📌 የዘመን ምልክት፦ እየሩሳሌም እና የሦስተኛው ቤተ መቅደስ ግንባታ ዝግጅት

በዓለማችን ላይ ካሉ እጅግ አነጋጋሪ እና ውስብስብ ፖለቲካዊና መንፈሳዊ ጉዳዮች መካከል በኢየሩሳሌም የሦስተኛው ቤተ መቅደስ መገንባት ቀዳሚው ነው። ብዙዎች እንደ ተራ ወሬ ቢመለከቱትም በእስራኤል ምድር ግን ጉዳዩ ከወሬ አልፎ ወደ ተግባራዊ ዝግጅት ከተሸጋገረ ሰነባብቷል።

በተለይ "The Temple Institute" (የቤተ መቅደስ ተቋም) የተባለው ድርጅት ላለፉት ዓመታት ሲያደርጋቸው የቆያቸው ዝግጅቶች አሁን ፍጻሜያቸው ላይ ደርሰዋል። እስኪ ዝርዝር ነጥቦቹን እንመልከት፦

1. የመቅደስ ዕቃዎች ዝግጅት (The Sacred Vessels)

በብሉይ ኪዳን መመሪያ መሠረት በቤተ መቅደስ ውስጥ የሚያገለግሉ ከ90 በላይ ዕቃዎች በድጋሚ ተሠርተው አልቀዋል። ከእነዚህም መካከል፦

* ወርቃማው መቅረዝ (The Golden Menorah): ከአንድ ወጥ ወርቅ የተሠራውና በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር የወጣበት ግዙፍ መቅረዝ ተረክቦ በአሁኑ ወቅት በአሮጌው እየሩሳሌም ለጉብኝት ክፍት ሆኗል።

* የዕጣን መሠዊያ፣ የገበታ ጠረጴዛና የካህናት አልባሳት ሁሉም በኦሪት ዘጸአት መመሪያ መሠረት በጥንቃቄ ተሠርተው መጋዘን ውስጥ የግንባታውን መጀመር እየተጠባበቁ ይገኛሉ።

2. "ቀይ ጊደር" (The Red Heifers)፦ ለምን አስፈለጉ?

ይህ ለብዙዎች እንግዳ ሊሆን ይችላል። እንደ አይሁድ ሃይማኖታዊ ሕግ (ኦሪት ዘኍልቍ 19) ቤተ መቅደሱን ለመቀደስና የሚያገለግሉትን ካህናት ለማንጻት "ነውር የሌለባት ቀይ ጊደር" ታርዳ አመዷ በውኃ መበጥበጥ አለበት።

* ባለፉት ሁለት ሺህ ዓመታት ይህንን መስፈርት የሚያሟላ እንስሳ አልተገኘም ነበር።
* አሁን ግን ከአሜሪካ (ቴክሳስ) በልዩ ጥበቃ የመጡ አምስት ቀይ ጊደሮች እስራኤል ውስጥ ይገኛሉ።

እነዚህ ጊደሮች ጥርሳቸው ሳይነቀልና አንዲት ሌላ ቀለም ያለው ፀጉር ሳይገኝባቸው ዕድሜያቸው ለሥርዓቱ እስኪደርስ ድረስ በልዩ ባለሙያዎች ክትትል እየተደረገላቸው ነው።

3. የካህናት ሥልጠና (The Priesthood)

ህንፃው ቢገነባና ዕቃዎቹ ቢሟሉ እንኳ ሥርዓቱን የሚፈጽም ካህን ያስፈልጋል። ተቋሙ የአሮን ዘር መሆናቸው በ DNA የተረጋገጡ ወጣቶችን በመለየት በጥንታዊው የቤተ መቅደስ አምልኮ ሥርዓት ላይ ጥልቅ ሥልጠና እየሰጠ ይገኛል።

🔍 ለምን ትኩረት ያስፈልገዋል?

