7 days ago
ለፖርቹጋል ብሄራዊ ቡድን ጠንካራ መልዕክት መላክ ፈልጌ ነው።ለሮናልዶ የሚገባውን ክብር እና ዋጋ ካልሰጡት አለም ላይ ብዙ የሚያደንቁት ሰዎች አሉ።
ሆይሉንድ ለምን የሮናልዶን የደስታ አገላለፅ እንደተጠቀመ ሲጠየቅ ብለው [Globesoccer] ይሄን ፖስት አድርገው ነበረ ሰሞኑን።
ግሎብሳከር ይሄንን መረጃ በኢንስታግራም ገፁ ፖስት ቢያረግም ተጨዋቹ ሆይሉንድ ኮሜንት ስር እኔ ይሄን አላልኩም በማለት አዋርዷቸዋል።
Damn😀
@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et 🚨 ራስመስ ሆይሉንድ በፖርቹጋል ላይ ጎል ካስቆጠረ በኋላ የክርስቲያኖ ሮናልዶን “SIUUUU” ያደረገበትን ምክንያት ገልጿል፦ “ለፖርቹጋል ቡድን ጠንካራ መልዕክት ማስተላለፍ ፈልጌ ነበር፤ እናንተ ለክርስቲያኖ የሚገባውን ዋጋ ባትሰጡትም፣ በዓለም ዙሪያ በእሱ የተነሳሱ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችና ህፃናት አሉ።” “ክርስቲያኖ ሁሌም ለሁሉም ሰው ምሳሌ እና አርአያ ሆኖ ይቀጥላል።” @Bisrat_Sport_433et …
ሆይሉንድ ለምን የሮናልዶን የደስታ አገላለፅ እንደተጠቀመ ሲጠየቅ ብለው [Globesoccer] ይሄን ፖስት አድርገው ነበረ ሰሞኑን።
ግሎብሳከር ይሄንን መረጃ በኢንስታግራም ገፁ ፖስት ቢያረግም ተጨዋቹ ሆይሉንድ ኮሜንት ስር እኔ ይሄን አላልኩም በማለት አዋርዷቸዋል።
Damn😀
@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et 🚨 ራስመስ ሆይሉንድ በፖርቹጋል ላይ ጎል ካስቆጠረ በኋላ የክርስቲያኖ ሮናልዶን “SIUUUU” ያደረገበትን ምክንያት ገልጿል፦ “ለፖርቹጋል ቡድን ጠንካራ መልዕክት ማስተላለፍ ፈልጌ ነበር፤ እናንተ ለክርስቲያኖ የሚገባውን ዋጋ ባትሰጡትም፣ በዓለም ዙሪያ በእሱ የተነሳሱ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችና ህፃናት አሉ።” “ክርስቲያኖ ሁሌም ለሁሉም ሰው ምሳሌ እና አርአያ ሆኖ ይቀጥላል።” @Bisrat_Sport_433et …
13 days ago
‘’ትንፋሼ … የኔ ማስታወሻ’’
አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።
ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።
ሀገርኛ ቀለም…
የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።
በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።
ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።
“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።
እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።
አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።
የጎረቤት ቀለም…
በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…
አለማቀፋዊ ቀለም…
የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።
በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…
በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።
‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’
በሠራዊት ከበበው
‘’ትንፋሼ … የኔ ማስታወሻ’’
አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።
ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።
ሀገርኛ ቀለም…
የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።
በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።
ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።
“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።
እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።
አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።
የጎረቤት ቀለም…
በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…
አለማቀፋዊ ቀለም…
የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።
በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…
በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።
‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’
በሠራዊት ከበበው
አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።
ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።
ሀገርኛ ቀለም…
የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።
በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።
ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።
“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።
እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።
አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።
የጎረቤት ቀለም…
በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…
አለማቀፋዊ ቀለም…
የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።
በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…
በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።
‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’
በሠራዊት ከበበው
‘’ትንፋሼ … የኔ ማስታወሻ’’
አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።
ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።
ሀገርኛ ቀለም…
የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።
በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።
ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።
“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።
እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።
አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።
የጎረቤት ቀለም…
በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…
አለማቀፋዊ ቀለም…
የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።
በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…
በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።
‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’
በሠራዊት ከበበው
16 days ago
“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።
መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።
ታሪክን ከትውፊት መለየት
የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።
በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።
ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።
በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።
ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።
የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል
መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።
ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።
ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።
ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።
የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።
ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት
የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።
እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።
ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።
የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና
መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።
የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።
በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።
መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።
የኢሮብ አስተዋጽዖ
ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።
የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።
በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።
የወጣቱ ትውልድ ሚና
ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።
ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።
በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።
ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።
የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች
መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።
ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።
ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።
“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።
The Irob People
History, Culture, and the Struggle for Survival
Ghirmay Tesfagherghis
***
Introduction
The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.
For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.
Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.
Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.
XII
The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.
The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.
Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.
A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.
The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.
***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.
This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.
An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.
***
‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።
መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።
ታሪክን ከትውፊት መለየት
የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።
በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።
ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።
በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።
ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።
የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል
መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።
ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።
ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።
ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።
የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።
ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት
የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።
እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።
ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።
የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና
መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።
የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።
በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።
መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።
የኢሮብ አስተዋጽዖ
ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።
የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።
በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።
የወጣቱ ትውልድ ሚና
ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።
ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።
በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።
ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።
የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች
መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።
ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።
ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።
“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።
The Irob People
History, Culture, and the Struggle for Survival
Ghirmay Tesfagherghis
***
Introduction
The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.
For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.
Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.
Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.
XII
The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.
The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.
Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.
A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.
The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.
***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.
This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.
An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.
***
‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso
22 days ago
Nama Miidiyaa Hawaasaa dhuunfaa isaa fayyadamuun Amantaa keenya xureessuuf yaale jiru to'annaa seeraa jala ooluu isaa Miidiyaan Biyya Lallaba Iluu Abbaa Boor akka armaan gadiitti ibse.
Godina Iluu Abbaa Boor Aanaa Aallee ganda Boorran keessatti miidiyaa hawaasaa dhunfaa fayyadamuun viidiyoo amantaa xureessuuf yaale gadhiisuun, amantaaf amantaa gidduutti wal-dhabdeen akka uumamuuf sochii taasisaa kan ture tumsa qaamolee Nageenyaa Aanichaa fi eeru obboloota Aanaa Aalleetiin to'annoo seeraa jala oolee jira.
Miidiyaa Biyya Lallaba Iluu Abbaa Boor
Godina Iluu Abbaa Boor Aanaa Aallee ganda Boorran keessatti miidiyaa hawaasaa dhunfaa fayyadamuun viidiyoo amantaa xureessuuf yaale gadhiisuun, amantaaf amantaa gidduutti wal-dhabdeen akka uumamuuf sochii taasisaa kan ture tumsa qaamolee Nageenyaa Aanichaa fi eeru obboloota Aanaa Aalleetiin to'annoo seeraa jala oolee jira.
Miidiyaa Biyya Lallaba Iluu Abbaa Boor
Sponsored by
Surafel
Welcome
Welcome to ...
23 days ago
ያዙ ምርቃት ለዓውደ ዓመት! 🎉
ምርቃቱ እንደቀጠለ ነው!
የአዋሽን ምርቃት እንዴት ያገኛሉ? የበዓል ሸመታና መዝናኛዎን በተመረጡ የአገልግሎት መስጫ ማዕከላት ሲያደርጉና በአዋሽ ብር ፕሮ የQR ኮድ እንዲሁም በአዋሽ ካርድን በPOS ማሽን እስከ 5000 ብር ድረስ ግብይት ሲፈጽሙ የ7% ተመላሽ አዋሽ ባንክ ይበረክትልዎታል!
የንግድ ተቋማቱን ዝርዝር ለማግኘት ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ:- https://awashbank.com/qr-a...
Eebba Ayyaana Waggaa fudhaa 🎉
Deebiin maallaqaa bittaafi gurgurtaa Baankii Awaash akkuma itti fufetti jira!
Deebii maallaqaa bittaafi gurgurtaa kana akkamitti argattu?
Bittaafi gurgurtaa Ayyaanaaf ykn badhannannaaf giddu gala kenna tajaajilaa filataman deemuun QR koodii Baankii Awaash iskaan taasisuudhaan ykn Kaardiiwwan Baankichaa fayyadamuun kaffaltii hanga Qarshii 5,000.00 yeroo raawwattan Baankiichi maallaqa deebii 7% isiniif kenna.
Maqaa dhaabbilee daldalaa argachuuf geessituu itti aanu fayyadamaa: https://awashbank.com/qr-a...
Akkuma wal eebbisnetti waggaa waggaan nuhaa gahu!
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
ምርቃቱ እንደቀጠለ ነው!
የአዋሽን ምርቃት እንዴት ያገኛሉ? የበዓል ሸመታና መዝናኛዎን በተመረጡ የአገልግሎት መስጫ ማዕከላት ሲያደርጉና በአዋሽ ብር ፕሮ የQR ኮድ እንዲሁም በአዋሽ ካርድን በPOS ማሽን እስከ 5000 ብር ድረስ ግብይት ሲፈጽሙ የ7% ተመላሽ አዋሽ ባንክ ይበረክትልዎታል!
የንግድ ተቋማቱን ዝርዝር ለማግኘት ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ:- https://awashbank.com/qr-a...
Eebba Ayyaana Waggaa fudhaa 🎉
Deebiin maallaqaa bittaafi gurgurtaa Baankii Awaash akkuma itti fufetti jira!
Deebii maallaqaa bittaafi gurgurtaa kana akkamitti argattu?
Bittaafi gurgurtaa Ayyaanaaf ykn badhannannaaf giddu gala kenna tajaajilaa filataman deemuun QR koodii Baankii Awaash iskaan taasisuudhaan ykn Kaardiiwwan Baankichaa fayyadamuun kaffaltii hanga Qarshii 5,000.00 yeroo raawwattan Baankiichi maallaqa deebii 7% isiniif kenna.
Maqaa dhaabbilee daldalaa argachuuf geessituu itti aanu fayyadamaa: https://awashbank.com/qr-a...
Akkuma wal eebbisnetti waggaa waggaan nuhaa gahu!
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
24 days ago
ያዙ ምርቃት ለዓውደ ዓመት! 🎉
ምርቃቱ እንደቀጠለ ነው!
የአዋሽን ምርቃት እንዴት ያገኛሉ? የበዓል ሸመታና መዝናኛዎን በተመረጡ የአገልግሎት መስጫ ማዕከላት ሲያደርጉና በአዋሽ ብር ፕሮ የQR ኮድ እንዲሁም በአዋሽ ካርድን በPOS ማሽን እስከ 5000 ብር ድረስ ግብይት ሲፈጽሙ የ7% ተመላሽ አዋሽ ባንክ ይበረክትልዎታል!
የንግድ ተቋማቱን ዝርዝር ለማግኘት ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ:- https://awashbank.com/qr-a...
Eebba Ayyaana Waggaa fudhaa 🎉
Deebiin maallaqaa bittaafi gurgurtaa Baankii Awaash akkuma itti fufetti jira!
Deebii maallaqaa bittaafi gurgurtaa kana akkamitti argattu?
Bittaafi gurgurtaa Ayyaanaaf ykn badhannannaaf giddu gala kenna tajaajilaa filataman deemuun QR koodii Baankii Awaash iskaan taasisuudhaan ykn Kaardiiwwan Baankichaa fayyadamuun kaffaltii hanga Qarshii 5,000.00 yeroo raawwattan Baankiichi maallaqa deebii 7% isiniif kenna.
Maqaa dhaabbilee daldalaa argachuuf geessituu itti aanu fayyadamaa: https://awashbank.com/qr-a...
Akkuma wal eebbisnetti waggaa waggaan nuhaa gahu!
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
ምርቃቱ እንደቀጠለ ነው!
የአዋሽን ምርቃት እንዴት ያገኛሉ? የበዓል ሸመታና መዝናኛዎን በተመረጡ የአገልግሎት መስጫ ማዕከላት ሲያደርጉና በአዋሽ ብር ፕሮ የQR ኮድ እንዲሁም በአዋሽ ካርድን በPOS ማሽን እስከ 5000 ብር ድረስ ግብይት ሲፈጽሙ የ7% ተመላሽ አዋሽ ባንክ ይበረክትልዎታል!
የንግድ ተቋማቱን ዝርዝር ለማግኘት ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ:- https://awashbank.com/qr-a...
Eebba Ayyaana Waggaa fudhaa 🎉
Deebiin maallaqaa bittaafi gurgurtaa Baankii Awaash akkuma itti fufetti jira!
Deebii maallaqaa bittaafi gurgurtaa kana akkamitti argattu?
Bittaafi gurgurtaa Ayyaanaaf ykn badhannannaaf giddu gala kenna tajaajilaa filataman deemuun QR koodii Baankii Awaash iskaan taasisuudhaan ykn Kaardiiwwan Baankichaa fayyadamuun kaffaltii hanga Qarshii 5,000.00 yeroo raawwattan Baankiichi maallaqa deebii 7% isiniif kenna.
Maqaa dhaabbilee daldalaa argachuuf geessituu itti aanu fayyadamaa: https://awashbank.com/qr-a...
Akkuma wal eebbisnetti waggaa waggaan nuhaa gahu!
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
28 days ago
Magaalaa Shaggaritti shakkamttootni dhadhaa fakkeessuun wantoota garagaraa walitti makuun gabaaf dhiyeessuuf qopheessaa turan eeruu hawaasni qaamolee nageenyaaf kenneen to’annoo jala oolfamaniiru
Shakkamtootni maqaan isaanii 1ffaa Allabbachoo Geetaa, 2ffaa Indaalammaa Waleefi Asmaamoo Walee jedhaman Magaalaa Shaggar kutaa Magaalaa Mana Abbichuu Aanaa Tufaa Munaatti mana jireenyaa dhuunfaa kireeffatanii badhaadhina qaxxaamuraa argachuuf dhadhaa fakkeessuun kartooniifi zayitii nyaataa walitti makuun geejjibsiisuuf wayita turanitti Fulbaana 1/2019 Qajeelchi Poolisii kutaa Magaalaa Mana Abbichuu eeruu hawaasa irraa argateen to'annoo jala oolcheera.
Akka Poolisiin kutaa Magaalichaa ibsetti shakkamtootni kunneen wantoota nyaataaf hin oolle waraqaa adii 31, pilaastika magariisa 61 zayita akkasumas kaartoonii 114, baarmeeliiwwan 6 fayyadamuun gabaaf wayita qopheessaa turanitti kan to'ataman yoo ta'u, bakki itti gurgurtaaf dhiyeessuuf turanis Magaalaa Finfinnee bakka addaa "Gojjam barandaa" jedhamutti geejjibsiisuuf wayita turanitti to'atamaniiru.
Haaluma kanaan qaamooleen gareen qorannoo qajeelcha Poolisiifi Abbaa alangaa dhimmicha irratti qorannoo gaggeessuu eegaluun ibsameera.
Hawaasni wayita oomishaalee gabaa irraa bitu qulqullinaafi nageenya mirkaneessuun, odeeffannoo shakkisiisaa yoo argan ammoo qaamolee dhimmi ilaallatuuf hatattamaan beeksisuun gahee isaanii bahachuun murteessaadha.
Shaggar city communication
Shakkamtootni maqaan isaanii 1ffaa Allabbachoo Geetaa, 2ffaa Indaalammaa Waleefi Asmaamoo Walee jedhaman Magaalaa Shaggar kutaa Magaalaa Mana Abbichuu Aanaa Tufaa Munaatti mana jireenyaa dhuunfaa kireeffatanii badhaadhina qaxxaamuraa argachuuf dhadhaa fakkeessuun kartooniifi zayitii nyaataa walitti makuun geejjibsiisuuf wayita turanitti Fulbaana 1/2019 Qajeelchi Poolisii kutaa Magaalaa Mana Abbichuu eeruu hawaasa irraa argateen to'annoo jala oolcheera.
Akka Poolisiin kutaa Magaalichaa ibsetti shakkamtootni kunneen wantoota nyaataaf hin oolle waraqaa adii 31, pilaastika magariisa 61 zayita akkasumas kaartoonii 114, baarmeeliiwwan 6 fayyadamuun gabaaf wayita qopheessaa turanitti kan to'ataman yoo ta'u, bakki itti gurgurtaaf dhiyeessuuf turanis Magaalaa Finfinnee bakka addaa "Gojjam barandaa" jedhamutti geejjibsiisuuf wayita turanitti to'atamaniiru.
Haaluma kanaan qaamooleen gareen qorannoo qajeelcha Poolisiifi Abbaa alangaa dhimmicha irratti qorannoo gaggeessuu eegaluun ibsameera.
Hawaasni wayita oomishaalee gabaa irraa bitu qulqullinaafi nageenya mirkaneessuun, odeeffannoo shakkisiisaa yoo argan ammoo qaamolee dhimmi ilaallatuuf hatattamaan beeksisuun gahee isaanii bahachuun murteessaadha.
Shaggar city communication
1 month ago
🎁 ያዙ ምርቃት የአውድ ዓመት ስጦታ
================
እንኳን አደረስዎ!
አዲስ ዓመት ሲመጣ
አዋሽ ባንክ ምርቃት ይዞልዎ መጣ።
ለበዓል ሸመታዎ የአዋሽ ባንክ ካርዶችንና አዋሽ ብር ፕሮን ተጠቅመው በአዋሽ ፖስ ማሽኖችና QR ላይ ግብይቶዎን ሲፈጽሙ በደንብና ሁኔታዎች መሠረት 7 በመቶ ተመላሽ ያገኛሉ።
🛍 ይሸምቱ፣ ይክፈሉ፣ ይመለስልዎ! 💸
እንደተመራረቅን ዓመት ያድርሰን!
ለበለጠ መረጃ https://awashbank.com/qr-a... ይጎብኙ!
አዋሽ ባንክ!
🎁 Baga Geessan!
Barrii haaraa dhufnaan, Baankiin Awaash eebba siniif fidee dhufeera
Bittaafi gurgurtaa Ayyaana Waggaan wal qabatee karaa AwaashBirr Pro, QR Koodiifi Kaardiiwwan Baankii Keenyaa fayyadamtanii yeroo raawwattan maallaqa deebii dhibbeentaa 7 argattu.
🛍Bittaafi gurgurtaa raawwachuun, maallaqa deebii argadhaa!
Odeeffannoo dabalataaf geessituu https://awashbank.com/qr-a... itti aanu tuqaa.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
================
እንኳን አደረስዎ!
አዲስ ዓመት ሲመጣ
አዋሽ ባንክ ምርቃት ይዞልዎ መጣ።
ለበዓል ሸመታዎ የአዋሽ ባንክ ካርዶችንና አዋሽ ብር ፕሮን ተጠቅመው በአዋሽ ፖስ ማሽኖችና QR ላይ ግብይቶዎን ሲፈጽሙ በደንብና ሁኔታዎች መሠረት 7 በመቶ ተመላሽ ያገኛሉ።
🛍 ይሸምቱ፣ ይክፈሉ፣ ይመለስልዎ! 💸
እንደተመራረቅን ዓመት ያድርሰን!
ለበለጠ መረጃ https://awashbank.com/qr-a... ይጎብኙ!
አዋሽ ባንክ!
🎁 Baga Geessan!
Barrii haaraa dhufnaan, Baankiin Awaash eebba siniif fidee dhufeera
Bittaafi gurgurtaa Ayyaana Waggaan wal qabatee karaa AwaashBirr Pro, QR Koodiifi Kaardiiwwan Baankii Keenyaa fayyadamtanii yeroo raawwattan maallaqa deebii dhibbeentaa 7 argattu.
🛍Bittaafi gurgurtaa raawwachuun, maallaqa deebii argadhaa!
