በኦሮሚያ ክልል በጤና ተቋማት የወሊድ አገልግሎት የሚያገኙ እናቶች ቁጥር መጨመሩ ተገለፀ

ቀደም ባሉት ዓመታት 60 በመቶ የሚሆኑ እናቶች በሰለጠኑ ባለሙያዎች አማካኝነት በጤና ተቋማት የወሊድ አገልግሎት ያገኙ እንደነበር የተገለፀ ሲሆን በአሁኑ ወቅት 80 በመቶ እናቶች የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆናቸዉን የኦሮሚያ ክልል ጤና ቢሮ አስታውቋል ።

ይህም በወሊድ ወቅት በሚከሰት የደም መፍሰስ ምከኒያት የሚከሰት ሞት በከፍተኛ ሁኔታ እንዲቀንስ አስተዋጽኦ ማድረጉን የክልሉ ጤና ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ደረጀ አብደና ከብስራት ሬዲዮ ጋር ባደረጉት ቆይታ ተናግረዋል ።

በክልሉ በ2018 በጀት ዓመት በወሊድ ወቅት ከሚከሰት የደም መፍሰስ ጋር በተያያዘ 13 እናቶች ህይወታቸዉን ማጣታቸዉን ያስታወሱት ምክትል ኃላፊዉ ይህም ሊሆን የቻለዉ በፀጥታ ችግር እና በተለያዩ መንስኤዎች መሆኑን አስረድተዋል።

በዚህም የተነሳ በአፋጣኝ ወደ ጤና ተቋም ባለመምጣታቸዉ ለህልፈት መዳረጋቸውን ገልፀው ካለፉት ዓመታት ጋር ሲነፃፀርም ቁጥሩ እየቀነሰ መምጣቱን ጠቅሰዋል።

ከወሊድ አገልግሎት ጋር በተያያዘ የሪፈራል ስርዓት በመጠናከሩ እና በጤና ተቋማት ኢኒሼቲቮች ተግባራዊ መደረጋቸው የእናቶች ሞት እንዲቀንስ አስተዋጽኦ ማበርከታቸው ተነግሯል ።

በመባ ወርቅነህ
#ዳጉ_ጆርናል

የልዕልት ሊሲ (ልሳን ተፈሪ ፍቅረ ሥላሴ) ግለ-ታሪክ

ልዕልት ሊሲ—በይፋዊ መጠሪያዋ ልዕልት ልሳን ተፈሪ ፍቅረ ሥላሴ (Princess Lissan "Lissie" Selassie)—የኢትዮጵያን የብዙ ክፍለ ዘመናት ንጉሣዊ ታሪክ፣ የትውልድ መስመር እና ባህላዊ ቅርስ አጣጥማ የያዘች የዘመናችን ወጣት ንጉሣዊ ተወላጅ ናት።

በካሊፎርኒያ አሜሪካ አድጋ በባዮሎጂ ሳይንስ ዘርፍ የመጀመሪያ ዲግሪዋን ያጠናቀቀችው ልዕልት ሊሲ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ኢትዮጵያን ባስተዋወቀችባቸው መድረኮች፣ በሳይንሳዊ ዕውቀቷ እና በማህበረሰብ በጎ አድራጎት እንቅስቃሴዎቿ የምትታወቅ ወጣት አርአያ ናት።

ታሪካዊ የትውልድ ሐረግ እና የአራት ሥርወ-መንግሥታት ትስስር

የልዕልት ሊሲ የደም መስመር የኢትዮጵያን ህብረ-ብሔራዊ ታሪክ እና ብዝሃነት የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ ከአራት ታላላቅ የኢትዮጵያ ንጉሣውያን እና መሪዎች ሥርወ-መንግሥታት የተገኘ ልዩ የትውልድ ሐረግ አላት፦

👉የሸዋ ሰለሞናዊ ሥርወ-መንግሥት፦ የቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ፣ የአልጋ ወራሽ አምኃ ሥላሴ (አስፋው ወሰን) እና የቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ የበኩር የልጅ ልጅ የነበሩት የልዕልት እጅጋየሁ አስፋው ወሰን የዘር ሃገረግ ትስስር ናት።