(የክርስቲያኖች እይታ)
እኛ ክርስቲያኖች ይህንን ጉዳይ በሁለት ትልልቅ ነጥቦች እንረዳዋለን፦

* የትንቢት መፈጸም፦ መጽሐፍ ቅዱስ በመጨረሻው ዘመን ቤተ መቅደሱ እንደሚኖር ይናገራል (2ኛ ተሰሎንቄ 2:4)። ስለዚህ የዚህ ግንባታ መቃረብ የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ዳግም ምጽዓት መቃረቡን የሚያሳይ ትልቅ "የደወል ድምፅ" ነው።

* የመሥዋዕትነት ትርጉም፦ እኛ በክርስቶስ ደም አንድ ጊዜ ለዘላለም እንደነጻን እናምናለን። አይሁድ ግን ገና መሢሑን እየጠበቁ በመሆናቸው ወደ ብሉይ ሥርዓት ለመመለስ እየጣሩ ነው።

ይህ በራሱ ዓለም ወደ መጨረሻው ምዕራፍ እየገባች መሆኑን ያሳያል።

⚠️ ትልቁ ፈተና

ቤተ መቅደሱ ሊገነባ የታሰበበት ቦታ (Temple Mount) በአሁኑ ወቅት የአል-አቅሳ መስጊድ ያለበት ስፍራ በመሆኑ፣ ግንባታው መጀመር ማለት የዓለም ፖለቲካዊ መልክ ሙሉ በሙሉ ይቀየራል ማለት ነው።

ዓለም ወደ ማጠቃለያው ምዕራፍ እየተቃረበች እንደሆነ የሚያሳዩ እነዚህ ምልክቶች ለሁላችንም የመንቃት ጥሪ ናቸው። "ዘመኑን ዋጁ" የተባለው ቃል ዛሬ በዓይናችን ፊት እየተፈጸመ ይገኛል።

እናንተስ ስለዚህ ጉዳይ ምን ታስባላችሁ? ትንቢቱ በቅርቡ ይፈጸማል ብላችሁ ታምናላችሁ? አስተያየታችሁን በኮመንት አጋሩን። 👇 #israel #thirdtemple #prophecy #endtimes #jerusalem #bibleprophecy #faith

የአለቃዎች መነፅር፦ ግምት ወይስ እውነት?

​በዘመናዊው የሥራ ዓለም ውስጥ አንድ ትልቅ ክፍተት አለ፤ እርሱም በመሪዎችና በሠራተኞች መካከል ያለው የ"ግምት" (Assumption) ገደል ነው። ብዙ መሪዎች “ሠራተኞች ታማኝ አይደሉም፣ ስለ ጥቅማጥቅም እንጂ ስለ ድርጅቱ ግድ የላቸውም፣ ሰነፎችና አጭበርባሪዎች ናቸው” ሲሉ ያማርሯቸዋል።

እነዚህ መሪዎች ለሠራተኞቻቸው ያደረጉትን ደሞዝ ጭማሪና የደረጃ ዕድገት እንደ ትልቅ ውለታ ይቆጥሩታል፤ ሆኖም ሠራተኛው ከጥቂት ወራት በኋላ መልቀቂያ ሲያስገባ በከፍተኛ ብስጭት “Job hoppers” (ሥራ ዘላዮች) ብለው ይፈርጇቸዋል።

​እውነታው ግን ይህ ነው፦ መሪው ሁኔታዎችን የሚረዳበት መንገድ፣ የራሱ አእምሮ የቀባው “ቀለም” ውጤት ነው። የምንሰጠው ቀለም የምናየውን ቀለም ይወስነዋል፤ የምናየው ቀለም ደግሞ ባህሪያችንን ይቀርጻል። ይህ ደግሞ እንደ ሰንሰለት ተያይዞ ወደ ስኬት ወይም ወደ ውድቀት ይመራናል።

​1. የግምት እስር ቤትና የሀገራት ውድቀት

​ዳሮን አሴሞግሉ እና ጄምስ ሮቢንሰን “Why Nations Fail” በተሰኘው ዝነኛ መጽሐፋቸው፣ ሀገራት የሚበለጽጉትም ሆነ የሚወድቁት በመሪዎቻቸው የአስተሳሰብ ውጤት በሆኑ “ተቋማት” (Institutions) ምክንያት እንደሆነ ያስረዳሉ። መሪዎች ስለ ሕዝባቸው ያላቸው ግምት ተቋማቱ “አሳታፊ” (Inclusive) ወይም “በዝባዥ” (Extractive) እንዲሆኑ ያደርጋል።

​እንደ ሰሜን ኮሪያ ያሉ ሀገራት መሪዎች፣ ሕዝባቸውን እንደ ጠላት ወይም ሊቆጣጠሩት እንደሚገባ ኃይል ስለሚገምቱ፣ ፖሊሲዎቻቸው ሁሉ በጥርጣሬና በጭቆና ላይ የተመሰረቱ ናቸው። ይህ ጥርጣሬ የሕዝቡን የፈጠራ ተነሳሽነት ይገድለዋል፤ ውጤቱም ድህነት ይሆናል። መሪዎቹም “አያችሁ ሕዝባችን ሰነፍ ነው” የሚል ድምዳሜ ላይ ይደርሳሉ።