Odeeffannoo dabalataaf geessituu https://awashbank.com/qr-a... itti aanu tuqaa.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #awashbirrpro #poscard #newyear #cashback
1 month ago
ማስታወቂያ
******
ከ'ምቹ' ከተመቻቸሽ ትችያለሽ!
የማደግ ህልምሽን ዕውን ለማድረግ ቆርጠሽ፣ የፋይናንስ ዕጦት ማነቆ ከሆነብሽ፣ ከ’ምቹ’ ተመቻቺ። በ'ምቹ ኪያ' ዲጂታል ብድር እስከ 75,000 ብር በስልክሽ ወስደሽ ተጠቀሚ። እኛ ጋር ያለ ምንም ማስያዣ ብድር አለ!
Michuutti Michinaan ni dandeessa!
Mul’ata kee dhugoomsuuf kutannoo qabaattee, hanqina faaynaansiin yoo danqamte, Michuutti michi. Liqii dijitaalawaa Michuu Kiyyaan, bilbiluma keerraa hanga Qarshii 75,000tti fayyadami. Nu biraa qabsiisa tokko malee, liqii jira!
#coopbank #michudigitalloan #michukiyya #womenempowerment #womenentrepreneurs #digitallending #financialinclusion #ethiopia
******
ከ'ምቹ' ከተመቻቸሽ ትችያለሽ!
የማደግ ህልምሽን ዕውን ለማድረግ ቆርጠሽ፣ የፋይናንስ ዕጦት ማነቆ ከሆነብሽ፣ ከ’ምቹ’ ተመቻቺ። በ'ምቹ ኪያ' ዲጂታል ብድር እስከ 75,000 ብር በስልክሽ ወስደሽ ተጠቀሚ። እኛ ጋር ያለ ምንም ማስያዣ ብድር አለ!
Michuutti Michinaan ni dandeessa!
Mul’ata kee dhugoomsuuf kutannoo qabaattee, hanqina faaynaansiin yoo danqamte, Michuutti michi. Liqii dijitaalawaa Michuu Kiyyaan, bilbiluma keerraa hanga Qarshii 75,000tti fayyadami. Nu biraa qabsiisa tokko malee, liqii jira!
#coopbank #michudigitalloan #michukiyya #womenempowerment #womenentrepreneurs #digitallending #financialinclusion #ethiopia
2 months ago
u12e8u121du1235u122bu124b u12a0u1265u122a u12aeu12a8u1265 u12a0u12f3u121b #adama #ethiopia #ebcdotstream ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
የምስራቋ አብሪ ኮከብ አዳማ #adama #ethiopia #ebcdotstream
2 months ago
(ዘ-ሐበሻ መዝናኛ) "በነፃ ሀሳብና በሰከነ መንፈስ ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያዊነትን እናድምቅ" በሚል መርህ ላለፉት 14 ዓመታት በኪነ-ጥበብ አፍቃሪዎች ዘንድ ከፍተኛ ተወዳጅነትን ያተረፈው "ጦቢያ" ወይም "ፍራሽ አዳሽ" ዝግጅት፣ በበርካታ ተመልካቾች ጥያቄ መሰረት በኔዘርላንድስ አምስተርዳም ከተማ በድጋሚ ለእይታ ሊበቃ ነው።
ይህ በጉጉት የሚጠበቀው የኪነ-ጥበብ መድረክ የፊታችን ሴፕቴምበር 6 ቀን 2026 ከቀኑ 15፡00 ሰዓት ጀምሮ እስከ ምሽቱ 20፡00 ሰዓት ድረስ የሚካሄድ ይሆናል። ዝግጅቱ በአምስተርዳም ኖርድ በሚገኘው የሙዚቃ ትምህርት ቤት (Muziekschool Amsterdam Noord) አዳራሽ፣ አድራሻውም Alkmaarstraat 10, 1024 TT አምስተርዳም ላይ በድምቀት እንደሚካሄድ አዘጋጆቹ ለዘ-ሐበሻ አስታውቀዋል።
በዚህ ታላቅ ሀገራዊ የጥበብ ምሽት ላይ ለመታደም የመግቢያ ትኬት ዋጋ 25 ዩሮ ሆኖ ተተምኗል። ታዳሚዎች ትኬታቸውን ቀድመው መግዛት ከፈለጉ በማስታወቂያ ፖስተሩ ላይ በሚገኘው የ'ቲኪ' አማራጭ በመጠቀም ክፍያ መፈጸም እንደሚችሉ ተገልጿል። ክፍያቸውን ካጠናቀቁ በኋላም በተቀመጡት የስልክ ቁጥሮች ላይ የከፈሉበትን ስም በማስመዝገብ ቦታቸውን በቅድሚያ ማረጋገጥ እንደሚችሉ ጥሪ ቀርቧል። አዘጋጆቹ ይህ የጥበብ ጥሪ ለሁሉም ኢትዮጵያውያን እና የኪነ-ጥበብ ቤተሰቦች እንዲዳረስ መልእክታቸውን አስተላልፈዋል።
ይህ በጉጉት የሚጠበቀው የኪነ-ጥበብ መድረክ የፊታችን ሴፕቴምበር 6 ቀን 2026 ከቀኑ 15፡00 ሰዓት ጀምሮ እስከ ምሽቱ 20፡00 ሰዓት ድረስ የሚካሄድ ይሆናል። ዝግጅቱ በአምስተርዳም ኖርድ በሚገኘው የሙዚቃ ትምህርት ቤት (Muziekschool Amsterdam Noord) አዳራሽ፣ አድራሻውም Alkmaarstraat 10, 1024 TT አምስተርዳም ላይ በድምቀት እንደሚካሄድ አዘጋጆቹ ለዘ-ሐበሻ አስታውቀዋል።
በዚህ ታላቅ ሀገራዊ የጥበብ ምሽት ላይ ለመታደም የመግቢያ ትኬት ዋጋ 25 ዩሮ ሆኖ ተተምኗል። ታዳሚዎች ትኬታቸውን ቀድመው መግዛት ከፈለጉ በማስታወቂያ ፖስተሩ ላይ በሚገኘው የ'ቲኪ' አማራጭ በመጠቀም ክፍያ መፈጸም እንደሚችሉ ተገልጿል። ክፍያቸውን ካጠናቀቁ በኋላም በተቀመጡት የስልክ ቁጥሮች ላይ የከፈሉበትን ስም በማስመዝገብ ቦታቸውን በቅድሚያ ማረጋገጥ እንደሚችሉ ጥሪ ቀርቧል። አዘጋጆቹ ይህ የጥበብ ጥሪ ለሁሉም ኢትዮጵያውያን እና የኪነ-ጥበብ ቤተሰቦች እንዲዳረስ መልእክታቸውን አስተላልፈዋል።
Sponsored by
Surafel
Test AD
This is the Description.
2 months ago
#ጦቢያ #ፍራሽ_አዳሽ በድጋሚ #በአምስተርዳም ሊቀርብ ነው
" በነፃ ሀሳብና በሰከነ መንፈስ ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያዊነትን እናድምቅ በሚል መርህ ለ14 ዓመታት ተወዳጅነት ያተረፈው “ጦቢያ" በብዙዎች ጥያቄ መሰረት 6 #september
በ #amsterdam
ከተማ በድጋሚ ሊቀርብ ነው ።
የመግቢያ ዋጋ ፥ €25
ቀን ፥ 6 September 2026
ሰዓት ፥ 15:00 - 20:00
ቦታ ፥ Muziekschool Amsterdam Noord
Alkmaarstraat 10, 1024 TT Amsterdam
ቀድመው ትኬት መግዛት ከፈለጉ ፖስተሩ ላይ ባለው Tikkie በመጠቀም በተቀመጡት ስልኮች ላይ የከፈሉበትን ስም በማስመዝገብ መግዛት ይችላሉ ።
🟩
🟨
🟥
መልእክቱን ለሁሉም እንዲዳረስ አስተላልፉልን ። እናመሰግናለን
" በነፃ ሀሳብና በሰከነ መንፈስ ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያዊነትን እናድምቅ በሚል መርህ ለ14 ዓመታት ተወዳጅነት ያተረፈው “ጦቢያ" በብዙዎች ጥያቄ መሰረት 6 #september
በ #amsterdam
ከተማ በድጋሚ ሊቀርብ ነው ።የመግቢያ ዋጋ ፥ €25
ቀን ፥ 6 September 2026
ሰዓት ፥ 15:00 - 20:00
ቦታ ፥ Muziekschool Amsterdam Noord
Alkmaarstraat 10, 1024 TT Amsterdam
ቀድመው ትኬት መግዛት ከፈለጉ ፖስተሩ ላይ ባለው Tikkie በመጠቀም በተቀመጡት ስልኮች ላይ የከፈሉበትን ስም በማስመዝገብ መግዛት ይችላሉ ።
🟩
🟨
🟥
መልእክቱን ለሁሉም እንዲዳረስ አስተላልፉልን ። እናመሰግናለን
2 months ago
ጤና ልማትና ፀረ‐ወባ ማህበር በአማርኛ የተዘጋጀ የመጀመሪያውን የትምባሆ ቁጥጥር ዲጂታል ዳሽቦርድ ይፋ አደረገ!
#fastmereja :-በኢትዮጵያ በትምባሆ ቁጥጥር ዙሪያ ያሉ የተበታተኑ መረጃዎችን በአንድ ማዕከል ለማደራጀትና ተደራሽነታቸውን ለማስፋት ያለመው «የትምባሆ ቁጥጥርዳታ ኢኒሺዬቲቭ» (TCDI Ethiopia) ዳሽቦርድ፣ የአማርኛ ገጾቹን በይዘት በማበልፀግ በዛሬው ዕለት በይፋ ተመረቀ።
ይህ አገራዊ የዲጂታል ዳሽቦርድ ይፋ የተደረገው የጤና፣ ልማት እና ፀረ-ወባ ማህበር (HDAMA) ከኢትዮጵያ ምግብ እና መድኃኒት ባለሥልጣን (EFDA) ጋር በመተባበር ባዘጋጁት ልዩ የመክፈቻ መርሃ-ግብር ላይ ነው፡፡
የዳሽቦርዱ በይፋ መከፈት በኢትዮጵያ የትምባሆ ቁጥጥር ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችን እና ሕጋዊ ውሳኔዎችን ሙሉ በሙሉ በምርምርና በፅኑ መረጃ (Data-driven decision making) ላይ የተመሰረቱ ለማድረግ ትልቅ አቅም እንደሚፈጥር ተገልጿል።
ቀደም ሲል በተለያዩ ተቋማት እና ተመራማሪዎች ዘንድ ተበታትነው ይገኙ የነበሩ መረጃዎች በአንድ ቋት መደራጀታቸው፣ ፖሊሲ አውጪዎችና የሕብረተሰብ ጤና ባለሙያዎች ትክክለኛ አገራዊ ስታቲስቲክሶችን በመጠቀም ፈጣንና ውጤታማ እርምጃዎችን እንዲወስዱ እንደሚያስችላቸዉ ተገልጿል።
የቋንቋ ተደራሽነትና የባለድርሻ አካላት ምክክር የዳሽቦርዱ ገጾች በአማርኛ ቋንቋ ተበልፅገው መቅረባቸው የመረጃ ተደራሽነትን ከመጨመሩ ባለፈ፣ ለመገናኛ ብዙኃን፣ ለተመራማሪዎችና ለመላው ህብረተሰብ የግንዛቤ ማሳደጊያ ቁልፍ መሳሪያ ሆኖ እንደሚያገለግል ታውቋል።
በማስጀመርያ ስነ-ስርዓቱ ላይ የተገኙት የየዘርፉ ባለድርሻ አካላት የዳሽቦርዱን መመረቅ ተከትሎ በስፋት ዉይይት የተካሄደባቸዉ ሲሆን በውይይቱም ዳሽቦርዱ የሚያቀርባቸውን ዳታዎች ለሕግና ፖሊሲ ማሻሻያ አግባብነት ባለው መልኩ ጥቅም ላይ ማዋል በሚቻልበት ሁኔታ ላይ አስተያየቶችን ተለዋውጠዋል።
ይህንን ጠቃሚ ዳሽቦርድ ወደ አማርኛ በመተርጎም፣ በማበልፀግ እና ለዛሬው ማስተዋወቂያ መድረክ የቴክኒክና የመረጃ ማዕከል ድጋፍ ላደረጉት የኢትዮጵያ የምግብ እና መድኃኒት ባለስልጣን፣ HDAMA፣ Development Gateway (DG) A Center for the Study of the Economies of Africa (CSEA) እንዲሁም ለሌሎች አጋር አካላት ምስጋና ቀርቧል።
#fastmereja :-በኢትዮጵያ በትምባሆ ቁጥጥር ዙሪያ ያሉ የተበታተኑ መረጃዎችን በአንድ ማዕከል ለማደራጀትና ተደራሽነታቸውን ለማስፋት ያለመው «የትምባሆ ቁጥጥርዳታ ኢኒሺዬቲቭ» (TCDI Ethiopia) ዳሽቦርድ፣ የአማርኛ ገጾቹን በይዘት በማበልፀግ በዛሬው ዕለት በይፋ ተመረቀ።
ይህ አገራዊ የዲጂታል ዳሽቦርድ ይፋ የተደረገው የጤና፣ ልማት እና ፀረ-ወባ ማህበር (HDAMA) ከኢትዮጵያ ምግብ እና መድኃኒት ባለሥልጣን (EFDA) ጋር በመተባበር ባዘጋጁት ልዩ የመክፈቻ መርሃ-ግብር ላይ ነው፡፡
የዳሽቦርዱ በይፋ መከፈት በኢትዮጵያ የትምባሆ ቁጥጥር ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችን እና ሕጋዊ ውሳኔዎችን ሙሉ በሙሉ በምርምርና በፅኑ መረጃ (Data-driven decision making) ላይ የተመሰረቱ ለማድረግ ትልቅ አቅም እንደሚፈጥር ተገልጿል።
ቀደም ሲል በተለያዩ ተቋማት እና ተመራማሪዎች ዘንድ ተበታትነው ይገኙ የነበሩ መረጃዎች በአንድ ቋት መደራጀታቸው፣ ፖሊሲ አውጪዎችና የሕብረተሰብ ጤና ባለሙያዎች ትክክለኛ አገራዊ ስታቲስቲክሶችን በመጠቀም ፈጣንና ውጤታማ እርምጃዎችን እንዲወስዱ እንደሚያስችላቸዉ ተገልጿል።
የቋንቋ ተደራሽነትና የባለድርሻ አካላት ምክክር የዳሽቦርዱ ገጾች በአማርኛ ቋንቋ ተበልፅገው መቅረባቸው የመረጃ ተደራሽነትን ከመጨመሩ ባለፈ፣ ለመገናኛ ብዙኃን፣ ለተመራማሪዎችና ለመላው ህብረተሰብ የግንዛቤ ማሳደጊያ ቁልፍ መሳሪያ ሆኖ እንደሚያገለግል ታውቋል።
በማስጀመርያ ስነ-ስርዓቱ ላይ የተገኙት የየዘርፉ ባለድርሻ አካላት የዳሽቦርዱን መመረቅ ተከትሎ በስፋት ዉይይት የተካሄደባቸዉ ሲሆን በውይይቱም ዳሽቦርዱ የሚያቀርባቸውን ዳታዎች ለሕግና ፖሊሲ ማሻሻያ አግባብነት ባለው መልኩ ጥቅም ላይ ማዋል በሚቻልበት ሁኔታ ላይ አስተያየቶችን ተለዋውጠዋል።
ይህንን ጠቃሚ ዳሽቦርድ ወደ አማርኛ በመተርጎም፣ በማበልፀግ እና ለዛሬው ማስተዋወቂያ መድረክ የቴክኒክና የመረጃ ማዕከል ድጋፍ ላደረጉት የኢትዮጵያ የምግብ እና መድኃኒት ባለስልጣን፣ HDAMA፣ Development Gateway (DG) A Center for the Study of the Economies of Africa (CSEA) እንዲሁም ለሌሎች አጋር አካላት ምስጋና ቀርቧል።
2 months ago
መዝሙረ ሄላም ላይ የተደረገ አጭር ኂሳዊ ንባብ
ከቢኒያም አቡራ
#ethiopia | አዳም ረታ ታሪክን ከነገሥታት፣ ከመሪዎች፣ ማኅበረሰቡ ባበጀው ድልድል ውስጥ ‹ላዕላይ› ከሚባሉት ደረጃዎች አንጻር አያስመለክተንም። ታሪካዊ ከሚባሉ አጋጣሚዎች ውስጥ የተዘነጉትን ጥቃቅን የታሪክ ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ይመርጣል። ይወስዳል መንገድ ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ፍንዳታውን ከሚሞት ዘመድ፣ ከሚደነግጥ ለማኝ፣ ከሚሰነጠቅ የወፍ እንቁላል፣ ከሚፈስ የእናት ወተት ጋር Micro-Macro Connection በመፍጠር የትልቁ ቀዳዳ መፈጠርን ከሚጢጢዬ ሽንቁሮች ጋር ያስተሳስርልናል። እንዲህ ያሉ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕሪያትን ከዚህ ቀደም ባሳተማቸው መጻሕፍቱ ውስጥ በተለያየ መጠን እናገኛለን።
Adam Reta አዳም ረታ "መዝሙረ ሄላም" በተሰኘው በዐዲሱ መጽሐፉ ላይም በኢትዮጵያ ታሪካዊ-ፖለቲካዊ አጋጣሚ ውስጥ እንደ ዐውራ የሚታዩትን የእድገት በኅብረት ዘመቻን እንደነ-አሮን፣ እንደነቃል … ባሉ ገጸባሕርያት በኩል፣ የሰባ ሰባቱን ድርቅ በሄላም ጡት በኩል፣ “ጥላሁን ለምን ለምን ሞተ” እየተባለ ኢዮቤልዩ ቤተመንግሥት ጋር የተደረገውን ሰላማዊ ሰልፍ በሡልጣን በኩል፣ የከተማ መሬት ዐዋጅን በተለያዩ ግለሰቦች በኩል … እናያለን። በዚህም የታሪክን ትልቅ ካርታ ለመረዳት የተረሱና የጠለሉ ታሪኮችን ይመረምራል። ስለዚህ ነቁጣዊ ማኅበራዊ ክስተቶችን ወደ ታሪክ ምኩራብ በማምጣት ከትልቁ የታሪክ ምሥል ጎን ያስተያያል። ይህ ደግሞ የኒው ሂስቶሪሲዝም ኹነኛ ማጠንጠኛ ነው።
ልክ “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ባለው “የመንግሥቱ ጊዜ” በሚለው ድርሰት ውስጥ፣ ትልቁን “የታኅሣሥ ግርግር”ን እንደ መቼት አምጥቶ የተጻፈውና የተተኮረው ግን ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ላይ ነው። ስለግርማሜ ንዋይ፣ ስለኮሌኔል ወርቅነህ ገበየሁ፣ ሰለጄነራል ሙልጌታ ቡሊ አይደለም የሚያትተው። ስለአንድ ብላቴና ከእንቅልፍ መነሳት፣ ስለገበጣ ጨዋታ፣ ቤተክርስቲያን ውስጥ ሕፃናትን አሰብስቦ ‹ኪራላይሶን› የሚያስብል ካሕን፣ ስለመንደር ውስጥ ሐሜቶች፣ ስለግለሰቦች ፍርሃት፣ በአጋጣሚ ስላየው አስደናቂ አሞራ … ያወጋል። የታሪክ አጋጣሚ አምጥቶ በታሪክ ውስጥ ግለሰቦች ላይ ስለሚረብበው የታሪክ መንፈስ ያትታል። ልክ እንደዚሁ መዝሙረ ሄላም ላይም ጽሑፉ ታሪክን አያብራራም፤ ነገር ግን ታሪክ እንዴት በሰው ልብ ውስጥ እንደሚኖር ያሳያል። በዚህ ኹነተ-ደቂቅ (micro-event) ምክንያት በዘመኑ ላይ ያገነገነውን ባሕላዊ እምነትን፣ የሥልጣን መዋቅርን፣ የወል ግንዛቤን አጨንቁረን እንድንመለከት ያስችለናል።
ከመንግሥት ሼልፍ ላይ ሳይኾን ከግለሰብ ጀርባ ላይ የተወሰደው የአዳም የአጻጻፍ መንገድ ከኒው ሂስቶሪስዝም ጽንሰ-ሐሳቦች ጋር በአንድ መም ላይ የሚሄዱ ናቸው። መዝሙረ ሄላም የተሰኘው ዐዲሱ የአዳም ረታ መጽሐፍ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕርያትን ይጋራል። አንዳንድ ነገሮችን በዓይን መመልከት ባይቻልም በግብሩ (ቁስ ላይ በሚያደርገው ግፊት) ግን ይታወቃል። በመዝሙረ ሄላም መጽሐፍ ውስጥም አንዳንድ ነገሮችን በቀጥታ ማየት ባንችልም ቅሉ እነርሱን የሚያሳይልንን ነገሮች ግን እንቃኛለን። ዘማች ወጣት ተማሪዎችን እናያለን፤ መንግሥትን፣ ሕግንና ኃይልን ግን በቀጥታ አንመለከትም። የተማከለ ኃይል አናይም ግን የገጸባሕርያቱ የፍርሃት ምንጭ ከተማከለ ኃይል ጋር የተያያዘ ቀጭን መስመር መኖሩን እናያለን። መንግሥትም ቢኾን በቀጥታ አይገባም፤ ነገር ግን ፍርሃት እንደ ሥርዓት ዘዋሪ (system driver) ይኾናል። እንደ ሚሸል ፉኮ አገላለጽ ኃይል ከተማከለ ሥርዓት የሚመነጭ ሳይኾን በየትኛውም ቦታና ጊዜ በፍርሃት፣ በልማድ፣ በንግግር … ሊከሰት የሚችል ሂደት አይደል?
መዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ “circulation of social energy” ቀርቧል። መዝሙረ ሄላም ላይ መረጃ ከመንግሥት አይመጣም፤ ከግለሰብ እንጂ። የከተማ መሬት ዐዋጅም ኾነ የተማሪዎች ዘመቻ በገጸባሕርያቱ ወሬ ውስጥ ነው የሚንቀረቀበው። ይህ የመረጃ ሥርዓት ኃይል ማን እንዳለው ማን እንደሌለው ያሳያል። እንግዲህ ይህ በፉኮኛ micro-power መኾኑ ነው። በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ ወሬ እንጂ እንደ ሰነድ አይቀርብም።
ወሬ የፍርሃት ቤንዚን ነው … ፍርሃት ደግሞ በዝምታ መሸበብን ይፈጥራል … የዝምታ አፈ-ሙቅ ደግሞ ኃይለኛው እንዳይታይ ያደርጋል … የተደራጀው ኃይል ጥፋትን ሊያደርስ ባሰበ ቁጥር የወሬ ቤንዚን ይጨምራል። ሰዎች በዕቅብተ-ንግግር ራሳቸውን ሲሸብቡ ደርዝ ያለው ሙግት ይኮሰምናል፣ ንግግር ሲጠፋ ያልታወቀ አደጋ ይከሰታል፣ ፍርሃትም ይጨምራል። ያልታወቀ አደጋ ደግሞ ከታወቀ አካል ይመጣል። ስለዚህ ጥንስሱ የሚጀምረው ከወሬ እንደኾነ ያስመለክተናል። አዳም በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክን እንደ “circulation of social energy” ሲያቀርብ ፕሬዝዳንት፣ ጀነራል፣ ፕሮፌሰር የኾኑ ታሪክ ከላዕላይ ያስቀመጣቸው ሰዎች አያስፈልጉትም። በአንጻሩ ሄላም ለማን እንደሳመችው ተደርጎ ብርሃኔ ያስወራው ወሬ፣ የሄላም አባት ወታደር በመኾኑ ምክንያት በካሱ፣ በሄኖክ እናት የተነዛው ወሬ እና ሄላም ከሄኖክ ጋር የተቆራረጠችበት መንገድ እንዲሁም የሄላምን የጡት ወተት በተመለከተ የተነዛው ወሬን ይጠቀማል።
መዝሙረ ሄላምን ከድኅረ-ቅኝ-አገዛዝ የኂስ መንገድ አንጻር እንመልከተው።
እውን ቅኝ-ግዛት ተረት ኾኖ ቀርቷል? በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በሥነልቦና ረገድ የቅኝ አገዛዝ ዳናው ሙሉ ለሙሉ ጠፍቷል? አዳም በመዝሙረ ሄላም ጽሑፍ ውስጥ ከቅኝ-ግዛት በተወረሰ መዋቅር ምክንያት የተሰናከለን ሕይወት ሊያስመለክተን ይኾን?
“ከተሞች ከቅኝ ግዛት በኋላ ሁለት ዓይነት መልክ ይኖራቸዋል፤ ለጥቂቱ የተድላ፣ ለተቀረው ደግሞ የአሳር መንደር ይኾናሉ” ይላል ፍራንዝ ፋኖን። በመዝሙረ ሄላም ላይ እና “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላሞት” የተሰኘው ድርሰት ላይም ይህንን ነው የምንመለከተው። “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ካሉ ጽሑፎች መካከል “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላ ሞት” አንዱ ነው። የቢሾፍቱ ልጆች ሆቴሉን ያዩታል፤ ግን አይገቡበትም። ሆቴሉ የሀገራቸው መሬት ላይ ነው፤ እነርሱ ግን ከሆቴሉ ውጭ ናቸው። መናፈሻው ውስጥ አንዲት የፈረንጅ ልጅ ጠግባ ለልጆቹ እንደ ውሻ ዳቦ ትወረውርላቸዋለች። አፈር ላይ የወደቀን ዳቦ አራግፈው ይመገባሉ። በገዛ ሐይቃቸው ዳር ላይ ናቸው፤ ሌሎች ግን በጀልባ እየተንሸራሸሩ ይንፈላሰሳሉ። ለፈረንጆቹ ያደረው ሞገስ የላንድሮቨር ተፈናጣጭ ኾኗል። ሌሎቹ ግን ከመኪናው ውጪ ናቸው። ሞገስ እንደ እነርሱ ሕጻን ቢኾንም ለፈረንጅ በማሸርገዱ የትምህርት ቤቱ ባለቤት ሲመስል ሌሎች ልጆች ግን በገዛ መምህራቸው ይብጠለጠላሉ። የቢሾፍቱ ልጆች፣ ነጻ በተባለች ሀገር እየኖሩ በቅኝ ግዛት ጥላ ይተዳደራሉ። የቢሾፍቱ ልጆች በገዛ መንደራቸው አካሉ በማይታይ የቅኝ ግዛት እጅ ይገፋሉ። ሞገስ አይናገርም፤ የሚናገርለት አለ። ልክ የቢሾፍቱ ልጆች ላይ በአንድ ከተማ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንደምናገኘው ሁሉ “የስንብት ቀለማት” ላይም በአዲስ አበባ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንመለከታለን። እንደ ዘድሬክ፣ ሳተርን፣ ከተስፋዬ ወደ አሸናፊ የተቀየሩ የድሎት ምሥሎች እና የእነምትክ ጉልት፣ የእትየ እልልታ የጉርሻ መሸጫ መስኮት ያሉ የእጦት ሥዕል እናገኛለን። መዝሙረ ሄላም ላይም እንዲህ ያለ በአንድ ከተማ ላይ የሁለት ምሥሎች አደባባይ እጀግ ብዙ ቦታ ይገኛል።
በሌላኛው የድኅረ-ቅኝ-ግዛት ኂስ (postcolonial criticism) መዝሙረ ሄላምን ስንመለከት መጀመሪያ ላይ “ፈረንጅ ሲያደንቀኝና ሲገረምብኝ የሰሙ የአገሬ ደነዞች በየተራ “ካላስ የኔ ጎሳ ናት” … እያሉ መሻማት ጀመሩ ትላለች - ሄላም። በኋላ ደግሞ በተነዛባት አጓጉል ወሬ … የሄላምን ጡት ንቀው፣ አንጓጥጠው፣ አባረዋት ሲያበቁ የፈረንጅ የዱቄት ወተትን ይመርጣሉ። ይህ በባሕላዊ ማንነትና በዘመናዊነት መካከል የሚዋልል ማኅበረሰብን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ የድኅረ-ቅኝ-ግዛት አካል ነው። በሌሎቹ የአዳም ሥራዎች ውስጥ ድኅረ-ቅኝ-ግዛት አተያይ በቋንቋና በኪነ-ጥበብ ምርጫ ውስጥ እንዴት እንደሚንፀባረቅ ያሳያል። በመዝሙረ ሄላም ላይ ደግሞ ምዕራባዊው ዓለም ለአገር በቀል መፍትኼ-ሥራይ የሚሰጠው ዋጋ ዝቅተኛ መኾኑንና የኢኮኖሚ ብዝበዛው አሁንም በረቂቅ መንገድ መቀጠሉን ያሳያል። እዚህ ላይ ሥዕለማርያም የተባለችዋን ገጸባሕርይ እና በውጭ ሀገራት የተነዙ ወሬዎችን ስንጨማምር ደግሞ የበለጠ ብዙ ለማለት ያስችላል።
መዝሙረ ሄላም ላይ እጅግ ብዙ ማኅበረሰባዊ ኂስ እናገኛለን። ለአብነት ያህል አንድ ሁለቱን እንቃኝ።
“መዝሙረ ሄላም” ላይ ማኅበረሰቡ በችላ-ባይነት አልያም በኾን ተብሎነት ልጆቹን ምን ያህል ተጠቂ እንዳደረጋቸው የሚያሳይ መልክ ተንጸባርቆበታል ማለት ይቻላል። ጋሽ ክብካብና ዘመናይ ኾን ብለው ቴዲና ሄላም ላይ የሚያደርሱትን፣ ተክለማርያም የወላጁን(የዘሪቱን) ችላ-ባይነት ለአብነት ማቅረብ ይቻላል። ማኅበረሰቡ ልጆችን “የነገ ተስፋዎች” ይላል፤ ነገር ግን ዛሬያቸው ላይ አይሠራም።
ማኅበረሰብ የመማጸኛ ከተማዎችን ወደ ተጨማሪ ግፍ መሥሪያ ቦታዎች እንደሚቀይር በአዳም መጻሕፍት ላይ በብዛት እንመለከታለን። “ይወስዳል መንገድ …” ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ማርታ ለደበበ በምትሰጠው ፍቅር ሳቢያ የሚሠራበትን ግፍ የምታስረሳ ብትኾንም ማኅበረሰቡ ግን ተጨማሪ ግፍ የሚሠራበት መሣሪያ ኾናለች። የስንብት ቀለማት ላይ ምኒልክ ከዚያ ሁሉ እስርና እንግልት በኋላ፣ “በፊያሜታ አርፋለሁ” ብሎ ቤቷ ሲሄድ ተጨማሪ ሕመም በጆሮው በኩል ጭንቅላቱ ላይ ይሻጥበታል። መዝሙረ ሄላም ላይም፣ ሄላም “ሙዚቃዬን ከሕዝብ ጆሮ ያደርስልኛል … ያሳርፈኛል …” ብላ የተመካችበት ምናሴ እንጦሮጦስ ይጨምራታል። ማኅበረሰባችን የመስቀል ተ ሠላጢን ግብር እንዳለው፣ ከላይ አሳልሞ ከታች በአንካሴው ጉድጓድ እንደሚምስ ያሳያል። ይህም የመልእክትን ወጭት ሰብሮ የወጣ ጥበባዊ አጻጻፍ ነው። በፈጣጣው የቀረበ የትችት ኮሶ አይደለም። ድንቅ ነው!
መዝሙረ ሄላም ላይ ከምናገኛቸው ዋና ዋና ገጸባሕርያት የተወሰኑት (አሮን፣ ቃል፣ ምናሴ፣ ሄላም) ላይ መጠነኛ ቅኝት እናድርግ።
auto-fiction ዓይነት አጻጻፍ ባለው የአሮን አተራረክ ውስጥ አሮን “system observer” መኾኑን እንገነዘባለን። ሥርዓቱን ያያል፣ ዘማቹን ያስተውላል፣ ቃለጉባኤ ይይዛል፣ ችግሩን ይመለከታል፣ ይጽፋል። አሮን የተገፋ ታሪክ ድምፅ ነው፤ ንቃት አለው፣ ግን የታሪክ ሂደትን የሚቀይር ኃይል የለውም፤ ስለዚህም ያ ሁሉ የጻፈውን ጽሑፍን ያጣል። የንቃት ችግር የለበትም፤ የማኅበራዊ ንቃት ድምፅነቱን ከዘመነ አባት ጋር ባደረገው ውይይት ውስጥ ተመልክተናል። ግን ደግሞ ይህ ብቻውን የቆመ ነጠላ ነገር ነው፤ ምክንያቱም ማኅበራዊ ተሳትፎ የለበትም። ቃል የተሰኘችው ገጸባሕርይም እንደ አሮን ናት፤ ንቃት ያላት፣ system observer ናት። ማኅበራዊ ንቃት ማኅበራዊ እንቅስቃሴ ካላገዘው ግንጥል ጌጥ ነው። ቃልና አሮን ንቃት አላቸው፤ ግን ንቃታቸውን ተግባር አላገዘውም፤ ንቃቱን የሚተገብር አደረጃጀት የላቸውም። ስለዚህ ዕጣ-ፈንታቸው ውድቀት ይኾናል። በኢትዮጵያ ውስጥ የተንሰራፋውን ይህን የድግግሞሽ አዙሪት መዝሙረ ሄላም ላይ ደራሲ አዳም ረታ በሰላ ብዕር አስቀምጧል።
የደራሲና የአርታኢ ትስስር በተንጸባረቀበት በሄላም አተራረክ ውስጥ ምናሴ የተሰኘ ገጸባሕርይ እናገኛለን። ምናሴ የ-false collective consciousness ትእምርት ነው። ምናሴዎች ለሥልጣን ይሠራሉ፣ ራሳቸውን እንደ ነጻ ያስባሉ፤ ነገር ግን የሥርዓቱ የመጠቀሚያ መሣሪያ (system functionary) ናቸው። ምናሴዎች የኦልቪቴዎች ጥይት ናቸው። ምናሴዎች የሔላምዎች ስኬት ሳይኾን የገዛ ጥቅማቸውን የሚያስቀድሙ የማኅበረሰቡ አካል ናቸው። ምናሴ በሌላ መነጽር ብናየው የመንግሥት ቢሮክራት የመካከለኛው መደብ ውክል ነው። ሀገሩ ከንጉሣዊ ሥርዓት ወደ ወታደራዊ ሥርዓት ቢቀየርም፤ ከወታደራዊ ሥርዓት ወደ ሌላ ሥርዓት ቢለወጥም ምናሴያውያን ግን አይቀየሩም። ሥርዓት ይቀየራል - ምናሴያውያን አይቀየሩም፣ ትእዛዝ ይፈጽማሉ፣ ይከድራሉ። ይህ በኢትዮጵያ ፖለቲካል-ታሪክ ውስጥ የተደጋገመ፣ ግን ደግሞ ያልተስተዋለ እውነት ነው።
ሄላም የወታደር ልጅ ናት፤ እንዲያሳድጋት በአደራ የተሰጠው ቤተሰብ የሚበድላት። የሷ ዓይነት ዕጣ ከደረሰው እንደ ወንድሟ ከምታየው ቴዲ ከሚባል ልጅ ጋር ታድጋለች። መጀመሪያ የሚልዮን፣ የኋላ ኋላ የምናሴ ፍቅረኛ የምትኾን ድምፀ-መረዋ ሴት ናት። ሁሉ ነገሯን ባጣችበት ወቅት ጡቷ ተአምር ያመርታል።
በመዝሙረ ሄላም ላይ የሄላም የጡት ወተት የአንዳች ነገር ውክል ይመስለኛል። ሻዕቢያ ለታጋይ ወጣቶች ማሳደጊያ ፈልጓት ሊሰርቃት መፈለጉ በቀላሉ የሚዘለል ነገር ነው? ወተት እና ጡት በመጀመሪያ እይታ የሕፃናት ትዝታ፣ የእናትነት ምሥል፣ የእምነት እና የጾታ መነሳሳት የተዋሃዱበትም አይደል? ወተት ሕይወት ነው? የመጀመሪያ ምግብ፣ ከእናት ወደ ልጅ የሚፈስም አይደል? በክርስቲያናዊ ምልክት ንጹሕነትን አይወክልም? ወተት ከ“ቅዱስ” ወደ “ሥጋዊ” የሚያስተላልፍ ድልድይ ነው ማለት እንችል ይኾን? የሄላምን ጡት የጠባ ታማሚ ልጅ እንዴት ጤናማ ሊኾን ቻለ? የምን ትእምርት ነው? ሄላም ከብዙ ወንድ ጋር የወጣች እንደመኾኗ ለዚህ ሰናይ ግብር ለምን የሷ ጡት ተመረጠ?