👉የወለጋ - ኦሮሞ ሥርወ-መንግሥት፦ በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት ደጃዝማች ገብረእግዚአብሔር ተብለው ከተጠመቁት ከወለጋው ንጉሥ ኩምሳ ሞረዳ እና በኦሮሞ ማህበረሰብ ውስጥ የመሪነት ውርስ ከነበራቸው ከአያቷ ከንጉሥ ፍቅሬ ሥላሴ የሚመዘዝ የትውልድ መስመር አላት።

👉የትግራይ ሥርወ-መንግሥት፦ የትግራዩ ንጉሥ እና የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት አፄ ዮሐንስ 4 ኛ እንዲሁም የልጅ ልጃቸው የልዕልት ወለተ እስራኤል ስዩም የትውልድ ዘር ናት።

👉የወሎ ሥርወ-መንግሥት፦ የወሎው ንጉሥ ሚካኤል አሊ (መሐመድ አሊ) እና የልጅ ልጃቸው የቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ ባለቤት የእቴጌ መነን አስፋው የዘር ሃረግ ናት።

የቤተሰብ ሕይወትና አስተዳደግ

ልዕልት ሊሲ የታዋቂው አርቲስት ልዑል ይስሐቅ ፍቅረ ሥላሴ እና የቴክኖሎጂ ባለሙያ እንዲሁም የሰብአዊ መብት ተሟጋች ልዕልት አስኳል ተፈሪ ልጅ ስትሆን፣ የልዕልት እጅጋየሁ ፍቅረ ሥላሴ ታናሽ እህት ናት።

በሰሜን ካሊፎርኒያ አሜሪካ ያደገች ቢሆንም፣ ከኢትዮጵያ ባህል፣ እምነት እና ማህበረሰብ ጋር ባላት ጠንካራ ቁርኝት ትታወቃለች። እናቷ ገና በለጋ ዕድሜዋ ያስተማረቻትን አማርኛ ቋንቋ አቀላጥፋ ማንበብ፣ መጻፍ እና መናገር የምትችል ሲሆን፣ የኢትዮጵያን ባህላዊ እሴቶችና ታሪክ ጠብቆ በማስቀጠል ረገድ ከፍተኛ ፍላጎት አላት።

ትምህርት እና ሙያዊ ፍላጎት

ልዕልት ሊሲ በትምህርቷ የላቀ ስኬት ያስመዘገበች ሲሆን

👉ከካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ (University of California, Santa Cruz) በሶስት ዓመታት ብቻ በትምህርቷ በመግፋት በሞለኪውላር፣ ሴል እና ልማት ባዮሎጂ (Molecular, Cell, and Developmental Biology) የሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪዋን (B.S.) አግኝታለች።

👉በአሁኑ ወቅት ትኩረቷን በቤተ-ሙከራ ምርምር (Lab Research) እና በድህረ-ምረቃ (Master's programs) ትምህርቷ ላይ ያደረገች ሲሆን፣ ወደፊት በኢትዮጵያ የጤናው ዘርፍ አስተዋጽኦ የሚያበረክት ክሊኒክ የማቋቋም ትልቅ አልም አላት።

ዓለም አቀፍ ዝና እና የበጎ አድራጎት ሥራዎች

Le Bal des Débutantes (2023)፦ እ.ኤ.አ. በ2023 በፓሪሱ ሻንግሪ-ላ ሆቴል በተካሄደውና ከዓለም ዙሪያ የተተውጣጡ የንጉሣውያን እና የታዋቂ ቢሊየነሮች ቤተሰብ ወጣቶችን በሚያስተናግደው Le Bal des Débutantes ዝግጅት ላይ የመጀመሪያዋ ኢትዮጵያዊት ተካፋይ ሆና በመመረጥ ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ ደረጃ በክብር ወክላለች።በዝግጅቱም የላንቪን (Lanvin) ዲዛይን ቀሚስ እና የቪ-ሙሴ (V MUSE) ጌጣጌጦችን በመልበስ የፋሽንና የዜና መጽሔቶች ትኩረት ሆናለች።

የበጎ አድራጎት እንቅስቃሴ፦ በራሷ ተነሳሽነት በሸዋ ሮቢት እና በደብረ ብርሃን የሚገኙ ወጣት ልጃገረዶችን ትምህርት ለማገዝ እና ራሳቸውን የመቻል አቅም ለማጎልበት የተለያዩ የበጎ አድራጎት ሥራዎችን ታከናውናለች።