ይህ Self-fulfilling prophecy (ራስን የሚያረጋግጥ ትንቢት) ይባላል።
​በተቃራኒው እንደ ደቡብ ኮሪያ ወይም ሲንጋፖር ያሉ ሀገራት መሪዎች፣ “ዜጎቻችን ተገቢውን ትምህርትና ዕድል ካገኙ ዓለምን መለወጥ ይችላሉ” የሚል በጎ ግምት ነበራቸው።

የሲንጋፖሩ መሪ ሊ ኩዋን ዩ፣ ሀገሪቱ ምንም የተፈጥሮ ሀብት በሌላት ሁኔታ “ሰው ብቸኛው ሀብታችን ነው” በሚል ግምት ተነስተው በሰው ኃይል ላይ ኢንቨስት አደረጉ። ዛሬ ሲንጋፖር በዓለም ቀዳሚ የኢኮኖሚ ማዕከል የሆነችው በመሪዎቿ “በጎ ግምት” ምክንያት ነው።

​2. የአእምሮ ውስብስብነትና የ"Confirmation Bias" አደጋ

​ሳይንስ እንደሚያረጋግጠው የሁለት ሰዎች አእምሮ ፈጽሞ ተመሳሳይ አይደለም። ዳንኤል ካህነማን “Thinking, Fast and Slow” በሚለው መጽሐፉ፣ አእምሯችን መረጃዎችን ለማቀናጀት ሁልጊዜ ወደ ቀላሉ መንገድ እንደሚያደላ ይገልጻል። መሪዎችም ተመሳሳይ ሁኔታን በተለያየ መንገድ ይረዱታል። ለምሳሌ፣ አንደኛው መሪ “ገበያው ገና ያልበሰለና አደገኛ ነው” ብሎ ሲፈራ፣ ሌላኛው ግን “ተፎካካሪ የሌለበት ወርቃማ ዕድል ነው” ብሎ ይጓጓል።

ልዩነቱ ያለው ገበያው ላይ ሳይሆን መሪው ይዞት በሚንቀሳቀሰው “የግምት ክበብ” ውስጥ ነው።

​በጣም አስፈሪው የግምት ዓይነት Confirmation Bias (የራስን ሃሳብ ደጋፊ መረጃ ብቻ መልቀም) ነው። አንድ መሪ በስብሰባ ወቅት ላፕቶፑን የከፈተ ሠራተኛ ሲያይ “ትኩረት የለውም” ብሎ ሊገምት ይችላል። በዚህ ግምት የተነሳ መሪው ሠራተኛውን ችላ ይለዋል፤ ሠራተኛውም መገፋቱን ሲረዳ ተሳትፎው ይቀንሳል። በመጨረሻም መሪው “ያልኩት አልቀረም፣ ይኸው አይሳተፍም” ይላል። ነገር ግን ምናልባት ያ ሠራተኛ የመሪውን ቃል በቃል እየመዘገበ የነበረ በጣም ትጉህ አባል ሊሆን ይችላል። መሪው የራሱን ግምት ስላልፈተሸ ብቻ አንድ ትልቅ አቅም ያለውን ሠራተኛ አጣ።

​3. የድርጅት ባህልና የ"Psychological Safety" ሚና

​አሚ ኤድመንድሰን “The Fearless Organization” በሚለው መጽሐፏ፣ በድርጅቶች ውስጥ “ሥነ-ልቦናዊ ደህንነት” (Psychological Safety) መኖሩ ለስኬት ወሳኝ መሆኑን ትገልጻለች። መሪዎች ስለ ሠራተኞቻቸው ያላቸው “አሉታዊ ግምት” በሠራተኛው ውስጥ ፍርሃትን ይፈጥራል። ሠራተኛው ስህተት ሲሠራ “ሊያታልለኝ ፈልጎ ነው” ተብሎ የሚታሰብ ከሆነ፣ አዳዲስ ሃሳቦችን ማቅረብ ያቆማል።