ሌላው፣ መዝሙረ ሄላም ላይ ኦልቬቲን እናገኛታለን። ኦልቬቲ የግራጫ ቃጭልዋ። መዝገቡ ንፋስ መውጫ ሳለ፣ ባልንጀራው ኤልያስ የብልግና ሀሁ ሊያስተምረው እፊቱ ያቆማት ቀይ ሰሌዳ ነበረች ኦልቬቲ። መዝሙረ ሄላም ላይ ምናሴን እና ቤተሰቡን የምታሾር ዐውራ ገጸባሕርይ ኾና ትከሰታለች። መዝሙረ ሄላም እና ግራጫ ቃጭሎች በጋለሞታይቱ በኦልቬቲ ብቻ ሳይኾን በዘመነ እንድርያስ እና በመዝገቡ ዱባለም ይገናኛሉ። ነጋ ዳቦ ጋጋሪውም በ-typological space መዝሙረ ሄላም ላይ እናገኘዋለን።
መዝሙረ ሄላምን ከህላዌነት (Existentialism) አንጻር እንመልከተው። ሄላም ትርጉም በማይሰጥ ዓለም ውስጥ እንዴት እንደምትኖር እናነባለን። የሀገሯ ዳር ድንበር እንዳይነካ አባት ብታዋጣም አሳዳጊዎቿ ግን የወላጅን ፍቅር አዋጥተው አይለግሷትም። ወርቅ አበድራ ጠጠር ትነፈጋለች። ዕቃ ለማገዝ ቤቷ ድረስ ለመጣው ሚልዮን ልቧን ትሰጣለች። ሀና የሸነቆረችውን ክፍተት ለሞላችበት ውለታዋ ክፍያ ይኾን ዘንድ ሚልዮን ለሄላም የወለፈንዴ ቡጢ ያሳርፍባታል። ለሕይወት ትርጉም ለመስጠት ባስ ውስጥ ካገኘችው ሄኖክ ጋር ብትሞክርም የበለጠ የሕይወት ትርጉም ይዛባባታል። የወታደር ልጅ መኾኗ ሄላምነቷን በዜሮ ያባዘዋል። የመጨረሻው ስንብትም ከሄኖክ ጓደኛ አፎት በሚወጣ ሰይፍ መቀላት ይኾናል። ከሄኖክ ጓደኛ ጀርባ የሚውለበለበው ባንዲራ ደግሞ የሄኖክ ሸሚዝ መኾኑ ደግሞ ቁስሉን እንደ አቡሰዲቅ ያደርገዋል። ለሕይወቷ ትልቅ ትርጉም ያለውን የሙዚቃ ሥራዋን፣ “ትርጉም ወዳለው
ነገር ይቀይርልኛል” ብላ በምትተማመንበት በምናሴ ትነጠቃለች። ተአምር በሚያስብለው በጡት ወተት ምክንያት ለሕይወቷ ትርጉም ለመስጠት ትታትራለች። የጡት ወተቷን ምርምር በማድረግ ለትልቅ ዓለምአቀፍ በጎ ተፅዕኖ ታደርጋለች ተብላ የተቆጠረችው ሥዕለማርያም የዓለም አቀፍ መሳለቂያና ትችት ምንጭ ትኾንባታለች። ይህ ሁሉ ትርጉም የሌለው ድግግሞሽ ነው። ይህ ደግሞ በሳርተር የተገለጸውን “existence without essence”-ን ያሳያል።
የህላዌነት መሠረታዊ ሐሳብ ነጻነት ነው፤ ግን ነጻነት ፍርሃትን ይወልዳል። ሄላም ለአሮን ፍቅሯን መናገር ትችላለች፤ ነገር ግን ዝምታን መርጣለች። የግራጫው መዝገቡ፣ የእንጀራ እናቱ የምታደርስበትን በደል እንደሚያውቀው ሁሉ ሄላምም ክብካብና ዘበናይ የሚያደርሱባትን አድሎ ታውቃለች፤ ግን ለረዥም ጊዜ ዝም ብላለች። ሄላም፣ ሙዚቃዋን ካጣች በኋላ ወደ ባንዱ ሄዳ መጋፈጥ ትችላለች፤ ነገር ግን አትሄድም … ይህ በሳርተርኛ bad faith ነው።
የሄላም ምርጫ ዝምታ ኾነ እንጂ ደካማ ናት ማለት አይደለም። “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል ዝምታ ነው ያላት። በሌላ ጎኑ ደግሞ ዝምታዋ፣ የለመደችውን ግፍ ከማታውቀው ዐዲስ ግፍ የመምረጥ ኹኔታ ነው። ዐዳዲስ ግፎችን ለመሸሽ በዝምታ አላዋቂነት ዛጎል ውስጥ የመደበቅ ብቃት ነው። የለመደችውን ግፍ የመከላከል አቅም ስላላት ባለመደችው ግፍ እንዳያጠፏት ሠግታ በውስጣዊ ንቃተ ሕሊና የዘየደችው ብልሃት ሊኾን ይችላል። ዝምታዋ የመቆየቷ ምሥጢር ነው። ደበበ ቀዝቃዛ ገለልተኛ ነኝ የሚለው ሰው ለመኖር ሲል ሳይታወቀው ስሜቱን የሚቆጣጠርበት መንገድን ለማስታወስ ነው።
“የስንብት ቀለማት” ገጸባሕርይ የኾነው ዮሴፍም ብዙ ነገር ያውቃል፤ ግን ዝም ይላል … ፊያሜታ ቂል መስሏት ትዘባርቃለች … እሱ ግን “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል የዝምታ መልስ ይመልስላታል። እሷ ግን ዝምታው አይገባትም። የ“ቀዳዳ”ው ደበበ እና “የስንብት …” ዮሴፍ ቀዳዳውን አይሞሉትም፤ እያዩት ይኖራሉ። ዶነሮች ጥሩ ፈንድ ሲለቁ ፊያሜታ ፕሮጀክቱን ለአሳምነው ትሰጠውና ዮሴፍን “ምን ዶነሮች እኮ ጠፉ ትለዋለች” … ዝም ይላል፤ ይታዘባል።
ቃል መሣሪያ ነበር፤ በዘመነ ደበበ፣ በዘመነ ዮሴፍ፣ በዘመነ ሄላም እና በዘመነ መዝገቡ ዱባለ ግን ቃል አደገኛ ኾኗል፤ ዝምታ ኹነኛ መጠጊያ ነው … ይህ ከደርግ በኋላ የተፈጠረ “traumatized literary silence” ማሳያ ነው። ስለኾነም ተራኪዎቹ (ደበበ፣ መዝገቡ፣ ዮሴፍ እና ሄላም) ለምን ዝም አሉ ሳይኾን "ዝምታን የሚያመነጭ ሥርዓት ምን ይኾን?" ብለን እንድንጠይቅ ያደርጋል። ግለሰብ ዝም ሲል፤ ሕዝብ በጸጥታ ይዋጣል፤ የዚያኔ የተማከለው ኃይል አፍ ያወጣል።
የአዳምን ዐዲሱን መጽሐፍ "በንባብ ይለቅ" ብለን መርቀናል።
ቢኒያም አቡራ
ሐምሌ 25 / 2018 ዓ.ም
ከቢኒያም አቡራ
#ethiopia | አዳም ረታ ታሪክን ከነገሥታት፣ ከመሪዎች፣ ማኅበረሰቡ ባበጀው ድልድል ውስጥ ‹ላዕላይ› ከሚባሉት ደረጃዎች አንጻር አያስመለክተንም። ታሪካዊ ከሚባሉ አጋጣሚዎች ውስጥ የተዘነጉትን ጥቃቅን የታሪክ ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ይመርጣል። ይወስዳል መንገድ ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ፍንዳታውን ከሚሞት ዘመድ፣ ከሚደነግጥ ለማኝ፣ ከሚሰነጠቅ የወፍ እንቁላል፣ ከሚፈስ የእናት ወተት ጋር Micro-Macro Connection በመፍጠር የትልቁ ቀዳዳ መፈጠርን ከሚጢጢዬ ሽንቁሮች ጋር ያስተሳስርልናል። እንዲህ ያሉ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕሪያትን ከዚህ ቀደም ባሳተማቸው መጻሕፍቱ ውስጥ በተለያየ መጠን እናገኛለን።
Adam Reta አዳም ረታ "መዝሙረ ሄላም" በተሰኘው በዐዲሱ መጽሐፉ ላይም በኢትዮጵያ ታሪካዊ-ፖለቲካዊ አጋጣሚ ውስጥ እንደ ዐውራ የሚታዩትን የእድገት በኅብረት ዘመቻን እንደነ-አሮን፣ እንደነቃል … ባሉ ገጸባሕርያት በኩል፣ የሰባ ሰባቱን ድርቅ በሄላም ጡት በኩል፣ “ጥላሁን ለምን ለምን ሞተ” እየተባለ ኢዮቤልዩ ቤተመንግሥት ጋር የተደረገውን ሰላማዊ ሰልፍ በሡልጣን በኩል፣ የከተማ መሬት ዐዋጅን በተለያዩ ግለሰቦች በኩል … እናያለን። በዚህም የታሪክን ትልቅ ካርታ ለመረዳት የተረሱና የጠለሉ ታሪኮችን ይመረምራል። ስለዚህ ነቁጣዊ ማኅበራዊ ክስተቶችን ወደ ታሪክ ምኩራብ በማምጣት ከትልቁ የታሪክ ምሥል ጎን ያስተያያል። ይህ ደግሞ የኒው ሂስቶሪሲዝም ኹነኛ ማጠንጠኛ ነው።
ልክ “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ባለው “የመንግሥቱ ጊዜ” በሚለው ድርሰት ውስጥ፣ ትልቁን “የታኅሣሥ ግርግር”ን እንደ መቼት አምጥቶ የተጻፈውና የተተኮረው ግን ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ላይ ነው። ስለግርማሜ ንዋይ፣ ስለኮሌኔል ወርቅነህ ገበየሁ፣ ሰለጄነራል ሙልጌታ ቡሊ አይደለም የሚያትተው። ስለአንድ ብላቴና ከእንቅልፍ መነሳት፣ ስለገበጣ ጨዋታ፣ ቤተክርስቲያን ውስጥ ሕፃናትን አሰብስቦ ‹ኪራላይሶን› የሚያስብል ካሕን፣ ስለመንደር ውስጥ ሐሜቶች፣ ስለግለሰቦች ፍርሃት፣ በአጋጣሚ ስላየው አስደናቂ አሞራ … ያወጋል። የታሪክ አጋጣሚ አምጥቶ በታሪክ ውስጥ ግለሰቦች ላይ ስለሚረብበው የታሪክ መንፈስ ያትታል። ልክ እንደዚሁ መዝሙረ ሄላም ላይም ጽሑፉ ታሪክን አያብራራም፤ ነገር ግን ታሪክ እንዴት በሰው ልብ ውስጥ እንደሚኖር ያሳያል። በዚህ ኹነተ-ደቂቅ (micro-event) ምክንያት በዘመኑ ላይ ያገነገነውን ባሕላዊ እምነትን፣ የሥልጣን መዋቅርን፣ የወል ግንዛቤን አጨንቁረን እንድንመለከት ያስችለናል።
ከመንግሥት ሼልፍ ላይ ሳይኾን ከግለሰብ ጀርባ ላይ የተወሰደው የአዳም የአጻጻፍ መንገድ ከኒው ሂስቶሪስዝም ጽንሰ-ሐሳቦች ጋር በአንድ መም ላይ የሚሄዱ ናቸው። መዝሙረ ሄላም የተሰኘው ዐዲሱ የአዳም ረታ መጽሐፍ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕርያትን ይጋራል። አንዳንድ ነገሮችን በዓይን መመልከት ባይቻልም በግብሩ (ቁስ ላይ በሚያደርገው ግፊት) ግን ይታወቃል። በመዝሙረ ሄላም መጽሐፍ ውስጥም አንዳንድ ነገሮችን በቀጥታ ማየት ባንችልም ቅሉ እነርሱን የሚያሳይልንን ነገሮች ግን እንቃኛለን። ዘማች ወጣት ተማሪዎችን እናያለን፤ መንግሥትን፣ ሕግንና ኃይልን ግን በቀጥታ አንመለከትም። የተማከለ ኃይል አናይም ግን የገጸባሕርያቱ የፍርሃት ምንጭ ከተማከለ ኃይል ጋር የተያያዘ ቀጭን መስመር መኖሩን እናያለን። መንግሥትም ቢኾን በቀጥታ አይገባም፤ ነገር ግን ፍርሃት እንደ ሥርዓት ዘዋሪ (system driver) ይኾናል። እንደ ሚሸል ፉኮ አገላለጽ ኃይል ከተማከለ ሥርዓት የሚመነጭ ሳይኾን በየትኛውም ቦታና ጊዜ በፍርሃት፣ በልማድ፣ በንግግር … ሊከሰት የሚችል ሂደት አይደል?
መዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ “circulation of social energy” ቀርቧል። መዝሙረ ሄላም ላይ መረጃ ከመንግሥት አይመጣም፤ ከግለሰብ እንጂ። የከተማ መሬት ዐዋጅም ኾነ የተማሪዎች ዘመቻ በገጸባሕርያቱ ወሬ ውስጥ ነው የሚንቀረቀበው። ይህ የመረጃ ሥርዓት ኃይል ማን እንዳለው ማን እንደሌለው ያሳያል። እንግዲህ ይህ በፉኮኛ micro-power መኾኑ ነው። በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ ወሬ እንጂ እንደ ሰነድ አይቀርብም።
ወሬ የፍርሃት ቤንዚን ነው … ፍርሃት ደግሞ በዝምታ መሸበብን ይፈጥራል … የዝምታ አፈ-ሙቅ ደግሞ ኃይለኛው እንዳይታይ ያደርጋል … የተደራጀው ኃይል ጥፋትን ሊያደርስ ባሰበ ቁጥር የወሬ ቤንዚን ይጨምራል። ሰዎች በዕቅብተ-ንግግር ራሳቸውን ሲሸብቡ ደርዝ ያለው ሙግት ይኮሰምናል፣ ንግግር ሲጠፋ ያልታወቀ አደጋ ይከሰታል፣ ፍርሃትም ይጨምራል። ያልታወቀ አደጋ ደግሞ ከታወቀ አካል ይመጣል። ስለዚህ ጥንስሱ የሚጀምረው ከወሬ እንደኾነ ያስመለክተናል። አዳም በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክን እንደ “circulation of social energy” ሲያቀርብ ፕሬዝዳንት፣ ጀነራል፣ ፕሮፌሰር የኾኑ ታሪክ ከላዕላይ ያስቀመጣቸው ሰዎች አያስፈልጉትም። በአንጻሩ ሄላም ለማን እንደሳመችው ተደርጎ ብርሃኔ ያስወራው ወሬ፣ የሄላም አባት ወታደር በመኾኑ ምክንያት በካሱ፣ በሄኖክ እናት የተነዛው ወሬ እና ሄላም ከሄኖክ ጋር የተቆራረጠችበት መንገድ እንዲሁም የሄላምን የጡት ወተት በተመለከተ የተነዛው ወሬን ይጠቀማል።
መዝሙረ ሄላምን ከድኅረ-ቅኝ-አገዛዝ የኂስ መንገድ አንጻር እንመልከተው።
እውን ቅኝ-ግዛት ተረት ኾኖ ቀርቷል? በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በሥነልቦና ረገድ የቅኝ አገዛዝ ዳናው ሙሉ ለሙሉ ጠፍቷል? አዳም በመዝሙረ ሄላም ጽሑፍ ውስጥ ከቅኝ-ግዛት በተወረሰ መዋቅር ምክንያት የተሰናከለን ሕይወት ሊያስመለክተን ይኾን?
“ከተሞች ከቅኝ ግዛት በኋላ ሁለት ዓይነት መልክ ይኖራቸዋል፤ ለጥቂቱ የተድላ፣ ለተቀረው ደግሞ የአሳር መንደር ይኾናሉ” ይላል ፍራንዝ ፋኖን። በመዝሙረ ሄላም ላይ እና “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላሞት” የተሰኘው ድርሰት ላይም ይህንን ነው የምንመለከተው። “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ካሉ ጽሑፎች መካከል “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላ ሞት” አንዱ ነው። የቢሾፍቱ ልጆች ሆቴሉን ያዩታል፤ ግን አይገቡበትም። ሆቴሉ የሀገራቸው መሬት ላይ ነው፤ እነርሱ ግን ከሆቴሉ ውጭ ናቸው። መናፈሻው ውስጥ አንዲት የፈረንጅ ልጅ ጠግባ ለልጆቹ እንደ ውሻ ዳቦ ትወረውርላቸዋለች። አፈር ላይ የወደቀን ዳቦ አራግፈው ይመገባሉ። በገዛ ሐይቃቸው ዳር ላይ ናቸው፤ ሌሎች ግን በጀልባ እየተንሸራሸሩ ይንፈላሰሳሉ። ለፈረንጆቹ ያደረው ሞገስ የላንድሮቨር ተፈናጣጭ ኾኗል። ሌሎቹ ግን ከመኪናው ውጪ ናቸው። ሞገስ እንደ እነርሱ ሕጻን ቢኾንም ለፈረንጅ በማሸርገዱ የትምህርት ቤቱ ባለቤት ሲመስል ሌሎች ልጆች ግን በገዛ መምህራቸው ይብጠለጠላሉ። የቢሾፍቱ ልጆች፣ ነጻ በተባለች ሀገር እየኖሩ በቅኝ ግዛት ጥላ ይተዳደራሉ። የቢሾፍቱ ልጆች በገዛ መንደራቸው አካሉ በማይታይ የቅኝ ግዛት እጅ ይገፋሉ። ሞገስ አይናገርም፤ የሚናገርለት አለ። ልክ የቢሾፍቱ ልጆች ላይ በአንድ ከተማ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንደምናገኘው ሁሉ “የስንብት ቀለማት” ላይም በአዲስ አበባ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንመለከታለን። እንደ ዘድሬክ፣ ሳተርን፣ ከተስፋዬ ወደ አሸናፊ የተቀየሩ የድሎት ምሥሎች እና የእነምትክ ጉልት፣ የእትየ እልልታ የጉርሻ መሸጫ መስኮት ያሉ የእጦት ሥዕል እናገኛለን። መዝሙረ ሄላም ላይም እንዲህ ያለ በአንድ ከተማ ላይ የሁለት ምሥሎች አደባባይ እጀግ ብዙ ቦታ ይገኛል።
በሌላኛው የድኅረ-ቅኝ-ግዛት ኂስ (postcolonial criticism) መዝሙረ ሄላምን ስንመለከት መጀመሪያ ላይ “ፈረንጅ ሲያደንቀኝና ሲገረምብኝ የሰሙ የአገሬ ደነዞች በየተራ “ካላስ የኔ ጎሳ ናት” … እያሉ መሻማት ጀመሩ ትላለች - ሄላም። በኋላ ደግሞ በተነዛባት አጓጉል ወሬ … የሄላምን ጡት ንቀው፣ አንጓጥጠው፣ አባረዋት ሲያበቁ የፈረንጅ የዱቄት ወተትን ይመርጣሉ። ይህ በባሕላዊ ማንነትና በዘመናዊነት መካከል የሚዋልል ማኅበረሰብን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ የድኅረ-ቅኝ-ግዛት አካል ነው። በሌሎቹ የአዳም ሥራዎች ውስጥ ድኅረ-ቅኝ-ግዛት አተያይ በቋንቋና በኪነ-ጥበብ ምርጫ ውስጥ እንዴት እንደሚንፀባረቅ ያሳያል። በመዝሙረ ሄላም ላይ ደግሞ ምዕራባዊው ዓለም ለአገር በቀል መፍትኼ-ሥራይ የሚሰጠው ዋጋ ዝቅተኛ መኾኑንና የኢኮኖሚ ብዝበዛው አሁንም በረቂቅ መንገድ መቀጠሉን ያሳያል። እዚህ ላይ ሥዕለማርያም የተባለችዋን ገጸባሕርይ እና በውጭ ሀገራት የተነዙ ወሬዎችን ስንጨማምር ደግሞ የበለጠ ብዙ ለማለት ያስችላል።
መዝሙረ ሄላም ላይ እጅግ ብዙ ማኅበረሰባዊ ኂስ እናገኛለን። ለአብነት ያህል አንድ ሁለቱን እንቃኝ።
“መዝሙረ ሄላም” ላይ ማኅበረሰቡ በችላ-ባይነት አልያም በኾን ተብሎነት ልጆቹን ምን ያህል ተጠቂ እንዳደረጋቸው የሚያሳይ መልክ ተንጸባርቆበታል ማለት ይቻላል። ጋሽ ክብካብና ዘመናይ ኾን ብለው ቴዲና ሄላም ላይ የሚያደርሱትን፣ ተክለማርያም የወላጁን(የዘሪቱን) ችላ-ባይነት ለአብነት ማቅረብ ይቻላል። ማኅበረሰቡ ልጆችን “የነገ ተስፋዎች” ይላል፤ ነገር ግን ዛሬያቸው ላይ አይሠራም።
ማኅበረሰብ የመማጸኛ ከተማዎችን ወደ ተጨማሪ ግፍ መሥሪያ ቦታዎች እንደሚቀይር በአዳም መጻሕፍት ላይ በብዛት እንመለከታለን። “ይወስዳል መንገድ …” ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ማርታ ለደበበ በምትሰጠው ፍቅር ሳቢያ የሚሠራበትን ግፍ የምታስረሳ ብትኾንም ማኅበረሰቡ ግን ተጨማሪ ግፍ የሚሠራበት መሣሪያ ኾናለች። የስንብት ቀለማት ላይ ምኒልክ ከዚያ ሁሉ እስርና እንግልት በኋላ፣ “በፊያሜታ አርፋለሁ” ብሎ ቤቷ ሲሄድ ተጨማሪ ሕመም በጆሮው በኩል ጭንቅላቱ ላይ ይሻጥበታል። መዝሙረ ሄላም ላይም፣ ሄላም “ሙዚቃዬን ከሕዝብ ጆሮ ያደርስልኛል … ያሳርፈኛል …” ብላ የተመካችበት ምናሴ እንጦሮጦስ ይጨምራታል። ማኅበረሰባችን የመስቀል ተ ሠላጢን ግብር እንዳለው፣ ከላይ አሳልሞ ከታች በአንካሴው ጉድጓድ እንደሚምስ ያሳያል። ይህም የመልእክትን ወጭት ሰብሮ የወጣ ጥበባዊ አጻጻፍ ነው። በፈጣጣው የቀረበ የትችት ኮሶ አይደለም። ድንቅ ነው!
