​ኦትሮቨርት ፦ አዲስ የስብዕና አይነት ወይንስ የዘመኑ የባህሪ አዝማሚያ?

​ባለፉት አመታት የሰዎችን ስብዕና በሁለት ጎራዎች ማለትም "ኢንትሮቨርት" (ለብቻ መሆን የሚመርጡ) እና "ኤክስትሮቨርት" (ከሰው ጋር መሆን የሚመርጡ) ብሎ መመደብ የተለመደ ነበር። ሆኖም ግን፣ ብዙ ሰዎች በነዚህ ሁለት ዋልታዎች ውስጥ እንደማይካተቱ ይሰማቸዋል።

በዚህም ምክንያት "ኦትሮቨርት" (Otrovert) የሚለው አዲስ ቃል ብቅ ብሏል። ኦትሮቨርቶች ዓይን አፋር አይደሉም፤ እንዲሁም በጭፈራ ቤት ወይም በድግስ ላይ መሃል ለመሃል ሆነው ድባቡን የሚቆጣጠሩ አይነትም አይደሉም። ሰዎችን ይወዳሉ፣ ግንኙነትም ያስፈልጋቸዋል—ነገር ግን ብዙም ሳይቆይ በሰው መሃል መሆን ያደክማቸዋል።

ይህ ስሜት አዲስ የባህሪ አዝማሚያ ይሁን ወይስ ጥልቅ የሆነ የስነ-ልቦና መገለጫ፣ በቅርበት መመልከት ያስፈልጋል።
​ብዙውን ጊዜ አንድ ኦትሮቨርት በድግስ ላይ ሆኖ እየሳቀ እና እየተጫወተ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን በድንገት ካለበት ቦታ ጥሎ መውጣት ይቃጣዋል። ይህ የሚሆነው ሰዎቹን ስለጠላቸው ሳይሆን ድባቡ ስለበዛበትና ስለሰለቸው ነው። በሰው መሃል ሆኖ፣ ስፖርት ስታዲየም ወይም ኮንሰርት ላይ እያጨበጨበ፣ በውስጡ ግን "እዚህ ቦታ አልገኝም" ወይም "የዚህ ስብስብ አካል አይደለሁም" የሚል የባዕድነት ስሜት ይሰማዋል።

ይህ ስሜት ነው ኦትሮቨርቶችን ከሌላው የሚለየው። እነሱ በሁለቱ የተለመዱ ስብዕናዎች መሃል ሳይሆኑ፣ የራሳቸው የሆነ የተለየ የማህበራዊ ግንኙነት መስመር ያላቸው ይመስላል።

​የኦትሮቨርቶች ዋነኛ መለያ ባህሪ ራሳቸውን በማንኛውም የተለመደ ምድብ ውስጥ አለማግኘታቸው ነው። በሚያውቁት እና ምቾት በሚሰጣቸው አካባቢ በጣም ተግባቢ፣ ክፍት እና ንቁ ሊሆኑ ይችላሉ። ሆኖም ግን፣ ጨዋታው ላዩን ብቻ (Small talk) ሲሆን ወይም የሰዎች ስብስብ ሲበዛ ወዲያውኑ ራሳቸውን ያገላሉ። በታላላቅ ስብስቦች ውስጥ የመገለል ስሜት ይሰማቸዋል፤ ይህም ከፍተኛ የሆነ የውስጥ ጭንቀትን ይፈጥርባቸዋል።

"እየተሳተፍኩ ነው ነገር ግን የልቤ ግንኙነት የለም" የሚለው ሃሳብ የኦትሮቨርቶች የውስጥ መዝሙር ነው።

​አብዛኛዎቹ ኦትሮቨርቶች ለአንድ ለአንድ ግንኙነት ትልቅ ቦታ ይሰጣሉ፤ ነገር ግን የላይ ላዩን ወሬን ክፉኛ ይጠላሉ። በስራ ቦታ ወይም በዝግጅቶች ላይ በጣም በራስ መተማመን ሊኖራቸው ቢችልም፣ ከዝግጅቱ በኋላ ግን ራሳቸውን ለማደስ ረጅም ጊዜ ለብቻቸው መሆን ይፈልጋሉ።

ጓደኞቻቸውን ቢወዱም እንኳ፣ በድንገት ቀጠሮ ሊሰርዙ ይችላሉ። ይህ የሚሆነው ስለማይወዷቸው ሳይሆን፣ በቂ የአእምሮ ዝግጁነት ስለሌላቸውና የሃይል መጠን ስለሚሟጠጥባቸው (Mental Exhaustion) ነው። ይህ ባህሪ ብዙ ጊዜ በሌሎች ዘንድ እንደ ግድየለሽነት ሊተረጎም ቢችልም፣ ለእነሱ ግን የህልውና ጉዳይ ነው።

​የኒውዮርክ የስነ-አእምሮ ሃኪም የሆኑት ራሚ ካሚንስኪ እንደሚሉት፣ ኦትሮቨርሽን (Otroversion) ከኢንትሮቨርትነት ወይም ከኤክስትሮቨርትነት በላይ "የመሆን" (Belonging) ጥያቄ ነው።

አንድ ሰው በቡድን ውስጥ ሆኖ እየጨፈረ፣ እየደገፈ እና "እዚያ እንዳለ" አስመስሎ ሊቆይ ይችላል፤ ነገር ግን በጥልቀት ሲታይ ከቡድኑ ጋር ያለው ስሜታዊ ትስስር ደካማ ነው።