እ.ኤ.አበታህሳስ 2022/2023 ወደ ኢትዮጵያ በመጓዝ የማህበረሰብ ጉብኝትና ድጋፍ አድርጋለች።

የኦሮሚያ ጤና ቢሮ የደም እጥረትን ለማቃለል በሆስፒታሎች "ሚኒ ደም ባንክ" ለማቋቋም ማቀዱን አስታወቀ

የኦሮሚያ ክልል ጤና ቢሮ በሆስፒታሎች የሚያጋጥመውን የደም እጥረት ችግር ለመፍታት በክልሉ ከሚገኙ 17 የደም ባንኮች በተጨማሪ በሆስፒታሎች ደረጃ አነስተኛ የደም ባንክ ወይም "ሚኒ ደም ባንክ" ለማቋቋም ማቀዱን አስታውቋል።

አዲሱ አሠራር ሆስፒታሎች የራሳቸውን ደም በራሳቸው እንዲሰበስቡና እንዲያከማቹ እንዲሁም ደም እና የደም ተዋጽኦዎችን ለሚያስፈልጋቸው ለመስጠት የሚያስችል ነው።

የክልሉ ጤና ቢሮ ምክትል ቢሮ ኃላፊ አቶ ደረጀ አብደና ለአሐዱ ሬድዮ እንደገለጹት፤ አሠራሩ በበጀት ዓመቱ አዳዲስ የደም ባንኮችን ከማቋቋም ጎን ለጎን በሆስፒታሎች የሚኒ ደም ባንክ አገልግሎትን ለማስፋፋት ያለመ ነው።

በተለይም የፀጥታ ችግር ባለባቸው አካባቢዎች የሚገኙ ሆስፒታሎች የራሳቸው የደም ባንክ እንዲኖራቸው ይደረጋል ተብሏል።

አገልግሎቱ በአሁኑ ወቅት ከፍተኛ የወሊድ ሕክምና በሚሰጡ ሆስፒታሎች ላይ የተጀመረ ሲሆን፤ በተያዘው የበጀት ዓመት በሁሉም አካባቢዎች በሚገኙ ሆስፒታሎች ለማስፋት ቅድመ ዝግጅት ተደርጓል።

በክልሉ የማኅበረሰቡ የደም ልገሳ ባህል ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ መምጣቱን አቶ ደረጀ ተናግረዋል። ደም መለገስ ላይ የነበሩ የአመለካከት ችግሮችም መፈታታቸውን ገልጸዋል።

በክልሉ ከዓመት ዓመት የሚሰበሰበው የደም መጠን እየጨመረ የመጣ ሲሆን፤ ከተጽዕኖ ፈጣሪዎች፣ ከሃይማኖት አባቶች እና አባቶች ገዳዎች ጋር በተሠራ ሥራ የማኅበረሰቡን አመለካከት መለወጥ ተችሏል ተብሏል።

በህይወቴ ጌትነት

#አሐዱ_ሬዲዮ_94 .3
#አሐዱ_የኢትዮጵያውያን_ድምጽ

(ዘ-ሐበሻ ዕይታ) ኢትዮጵያ በረዥምና ፈታኝ ታሪኳ ውስጥ እንደ ዛሬው ከውስጥም ከውጭም የተከበበችበት፣ የወዳጅ ፊት የጠቆረበትና የጠላት መንጋጋ የተፋጨበት ዘመን ፈልጎ ማግኘት ያዳግታል። ትናንት አብረውን ማዕድ የቀመሱት፣ በክፉ ቀናችን የደም ዋጋ የከፈልንላቸው ጎረቤቶቻችን ዛሬ የውጭ ጠላቶቻችንን ሴራ ተሸክመው በድንበራችን ላይ የጦርነት ነጋሪት እየጎሰሙ ነው። ካይሮ ዘመናትን የተሻገረውን የጥፋት ድሪቶዋን ቀጥቅጣ ስትሰፋ፣ አስመራ የዲፕሎማሲ በሯን ዘግታ ከታሪካዊ ባላንጣዎቻችን ጋር ስትሞዳሞድ፣ የካርቱም ጄኔራሎችም በጀርባችን ጩቤያቸውን ሲስሉ በግልጽ እየታዘብን ነው። ሰሞኑን የምናየው የዲፕሎማቶች መባረርና የግንኙነቶች መቋረጥ፣ የረዥሙ የጠላትነት ሴራ ቅርፊት እንጂ አስኳሉ አይደለም።