መዝሙረ ሄላም ላይ ከምናገኛቸው ዋና ዋና ገጸባሕርያት የተወሰኑት (አሮን፣ ቃል፣ ምናሴ፣ ሄላም) ላይ መጠነኛ ቅኝት እናድርግ።
auto-fiction ዓይነት አጻጻፍ ባለው የአሮን አተራረክ ውስጥ አሮን “system observer” መኾኑን እንገነዘባለን። ሥርዓቱን ያያል፣ ዘማቹን ያስተውላል፣ ቃለጉባኤ ይይዛል፣ ችግሩን ይመለከታል፣ ይጽፋል። አሮን የተገፋ ታሪክ ድምፅ ነው፤ ንቃት አለው፣ ግን የታሪክ ሂደትን የሚቀይር ኃይል የለውም፤ ስለዚህም ያ ሁሉ የጻፈውን ጽሑፍን ያጣል። የንቃት ችግር የለበትም፤ የማኅበራዊ ንቃት ድምፅነቱን ከዘመነ አባት ጋር ባደረገው ውይይት ውስጥ ተመልክተናል። ግን ደግሞ ይህ ብቻውን የቆመ ነጠላ ነገር ነው፤ ምክንያቱም ማኅበራዊ ተሳትፎ የለበትም። ቃል የተሰኘችው ገጸባሕርይም እንደ አሮን ናት፤ ንቃት ያላት፣ system observer ናት። ማኅበራዊ ንቃት ማኅበራዊ እንቅስቃሴ ካላገዘው ግንጥል ጌጥ ነው። ቃልና አሮን ንቃት አላቸው፤ ግን ንቃታቸውን ተግባር አላገዘውም፤ ንቃቱን የሚተገብር አደረጃጀት የላቸውም። ስለዚህ ዕጣ-ፈንታቸው ውድቀት ይኾናል። በኢትዮጵያ ውስጥ የተንሰራፋውን ይህን የድግግሞሽ አዙሪት መዝሙረ ሄላም ላይ ደራሲ አዳም ረታ በሰላ ብዕር አስቀምጧል።
የደራሲና የአርታኢ ትስስር በተንጸባረቀበት በሄላም አተራረክ ውስጥ ምናሴ የተሰኘ ገጸባሕርይ እናገኛለን። ምናሴ የ-false collective consciousness ትእምርት ነው። ምናሴዎች ለሥልጣን ይሠራሉ፣ ራሳቸውን እንደ ነጻ ያስባሉ፤ ነገር ግን የሥርዓቱ የመጠቀሚያ መሣሪያ (system functionary) ናቸው። ምናሴዎች የኦልቪቴዎች ጥይት ናቸው። ምናሴዎች የሔላምዎች ስኬት ሳይኾን የገዛ ጥቅማቸውን የሚያስቀድሙ የማኅበረሰቡ አካል ናቸው። ምናሴ በሌላ መነጽር ብናየው የመንግሥት ቢሮክራት የመካከለኛው መደብ ውክል ነው። ሀገሩ ከንጉሣዊ ሥርዓት ወደ ወታደራዊ ሥርዓት ቢቀየርም፤ ከወታደራዊ ሥርዓት ወደ ሌላ ሥርዓት ቢለወጥም ምናሴያውያን ግን አይቀየሩም። ሥርዓት ይቀየራል - ምናሴያውያን አይቀየሩም፣ ትእዛዝ ይፈጽማሉ፣ ይከድራሉ። ይህ በኢትዮጵያ ፖለቲካል-ታሪክ ውስጥ የተደጋገመ፣ ግን ደግሞ ያልተስተዋለ እውነት ነው።
ሄላም የወታደር ልጅ ናት፤ እንዲያሳድጋት በአደራ የተሰጠው ቤተሰብ የሚበድላት። የሷ ዓይነት ዕጣ ከደረሰው እንደ ወንድሟ ከምታየው ቴዲ ከሚባል ልጅ ጋር ታድጋለች። መጀመሪያ የሚልዮን፣ የኋላ ኋላ የምናሴ ፍቅረኛ የምትኾን ድምፀ-መረዋ ሴት ናት። ሁሉ ነገሯን ባጣችበት ወቅት ጡቷ ተአምር ያመርታል።
በመዝሙረ ሄላም ላይ የሄላም የጡት ወተት የአንዳች ነገር ውክል ይመስለኛል። ሻዕቢያ ለታጋይ ወጣቶች ማሳደጊያ ፈልጓት ሊሰርቃት መፈለጉ በቀላሉ የሚዘለል ነገር ነው? ወተት እና ጡት በመጀመሪያ እይታ የሕፃናት ትዝታ፣ የእናትነት ምሥል፣ የእምነት እና የጾታ መነሳሳት የተዋሃዱበትም አይደል? ወተት ሕይወት ነው? የመጀመሪያ ምግብ፣ ከእናት ወደ ልጅ የሚፈስም አይደል? በክርስቲያናዊ ምልክት ንጹሕነትን አይወክልም? ወተት ከ“ቅዱስ” ወደ “ሥጋዊ” የሚያስተላልፍ ድልድይ ነው ማለት እንችል ይኾን? የሄላምን ጡት የጠባ ታማሚ ልጅ እንዴት ጤናማ ሊኾን ቻለ? የምን ትእምርት ነው? ሄላም ከብዙ ወንድ ጋር የወጣች እንደመኾኗ ለዚህ ሰናይ ግብር ለምን የሷ ጡት ተመረጠ?
ሌላው፣ መዝሙረ ሄላም ላይ ኦልቬቲን እናገኛታለን። ኦልቬቲ የግራጫ ቃጭልዋ። መዝገቡ ንፋስ መውጫ ሳለ፣ ባልንጀራው ኤልያስ የብልግና ሀሁ ሊያስተምረው እፊቱ ያቆማት ቀይ ሰሌዳ ነበረች ኦልቬቲ። መዝሙረ ሄላም ላይ ምናሴን እና ቤተሰቡን የምታሾር ዐውራ ገጸባሕርይ ኾና ትከሰታለች። መዝሙረ ሄላም እና ግራጫ ቃጭሎች በጋለሞታይቱ በኦልቬቲ ብቻ ሳይኾን በዘመነ እንድርያስ እና በመዝገቡ ዱባለም ይገናኛሉ። ነጋ ዳቦ ጋጋሪውም በ-typological space መዝሙረ ሄላም ላይ እናገኘዋለን።
መዝሙረ ሄላምን ከህላዌነት (Existentialism) አንጻር እንመልከተው። ሄላም ትርጉም በማይሰጥ ዓለም ውስጥ እንዴት እንደምትኖር እናነባለን። የሀገሯ ዳር ድንበር እንዳይነካ አባት ብታዋጣም አሳዳጊዎቿ ግን የወላጅን ፍቅር አዋጥተው አይለግሷትም። ወርቅ አበድራ ጠጠር ትነፈጋለች። ዕቃ ለማገዝ ቤቷ ድረስ ለመጣው ሚልዮን ልቧን ትሰጣለች። ሀና የሸነቆረችውን ክፍተት ለሞላችበት ውለታዋ ክፍያ ይኾን ዘንድ ሚልዮን ለሄላም የወለፈንዴ ቡጢ ያሳርፍባታል። ለሕይወት ትርጉም ለመስጠት ባስ ውስጥ ካገኘችው ሄኖክ ጋር ብትሞክርም የበለጠ የሕይወት ትርጉም ይዛባባታል። የወታደር ልጅ መኾኗ ሄላምነቷን በዜሮ ያባዘዋል። የመጨረሻው ስንብትም ከሄኖክ ጓደኛ አፎት በሚወጣ ሰይፍ መቀላት ይኾናል። ከሄኖክ ጓደኛ ጀርባ የሚውለበለበው ባንዲራ ደግሞ የሄኖክ ሸሚዝ መኾኑ ደግሞ ቁስሉን እንደ አቡሰዲቅ ያደርገዋል። ለሕይወቷ ትልቅ ትርጉም ያለውን የሙዚቃ ሥራዋን፣ “ትርጉም ወዳለው
ነገር ይቀይርልኛል” ብላ በምትተማመንበት በምናሴ ትነጠቃለች። ተአምር በሚያስብለው በጡት ወተት ምክንያት ለሕይወቷ ትርጉም ለመስጠት ትታትራለች። የጡት ወተቷን ምርምር በማድረግ ለትልቅ ዓለምአቀፍ በጎ ተፅዕኖ ታደርጋለች ተብላ የተቆጠረችው ሥዕለማርያም የዓለም አቀፍ መሳለቂያና ትችት ምንጭ ትኾንባታለች። ይህ ሁሉ ትርጉም የሌለው ድግግሞሽ ነው። ይህ ደግሞ በሳርተር የተገለጸውን “existence without essence”-ን ያሳያል።
የህላዌነት መሠረታዊ ሐሳብ ነጻነት ነው፤ ግን ነጻነት ፍርሃትን ይወልዳል። ሄላም ለአሮን ፍቅሯን መናገር ትችላለች፤ ነገር ግን ዝምታን መርጣለች። የግራጫው መዝገቡ፣ የእንጀራ እናቱ የምታደርስበትን በደል እንደሚያውቀው ሁሉ ሄላምም ክብካብና ዘበናይ የሚያደርሱባትን አድሎ ታውቃለች፤ ግን ለረዥም ጊዜ ዝም ብላለች። ሄላም፣ ሙዚቃዋን ካጣች በኋላ ወደ ባንዱ ሄዳ መጋፈጥ ትችላለች፤ ነገር ግን አትሄድም … ይህ በሳርተርኛ bad faith ነው።
የሄላም ምርጫ ዝምታ ኾነ እንጂ ደካማ ናት ማለት አይደለም። “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል ዝምታ ነው ያላት። በሌላ ጎኑ ደግሞ ዝምታዋ፣ የለመደችውን ግፍ ከማታውቀው ዐዲስ ግፍ የመምረጥ ኹኔታ ነው። ዐዳዲስ ግፎችን ለመሸሽ በዝምታ አላዋቂነት ዛጎል ውስጥ የመደበቅ ብቃት ነው። የለመደችውን ግፍ የመከላከል አቅም ስላላት ባለመደችው ግፍ እንዳያጠፏት ሠግታ በውስጣዊ ንቃተ ሕሊና የዘየደችው ብልሃት ሊኾን ይችላል። ዝምታዋ የመቆየቷ ምሥጢር ነው። ደበበ ቀዝቃዛ ገለልተኛ ነኝ የሚለው ሰው ለመኖር ሲል ሳይታወቀው ስሜቱን የሚቆጣጠርበት መንገድን ለማስታወስ ነው።
“የስንብት ቀለማት” ገጸባሕርይ የኾነው ዮሴፍም ብዙ ነገር ያውቃል፤ ግን ዝም ይላል … ፊያሜታ ቂል መስሏት ትዘባርቃለች … እሱ ግን “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል የዝምታ መልስ ይመልስላታል። እሷ ግን ዝምታው አይገባትም። የ“ቀዳዳ”ው ደበበ እና “የስንብት …” ዮሴፍ ቀዳዳውን አይሞሉትም፤ እያዩት ይኖራሉ። ዶነሮች ጥሩ ፈንድ ሲለቁ ፊያሜታ ፕሮጀክቱን ለአሳምነው ትሰጠውና ዮሴፍን “ምን ዶነሮች እኮ ጠፉ ትለዋለች” … ዝም ይላል፤ ይታዘባል።
ቃል መሣሪያ ነበር፤ በዘመነ ደበበ፣ በዘመነ ዮሴፍ፣ በዘመነ ሄላም እና በዘመነ መዝገቡ ዱባለ ግን ቃል አደገኛ ኾኗል፤ ዝምታ ኹነኛ መጠጊያ ነው … ይህ ከደርግ በኋላ የተፈጠረ “traumatized literary silence” ማሳያ ነው። ስለኾነም ተራኪዎቹ (ደበበ፣ መዝገቡ፣ ዮሴፍ እና ሄላም) ለምን ዝም አሉ ሳይኾን "ዝምታን የሚያመነጭ ሥርዓት ምን ይኾን?" ብለን እንድንጠይቅ ያደርጋል። ግለሰብ ዝም ሲል፤ ሕዝብ በጸጥታ ይዋጣል፤ የዚያኔ የተማከለው ኃይል አፍ ያወጣል።
የአዳምን ዐዲሱን መጽሐፍ "በንባብ ይለቅ" ብለን መርቀናል።
ቢኒያም አቡራ
ሐምሌ 25 / 2018 ዓ.ም
2 months ago
በግብፅ ዳሚዬታ ወደብ በጋዝ መርከቦች ላይ የተፈጸመው የድሮን ጥቃት የኃይል ደኅንነትን አሳስቧል
#ethiopia | ግብፅ በሜዲትራኒያን ባሕር ዳርቻ በሚገኘው የዳሚዬታ (Damietta) ወደብ ላይ በቆሙ ሁለት የተፈጥሮ ጋዝ (LNG) መርከቦች ላይ በድሮን የተፈጸመ ጥቃት መከሰቱን በይፋ አረጋግጣለች።
ጥቃቱ በአንዱ መርከብ ላይ እሳት በማስነሳት ወደ ሌላው መርከብ ተዛምቶ ቢሆንም፣ በፍጥነት በተደረገ የአደጋ ምላሽ እሳቱ በቁጥጥር ስር ውሏል፤ በአደጋውም የሞተ ወይም የተጎዳ ሰው አልተመዘገበም።
በጥቃቱ የተጎዳው ዋና መርከብ በአሜሪካ ባለቤትነት የሚታወቀው Energos Winter የተሰኘ ተንቀሳቃሽ የጋዝ ማከማቻና ወደ ጋዝ የሚመልስ (FSRU) መርከብ ሲሆን፣ እሳቱ ወደ GasLog Salem የተባለ ሌላ የLNG መርከብ ተዛምቶ ነበር።
የባሕር ደኅንነት ተቋማት ጥቃቱ በድሮን መፈጸሙን ገልጸዋል።
ከጥቃቱ በኋላ የግብፅ ጠቅላይ ሚኒስትር ሙስጠፋ ማድቡሊ አገሪቱ የኤሌክትሪክና የተፈጥሮ ጋዝ ፍላጎቷን ለማሟላት አማራጭ የኃይል ምንጮችን አዘጋጅታለች ሲሉ አስታውቀዋል።
የፔትሮሊየም ሚኒስትሩም በግብፅ አራት የFSRU መርከቦች እና በዮርዳኖስ አቅጣጫ ወደብ ተጨማሪ አንድ መርከብ ዝግጁ መሆናቸውን ገልጸዋል።
በተጨማሪም የኤሌክትሪክ ሚኒስቴር በአገሪቱ የነዳጅ ክምችት በቂ መሆኑን እና የክረምት ወቅት ከፍተኛ የኃይል ፍላጎትን ለመሸፈን ዝግጅት መደረጉን ገልጿል።
እስካሁን ድረስ ማንም የጥቃቱን ኃላፊነት አልወሰደም። የግብፅ መንግሥት ምርመራ እያካሄደ እንደሆነ ገልጿል፤ ዓለም አቀፍ የዜና ተቋማትም የጥቃቱ አድራጊ ማን እንደሆነ እስካሁን በይፋ አልታወቀም ሲሉ ዘግበዋል።
ይህ ጥቃት የተፈጸመው በመካከለኛው ምሥራቅ የጦርነት ውጥረት በከፍተኛ ደረጃ በጨመረበት ወቅት ነው። የኃይል ገበያ ባለሙያዎች ጥቃቱ በሱዌዝ ካናልና በግብፅ የኃይል መሠረተ ልማቶች ደኅንነት ላይ ስጋት እንዲጨምር ማድረጉን ይገልጻሉ።
ነገር ግን እስካሁን ድረስ የሱዌዝ ካናል የመርከብ እንቅስቃሴ በቀጥታ እንዳልተስተጓጎለ ተነግሯል።
ዳሚዬታ የግብፅ ቁልፍ የLNG ማቀነባበሪያና የጋዝ ማስተላለፊያ ማዕከል ነው።
መንግሥቱ ከጥቂት ሳምንታት በፊት የዚህን ተቋም ዝግጁነት በመፈተሽ በምሥራቅ ሜዲትራኒያን የኃይል ማዕከል የመሆን ስትራቴጂዋን አረጋግጣ ነበር።
Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia | ግብፅ በሜዲትራኒያን ባሕር ዳርቻ በሚገኘው የዳሚዬታ (Damietta) ወደብ ላይ በቆሙ ሁለት የተፈጥሮ ጋዝ (LNG) መርከቦች ላይ በድሮን የተፈጸመ ጥቃት መከሰቱን በይፋ አረጋግጣለች።
ጥቃቱ በአንዱ መርከብ ላይ እሳት በማስነሳት ወደ ሌላው መርከብ ተዛምቶ ቢሆንም፣ በፍጥነት በተደረገ የአደጋ ምላሽ እሳቱ በቁጥጥር ስር ውሏል፤ በአደጋውም የሞተ ወይም የተጎዳ ሰው አልተመዘገበም።
በጥቃቱ የተጎዳው ዋና መርከብ በአሜሪካ ባለቤትነት የሚታወቀው Energos Winter የተሰኘ ተንቀሳቃሽ የጋዝ ማከማቻና ወደ ጋዝ የሚመልስ (FSRU) መርከብ ሲሆን፣ እሳቱ ወደ GasLog Salem የተባለ ሌላ የLNG መርከብ ተዛምቶ ነበር።
የባሕር ደኅንነት ተቋማት ጥቃቱ በድሮን መፈጸሙን ገልጸዋል።
ከጥቃቱ በኋላ የግብፅ ጠቅላይ ሚኒስትር ሙስጠፋ ማድቡሊ አገሪቱ የኤሌክትሪክና የተፈጥሮ ጋዝ ፍላጎቷን ለማሟላት አማራጭ የኃይል ምንጮችን አዘጋጅታለች ሲሉ አስታውቀዋል።
የፔትሮሊየም ሚኒስትሩም በግብፅ አራት የFSRU መርከቦች እና በዮርዳኖስ አቅጣጫ ወደብ ተጨማሪ አንድ መርከብ ዝግጁ መሆናቸውን ገልጸዋል።
በተጨማሪም የኤሌክትሪክ ሚኒስቴር በአገሪቱ የነዳጅ ክምችት በቂ መሆኑን እና የክረምት ወቅት ከፍተኛ የኃይል ፍላጎትን ለመሸፈን ዝግጅት መደረጉን ገልጿል።
እስካሁን ድረስ ማንም የጥቃቱን ኃላፊነት አልወሰደም። የግብፅ መንግሥት ምርመራ እያካሄደ እንደሆነ ገልጿል፤ ዓለም አቀፍ የዜና ተቋማትም የጥቃቱ አድራጊ ማን እንደሆነ እስካሁን በይፋ አልታወቀም ሲሉ ዘግበዋል።
ይህ ጥቃት የተፈጸመው በመካከለኛው ምሥራቅ የጦርነት ውጥረት በከፍተኛ ደረጃ በጨመረበት ወቅት ነው። የኃይል ገበያ ባለሙያዎች ጥቃቱ በሱዌዝ ካናልና በግብፅ የኃይል መሠረተ ልማቶች ደኅንነት ላይ ስጋት እንዲጨምር ማድረጉን ይገልጻሉ።
ነገር ግን እስካሁን ድረስ የሱዌዝ ካናል የመርከብ እንቅስቃሴ በቀጥታ እንዳልተስተጓጎለ ተነግሯል።
ዳሚዬታ የግብፅ ቁልፍ የLNG ማቀነባበሪያና የጋዝ ማስተላለፊያ ማዕከል ነው።
መንግሥቱ ከጥቂት ሳምንታት በፊት የዚህን ተቋም ዝግጁነት በመፈተሽ በምሥራቅ ሜዲትራኒያን የኃይል ማዕከል የመሆን ስትራቴጂዋን አረጋግጣ ነበር።
Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
3 months ago
#grade8
የሲዳማ ክልል ትምህርት ቢሮ ይፋ እንዳደረገው የዘንድሮውን የ8ኛ ክፍል ፈተና ከተፈተኑ 45,034 ተፈታኞች መካከል 29,466 (65.43%) ተማሪዎች ወደ ቀጣይ ክፍል ሲያልፉ 15,568 (34.57%) ተማሪዎች ፈተናውን ማለፍ አልቻሉም።
የማለፊያ ነጥብ ለመደበኛ ተማሪዎች 50% ፤ ለአካል ጉዳተኞች ደግሞ 45% መሆኑ ተገልጿል።
ከ790 አስፈታኝ ትምህርት ቤቶች መካከል 111 (14%) ትምህርት ቤቶች ሁሉንም ተማሪዎቻቸውን ሲያሳልፉ፣ 15 (1.8%) ትምህርት ቤቶች ደግሞ አንድም ተማሪ ማሳለፍ እንዳልቻሉ ታውቋል።
ቢሮው " የፈተና ሂደቱ ጤናማና ከኩረጃ የፀዳ እንዲሆን በተለዩ ክላስተር ጣቢያዎች ፈተናዉ እንዲሰጥ ተደርጓል " ብሏል።
https://sidama.ministry.et...