​እንደ Netflix ያሉ ስኬታማ ኩባንያዎች መመሪያቸው “ሠራተኛውን እንደ ጎልማሳ ማክበር” (Treat people like adults) የሚል ነው። እነሱ ሠራተኛው “ስራ ይሸሻል” ብለው አይገምቱም። ለዚህም ነው የዕረፍት ጊዜንና ወጪዎችን ሠራተኛው ራሱ እንዲወስን የፈቀዱት። ውጤቱም እጅግ ከፍተኛ የሆነ የሠራተኛ ምርታማነትና ታማኝነት ሆነ። መሪው ሠራተኛውን ካመነው፣ ሠራተኛው ያንን እምነት ለመጠበቅ ራሱን ይገዛል።

​4. መፍትሄው፦ ከግምት እስር ቤት የመውጫ መንገዶች

​መሪዎች ውሳኔዎቻቸው በእውነት ላይ የተመሰረቱ እንዲሆኑ ሶስት ዋና ዋና ተግባራትን ማከናወን አለባቸው፦

​ሀ. የ"Red Team" ስልትን መጠቀም
ይህ ስልት በብዛት በወታደራዊና በደህንነት ተቋማት (ለምሳሌ በእስራኤል መከላከያ ኃይል) ጥቅም ላይ ይውላል። አንድ መሪ አንድን ውሳኔ ከመወሰኑ በፊት፣ የተወሰኑ ሰዎች ተመድበው የመሪውን ግምት እንዲቃወሙና ስህተቱን እንዲያወጡ ይደረጋል። ይህም መሪው በራሱ አድልዎ (Bias) እንዳይታወር ይረዳዋል።

​ለ. የተጋላጭነት ትሕትና (Vulnerability & Humility)

ጂም ኮሊንስ “Good to Great” በሚለው መጽሐፉ፣ ምርጥ መሪዎች (Level 5 Leaders) ስኬት ሲመጣ “ወደ መስኮት” (ቡድናቸውን ለማመስገን)፣ ውድቀት ሲመጣ ደግሞ “ወደ መስታወት” (ራሳቸውን ለመገምገም) እንደሚመለከቱ ይገልጻል። “ተሳስቼ ይሆን?” ብሎ መጠየቅ የመሪነት ድክመት ሳይሆን ጥንካሬ ነው።

​ሐ. "Think Again" (ዳግም ማሰብ)
አዳም ግራንት “Think Again” በሚለው መጽሐፉ፣ መሪዎች የራሳቸውን እውነት የሚከላከሉ “ጠበቃዎች” ከመሆን ይልቅ፣ እውነታውን የሚፈትሹ “ሳይንቲስቶች” መሆን እንዳለባቸው ይመክራል። ሳይንቲስት የራሱ ግምት ስህተት መሆኑን ለማረጋገጥ ይጥራል።

መሪዎችም “ይህ ሠራተኛ ስራ ፈት ነው” ብለው ከመደምደማቸው በፊት፣ ተቃራኒውን መረጃ ለማግኘት መጣር አለባቸው።

​ማጠቃለያ

​መሪነት ሰዎችን ማዘዝ ብቻ ሳይሆን፣ የራስን አእምሮ መጋረጃ መቅደድ ነው። መሪዎች የሚያዩት ዓለም የውጭውን እውነታ ሳይሆን የውስጣቸውን ስሜት ነው። ሠራተኛው "ታማኝ አይደለም" ብለህ ካመንክ፣ ታማኝነቱን የሚገልጹ ድርጊቶችን ማየት ትተህ፣ ጥርጣሬህን የሚያጠናክሩ ስህተቶችን ብቻ ትለቅማለህ።

​በመሆኑም ማንኛውንም እርምጃ ከመውሰድህ በፊት ቆም በልና ራስህን ጠይቅ፦ “ይህ የማየው ነገር በእውነት የሆነ ነው ወይስ የራሴ ግምት ውጤት?” መነፅርህን ስታጸዳ፣ ቡድንህም ሆነ ድርጅትህ አዲስ መልክ ይዘው ይታዩሃል። የግምት እስር ቤትህን ስትሰብር፣ የሠራተኞችህን እውነተኛ አቅም ትፈታለህ።

🪙 በአዲስ አበባ ዋጋው በአንድ አመት ውስጥ እጥፍ የጨመረው ወርቅ

በፈላስፎች ሚዛን እና በገበያ ማዕበል መካከል

​በአዲስ አበባ ጎዳናዎች—በተለይም በታሪካዊቷ ፒያሳ—ዛሬ ስለ "ቢጫው ብረት" ዋጋ መናር እየተወራ ነው።

ባለ 24 ካራት አንድ ግራም ወርቅ 30 ሺህ ብር መድረሱ ፣ባለ 21 ካራት ደግሞ በግራም ወደ 28 ሺህ ብር ተመንጥቀው በአንድ ዓመት ውስጥ የ100% ጭማሪ አሳይተዋል።

