የራስነት አሻራ፡ ማንም የማይተካው የህይወት ድርሰት

​በአለም ላይ በቢሊዮን የሚቆጠሩ መጽሐፍት አሉ። ሆኖም እያንዳንዱ መጽሐፍ የራሱ የሆነ ጠረን፣ ድምፅና ትርክት አለው። የሰው ልጅም ልክ እንደ መጽሐፍ ነው። እያንዳንዳችን ገና ያልተነበብን፣ ገና ያልተገለጥን ድንቅ ታሪኮች ነን። ነገር ግን ብዙዎቻችን የራሳችንን ታሪክ ከመጻፍ ይልቅ የሌሎችን ታሪክ "ኮፒ" ለማድረግ ስንሞክር እንታያለን።

​ይህ "ራስን መሆን" የሚለው ሃሳብ፣ በስነ-ጽሁፍ አለም ውስጥ ትልልቅ ደራሲያን ደጋግመው የገጠሙትና የታገሉት እውነት ነው። በሰዎች ፍላጎትና በህብረተሰብ ግፊት ውስጥ የራስን ማንነት ጠብቆ መቆየት ልክ እንደ አንባቢያን ልብ የሚነካ መጽሐፍ መጻፍ ከባድና ጥልቅ ጥበብ የሚጠይቅ ነው።

​1. የደራሲያን "ድምፅ" እና የኦሪጅናልነት ምስጢር

​ታዋቂው ደራሲ ኦስካር ዋይልድ በአንድ ወቅት እንዲህ ብሎ ነበር፦ "ራስህን ሁን፤ ሌሎቹ ቀድሞውኑ ተይዘዋል" (Be yourself; everyone else is already taken). ይህ ንግግር ለደራሲያን ብቻ ሳይሆን ለሁላችንም የተነገረ የህይወት መመሪያ ነው።

​አንድ ደራሲ የሌላውን የአጻጻፍ ስልት ለመቅዳት በሚሞክርበት ቅጽበት፣ የራሱን ትክክለኛ "ድምፅ" (Voice) ያጣል። አንባቢያን የሚፈልጉት ሌላኛው "ሄሚንግዌይ"ን ወይም ሌላኛው "ካሊል ጂብራን"ን አይደለም፤ አንባቢያን የሚፈልጉት አንተን ነው።

ያንተን እይታ፣ ያንተን ስብራትና ያንተን ጥንካሬ ነው። አንተ የራስህን ማንነት ለሌሎች ስትል ስትለውጥ፣ አለም ልታገኝ የምትችለውን አንድ ልዩ ድንቅ ስራ (Masterpiece) እየነፈግካት ነው።

​በስነ-ጽሁፍ ታሪክ ውስጥ ፍራንዝ ካፍካ በመጽሐፎቹ ውስጥ የሰው ልጅን ብቸኝነትና የማንነት ፍለጋ ሲገልጽ፣ እያንዳንዱ ሰው የራሱ የሆነ "በር" እንዳለው ይነግረናል። ያ በር ለአንተ ብቻ የተዘጋጀ ነው፤ ያንን በር አንተ ካልከፈትከው ማንም ሊከፍተው አይችልም።

ሌላውን ለመምሰል ስትሞክር የራስህን በር ዘግተህ የሌላውን ደጅ እንደማንኳኳት ይቆጠራል።

​2. የግለሰቦች ጽናት፡ ከጥላነት ወደ ብርሃን

​የአንድ ደራሲ ትልቁ ስኬት የራሱን "ድምፅ" ማግኘቱ እንደሆነ ሁሉ፣ የአንድ ሰውም ትልቁ ድል የራሱን ማንነት ጠብቆ መቆሙ ነው። በታሪክ መድረክ ላይ ያንተን "ሚና" (Role) ሊጫወት የሚችል ማንም የለም።

​የሮማው ንጉሠ ነገሥትና ፈላስፋ ማርከስ ኦሬሊየስ በመጽሐፉ ላይ እንደሚነግረን፣ ሰው በዙሪያው ባሉ ግፊቶች መወሰን የለበትም። ንጉሥ ቢሆንም እንኳ የራሱን የውስጥ ማንነት ለመጠበቅ በየቀኑ ከራሱ ጋር ይሟገት ነበር።

"ከውስጥህ የሚፈልቀውን ምንጭ ቆፍረው፤ ሁልጊዜ ካልተጠራጠርከው ሁልጊዜ ይፈልቃል" ይላል።

​ወደ ራሳችን ታሪክ ስንመጣ ደግሞ ሻምበል አበበ ቢቂላን እናገኛለን። በ1960ው የሮም ኦሊምፒክ ላይ አበበ በባዶ እግሩ ለመሮጥ ሲወስን ብዙዎች ተገርመው ነበር። የሌሎችን ስታንዳርድ ተከትሎ የተመቸ ጫማ ቢፈልግ ኖሮ፣ ምናልባት ያን ታሪካዊ ድልና ልዩ አሻራ ላናገኝ እንችል ነበር።

አበበ ግን "የራሱን መንገድ" መረጠ። አለም የጫማውን አይነት ስትጠባበቅ፣ እሱ ግን በእግሩ አሻራ የታሪክ አዲስ ምዕራፍ ጻፈ። ይህ የሚያሳየው ሌላውን ለመምሰል አለመሞከር ለትልቅና የማይደገም ድል እንደሚያበቃ ነው።