Seledadotio
Seledadotio
የሲዳማ ክልል ትምህርት ቢሮ ይፋ እንዳደረገው የዘንድሮውን የ8ኛ ክፍል ፈተና ከተፈተኑ 45,034 ተፈታኞች መካከል 29,466 (65.43%) ተማሪዎች ወደ ቀጣይ ክፍል ሲያልፉ 15,568 (34.57%) ተማሪዎች ፈተናውን ማለፍ አልቻሉም።
የማለፊያ ነጥብ ለመደበኛ ተማሪዎች 50% ፤ ለአካል ጉዳተኞች ደግሞ 45% መሆኑ ተገልጿል።
ከ790 አስፈታኝ ትምህርት ቤቶች መካከል 111 (14%) ትምህርት ቤቶች ሁሉንም ተማሪዎቻቸውን ሲያሳልፉ፣ 15 (1.8%) ትምህርት ቤቶች ደግሞ አንድም ተማሪ ማሳለፍ እንዳልቻሉ ታውቋል።
ቢሮው " የፈተና ሂደቱ ጤናማና ከኩረጃ የፀዳ እንዲሆን በተለዩ ክላስተር ጣቢያዎች ፈተናዉ እንዲሰጥ ተደርጓል " ብሏል።
https://sidama.ministry.et...
Seledadotio
Seledadotio
3 months ago
Atleet Ganzabee Dibaabaa Gara Seektara Riil Isteetii Makamte.
#fastmereja I Atleet Ganzabee Dibaabaa milkaa'ina damee ispoortiitiin goonfatte gargaaramuun, damee daldala riil isteetii Itoophiyaa keessatti saffisaan guddachaa jiru keessatti investimantii haaraa jalqabuu ishee Fast Merejan dhaga'eera.
#fastmereja I Atleet Ganzabee Dibaabaa milkaa'ina damee ispoortiitiin goonfatte gargaaramuun, damee daldala riil isteetii Itoophiyaa keessatti saffisaan guddachaa jiru keessatti investimantii haaraa jalqabuu ishee Fast Merejan dhaga'eera.
3 months ago
Ethio telecom and Huawei Strengthen Strategic Partnership to Accelerate Enterprise and SME Growth Through Digital Innovation
Ethio telecom Chief Executive Officer, Frehiwot Tamru, and Huawei Northern Africa President, Mr. Li Shen, together with their executive leadership teams, held high-level strategic discussions to further strengthen their long-standing strategic partnership and accelerate the growth of Ethiopia's Enterprise and Small & Medium Enterprise (SME) markets through innovative digital solutions.
The discussions were aligned with Ethio telecom's Next Horizon: Digital & Beyond 2028 strategy and focused on expanding the partnership beyond traditional telecommunications infrastructure toward a broader business, innovation, and digital ecosystem collaboration. Both companies reaffirmed their shared commitment to jointly driving Ethiopia's digital transformation by creating sustainable value for businesses, communities, and the wider digital economy.
A key focus of the meeting was the joint development of integrated, industry-specific digital solutions that combine advanced connectivity, cloud computing, artificial intelligence (AI), cybersecurity, Internet of Things (IoT), data center services, and digital platforms to accelerate the digital transformation of enterprises across key sectors of the economy.
The leadership teams also discussed strengthening the digital ecosystem for Enterprise and SME customers by integrating innovative business solutions with the telebirr platform, enabling digital payments, financial services, business management tools, e-commerce, and other value-added services that empower businesses to improve productivity, expand their markets, and enhance competitiveness.
Recognizing the importance of local innovation and faster service delivery, the discussions emphasized strengthening local software development, solution customization, system integration, and technical support through enhanced local engineering capabilities, solution architects, and research and development collaboration. Both companies agreed that closer collaboration between their technical teams will accelerate innovation, improve responsiveness to customer requirements, and enable the rapid development of solutions tailored to Ethiopia's evolving market needs.
The meeting further explored opportunities to strengthen collaboration in expanding smartphone affordability and digital device accessibility through innovative financing models and broader market initiatives. Both companies recognized that increasing access to affordable smart devices is fundamental to accelerating digital inclusion and enabling greater participation in Ethiopia's growing digital economy.
Beyond technology and business growth, both companies emphasized the importance of expanding collaboration in Environmental, Social, and Governance (ESG) initiatives and corporate social responsibility. The discussions highlighted opportunities to work together in promoting digital inclusion, digital literacy, rural connectivity, digital education, community empowerment, and sustainable digital infrastructure, reaffirming their shared commitment to delivering meaningful social and economic impact.
The leadership also agreed to strengthen collaboration in marketing communications, customer education, and digital awareness initiatives to accelerate the adoption of innovative digital services. Joint efforts will focus on developing creative campaigns, educational content, promotional materials, and customer engagement initiatives that enhance awareness and maximize the value of Ethio telecom's expanding portfolio of digital products and services, including telebirr and enterprise digital solutions.
Huawei reaffirmed its unwavering commitment to supporting Ethio telecom's transformation into a leading technology-driven digital services company (TechCo). The company expressed its readiness to deepen collaboration in enterprise innovation, SME empowerment, digital ecosystem development, solution co-creation, and regional growth opportunities, supporting Ethio telecom's ambition to expand digital innovation beyond Ethiopia into regional and African markets.
The meeting concluded with a shared commitment to translate these strategic priorities into concrete initiatives that will accelerate Ethiopia's digital transformation, unlock new opportunities for enterprises and SMEs, strengthen digital inclusion, and create scalable digital solutions capable of serving markets across Africa.
#ethiotelecom #huawei #nexthorizon #digitalbeyond2028 #digitaltransformation #enterprisesolutions #sme #telebirr #digitalinclusion #techco #innovation #africa #cloud #ai #cybersecurity
Ethio telecom Chief Executive Officer, Frehiwot Tamru, and Huawei Northern Africa President, Mr. Li Shen, together with their executive leadership teams, held high-level strategic discussions to further strengthen their long-standing strategic partnership and accelerate the growth of Ethiopia's Enterprise and Small & Medium Enterprise (SME) markets through innovative digital solutions.
The discussions were aligned with Ethio telecom's Next Horizon: Digital & Beyond 2028 strategy and focused on expanding the partnership beyond traditional telecommunications infrastructure toward a broader business, innovation, and digital ecosystem collaboration. Both companies reaffirmed their shared commitment to jointly driving Ethiopia's digital transformation by creating sustainable value for businesses, communities, and the wider digital economy.
A key focus of the meeting was the joint development of integrated, industry-specific digital solutions that combine advanced connectivity, cloud computing, artificial intelligence (AI), cybersecurity, Internet of Things (IoT), data center services, and digital platforms to accelerate the digital transformation of enterprises across key sectors of the economy.
The leadership teams also discussed strengthening the digital ecosystem for Enterprise and SME customers by integrating innovative business solutions with the telebirr platform, enabling digital payments, financial services, business management tools, e-commerce, and other value-added services that empower businesses to improve productivity, expand their markets, and enhance competitiveness.
Recognizing the importance of local innovation and faster service delivery, the discussions emphasized strengthening local software development, solution customization, system integration, and technical support through enhanced local engineering capabilities, solution architects, and research and development collaboration. Both companies agreed that closer collaboration between their technical teams will accelerate innovation, improve responsiveness to customer requirements, and enable the rapid development of solutions tailored to Ethiopia's evolving market needs.
The meeting further explored opportunities to strengthen collaboration in expanding smartphone affordability and digital device accessibility through innovative financing models and broader market initiatives. Both companies recognized that increasing access to affordable smart devices is fundamental to accelerating digital inclusion and enabling greater participation in Ethiopia's growing digital economy.
Beyond technology and business growth, both companies emphasized the importance of expanding collaboration in Environmental, Social, and Governance (ESG) initiatives and corporate social responsibility. The discussions highlighted opportunities to work together in promoting digital inclusion, digital literacy, rural connectivity, digital education, community empowerment, and sustainable digital infrastructure, reaffirming their shared commitment to delivering meaningful social and economic impact.
The leadership also agreed to strengthen collaboration in marketing communications, customer education, and digital awareness initiatives to accelerate the adoption of innovative digital services. Joint efforts will focus on developing creative campaigns, educational content, promotional materials, and customer engagement initiatives that enhance awareness and maximize the value of Ethio telecom's expanding portfolio of digital products and services, including telebirr and enterprise digital solutions.
Huawei reaffirmed its unwavering commitment to supporting Ethio telecom's transformation into a leading technology-driven digital services company (TechCo). The company expressed its readiness to deepen collaboration in enterprise innovation, SME empowerment, digital ecosystem development, solution co-creation, and regional growth opportunities, supporting Ethio telecom's ambition to expand digital innovation beyond Ethiopia into regional and African markets.
The meeting concluded with a shared commitment to translate these strategic priorities into concrete initiatives that will accelerate Ethiopia's digital transformation, unlock new opportunities for enterprises and SMEs, strengthen digital inclusion, and create scalable digital solutions capable of serving markets across Africa.
#ethiotelecom #huawei #nexthorizon #digitalbeyond2028 #digitaltransformation #enterprisesolutions #sme #telebirr #digitalinclusion #techco #innovation #africa #cloud #ai #cybersecurity
Sponsored by
Surafel
Test AD
This is the Description.
3 months ago
አመጋገብ ባለሙያዎች እንደሚሉት ለወጣት ቆዳ የሚረዱ 7 ምግቦች
የቆዳችን ጤና እና ውበት በተለያዩ ነገሮች ላይ የተመሰረተ ቢሆንም፣ የምንመገባቸው ምግቦች ግን ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። አመጋገብ ባለሙያዎች ቆዳን ወጣት እና የሚያብረቀርቅ ለማድረግ የሚረዱ 7 ምግቦችን ይመክራሉ።
1. ኤዳማሜ (Edamame)
ኤዳማሜ በመባል የሚታወቀው አረንጓዴ አኩሪ አተር isoflavones የተባሉ ንጥረ ነገሮችን ይዟል። እነዚህም በቆዳ ላይ የሚታዩ መጨማደዶችን እና ድርቀትን ለመቀነስ ይረዳሉ። ቶፉ እና የአኩሪ አተር ወተትም ተመሳሳይ ጥቅሞችን ይሰጣሉ።
2. ስኳር ድንች
ስኳር ድንች በቫይታሚን ሲ የበለጸገ ሲሆን፣ ይህም ኮላጅን እንዲመረት ይረዳል። ኮላጅን ደግሞ ለቆዳ ጥንካሬ እና ለጤናማነት ወሳኝ ነው። በተጨማሪም በውስጡ ያለው ቤታ ካሮቲን (beta carotene) ቆዳን ከፀሐይ ጨረር ለመከላከል ይረዳል።
3. ቲማቲም
ቲማቲም በፀሐይ መጎዳት ላይ የሚከላከል lycopene የተባለ ንጥረ ነገር በውስጡ ይዟል። ይህም የቆዳ መጨማደድን እና ሽፍታዎችን ለመቀነስ ይረዳል። ቲማቲምን ማሞቅ የ lycopeneን ጥቅም ስለሚጨምር፣ በተጠበሰ ቲማቲም ውስጥ ጥቅሙን በተሻለ ሁኔታ ማግኘት ይቻላል።
4. ብርቱካን ጭማቂ
100% ንጹህ ብርቱካን ጭማቂ በቫይታሚን ሲ የተሞላ ሲሆን፣ ይህም ኮላጅን እንዲመረት በማድረግ ቆዳ ለስላሳ እና ጠንካራ እንዲሆን ይረዳል። እንዲሁም በውስጡ ያለው ከፍተኛ የውሃ መጠን ቆዳን እርጥበትማ ያደርገዋል።
5. ከፊር (Kefir)
ከፊር ለሆድ ጤና ብቻ ሳይሆን ለቆዳም እጅግ ጠቃሚ ነው። ይህ እርጎ የሚመስል መጠጥ ቆዳ የውሃ ይዘቱን እንዲጠብቅ ይረዳል። ከፊር ውስጥ የሚገኙት ባክቴሪያዎች የቆዳን የተፈጥሮ መከላከያ በመጠበቅ ድርቀትን ይቀንሳሉ።
6. የዱባ ፍሬ (Pumpkin Seeds)
የዱባ ፍሬ ዚንክ የተባለ ማዕድን በውስጡ ይዟል። ዚንክ ደግሞ ቁስል ለመፈወስ እና በቆዳ ላይ የሚፈጠሩ እብጠቶችን ለመቀነስ ወሳኝ ነው። ዚንክ የብጉር ችግርን ለመቀነስም ሊረዳ ይችላል።
7. ሳልሞን (Salmon)
ሳልሞን ለልብ እና ለአእምሮ ጤና ከሚሰጠው ጥቅም በተጨማሪ ለቆዳ ውበትም እጅግ ጠቃሚ ነው። በውስጡ ያሉት Omega-3 fatty acids በቆዳ ላይ የሚከሰት እብጠትን በመቀነስ ቆዳ እርጥበቱን እንዲጠብቅ ይረዳሉ።
ጤናማ እና ወጣት ቆዳ ለመያዝ ውድ ክሬሞች ብቻ ሳይሆኑ የምንመገባቸው ምግቦችም ትልቅ ድርሻ አላቸው። ከላይ የተዘረዘሩትን ምግቦች በአመጋገብዎ ውስጥ በማካተት የቆዳዎን ጤንነት ይጠብቁ።
Seledadotio
Seledadotio
የቆዳችን ጤና እና ውበት በተለያዩ ነገሮች ላይ የተመሰረተ ቢሆንም፣ የምንመገባቸው ምግቦች ግን ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። አመጋገብ ባለሙያዎች ቆዳን ወጣት እና የሚያብረቀርቅ ለማድረግ የሚረዱ 7 ምግቦችን ይመክራሉ።
1. ኤዳማሜ (Edamame)
ኤዳማሜ በመባል የሚታወቀው አረንጓዴ አኩሪ አተር isoflavones የተባሉ ንጥረ ነገሮችን ይዟል። እነዚህም በቆዳ ላይ የሚታዩ መጨማደዶችን እና ድርቀትን ለመቀነስ ይረዳሉ። ቶፉ እና የአኩሪ አተር ወተትም ተመሳሳይ ጥቅሞችን ይሰጣሉ።
2. ስኳር ድንች
ስኳር ድንች በቫይታሚን ሲ የበለጸገ ሲሆን፣ ይህም ኮላጅን እንዲመረት ይረዳል። ኮላጅን ደግሞ ለቆዳ ጥንካሬ እና ለጤናማነት ወሳኝ ነው። በተጨማሪም በውስጡ ያለው ቤታ ካሮቲን (beta carotene) ቆዳን ከፀሐይ ጨረር ለመከላከል ይረዳል።
3. ቲማቲም
ቲማቲም በፀሐይ መጎዳት ላይ የሚከላከል lycopene የተባለ ንጥረ ነገር በውስጡ ይዟል። ይህም የቆዳ መጨማደድን እና ሽፍታዎችን ለመቀነስ ይረዳል። ቲማቲምን ማሞቅ የ lycopeneን ጥቅም ስለሚጨምር፣ በተጠበሰ ቲማቲም ውስጥ ጥቅሙን በተሻለ ሁኔታ ማግኘት ይቻላል።
4. ብርቱካን ጭማቂ
100% ንጹህ ብርቱካን ጭማቂ በቫይታሚን ሲ የተሞላ ሲሆን፣ ይህም ኮላጅን እንዲመረት በማድረግ ቆዳ ለስላሳ እና ጠንካራ እንዲሆን ይረዳል። እንዲሁም በውስጡ ያለው ከፍተኛ የውሃ መጠን ቆዳን እርጥበትማ ያደርገዋል።
5. ከፊር (Kefir)
ከፊር ለሆድ ጤና ብቻ ሳይሆን ለቆዳም እጅግ ጠቃሚ ነው። ይህ እርጎ የሚመስል መጠጥ ቆዳ የውሃ ይዘቱን እንዲጠብቅ ይረዳል። ከፊር ውስጥ የሚገኙት ባክቴሪያዎች የቆዳን የተፈጥሮ መከላከያ በመጠበቅ ድርቀትን ይቀንሳሉ።
6. የዱባ ፍሬ (Pumpkin Seeds)
የዱባ ፍሬ ዚንክ የተባለ ማዕድን በውስጡ ይዟል። ዚንክ ደግሞ ቁስል ለመፈወስ እና በቆዳ ላይ የሚፈጠሩ እብጠቶችን ለመቀነስ ወሳኝ ነው። ዚንክ የብጉር ችግርን ለመቀነስም ሊረዳ ይችላል።
7. ሳልሞን (Salmon)
ሳልሞን ለልብ እና ለአእምሮ ጤና ከሚሰጠው ጥቅም በተጨማሪ ለቆዳ ውበትም እጅግ ጠቃሚ ነው። በውስጡ ያሉት Omega-3 fatty acids በቆዳ ላይ የሚከሰት እብጠትን በመቀነስ ቆዳ እርጥበቱን እንዲጠብቅ ይረዳሉ።
ጤናማ እና ወጣት ቆዳ ለመያዝ ውድ ክሬሞች ብቻ ሳይሆኑ የምንመገባቸው ምግቦችም ትልቅ ድርሻ አላቸው። ከላይ የተዘረዘሩትን ምግቦች በአመጋገብዎ ውስጥ በማካተት የቆዳዎን ጤንነት ይጠብቁ።
Seledadotio
Seledadotio
3 months ago
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ።
ታታሪዎቹ ስራ ፈጣሪዎች የትኛውም ወርቃማ ዕድል አያመልጣቸውም!
ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን
https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
Kalaqxoonni carraa argame kamuu ofin dabarsan!
Galmeen Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I raawwata. Kanaafuu ammuma geessitu https://tatariwochu.awashb... irratti cuqaasuun yookaan damee baankii keenya isinitti dhihoo jiru dhaquu galmaa'uu ni dandeessu.
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
ታታሪዎቹ ስራ ፈጣሪዎች የትኛውም ወርቃማ ዕድል አያመልጣቸውም!
ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን
https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
Kalaqxoonni carraa argame kamuu ofin dabarsan!