በከተማዋ ሰማይ ስር አዲስ የኢኮኖሚ ትኩሳት አንግሷል። ይህ ትኩሳት ግን የቁጥር ብቻ አይደለም፤ የታላላቅ የኢኮኖሚክስ ፈላስፎች ሃሳብ በተግባር የሚፈተንበት "ልበ-አንጠልጣይ" ድራማ ነው።

​ አዳም ስሚዝ እና "የማይታየው እጅ" ፍልሚያ

​የዘመናዊ ኢኮኖሚክስ አባት አዳም ስሚዝ፣ ገበያ የሚመራው "በማይታይ እጅ" (Invisible Hand) እንደሆነ ያስተምራል። በአዲስ አበባ ወርቅ ቤቶች ውስጥ የታየው ጭማሪ የዚሁ እጅ ውጤት ነው። ኢትዮጵያ የውጭ ምንዛሬ ተመንን ለገበያ ክፍት ስታደርግ፣ ወርቅ እንደ ማንኛውም ሸቀጥ እውነተኛ ዋጋውን ፍለጋ ተወረወረ።

​ስሚዝ እንደሚለው፣ ግለሰቦች የራሳቸውን ትርፍ ለማሳደግ በሚያደርጉት ጥረት ሳያውቁት የሀገርን ኢኮኖሚ ያረጋጋሉ። ነጋዴው በ30 ሺህ ብር ሲሸጥ "ስግብግብ" ሊባል ይችላል፤ ነገር ግን ይህ ዋጋ ወርቅ በኮንትሮባንድ እንዳይወጣና ወደ ብሔራዊ ባንክ ካዝና እንዲገባ በማድረግ የሀገርን የመጠባበቂያ ሀብት ይገነባል። ይሁን እንጂ፣ ይህ "የማይታይ እጅ" ለአዳዲስ ሙሽሮችና ለተራው ሸማች ግን እንደ "ብረት እጅ" እየጨበጠ የብዙዎችን ተስፋ ያጨልማል።

​2. ዴቪድ ሪካርዶ እና "የውስንነት እሴት" (Scarcity Value)

​ፈላስፋው ዴቪድ ሪካርዶ ስለ ወርቅ ሲናገር፣ ዋጋው የሚወሰነው በውስንነቱና እሱን ለማምረት በሚወጣው ድካም እንደሆነ ይገልጻል። ወርቅ እንደ ስንዴ ወይም እንደ ጨርቅ በብዛት ሊመረት አይችልም። ዛሬ በአዲስ አበባ ሰዎች ወርቅ ላይ የሚረባረቡት ሪካርዶ እንዳለው "እጥረት" (Scarcity) ስላለው ነው።

​የዓለም ፖለቲካ ሲናወጥ፣ ከዩክሬን እስከ ጋዛ ጦርነት ሲበረታ፣ ዓለም አቀፍ ባለሀብቶች ወርቅን ይሸሸጋሉ። ይህ ዓለም አቀፍ ፍላጎት በአዲስ አበባ ገበያ ላይ "ሰው ሰራሽ እጥረት" ይፈጥራል። ሪካርዶ ዛሬ በፒያሳ ቢኖር ኖሮ፣ የወርቅ ዋጋ መናርን የሚያየው እንደ ግሽበት ሳይሆን፣ በዓለም ዙሪያ ካለው የሀብት ስጋት የመነጨ "የእሴት ሽግግር" አድርጎ ነበር።

​3. ጆን ሜይናርድ ኬይንስ እና "የእንስሳዊ ስሜት" (Animal Spirits)

​ምናልባትም ለዛሬው አዲስ አበባ ቅርብ የሆነው ፈላስፋ ጆን ሜይናርድ ኬይንስ ነው። ኬይንስ ገበያ የሚመራው በሂሳብ ስሌት ብቻ ሳይሆን በሰው ልጅ "እንስሳዊ ስሜት" (Animal Spirits)—በፍርሃትና በተስፋ—እንደሆነ ይከራከራል።

​ወርቅ በአመት ውስጥ 100% የጨመረው ወርቁ ስለተለወጠ አይደለም፤ የሰዎች ስነ-ልቦና ስለተለወጠ እንጂ። ሰዎች "ነገ ከዚህም በላይ ይጨምራል" በሚል ፍርሃት ዛሬ በውድ ይገዛሉ።