​3. የሀገራት ታሪክ፡ ራስን የመሆን ሉዓላዊነት

​ሀገራትም ልክ እንደ ደራሲያን ናቸው። አንዳንዶቹ የሌላውን ሀገር ስልጣኔ፣ ቋንቋና ባህል ቀድተው የራሳቸውን ታሪክ ያጠፋሉ። ኢትዮጵያ ግን በዚህ ረገድ በአለም ታሪክ ውስጥ ልዩ ቦታ አላት።

​በአድዋ ጦርነት ወቅት፣ ኢትዮጵያውያን ዘመናዊ የታጠቁ ወራሪዎችን ለመመከት የተጠቀሙት የራሳቸውን የአንድነትና የጀግንነት ስልት ነው። ሌላውን ለመምሰል ወይም ለባዕድ ገዢዎች ፍላጎት ለመንበርከክ ፈቃደኛ አልነበሩም። ይህ "ራስን የመሆን" ጽናት ኢትዮጵያን የአፍሪካ የነፃነት ተምሳሌት አደረጋት።

አንድ ሀገር የራሷን ፊደል፣ የቀን አቆጣጠርና ባህል ይዛ መቆሟ ልክ እንደ አንድ ድንቅ ደራሲ የራሷን ኦሪጅናል ታሪክ በአለም መድረክ ላይ እንድታነብ አድርጓታል። ማንነትህን ለሌሎች ስትል አሳልፈህ አለመስጠትህ ነው የራስህ "ባንዲራ" እንዲውለበለብ የሚያደርገው።

​4. ለምን ራስን መሆን ይከብዳል? (የውስጥ ትግሉ)

​ብዙውን ጊዜ ራሳችንን የምንለውጠው "ተቀባይነት" ለማግኘት ነው። ደራሲያን መጽሐፋቸው እንዲሸጥላቸው ብለው የገበያውን ፍላጎት ብቻ ተከትለው ሲጽፉ፣ ስራቸው ነፍስ የሌለው "ባዶ ቃላት" ይሆናል። ህይወትም እንዲሁ ናት።

የሰዎችን ጭብጨባ ለመስማት ስትል ማንነትህን ስትቀይር፣ ውጫዊ ስኬት ብታገኝ እንኳ ውስጣዊ ሰላምህን ታጣለህ።

​ራልፍ ዋልዶ ኤመርሰን እንዲህ ይላል፦

​"ሁልጊዜ ሌላ ነገር እንድትሆን በሚገፋፋህ አለም ውስጥ ራስህን ሆነህ መገኘት ትልቁ ስኬት ነው"

​ደራሲው ጄምስ ባልድዊን ደግሞ እንዲህ ይላል፦ "ራስህን ማግኘት በጣም ከባድ ነው፣ ምክንያቱም አለም አንተ እንዳትሆን ብዙ ወጥመዶችን ትዘረጋብሃለች።" አንድ ሀገር የራሷን ኢኮኖሚና ፖለቲካ ከሌሎች ብቻ ለመቅዳት ስትሞክር እንደምትወድቅ ሁሉ፣ አንድ ግለሰብም የሌላውን ሰው ስኬት ብቻ እያየ የራሱን መንገድ ከረሳ "የመኖር ትርጉሙ" ይጠፋበታል።

እውነተኛ ስኬት የሚለካው ሌላው በሚሰጥህ ደረጃ (Standard) ሳይሆን፣ አንተ ለራስህ ታማኝ ሆነህ በተጓዝክበት ርቀት ነው።

​5. የራስህ ታሪክ ዋና ጸሐፊ ሁን
​መጽሐፍ ሲጻፍ መጀመሪያ ረቂቅ (Draft) ነው፤ ከዚያም ይታረማል፣ ይስተካከላል። አንተም ራስህን ስትሆን ፍጹም መሆን አይጠበቅብህም።

ስህተቶችህ፣ ጠባሳዎችህና ድክመቶችህ የታሪክህ ውበት ናቸው።

​አለም አንተን የምትፈልገው የሌላ ሰው ጥላ እንድትሆን ሳይሆን፣ የራስህ ብርሃን እንድትሆን ነው። ማንም ሰው ያንተን ሳቅ፣ ያንተን ህመም፣ እና ያንተን ተስፋ ልክ እንደ አንተ አድርጎ ሊገልጠው አይችልም። ስለዚህ ራስህን አትለውጥ። ራስህን "አሻሽል" እንጂ ራስህን "አትቀይር"።

​ማጠቃለያ፡ ያንተ ድምፅ፣ ያንተ ውርስ

​ታላላቅ ደራሲያን ስራቸውን ሲጨርሱ "ተፈጸመ" ብለው እንደሚፈርሙት ሁሉ፣ አንተም በህይወትህ መጨረሻ ላይ በታሪክህ እንድትኮራ ዛሬ ራስህን መሆን አለብህ።

​ከአበበ ቢቂላ ጽናትን ተማር - የራስህ መንገድ፣ የራስህ ባዶ እግር እንኳን ቢሆን ያሸንፋል።
​ከሀገርህ ታሪክ ኩራትን ተማር - ኦሪጅናል መሆን ክብርንና ሉዓላዊነትን ያመጣል።
​ከኦስካር ዋይልድ ብልሃትን ተማር - የሌላውን ሰው ሚና ለመጫወት መሞከር ትርፉ ድካም ነው።

​ያስታውሱ፣ ማንም ሰው የእርስዎን ሚና ከእርስዎ የተሻለ ሊጫወተው አይችልም። ምክንያቱም እርስዎ "የመጀመሪያው" እንጂ "የሌላው ቅጂ" አይደሉም። ያልተደገመና የማይደገም ድንቅ ታሪክ መሆንህን እወቅ። ዛሬም ነገም ራስህን ሁን!