ካሚንስኪ እንደሚሉት፣ ኦትሮቨርት የሆነ ሰው ከቡድን ይልቅ ለግለሰቦች ጥልቅ የሆነ ትስስር ሊኖረው ይችላል። ይህ ማለት በቡድን ውስጥ የመጥፋት ስሜት ይሰማዋል ማለት እንጂ ስኬታማ ህይወት ወይም ጥልቅ ግንኙነት የለውም ማለት አይደለም።

​በአሁኑ ጊዜ ብዙ ሰዎች "ኢንትሮቨርት ነህ ወይስ ኤክስትሮቨርት?" የሚለው ጥያቄ ሰልችቷቸዋል። ለብዙዎች ይህ ጥያቄ የሰውን ልጅ ውስብስብ ባህሪ የሚያቃልል ይመስላቸዋል። ኦትሮቨርቶች ራሳቸውን የሚገልጹት እንደ ሁኔታው ተለዋዋጭ (Situational) እንደሆኑ አድርገው ነው።

በአንድ ቀን ጉልበት ኖሯቸው አለምን ሊገለብጡ ይችላሉ፤ በሚቀጥለው ቀን ግን ከቤት መውጣት ይከብዳቸዋል። ማህበራዊ ሚዲያዎች (እንደ TikTok እና Instagram) ይህን ስሜት በስፋት እያስተዋወቁት ይገኛሉ። "እኔ እንግዳ ሰው አይደለሁም—ብቻ ኦትሮቨርት ነኝ" የሚለው ሃሳብ ለብዙዎች እፎይታን ሰጥቷል።

​ይሁን እንጂ፣ በሳይንሳዊው የስነ-ልቦና እይታ ኦትሮቨርት (Otrovert) የሚለው ቃል እስካሁን በይፋ የታወቀ የስብዕና አይነት አይደለም። በስነ-ልቦና መጽሃፍት ወይም በምርመራ መመሪያዎች ውስጥ አልተካተተም። የስነ-ልቦና ባለሙያዎች ይህን ቃል በክሊኒካዊ ምርመራ ወይም በህክምና ውስጥ አይጠቀሙበትም። ይህ ማለት ግን ሰዎች የሚሰማቸው ስሜት ስህተት ነው ማለት አይደለም፤ ይልቁንም ስሜቱ በሳይንሳዊ መልኩ "እንደ አዲስ ስብዕና" ለመባል የሚያስችል በቂ ጥናትና ማስረጃ ገና አልተሰበሰበለትም ማለት ነው።

​የኦትሮቨርሽን ታዋቂነት አንድ ትልቅ ሃቅን ያሳያል፦ ብዙ ሰዎች ያላቸውን ማህበራዊ ድካም እና የመገለል ስሜት የሚገልጹበት ቃል እየፈለጉ ነው። በዘመናዊው አለም ውስጥ ብዙዎቻችን ስራችንን እንሰራለን፣ ማህበራዊ ግዴታችንን እንወጣለን፣ ነገር ግን መጨረሻ ላይ በውስጣችን ባዶነት ይሰማናል። ይህ ባዶነት የሚመጣው ሰዎችን ስለማንወድ ሳይሆን፣ ለሌሎች የምንሰጠው ስሜታዊ ጉልበት (Emotional Labor) ስለሚበዛብን ነው።

ይህ ቃል ሰዎች "ብቻዬን አይደለሁም" የሚል ስሜት እንዲሰማቸው በማድረግ እንደ መተንፈሻ እያገለገለ ይገኛል።

​ባጠቃላይ፣ ኦትሮቨርት በሳይንስ የተረጋገጠ አዲስ የስብዕና ዘርፍ ባይሆንም፣ የብዙ ሰዎችን እውነተኛ የህይወት ተሞክሮ የሚገልጽ ቃል ነው። በቅርበት እና በራቀ ግንኙነት መካከል፣ በሃይል መሞላት እና በመዝለፍለፍ መካከል፣ እንዲሁም በህዝብ መሃል ሆኖ በውስጥ የመገለል ስሜት መካከል ያለውን መወዛወዝ በግልጽ ያሳያል። ምናልባትም የዚህ አዲስ አዝማሚያ ትልቁ ትምህርት፣ የሰው ልጅ ባህሪ በአሮጌዎቹ ሁለት ምድቦች ብቻ ሊገደብ እንደማይችልና የዘመኑ ህይወት ከእኛ የሚፈልገው ጫና ከፍተኛ መሆኑን መረዳት ነው።

​እርስዎም በዚህ መግለጫ ውስጥ ራስዎን ካገኙ፣ መፍትሄው የራስዎን የጉልበት ወሰን (Energy limits) ማወቅ ነው። በሳምንት ውስጥ የሚሳተፉባቸውን ማህበራዊ ጉዳዮች መቀነስ፣ ለራስዎ የእረፍት ጊዜ መመደብ እና ቀጠሮ ሲሰርዙ ሰበብ ከመደርደር ይልቅ ለራስዎ ጤና ቅድሚያ መስጠት ይኖርብዎታል። ይህ በፍርሃት መሸሽ ሳይሆን፣ ራስን የመጠበቅ እና የማህበራዊ ጤናን የማስጠበቅ ጥበብ ነው።