ይህ "Self-fulfilling Prophecy" ወይም ራስን የሚያሟላ ትንቢት ይባላል። ኬይንስ እንደሚለው፣ ገበያው ምክንያታዊ (Rational) መሆኑን አቁሞ በስሜት ሲመራ፣ ወርቅ ጌጥ መሆኑ ቀርቶ "የስነ-ልቦና ዋስትና" ይሆናል።

በአዲስ አበባ ወርቅ ቤቶች ደጃፍ የሚታየው ግርግር የኬይንስ "የስሜት ገበያ" ህያው ምስክር ነው።

​4. ካርል ማርክስ እና "የሸቀጥ አምልኮ" (Commodity Fetishism)

​ለካርል ማርክስ ወርቅ የሰው ልጅ ጉልበት ውጤት ቢሆንም፣ በካፒታሊዝም ስር ግን እንደ አምላክ ይታያል። ማርክስ "የሸቀጥ አምልኮ" የሚለውን ፅንሰ-ሃሳብ ሲያብራራ፣ ሰዎች ለቁስ (ለወርቅ) የማይገባውን ክብርና ስልጣን እንደሚሰጡ ይገልጻል።

​በአዲስ አበባ፣ ወርቅ ዛሬ የክብር መለኪያ ብቻ ሳይሆን የኑሮ ልዩነት ፈጣሪ ሆኗል። ወርቅ ያለው እንደ "ሀብታም"፣ የሌለው ደግሞ እንደ "ተጎጂ" ይቆጠራል። ማርክስ ቢያየው ኖሮ፣ የዚህን ቢጫ ብረት ዋጋ መናር የሚያየው በሰው ልጆች መካከል ያለውን የክፍተት ጥልቀት (Class Struggle) የሚጨምር የኢኮኖሚ ሰንሰለት አድርጎ ነበር።

​5. የዓለም አቀፍ ልምድ፦ ከጀርመን ሪፐብሊክ እስከ ቬትናም

​ታሪክ እንደሚነግረን፣ ወርቅ የኢኮኖሚ ታማኝነት መለኪያ ነው።

​የጀርመን ዋይማር ሪፐብሊክ፦ በ1920ዎቹ ጀርመን በከፍተኛ የዋጋ ግሽበት ስትመታ፣ ሰዎች የቤተሰብ ወርቃቸውን ለዳቦ ይለውጡ ነበር። ዛሬ በአዲስ አበባ ወርቅ የጨመረው ግን ገንዘብ ስለጠፋ ሳይሆን፣ የገንዘብ ዋጋ ከወርቅ ጋር እንዲስተካከል (Alignment) እየተደረገ በመሆኑ ነው።

​ቬትናም፦ ቬትናሞች ዛሬም ድረስ ትላልቅ ግዢዎችን (ቤትና መኪና) የሚፈጽሙት በወርቅ ነው። በአዲስ አበባም ሰዎች ወደፊት በብር ከመተማመን ይልቅ "ስንት ግራም ወርቅ ያወጣል?" ወደሚል ስሌት ሊገቡ እንደሚችሉ የቬትናም ተሞክሮ ያሳየናል።

​6. ሚዛናዊ ድምዳሜ፦ ሰብዓዊው ዋጋ እና የገበያ ግዴታ

​የወርቅ ዋጋ መጨመር ሁለት ጫፎች አሉት።

​በአንድ በኩል (ምክንያታዊነት)፦ የወርቅ ዋጋ መጨመር ሀገሪቱ ወደ ዓለም አቀፍ የገበያ ስርአት መግባቷን የሚያሳይ ምልክት ነው። አምራቾች ተጠቃሚ ይሆናሉ፣ ኮንትሮባንድ ይቀንሳል፣ ብሔራዊ ባንክም ይበለጽጋል። ይህ አዳም ስሚዝ የሚወደው "የገበያ ስርአት" ነው።

​በሌላ በኩል (ሰብዓዊነት)፦ በ30 ሺህ ብር ግራም ውስጥ የሺዎች ሰርግና ደስታ ተቀብሯል። ወጣቶች ተስፋ ይቆርጣሉ፣ ቤተሰቦች ይጨነቃሉ። ይህ ኬይንስ የፈራው "የማህበራዊ አለመረጋጋት" መነሻ ሊሆን ይችላል።