Galmeen Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I raawwata. Kanaafuu ammuma geessitu https://tatariwochu.awashb... irratti cuqaasuun yookaan damee baankii keenya isinitti dhihoo jiru dhaquu galmaa'uu ni dandeessu.
Baankii Awaash!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
3 months ago
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ።
===================================
ታታሪዎቹ ስራ ፈጣሪዎች የትኛውም ወርቃማ ዕድል አያመልጣቸውም!
ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
Kalaqxoonni carraa argame kamuu ofin dabarsan!
Galmeen Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I raawwata. Kanaafuu ammuma geessitu https://tatariwochu.awashb... irratti cuqaasuun yookaan damee baankii keenya isinitti dhihoo jiru dhaquu galmaa'uu ni dandeessu.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
===================================
ታታሪዎቹ ስራ ፈጣሪዎች የትኛውም ወርቃማ ዕድል አያመልጣቸውም!
ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
Kalaqxoonni carraa argame kamuu ofin dabarsan!
Galmeen Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I raawwata. Kanaafuu ammuma geessitu https://tatariwochu.awashb... irratti cuqaasuun yookaan damee baankii keenya isinitti dhihoo jiru dhaquu galmaa'uu ni dandeessu.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
4 months ago
መቆጨት አይሰራም አመለጠኝ ብሎ፣
ቀኖቹ ሳያልቁ መመዝገብ ነው ቶሎ።
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
========================
Na jala darbe jechuun, gaabbuun hin fayyadu
Guyyaan osoo hin xumuramin, wayya saffisaan galmaa’uu
Galmeen dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I. xumurama. Ammuma geessituu marsariitii https://tatariwochu.awashb... irratti yookaan damee Baankii keenya isinitti dhihoo jiru deemuun galmaa’aa.
Awash Baankii!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
ቀኖቹ ሳያልቁ መመዝገብ ነው ቶሎ።
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
========================
Na jala darbe jechuun, gaabbuun hin fayyadu
Guyyaan osoo hin xumuramin, wayya saffisaan galmaa’uu
Galmeen dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I. xumurama. Ammuma geessituu marsariitii https://tatariwochu.awashb... irratti yookaan damee Baankii keenya isinitti dhihoo jiru deemuun galmaa’aa.
Awash Baankii!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
Sponsored by
Surafel
Welcome
Welcome to ...
4 months ago
መቆጨት አይሰራም አመለጠኝ ብሎ፣
ቀኖቹ ሳያልቁ መመዝገብ ነው ቶሎ።
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
====
Na jala darbe jechuun, gaabbuun hin fayyadu
Guyyaan osoo hin xumuramin, wayya saffisaan galmaa’uu
Galmeen dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I. xumurama. Ammuma geessituu marsariitii https://tatariwochu.awashb... irratti yookaan damee Baankii keenya isinitti dhihoo jiru deemuun galmaa’aa.
Awash Baankii!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
ቀኖቹ ሳያልቁ መመዝገብ ነው ቶሎ።
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ምዝገባ ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል ። አሁኑኑ ማስፈንጠሪያውን በመጫን https://tatariwochu.awashb... ወይም አቅራቢያዎ ወደሚገኝ ቅርንጫፍ በመቅረብ መመዝገብ ይችላሉ።
አዋሽ ባንክ!
====
Na jala darbe jechuun, gaabbuun hin fayyadu
Guyyaan osoo hin xumuramin, wayya saffisaan galmaa’uu
Galmeen dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash Adoolessa 1 bara 2018 A.L.I. xumurama. Ammuma geessituu marsariitii https://tatariwochu.awashb... irratti yookaan damee Baankii keenya isinitti dhihoo jiru deemuun galmaa’aa.
Awash Baankii!
#awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
4 months ago
ስራ ፈጣሪዎች አያረፍዱም የጊዜን ዋጋ በሚገባ ያውቃሉ!
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ዕድልዎን ለመጠቀም ዝግጁ ነዎት? እንግዲያውስ ጊዜ ሳያልፍ ዛሬውኑ ይመዝገቡ፤ የፈጠራ ሀሳብዎን ወደ ተግባራዊ ስኬት ይቀይሩ።
ምዝገባው ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል። ለመመዝገብ https://tatariwochu.awashb... ድረገጽ በመጎብኘት ወይም አቅራቢያዎ በሚገኝ ቅርንጫፍ በመሄድ አሁኑኑ ይመዝገቡ።
አዋሽ ባንክ!
Gatii yeroo sirriitti waan beekaniif Kalaqxoonni hin barfatan!
Carraa dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash fayyadamuuf qophooftaniittuu? Egaa osoo hin barfatin galmaa’uun yaada kalaqaa keessanii qabatamaan gara milkaa’inaatti jijjiiraa.
Guyyaan galmee kan xumuramu Adoolessa 1 bara 2018 yoo ta’u, galmaa’uuf marsariitii
https://tatariwochu.awashb...
fayyadamuun yookiin damee Baankii Awaash isinitti dhihoo deemuun galmaa’uu ni dandeessu.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
የአዋሽ ባንክ “ታታሪዎቹ” የሥራ ፈጠራ ውድድር ዕድልዎን ለመጠቀም ዝግጁ ነዎት? እንግዲያውስ ጊዜ ሳያልፍ ዛሬውኑ ይመዝገቡ፤ የፈጠራ ሀሳብዎን ወደ ተግባራዊ ስኬት ይቀይሩ።
ምዝገባው ሐምሌ 1 ቀን 2018 ዓ.ም ይጠናቀቃል። ለመመዝገብ https://tatariwochu.awashb... ድረገጽ በመጎብኘት ወይም አቅራቢያዎ በሚገኝ ቅርንጫፍ በመሄድ አሁኑኑ ይመዝገቡ።
አዋሽ ባንክ!
Gatii yeroo sirriitti waan beekaniif Kalaqxoonni hin barfatan!
Carraa dorgommii kalaqa hojii Qaxaleewwan Baankii Awaash fayyadamuuf qophooftaniittuu? Egaa osoo hin barfatin galmaa’uun yaada kalaqaa keessanii qabatamaan gara milkaa’inaatti jijjiiraa.
Guyyaan galmee kan xumuramu Adoolessa 1 bara 2018 yoo ta’u, galmaa’uuf marsariitii
https://tatariwochu.awashb...
fayyadamuun yookiin damee Baankii Awaash isinitti dhihoo deemuun galmaa’uu ni dandeessu.
Baankii Awaash! #awashbank #nurturingliketheriver #tatariwochu #qaxaleewwan
4 months ago
ኢትዮጵያዊው የቴክኖሎጂ ስራ ፈጣሪ በሰፊቃድ ጌታቸው በአፍሪካ ምርጥ 100 የንግድ ጀግኖች ዝርዝር ውስጥ ተካተቱ
#fastmereja | የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ኩባንያ የሆነው "ኢግል ላይን ሲስተም ቴክኖሎጂ" መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ በሰፊቃድ ጌታቸው፣ በ2026ቱ "አፍሪካ ቢዝነስ ሄሮውስ" (ABH) ውድድር ከመላው አፍሪካ ከተውጣጡ ከ24 ሺህ በላይ ተወዳዳሪዎች መካከል በማለፍ፣ በምርጥ 100 የንግድ ጀግኖች ዝርዝር ውስጥ መካተታቸው ተገለጸ።
በሰፊቃድ ጌታቸው የሚመራው "ኢግል ላይን ሲስተም ቴክኖሎጂ" በተለይም በፋይናንስ፣ በግብርና፣ በዲጂታል ክፍያ እና በቱሪዝም ዘርፎች ከሁለት ደርዘን በላይ የቴክኖሎጂ መፍትሄዎችን በማዘጋጀት ይታወቃል። በዘርፉ ካበረከቷቸው ፈጠራዎች መካከል በኦሮሚያ ክልል ከአንድ ሚሊየን ለሚበልጡ አርሶ አደሮች የግብርና ግብዓት ግዥን ያቀለለው የ"ጌትፊ ኢንተርፕራይዝ" (GetFee Enterprise) የክፍያ ስብስብ መድረክ እና የዳሽን ባንክ የሞባይል ባንኪንግ መተግበሪያ ዋነኞቹ ናቸው።
በተጨማሪም እንደ "ካሽ ጎ" (CashGo)፣ "ኢትዮ-ዳይሬክት ኮኔክት" (Ethio-Direct Connect) እና የ"ዱቤ አለ" (DubeAle) የክፍያ መድረክ የመሳሰሉ ፈጠራዎች በኢትዮጵያ የዲጂታል ፋይናንስ ስነ-ምህዳር ውስጥ ያላቸውን ተፅእኖ አሳይተዋል። ከእነዚህም ባሻገር ለታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድጋፍ ማሰባሰቢያ የሆነውን "ItsMyDam.com" መድረክ በማልማትም ይታወቃሉ።
የአፍሪካ ቢዝነስ ሄሮውስ (ABH) ተነሳሽነት በ2018 ዓ.ም. በአሊባባ መስራች ጃክ ማ የተጀመረ ሲሆን፣ ዓላማውም በየአመቱ በአህጉሪቱ አስር ምርጥ ስራ ፈጣሪዎችን በመለየት የገንዘብ ድጋፍ፣ ስልጠና እና የአማካሪነት አገልግሎት መስጠት ነው። ለዘንድሮው የውድድር ዘመን በአጠቃላይ 1.5 ሚሊዮን ዶላር የሽልማት በጀት ተይዞለታል።
የሰፊቃድ ጌታቸው በምርጥ 100 ዝርዝር ውስጥ መካተት፣ ኢትዮጵያውያን ስራ ፈጣሪዎች በቴክኖሎጂ ዘርፍ ያላቸውን አቅም በዓለም አቀፍ ደረጃ ለማሳየትና አህጉራዊ ተወዳዳሪነትን ለመቀዳጀት እንደ ትልቅ ምዕራፍ ተወስዷል። ቀደም ሲል ከነበሩት ዓመታት አንጻር፣ በውድድሩ የኢትዮጵያውያን ተሳትፎ እየጨመረ መምጣቱን መረጃዎች ይጠቁማሉ።
#fastmereja | የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ኩባንያ የሆነው "ኢግል ላይን ሲስተም ቴክኖሎጂ" መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ በሰፊቃድ ጌታቸው፣ በ2026ቱ "አፍሪካ ቢዝነስ ሄሮውስ" (ABH) ውድድር ከመላው አፍሪካ ከተውጣጡ ከ24 ሺህ በላይ ተወዳዳሪዎች መካከል በማለፍ፣ በምርጥ 100 የንግድ ጀግኖች ዝርዝር ውስጥ መካተታቸው ተገለጸ።
በሰፊቃድ ጌታቸው የሚመራው "ኢግል ላይን ሲስተም ቴክኖሎጂ" በተለይም በፋይናንስ፣ በግብርና፣ በዲጂታል ክፍያ እና በቱሪዝም ዘርፎች ከሁለት ደርዘን በላይ የቴክኖሎጂ መፍትሄዎችን በማዘጋጀት ይታወቃል። በዘርፉ ካበረከቷቸው ፈጠራዎች መካከል በኦሮሚያ ክልል ከአንድ ሚሊየን ለሚበልጡ አርሶ አደሮች የግብርና ግብዓት ግዥን ያቀለለው የ"ጌትፊ ኢንተርፕራይዝ" (GetFee Enterprise) የክፍያ ስብስብ መድረክ እና የዳሽን ባንክ የሞባይል ባንኪንግ መተግበሪያ ዋነኞቹ ናቸው።
በተጨማሪም እንደ "ካሽ ጎ" (CashGo)፣ "ኢትዮ-ዳይሬክት ኮኔክት" (Ethio-Direct Connect) እና የ"ዱቤ አለ" (DubeAle) የክፍያ መድረክ የመሳሰሉ ፈጠራዎች በኢትዮጵያ የዲጂታል ፋይናንስ ስነ-ምህዳር ውስጥ ያላቸውን ተፅእኖ አሳይተዋል። ከእነዚህም ባሻገር ለታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድጋፍ ማሰባሰቢያ የሆነውን "ItsMyDam.com" መድረክ በማልማትም ይታወቃሉ።
የአፍሪካ ቢዝነስ ሄሮውስ (ABH) ተነሳሽነት በ2018 ዓ.ም. በአሊባባ መስራች ጃክ ማ የተጀመረ ሲሆን፣ ዓላማውም በየአመቱ በአህጉሪቱ አስር ምርጥ ስራ ፈጣሪዎችን በመለየት የገንዘብ ድጋፍ፣ ስልጠና እና የአማካሪነት አገልግሎት መስጠት ነው። ለዘንድሮው የውድድር ዘመን በአጠቃላይ 1.5 ሚሊዮን ዶላር የሽልማት በጀት ተይዞለታል።
የሰፊቃድ ጌታቸው በምርጥ 100 ዝርዝር ውስጥ መካተት፣ ኢትዮጵያውያን ስራ ፈጣሪዎች በቴክኖሎጂ ዘርፍ ያላቸውን አቅም በዓለም አቀፍ ደረጃ ለማሳየትና አህጉራዊ ተወዳዳሪነትን ለመቀዳጀት እንደ ትልቅ ምዕራፍ ተወስዷል። ቀደም ሲል ከነበሩት ዓመታት አንጻር፣ በውድድሩ የኢትዮጵያውያን ተሳትፎ እየጨመረ መምጣቱን መረጃዎች ይጠቁማሉ።
4 months ago
የኢትዮጵያ ታላቅ ወዳጅ:
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ መታሰቢያ
* ጣሊያናዊ ምሁር፣ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ናቸው
* ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ሌጋሲያቸውን ( Legacy ) ለማስቀጠል እየታተሩ ናቸው
#ethiopia | በአፍሪካና በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት በሕክምና ሙያቸው፣ በደራሲነታቸውና በሰብአዊ ድጋፍ ሥራዎቻቸው ደካማና ረዳት የሌላቸውን ወገኖች ሲረዱ የቆዩት ታዋቂው ጣሊያናዊ ምሁር ፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ (ዶክተር) በተወለዱ በ81 ዓመታቸው ሰኔ 10 ቀን 2024 ዓ.ም. ተለይተውናል።
ፕሮፌሰሩ ለአርባ አምስት ዓመታት በዘለቀው ሙያዊ ሕይወታቸው በአርባ ሁለት የአፍሪካ ሀገራት እየተዘዋወሩ በበጎ ፈቃደኝነት የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኦርቶፔዲክስ (የአጥንት) እና በዴርማቶሎጂ (የቆዳ) ሕክምና ስፔሻሊስት ነበሩ።
በሱዳን የሚገኘውን ትልቅ ሆስፒታል ጣሊያኖች በሚገነቡበት ወቅት ከፍተኛ የገንዘብ ፈንድ በማምጣት ረገድ የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።
በሀገራችን ኢትዮጵያም ለሀያ ዓመታት ያህል ያገለገሉ ሲሆን፣ የአዳማ አጠቃላይ ሆስፒታልን በማቋቋም የመጀመሪያው ዳይሬክተር በመሆን ሰርተዋል።
በተጨማሪም በዳኑ ሆስፒታል፣ በአቤት ሆስፒታል ድንገተኛ አደጋ ክፍል በአጥንት ስፔሻሊስትነት የሰሩ ሲሆን፣ በየዓመቱ ከጣሊያን ወደ ወሊሶ ሆስፒታል እየመጡ ሰፊ የኦፕራሲዮን ሕክምና አገልግሎት በነፃ ይሰጡ ነበር።
ፕሮፌሰር ኤንሪኮ የሰውን ልጅ በዘር፣ በቋንቋ፣ በቆዳ ቀለምና በሃይማኖት የማይለዩ ፍፁም የሰብአዊነት ተምሳሌት ነበሩ። በአውሮፓ የኮሶቮ ጦርነት ወቅት የአንድ ዓመት ደሞዛቸውን በመተው በጦርነቱ መሃል በነፃ የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅትም በመጀመሪያዎቹ አምስት ጣሊያናውያን የሕክምና ባለሙያዎች ቡድን ውስጥ በመሆን በሄሊኮፕተር ወደ ስፍራው ያቀኑ ታላቅ ባለውለታ ናቸው።
በጣሊያን ሚላኖ "ናጋ" የተሰኘ የሕክምና ማዕከል በማቋቋምም አፍሪካውያንና የሌሎች ሀገራት ስደተኞችን፣ በተለይም የሕጋዊ ሰነድና የገንዘብ አቅም የሌላቸውን ወገኖች በነፃ ሲያክሙ ቆይተዋል።
ብዙዎች ስለ ሀገር ሲያነሱ "የአባት ሀገር" ወይም "የእናት ሀገር" ቢሉም፣ ፕሮፌሰሩ ግን ለኢትዮጵያ የነበራቸው ፍቅር ጥልቅ በመሆኑ ሁልጊዜም "የልጄ የካሌብ ሀገር" በማለት በኩራት ይገልጿት ነበር።
ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህልና ወታደራዊ ታሪክ በርካታ ምርምሮችን ያደረጉት ፕሮፌሰሩ፣ በአጠቃላይ ከ46 በላይ መጻሕፍትን በኢንግሊዘኛና በጣሊያንኛ ቋንቋዎች አሳትመዋል።
ከእነዚህም መካከል "The History of Imperial Ethiopian Army" የተሰኘውና ለኢትዮጵያ ወታደራዊ ምርምር ማዕከል ያበረከቱት መጽሐፍ፣ "ደስታስ ይርስ ኤንድ ላይፍ 1892-1937" እና "Aethiopia la moneta Africana" የሚሉት ተጠቃሽ ናቸው። የቡና አመጣጥ ከኢትዮጵያ መሆኑን ለአለም ካስተዋወቁበት ስራቸው ባሻገር የዘመነ መሳፍንትን ፍፃሜ የሚያሳይ ታሪካዊ መጽሐፍ ይጠቀሳሉ።
እኝህ ታላቅ ምሁር ስኮላር፣ ዶክተር፣ የሚሊተሪ ኦፊሰር እና ደራሲ ብቻ ሳይሆኑ፣ በሚላኖ ካቶሊክ ዩኒቨርሲቲ "ትንሹ ልዑል" የተሰኘውን የሕጻናት መጽሐፍ በ55 ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች በመተርጎም ያሳተሙ ተርጓሚና ድንቅ የቅብ ሥራዎችን ያበረከቱ ሰዓሊም ነበሩ።
ምንም እንኳን ሞት በድንገት ከሚወዷቸው ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ቢለያቸውም፣ ያኖሩት ታላቅ አሻራ ግን ከመቃብር በላይ ሁሌም ሕያው ሆኖ ይኖራል።
ባለቤታቸውና ልጃቸው የፕሮፌሰሩን ውርስና ሌጋሲ ለማስቀጠል፣ እሳቸው ሳይታተሙ የተዉትንና ስለ ኢትዮጵያ ጉዳይ በአምስት መቶ አምስት መቶ ገጾች የተቀነበቡ ሁለት አዳዲስ መጻሕፍትን ለሕትመት ለማብቃት እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ።
ፕሮፌሰሩ ኢትዮጵያን የመወደዳቸው ምዕራፍ የተገለጠው፤ የተጀመረው በባለቤታቸውና በልጃቸው እንደሆነ ይናገሩ ነበር። በዚህ መሠረት ቤተሰቦቻቸው በኢትዮጵያ ምድር በስማቸው ሙዚየም ለመክፈት አልያም በእርሳቸው የተሰሩ ሥራዎችን እንዲሁም ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ሙዚየም ለማበርከት ሰፊ እንቅስቃሴ ላይ ናቸው።
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲን ሕይወትና ሥራዎች ፤ ለአገርና ለሕዝብ ያበረከቱትን አስተዋጸኦ በክብር የሚዘክር ሥራ ከኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ይጠበቃል።
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa
Ethiopia’s Great Friend:
In Memory of Professor Colonel Enrico Piero Bossi
Italian scholar and human rights advocate
His wife, Mrs. Sara Yemane, and their son, Caleb Giorgi, are working to preserve and continue his legacy.
