የመጨረሻውን የሥልጣን እርከን የጨበጡ ግለሰብ ናቸው።
በሁሉም የመንግሥት የሥልጣን ዘርፎች (ሕግ አውጪ፣ ሕግ አስፈጻሚ) ላይ የበላይነት፣ በጦር ኃይሉና በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ ያለው ሙሉ ትዕዛዝ፣ የሀገሪቱ ከፍተኛ መንፈሳዊ መሪነት።
ኻሜኒ በሥልጣን ዘመናቸው ከምዕራባውያን አገራት ጋር በከረረ የጠላትነት ግንኙነት ውስጥ ቆይተዋል። በዚህም ሳቢያ ጠንካራ ማዕቀቦችን እንዲሁም በሀገር ውስጥ በኢኮኖሚና በሰብዓዊ መብቶች ዙሪያ የሚነሱ ተቃውሞዎችን አስተናግደዋል። መሪው አሜሪካን የኢራን "ቁጥር አንድ ጠላት" ሲሉ የሚጠሯት ሲሆን፣ እስራኤልም በተከታታይ የዚሁ ጠላትነት አካል መሆኗን ይገልጻሉ።
አያቶላ ኻሜኒ ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ የመሥራት ፍላጎት እንደሌላትና መርሃ-ግብሩ ለሲቪል አገልግሎት ብቻ የተገደበ መሆኑን በተደጋጋሚ ሲገልጹ ቆይተዋል። ምንም እንኳን እስራኤልና አንዳንድ የአሜሪካ ባለሥልጣናት ኢራን የአቶሚክ ቦምብ ለመሥራት እየጣረች መሆኑን ቢገልጹም፣ የአሜሪካ የደህንነት ተቋማትም ሆኑ የተባበሩት መንግሥታት የኒውክሌር ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ለዚህ በቂ ማስረጃ አላገኙም።
የካቲት 21 ቀን 2018 ዓ.ም የወጡ ዓለም አቀፍ የዜና ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት የአያቶላ አሊ ኻሜኒ ወቅታዊ ሁኔታና ያሉበት ቦታ በውል አይታወቅም።
ሮይተርስ የዜና ወኪል የኢራን ባለሥልጣናትን ጠቅሶ እንደዘገበው ከሆነ በኢራን ዋና ከተማ ቴህራን ላይ እየተካሄደ ያለውን የሚሳይልና የአየር ጥቃት ተከትሎ፣ መሪው ከከተማዋ ወጥተው ወደ "ደህንነቱ የተጠበቀ ስፍራ" ተዛውረዋል።
ምንም እንኳን ወደ ሚስጥራዊ ስፍራ መወሰዳቸው ቢረጋገጥም፣ ያ ስፍራ የት እንደሆነ ግን ለደህንነት ሲባል ይፋ አልተደረገም። አንዳንድ ምንጮች ቀደም ብለው መሪው ወደ ተመሸገ የምድር ውስጥ ባንከር ሳይዛወሩ እንዳልቀረ ግምታቸውን እየገለጹ ነው።
#fastmereja I ዕድሜያቸው 86 ዓመት የሆኑት እስላማዊው ምሁር አያቶላ አሊ ኻሜኒ፣ እ.ኤ.አ. ከ1989 ጀምሮ የኢራን የበላይ መሪ በመሆን በማገልገል ላይ ይገኛሉ። ኻሜኒ ወደዚህ ሥልጣን የመጡት፣ የአሜሪካ ወዳጅ የነበሩትን ሻህ መሐመድ ሬዛ ፓህላቪን ከሥልጣን ያወረደውን የ1979ኙን የኢራን አብዮት የመሩትንና የሪፐብሊኩን መሥራች አያቶላ ሩሆላ ኾሜኒን በመተካት ነው።
አያቶላ ኻሜኒ በሀገሪቱ የፖለቲካ መዋቅር ውስጥ ከፍተኛውንና የመጨረሻውን የሥልጣን እርከን የጨበጡ ግለሰብ ናቸው።
በሁሉም የመንግሥት የሥልጣን ዘርፎች (ሕግ አውጪ፣ ሕግ አስፈጻሚ) ላይ የበላይነት፣ በጦር ኃይሉና በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ ያለው ሙሉ ትዕዛዝ፣ የሀገሪቱ ከፍተኛ መንፈሳዊ መሪነት።
ኻሜኒ በሥልጣን ዘመናቸው ከምዕራባውያን አገራት ጋር በከረረ የጠላትነት ግንኙነት ውስጥ ቆይተዋል። በዚህም ሳቢያ ጠንካራ ማዕቀቦችን እንዲሁም በሀገር ውስጥ በኢኮኖሚና በሰብዓዊ መብቶች ዙሪያ የሚነሱ ተቃውሞዎችን አስተናግደዋል። መሪው አሜሪካን የኢራን "ቁጥር አንድ ጠላት" ሲሉ የሚጠሯት ሲሆን፣ እስራኤልም በተከታታይ የዚሁ ጠላትነት አካል መሆኗን ይገልጻሉ።
አያቶላ ኻሜኒ ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ የመሥራት ፍላጎት እንደሌላትና መርሃ-ግብሩ ለሲቪል አገልግሎት ብቻ የተገደበ መሆኑን በተደጋጋሚ ሲገልጹ ቆይተዋል። ምንም እንኳን እስራኤልና አንዳንድ የአሜሪካ ባለሥልጣናት ኢራን የአቶሚክ ቦምብ ለመሥራት እየጣረች መሆኑን ቢገልጹም፣ የአሜሪካ የደህንነት ተቋማትም ሆኑ የተባበሩት መንግሥታት የኒውክሌር ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ለዚህ በቂ ማስረጃ አላገኙም።
የካቲት 21 ቀን 2018 ዓ.ም የወጡ ዓለም አቀፍ የዜና ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት የአያቶላ አሊ ኻሜኒ ወቅታዊ ሁኔታና ያሉበት ቦታ በውል አይታወቅም።
ሮይተርስ የዜና ወኪል የኢራን ባለሥልጣናትን ጠቅሶ እንደዘገበው ከሆነ በኢራን ዋና ከተማ ቴህራን ላይ እየተካሄደ ያለውን የሚሳይልና የአየር ጥቃት ተከትሎ፣ መሪው ከከተማዋ ወጥተው ወደ "ደህንነቱ የተጠበቀ ስፍራ" ተዛውረዋል።
ምንም እንኳን ወደ ሚስጥራዊ ስፍራ መወሰዳቸው ቢረጋገጥም፣ ያ ስፍራ የት እንደሆነ ግን ለደህንነት ሲባል ይፋ አልተደረገም። አንዳንድ ምንጮች ቀደም ብለው መሪው ወደ ተመሸገ የምድር ውስጥ ባንከር ሳይዛወሩ እንዳልቀረ ግምታቸውን እየገለጹ ነው።
3 months ago