​ማጠቃለያ

​የአዲስ አበባው የወርቅ ዋጋ ንረት የኢኮኖሚክስ ፈላስፎች መከራከሪያ መድረክ ሆኗል። ዋጋው በዚሁ ይቀጥላል ወይስ ይወርዳል? የሚለው ጥያቄ ምላሽ የሚያገኘው በገበያው "የማይታይ እጅ" እና በሰው ልጅ "እንስሳዊ ስሜት" መካከል በሚደረገው ፍልሚያ ነው። ዋናው ቁምነገር ግን፣ ወርቅ ቢወደድም የሰው ልጅ እሴትና ሰብዓዊነት በቁጥሮች ግርግር ውስጥ ሳይጠፋ መጠበቁ ላይ ነው።

ኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የገጠመው ...
#ethiopia | የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የገጠመው መንገጫገጭ ከሞኒተሪ ፓሊሲ አኳያ ሲፈተሽ ከሚነሱት መካከል የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያው ያስከተለው ዲቫሉዊሽን የብር የመግዛትን አቅምን አለቅጥ ከማዳከሙም በላይ ዛሬም የትይዮ ገበያውን ልዮነት በበቂ ሁኔታ ማጥበብ አለመቻሉ፣

መንግስት በሲኞሬጅ (seigniorage) (በብር የመገበያያ ዋጋና በሕትመት ዋጋው መካከል) ያገኝ የነበረውን ትርፍ ብር "ማተም በማቆሙ" ምክንያት የተፈጠረበትን ክፍተት ለመሙላት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ያለገደብ ብር መበደሩና ከፍተኛ ወለድ መክፈሉ የገንዘብ ምጣኔንና ስርጭትን ማዛባቱ። የተጣለው የብድር ጣራ የነጋዴውን የመስራት የማደግና የመስፋፋት አቅም መፈታተኑ ፣

ከአቅርቦት መመናመንና ከዋጋ ጫና አኳያ (Cost Push) ግጭቶችና ጦርነቶችና ግጭቶች የምርት ኃይልን በመጥመዳቸው፣ ምርታማነትን በማዳከማቸውና አቅርቦትን ቀይደው በመያዛቸው የፍላጎትና የአቅርቦት አለመጣጣም መከሰቱ። የመሰረታዊ ምርቶች ከፍተኛ እጥረት በመፈጠሩና በተቃራኒው ደግሞ በግሽበቱ መጠን ልክ የዜጎች ገቢ አለመጨመርና ዓለም አቀፍ የአቅርቦት ዋጋ መናር፣
ቁጥጥር የሌለበት የሕዝብ ቁጥር እድገትን ተከትሎ ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩ፣ ከግሽበት ስጋት (Inflationary expectation) በመነጨ የዋጋ ንረት ገደብ ማጣትና አምራቾች፣ አስመጭዎችና አከፋፋዮች በጥቅሉ ነጋዴዎች (Supply Side) አቅርቦትን ማሳደግና መስፋፋት እንዳይችሉ የሚያደርግ የብድር ጣርያ መጣሉና ሕጋዊ ነጋዴው ላይ አቅም የሚፈታተኑ ተለጣጭና ተስፋፊ የግብር ስርዓቶች መዘርጋታቸው ተጠቃሽ ናቸው።
በብር ላይ የነበረ ምኞታዊ እምነትን ከትንቢት ጋር ማጣጣማ (Self Fulfilling Prophecy)

የማንኛውም ሀገር ገንዘብ (Currency) ከጥንካሬው ምንጭ አንዱ መንግስትና ተቋማት በገንዘቡ (Currency) ላይ የሚኖራቸው እምነት (Confidence) ነው። ለምሳሌ የጀርመን ራይካማርክ ተስፋ የተቆረጠበትና ፍጹም በሚባል ደረጃ ዋጋ ያጣበት አንዱ ምክንያት በተጠቃሚዎቹ ዘንድ ተአማኒነትና ተቀባይነት ማጣቱ ነበር።