#ethiopia | The renowned Italian scholar, Professor Colonel Enrico Piero Bossi (M.D.), who dedicated many years of his life in Africa and Ethiopia through his medical profession, authorship, and humanitarian activities, helping vulnerable and disadvantaged communities, passed away at the age of 81 on June 17, 2024.
During his distinguished 45-year professional career, Professor Bossi volunteered medical services across 42 African countries. He was a specialist in Orthopedics (bone and musculoskeletal medicine) and Dermatology (skin medicine).
He made a significant contribution to securing major funding for the construction of a large hospital in Sudan built by Italian organizations.
In Ethiopia, where he served for nearly twenty years, he played a key role in establishing Adama General Hospital and served as its first director.
Additionally, he worked as an orthopedic specialist at Danu Hospital and in the Emergency Department of Abet Hospital. Every year, he traveled from Italy to Woliso Hospital, where he provided extensive surgical services free of charge.
Professor Enrico was a true symbol of humanity, treating all people equally regardless of race, language, skin color, or religion. During the Kosovo War in Europe, he gave up an entire year’s salary to provide free medical services in the war zone. Likewise, during the Ethio-Eritrean War, he was among the first five Italian medical professionals who flew by helicopter to the conflict area to provide humanitarian assistance.
In Milan, Italy, he founded the medical center known as “NAGA,” where he provided free healthcare services to African immigrants and migrants from other countries, particularly those lacking legal documentation or financial means.
While many people refer to their homeland as their “fatherland” or “motherland,” Professor Bossi’s love for Ethiopia was so profound that he proudly referred to it as “the country of my son, Caleb.”
A dedicated researcher of Ethiopian history, culture, and military history, Professor Bossi authored and published more than 46 books in English and Italian.
Among his notable works are:
The History of Imperial Ethiopian Army
Destas Yirs and Life 1892–1937
Aethiopia la Moneta Africana
His work helped introduce Ethiopia’s role as the birthplace of coffee to the wider world. He also authored historical works documenting the end of the Era of the Princes (Zemene Mesafint).
Professor Bossi was not only a scholar, physician, military officer, and author, but also a translator and artist. At the Catholic University of Milan, he translated and published The Little Prince in 55 international languages and contributed remarkable artistic and illustrative works.
Although death unexpectedly separated him from his beloved wife, Mrs. Sara Yemane, and his son, Caleb Giorgi, the remarkable legacy he left behind will remain alive far beyond his grave.
To preserve Professor Bossi’s legacy, his wife and son are working to complete and publish two previously unpublished manuscripts. These extensive works, each consisting of approximately 500 pages, focus on Ethiopian subjects and were left unfinished by the professor.
The professor used to say that the chapter of his love for Ethiopia was revealed—and indeed began—with his wife and his child. Based on this, his family is actively working either to open a museum in Ethiopia bearing his name or to donate his works, along with various personal artifacts and items, to the Ethiopian National Museum.
It is hoped that the Ethiopian Heritage Authority will undertake initiatives to honor and commemorate Professor Colonel Enrico Piero Bossi’s life, work, and invaluable contributions to the nation and its people.
May his memory and contributions continue to inspire future generations.
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ መታሰቢያ
* ጣሊያናዊ ምሁር፣ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ናቸው
* ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ሌጋሲያቸውን ( Legacy ) ለማስቀጠል እየታተሩ ናቸው
#ethiopia | በአፍሪካና በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት በሕክምና ሙያቸው፣ በደራሲነታቸውና በሰብአዊ ድጋፍ ሥራዎቻቸው ደካማና ረዳት የሌላቸውን ወገኖች ሲረዱ የቆዩት ታዋቂው ጣሊያናዊ ምሁር ፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ (ዶክተር) በተወለዱ በ81 ዓመታቸው ሰኔ 10 ቀን 2024 ዓ.ም. ተለይተውናል።
ፕሮፌሰሩ ለአርባ አምስት ዓመታት በዘለቀው ሙያዊ ሕይወታቸው በአርባ ሁለት የአፍሪካ ሀገራት እየተዘዋወሩ በበጎ ፈቃደኝነት የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኦርቶፔዲክስ (የአጥንት) እና በዴርማቶሎጂ (የቆዳ) ሕክምና ስፔሻሊስት ነበሩ።
በሱዳን የሚገኘውን ትልቅ ሆስፒታል ጣሊያኖች በሚገነቡበት ወቅት ከፍተኛ የገንዘብ ፈንድ በማምጣት ረገድ የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።
በሀገራችን ኢትዮጵያም ለሀያ ዓመታት ያህል ያገለገሉ ሲሆን፣ የአዳማ አጠቃላይ ሆስፒታልን በማቋቋም የመጀመሪያው ዳይሬክተር በመሆን ሰርተዋል።
በተጨማሪም በዳኑ ሆስፒታል፣ በአቤት ሆስፒታል ድንገተኛ አደጋ ክፍል በአጥንት ስፔሻሊስትነት የሰሩ ሲሆን፣ በየዓመቱ ከጣሊያን ወደ ወሊሶ ሆስፒታል እየመጡ ሰፊ የኦፕራሲዮን ሕክምና አገልግሎት በነፃ ይሰጡ ነበር።
ፕሮፌሰር ኤንሪኮ የሰውን ልጅ በዘር፣ በቋንቋ፣ በቆዳ ቀለምና በሃይማኖት የማይለዩ ፍፁም የሰብአዊነት ተምሳሌት ነበሩ። በአውሮፓ የኮሶቮ ጦርነት ወቅት የአንድ ዓመት ደሞዛቸውን በመተው በጦርነቱ መሃል በነፃ የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅትም በመጀመሪያዎቹ አምስት ጣሊያናውያን የሕክምና ባለሙያዎች ቡድን ውስጥ በመሆን በሄሊኮፕተር ወደ ስፍራው ያቀኑ ታላቅ ባለውለታ ናቸው።
በጣሊያን ሚላኖ "ናጋ" የተሰኘ የሕክምና ማዕከል በማቋቋምም አፍሪካውያንና የሌሎች ሀገራት ስደተኞችን፣ በተለይም የሕጋዊ ሰነድና የገንዘብ አቅም የሌላቸውን ወገኖች በነፃ ሲያክሙ ቆይተዋል።
ብዙዎች ስለ ሀገር ሲያነሱ "የአባት ሀገር" ወይም "የእናት ሀገር" ቢሉም፣ ፕሮፌሰሩ ግን ለኢትዮጵያ የነበራቸው ፍቅር ጥልቅ በመሆኑ ሁልጊዜም "የልጄ የካሌብ ሀገር" በማለት በኩራት ይገልጿት ነበር።
ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህልና ወታደራዊ ታሪክ በርካታ ምርምሮችን ያደረጉት ፕሮፌሰሩ፣ በአጠቃላይ ከ46 በላይ መጻሕፍትን በኢንግሊዘኛና በጣሊያንኛ ቋንቋዎች አሳትመዋል።
ከእነዚህም መካከል "The History of Imperial Ethiopian Army" የተሰኘውና ለኢትዮጵያ ወታደራዊ ምርምር ማዕከል ያበረከቱት መጽሐፍ፣ "ደስታስ ይርስ ኤንድ ላይፍ 1892-1937" እና "Aethiopia la moneta Africana" የሚሉት ተጠቃሽ ናቸው። የቡና አመጣጥ ከኢትዮጵያ መሆኑን ለአለም ካስተዋወቁበት ስራቸው ባሻገር የዘመነ መሳፍንትን ፍፃሜ የሚያሳይ ታሪካዊ መጽሐፍ ይጠቀሳሉ።
እኝህ ታላቅ ምሁር ስኮላር፣ ዶክተር፣ የሚሊተሪ ኦፊሰር እና ደራሲ ብቻ ሳይሆኑ፣ በሚላኖ ካቶሊክ ዩኒቨርሲቲ "ትንሹ ልዑል" የተሰኘውን የሕጻናት መጽሐፍ በ55 ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች በመተርጎም ያሳተሙ ተርጓሚና ድንቅ የቅብ ሥራዎችን ያበረከቱ ሰዓሊም ነበሩ።
ምንም እንኳን ሞት በድንገት ከሚወዷቸው ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ቢለያቸውም፣ ያኖሩት ታላቅ አሻራ ግን ከመቃብር በላይ ሁሌም ሕያው ሆኖ ይኖራል።
ባለቤታቸውና ልጃቸው የፕሮፌሰሩን ውርስና ሌጋሲ ለማስቀጠል፣ እሳቸው ሳይታተሙ የተዉትንና ስለ ኢትዮጵያ ጉዳይ በአምስት መቶ አምስት መቶ ገጾች የተቀነበቡ ሁለት አዳዲስ መጻሕፍትን ለሕትመት ለማብቃት እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ።
ፕሮፌሰሩ ኢትዮጵያን የመወደዳቸው ምዕራፍ የተገለጠው፤ የተጀመረው በባለቤታቸውና በልጃቸው እንደሆነ ይናገሩ ነበር። በዚህ መሠረት ቤተሰቦቻቸው በኢትዮጵያ ምድር በስማቸው ሙዚየም ለመክፈት አልያም በእርሳቸው የተሰሩ ሥራዎችን እንዲሁም ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ሙዚየም ለማበርከት ሰፊ እንቅስቃሴ ላይ ናቸው።
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲን ሕይወትና ሥራዎች ፤ ለአገርና ለሕዝብ ያበረከቱትን አስተዋጸኦ በክብር የሚዘክር ሥራ ከኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ይጠበቃል።
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa
Ethiopia’s Great Friend:
In Memory of Professor Colonel Enrico Piero Bossi
Italian scholar and human rights advocate
His wife, Mrs. Sara Yemane, and their son, Caleb Giorgi, are working to preserve and continue his legacy.
#ethiopia | The renowned Italian scholar, Professor Colonel Enrico Piero Bossi (M.D.), who dedicated many years of his life in Africa and Ethiopia through his medical profession, authorship, and humanitarian activities, helping vulnerable and disadvantaged communities, passed away at the age of 81 on June 17, 2024.
During his distinguished 45-year professional career, Professor Bossi volunteered medical services across 42 African countries. He was a specialist in Orthopedics (bone and musculoskeletal medicine) and Dermatology (skin medicine).
He made a significant contribution to securing major funding for the construction of a large hospital in Sudan built by Italian organizations.
In Ethiopia, where he served for nearly twenty years, he played a key role in establishing Adama General Hospital and served as its first director.
Additionally, he worked as an orthopedic specialist at Danu Hospital and in the Emergency Department of Abet Hospital. Every year, he traveled from Italy to Woliso Hospital, where he provided extensive surgical services free of charge.
Professor Enrico was a true symbol of humanity, treating all people equally regardless of race, language, skin color, or religion. During the Kosovo War in Europe, he gave up an entire year’s salary to provide free medical services in the war zone. Likewise, during the Ethio-Eritrean War, he was among the first five Italian medical professionals who flew by helicopter to the conflict area to provide humanitarian assistance.
In Milan, Italy, he founded the medical center known as “NAGA,” where he provided free healthcare services to African immigrants and migrants from other countries, particularly those lacking legal documentation or financial means.
While many people refer to their homeland as their “fatherland” or “motherland,” Professor Bossi’s love for Ethiopia was so profound that he proudly referred to it as “the country of my son, Caleb.”
A dedicated researcher of Ethiopian history, culture, and military history, Professor Bossi authored and published more than 46 books in English and Italian.
Among his notable works are:
The History of Imperial Ethiopian Army
Destas Yirs and Life 1892–1937
Aethiopia la Moneta Africana
His work helped introduce Ethiopia’s role as the birthplace of coffee to the wider world. He also authored historical works documenting the end of the Era of the Princes (Zemene Mesafint).
Professor Bossi was not only a scholar, physician, military officer, and author, but also a translator and artist. At the Catholic University of Milan, he translated and published The Little Prince in 55 international languages and contributed remarkable artistic and illustrative works.
Although death unexpectedly separated him from his beloved wife, Mrs. Sara Yemane, and his son, Caleb Giorgi, the remarkable legacy he left behind will remain alive far beyond his grave.
To preserve Professor Bossi’s legacy, his wife and son are working to complete and publish two previously unpublished manuscripts. These extensive works, each consisting of approximately 500 pages, focus on Ethiopian subjects and were left unfinished by the professor.
The professor used to say that the chapter of his love for Ethiopia was revealed—and indeed began—with his wife and his child. Based on this, his family is actively working either to open a museum in Ethiopia bearing his name or to donate his works, along with various personal artifacts and items, to the Ethiopian National Museum.
It is hoped that the Ethiopian Heritage Authority will undertake initiatives to honor and commemorate Professor Colonel Enrico Piero Bossi’s life, work, and invaluable contributions to the nation and its people.
May his memory and contributions continue to inspire future generations.
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi
4 months ago
ከስታዲየም በሮች እስከ ዓለም አቀፍ ስፖርታዊ መድረኮች
አዲስ አበባ፣ ግንቦት 27፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ስፖርት ለጋዜጠኛ ይስሐቅ በላይ ሕይወቱና የሩብ ክፍለ ዘመን የሙያ ስኬቱ ሆኗል።
ከስታዲየም በሮች የጀመረው ጉዞው እስከ ዓለም አቀፍ ስፖርታዊ መድረኮች ዘልቋል።
በሀገር ውስጥ ስፖርት አፍቃሪያን ዘንድ ትልቅ ቦታ ያለው "ሀትሪክ ስፖርት" አዘጋጅ የሆነው ይስሐቅ በላይ፥ በሙያው ከ24 ዓመታት በላይ የዘለቀ ልምድ አካብቷል።
ጋዜጠኛ ይስሐቅ ከፋና ፖድካስት ጋር በነበረው ቆይታ ወደ ስታዲየም መግባት ያልቻለ አካል ጉዳተኛን እየገፋ በማስገባት የስፖርት ሕይወት መነሻውን እንዳደረገ ይናገራል።
በአፍሪካ ብሎም በተለያዩ የዓለም ሀገራት ተዘዋውሮ ሙያዊ ልምዶችን የቀሰመ ሲሆን፥ ከዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማኅበር ፊፋ ጋር ከ15 ዓመታት በላይ የዘለቀ ሙያዊ ግንኙነት መፍጠር ችሏል።
የዓለም ኮከብ ሴት እግር ኳስ ተጫዋቾችን በመምረጥ ሂደትም ለ8 ዓመታት ያህል ተሳታፊ እንደነበር ገልጿል።
አራት የዓለም ዋንጫ መድረኮችን በአካል መታደሙን የገለጸው ይስሐቅ ዘንድሮም በስፖርቱ ዓለም በጉጉት የሚጠበቀውን የዓለም ዋንጫ ለመታደም ተዘጋጅቷል።
በዘንድሮው ታሪካዊ የዓለም ዋንጫ ውድድር ስፔን እና ፈረንሳይ ለፍፃሜው ይደርሳሉ የሚል ሙያዊ ግምቱንም አስቀምጧል።
የሦስት ልጆች አባት የሆነው ይስሐቅ በላይ፥ "ሀትሪክ ስፖርት"ን እንደ አራተኛ ልጁ እንደሚመለከተው በመግለጽ ለስፖርት ያለውን ፍቅር አውስቷል።
ከስታዲየም በሮች የተነሳው የሙያ ጉዞው ዛሬ የኢትዮጵያን ስም ይዞ በዓለም አቀፍ ስፖርታዊ መድረኮች ላይ እንዲታደም አድርጎታል።
በበጸሎት መንገሻ
የሀትሪክ ስፖርት አዘጋጅ ይስሐቅ በላይ ከፋና ፖድካስት ጋር ያደረገውን ቆይታ ለመከታተል ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ https://youtu.be/y0bKkD406...
አዲስ አበባ፣ ግንቦት 27፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ስፖርት ለጋዜጠኛ ይስሐቅ በላይ ሕይወቱና የሩብ ክፍለ ዘመን የሙያ ስኬቱ ሆኗል።
ከስታዲየም በሮች የጀመረው ጉዞው እስከ ዓለም አቀፍ ስፖርታዊ መድረኮች ዘልቋል።
በሀገር ውስጥ ስፖርት አፍቃሪያን ዘንድ ትልቅ ቦታ ያለው "ሀትሪክ ስፖርት" አዘጋጅ የሆነው ይስሐቅ በላይ፥ በሙያው ከ24 ዓመታት በላይ የዘለቀ ልምድ አካብቷል።
ጋዜጠኛ ይስሐቅ ከፋና ፖድካስት ጋር በነበረው ቆይታ ወደ ስታዲየም መግባት ያልቻለ አካል ጉዳተኛን እየገፋ በማስገባት የስፖርት ሕይወት መነሻውን እንዳደረገ ይናገራል።
በአፍሪካ ብሎም በተለያዩ የዓለም ሀገራት ተዘዋውሮ ሙያዊ ልምዶችን የቀሰመ ሲሆን፥ ከዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማኅበር ፊፋ ጋር ከ15 ዓመታት በላይ የዘለቀ ሙያዊ ግንኙነት መፍጠር ችሏል።
የዓለም ኮከብ ሴት እግር ኳስ ተጫዋቾችን በመምረጥ ሂደትም ለ8 ዓመታት ያህል ተሳታፊ እንደነበር ገልጿል።
አራት የዓለም ዋንጫ መድረኮችን በአካል መታደሙን የገለጸው ይስሐቅ ዘንድሮም በስፖርቱ ዓለም በጉጉት የሚጠበቀውን የዓለም ዋንጫ ለመታደም ተዘጋጅቷል።
በዘንድሮው ታሪካዊ የዓለም ዋንጫ ውድድር ስፔን እና ፈረንሳይ ለፍፃሜው ይደርሳሉ የሚል ሙያዊ ግምቱንም አስቀምጧል።
የሦስት ልጆች አባት የሆነው ይስሐቅ በላይ፥ "ሀትሪክ ስፖርት"ን እንደ አራተኛ ልጁ እንደሚመለከተው በመግለጽ ለስፖርት ያለውን ፍቅር አውስቷል።
ከስታዲየም በሮች የተነሳው የሙያ ጉዞው ዛሬ የኢትዮጵያን ስም ይዞ በዓለም አቀፍ ስፖርታዊ መድረኮች ላይ እንዲታደም አድርጎታል።
በበጸሎት መንገሻ
የሀትሪክ ስፖርት አዘጋጅ ይስሐቅ በላይ ከፋና ፖድካስት ጋር ያደረገውን ቆይታ ለመከታተል ማስፈንጠሪያውን ይጫኑ https://youtu.be/y0bKkD406...
Sponsored by
Surafel
Test AD
This is the Description.
5 months ago
u12e8u1356u1208u1272u12ab u1353u122du1272u12ceu127d u1260u1232u12f3u1218u129b u124bu1295u124b u12ebu12f0u1228u1309u1275 u12adu122du12adu122d | u122bu1235u1295 u1260u122bu1235 u121bu1235u1270u12f3u12f0u122d #sidamadebates #selfdetermination #ethiopiaelection2026 #sidama ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
የፖለቲካ ፓርቲዎች በሲዳመኛ ቋንቋ ያደረጉት ክርክር | ራስን በራስ ማስተዳደር #sidamadebates #selfdetermination #ethiopiaelection2026 #sidama
5 months ago
u1265u122du1203u1291 u1290u130b (u1355/u122d) u12ebu130bu1208u1321u1275 u12e8u12a2u1205u12a0u12f4u130d u121du1235u1322u122d https://youtu.be/ZrsIXpkDw...
ብርሃኑ ነጋ (ፕ/ር) ያጋለጡት የኢህአዴግ ምስጢር https://youtu.be/ZrsIXpkDw...
Comments