የሚያሳዝነውና ልብ የሚሰብረው ግን የባዕዳኑ ዛቻና የጠላት መብዛት ሳይሆን የገዛ ውስጣችን መቦርቦር ነው። የውጭ ኃይሎች አገራችንን ለማዳከም ሌሊት ከቀን እየሰሩ ባለበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ የኛው የፖለቲካ ልሂቃን እና የጦር አበጋዞች በስልጣን ሽሚያና በጠባብ የጎጥ ትርክት አገሪቱን ወደ ማለቂያ የሌለው የእርስ በርስ ቀውስ እየነዱአት ይገኛሉ። ትግራይ፣ አማራ እና አፋር በጦርነት አውድማ ሲታመሱ፣ የሰላም ስምምነቶች ሲፈረሱና የድርድር በሮች ሲዘጉ፣ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በደስታ ጽዋቸውን እያጋጩ መሆኑን ለመገንዘብ ሊቅነትን አይጠይቅም። ይህ ትውልድ ካለፈው የታሪክ ስህተቱ መማር ተስኖት፣ ዳግም የገዛ አገሩን የባዕዳን የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ እያደረጋት ነው።

ሆኖም ታሪክ እንደ ደማቅ ሀውልት ቆሞ እንደሚመሰክረው፣ ኢትዮጵያ መከራን የመቀበልና የማሳለፍ እንጂ በመከራ ተንበርክካ የመሸነፍ ልማድ የላትም። የቱንም ያህል የውስጥ መከፋፈል አጥንታችንን ቢሰረስረውም፣ የውጭ ኃይሎች ጥምረት የጥፋት ድር ቢያደራብንም፣ ኢትዮጵያዊነት በተፈተነ ቁጥር የሚጠነክር እንጂ የሚበጠስ ክር አይደለም። ዛሬ ላይ ቆመን ስንመዝነው አገራችን ከገጠማት የህልውና አደጋ ለመሻገር የሚያስፈልገን፤ በጊዜያዊ የፖለቲካ ትርፍ ያልታወረ፣ ለጠባብ ቡድናዊ ጥቅም ያላደረ፣ አገራዊ ራዕይ ያለው እና የጠላትን ሩቅ አላማ አስቀድሞ የሚያይ ጥልቅ ማስተዋል ነው። መሪዎቻችንም ሆኑ ተቀናቃኞቻቸው ሊገነዘቡት የሚገባው ሀቅ ቢኖር፤ አገር ከሌለች የምንሻማው ስልጣንም ሆነ የምንኮራበት ማንነት እንደማይኖር ነው። ታሪክ ደግሞ አገርን ያቆዩትን በክብር፣ አሳልፈው የሰጡትን ደግሞ በውርደት መዝግቦ ማኖሩን አይዘነጋም።







(ዘ-ሐበሻ ዕይታ) ኢትዮጵያ በረዥምና ፈታኝ ታሪኳ ውስጥ እንደ ዛሬው ከውስጥም ከውጭም የተከበበችበት፣ የወዳጅ ፊት የጠቆረበትና የጠላት መንጋጋ የተፋጨበት ዘመን ፈልጎ ማግኘት ያዳግታል። ትናንት አብረውን ማዕድ የቀመሱት፣ በክፉ ቀናችን የደም ዋጋ የከፈልንላቸው ጎረቤቶቻችን ዛሬ የውጭ ጠላቶቻችንን ሴራ ተሸክመው በድንበራችን ላይ የጦርነት ነጋሪት እየጎሰሙ ነው። ካይሮ ዘመናትን የተሻገረውን የጥፋት ድሪቶዋን ቀጥቅጣ ስትሰፋ፣ አስመራ የዲፕሎማሲ በሯን ዘግታ ከታሪካዊ ባላንጣዎቻችን ጋር ስትሞዳሞድ፣ የካርቱም ጄኔራሎችም በጀርባችን ጩቤያቸውን ሲስሉ በግልጽ እየታዘብን ነው። ሰሞኑን የምናየው የዲፕሎማቶች መባረርና የግንኙነቶች መቋረጥ፣ የረዥሙ የጠላትነት ሴራ ቅርፊት እንጂ አስኳሉ አይደለም።