በተቃራኒው ደግሞ በተለየ እሴት የተደገፈ አቅም ባይኖረውም በመንግስትና በተቋማት በተሰጠው ከፍተኛ እምነትና ተቀባይነት ላይ የምርት ጥራትና የስራ ሂደት ቅልጥፍና ማከል በመቻሉ ዶችማርክ በ2 ዓመት ውስጥ ለጀርመንና ለአውሮፓ ኢኮኖሚ ማንሰራራት ትልቅ ሚና የተጫወተ የዘመኑ ምትሐታዊ ገንዘብ (Currency) ለመሆን በቅቶ ነበር
ወደ ሀገራችን ስንመጣ ከማይክሮ ኢኮኖሚ ፓሊሲው ትግበራ በኋላ ለብር መኮማተርና ዋጋ ማጣት እላይ ከተጠቀሱ ወሳኝ ምክንያቶች መሐል መንግስትና ተቋማቱ በብር ላይ ያለቸው እምነት (Confidence) "ተጠየቅ ላይ መውደቁ" አንዱና ዋነኛው ገፊ (Pushing Factor) ምክንያት በመሆን ሊጠቀስ ይችላል።

በወቅቱ በብር ላይ የነበረው እምነት ጥያቄ ላይ መውደቁን ተከትሎ እምነት የሚያጸናና ተረጋግቶ መገበያየትን የሚያግዝ ስራ በስፋት አለመሰራቱ ሕዝብ በብር ላይ ሊኖርው የሚገባን እምነት በመሸርሸር ከስጋት በመገጨ መነሻ ዋጋ እንዲንርና ግሽበት እንዲከተል ከፍተኛ አስተዋጽኦ አበርክቷል።
በወቅቱ የኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ተቋማትና ባለሙያዎች በብር ላይ ሲያንጸባርቁ የነበረው ስጋትና ጥርጣሬን ተከትሎ ግሽበቱ ሊያስከትል የሚችለውን መንግስታዊ ወጭን የመቋቋም አቅም ለማሻሻል ሲባል የግብር፣ የአገልገሎትና የቅጣት ጭማሪ ማነባበራቸውና አዳዲስ የግብር ርዕሶች መፈጠራቸው ነጋዴውና አምራቹ ከስጋት ከመነጨ ስሜት ብቻ ዋጋ መጨመርን በማካካሻነት እንዲወስድ አድርገውታል።
ዛሬ ላይ ገበያውም ሆነ የግብይት ስርዓቱ እፎይታ በሚነሳ መንገድ በየእለቱ መናወጡ የግሽበት ስጋቱን ህያው ከማድረጉም በላይ የገበያ መናወጡን ተከትሎ የሚፈጠረው ስጋትም የዋጋ ንረቱ ተባብብሶ እንዲቀጥልና በየሰዉ አፍም ዋጋ ይጨምራል፣ ኑሮ ይወደዳል የሚለውን ስጋት እንዲያጸና እያደረገው ይገኛል።

ይህ ስጋት እስከቀጠለ ድረስ በማይረጋጋና ተለዋዋጭ በሆነ የግብይት ስርዓት ውስጥ በጥርጣሬ ማዕበል የሚናጥ ገንዘብ (Currency) ምንም ዓይነት ድጋፍ ቢደረግለት እንኳ ከውድቀት ለመታደግ አዳጋች እንደሚሆን የሚያጠራጥር አይደለም። ለውጥ ቢመጣ እንኳ ከፍተኛ ጉዳት ካደረሰ በኋላ እንደሚሆን መገመት ይቻላል።

አሁንም መንግስት ገንዘብ ማተምን አቁሚያለሁ በማለት በሲኞሬጅ (seigniorage) ያጣውን ገቢ በመጠነ ሰፊ ብድር ለመተካት ተስፋፊ የገንዘብ ፓሊሲ መከተሉን በመፈተሽ፣ ዜጎች በብር አስተማማኝ የመገበያያ መሳርያነትና አቅም ላይ ያላቸውን እምነት በማጠናከር የግብይት ስርዓቱ በማይጨበጥ ስጋት ላይ ተመስርቶ በየዕለቱ እያደነቃቀፈው ያለውን መዋዠቅ በማለዘብ በአጭር ጊዜና በመካከለኛ ጊዜ አንጻራዊ ለውጥ [(ceteris paribus) ሌሎች ነገሮች እንደተጠበቁ ሆነው)] ማምጣት ይችላል የሚል እምነት አለኝ።

ሌላው አማራጭ ደግሞ ብር ከነአካቴው ፈተና ላይ መውደቁን ለመታደግ ከገበያ ሰብስቦ በአዲስ መገበያያ (በውጭ ገንዘብ የራሱ ወጥንቅጥ አለው) በመተካትና ትልልቅ (Denomination) በማከል አዲስ አስተማማኝ የመግዛት አቅም ያለው ገንዘብ (Currency) መፍጠር ነው

ሙሼ ሰሙ