የሚያሳዝነውና ልብ የሚሰብረው ግን የባዕዳኑ ዛቻና የጠላት መብዛት ሳይሆን የገዛ ውስጣችን መቦርቦር ነው። የውጭ ኃይሎች አገራችንን ለማዳከም ሌሊት ከቀን እየሰሩ ባለበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ የኛው የፖለቲካ ልሂቃን እና የጦር አበጋዞች በስልጣን ሽሚያና በጠባብ የጎጥ ትርክት አገሪቱን ወደ ማለቂያ የሌለው የእርስ በርስ ቀውስ እየነዱአት ይገኛሉ። ትግራይ፣ አማራ እና አፋር በጦርነት አውድማ ሲታመሱ፣ የሰላም ስምምነቶች ሲፈረሱና የድርድር በሮች ሲዘጉ፣ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በደስታ ጽዋቸውን እያጋጩ መሆኑን ለመገንዘብ ሊቅነትን አይጠይቅም። ይህ ትውልድ ካለፈው የታሪክ ስህተቱ መማር ተስኖት፣ ዳግም የገዛ አገሩን የባዕዳን የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ እያደረጋት ነው።

ሆኖም ታሪክ እንደ ደማቅ ሀውልት ቆሞ እንደሚመሰክረው፣ ኢትዮጵያ መከራን የመቀበልና የማሳለፍ እንጂ በመከራ ተንበርክካ የመሸነፍ ልማድ የላትም። የቱንም ያህል የውስጥ መከፋፈል አጥንታችንን ቢሰረስረውም፣ የውጭ ኃይሎች ጥምረት የጥፋት ድር ቢያደራብንም፣ ኢትዮጵያዊነት በተፈተነ ቁጥር የሚጠነክር እንጂ የሚበጠስ ክር አይደለም። ዛሬ ላይ ቆመን ስንመዝነው አገራችን ከገጠማት የህልውና አደጋ ለመሻገር የሚያስፈልገን፤ በጊዜያዊ የፖለቲካ ትርፍ ያልታወረ፣ ለጠባብ ቡድናዊ ጥቅም ያላደረ፣ አገራዊ ራዕይ ያለው እና የጠላትን ሩቅ አላማ አስቀድሞ የሚያይ ጥልቅ ማስተዋል ነው። መሪዎቻችንም ሆኑ ተቀናቃኞቻቸው ሊገነዘቡት የሚገባው ሀቅ ቢኖር፤ አገር ከሌለች የምንሻማው ስልጣንም ሆነ የምንኮራበት ማንነት እንደማይኖር ነው። ታሪክ ደግሞ አገርን ያቆዩትን በክብር፣ አሳልፈው የሰጡትን ደግሞ በውርደት መዝግቦ ማኖሩን አይዘነጋም።

ሚሊዮኖችን ያስተሳሰረው የኢሬቻ በዓል እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳው
*******************

የኢሬቻ በዓል ከጥልቅ መንፈሳዊ፣ ባህላዊ እና ማኅበራዊ ፋይዳው ባሻገር በሚሊዮኖችን በአንድነት አስተሳስሮ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ንቅናቄ የሚፈጥር ሀገራዊ ሁነት ነው።

በየዓመቱ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታዳሚዎችን የሚያስተናግደው ይህ ደማቅ በዓል፣ የኢትዮጵያን ማራኪ የብዝኃነት እሴት የሚያንጸባርቅ ከመሆኑም በላይ ለንግድ፣ ለሆቴል፣ ለትራንስፖርት እና ለቱሪዝም ዘርፎች ቀጥተኛ የኢኮኖሚ ማበልጸጊያ ጉልበት ሆኖ ያገለግላል።

በበዓሉ ዋዜማ እና በክብረ በዓሉ ዕለት የባህላዊ አልባሳት፣ ጌጣጌጦች እና የእጅ ጥበብ ምርቶች ገበያ ከፍተኛ ዕድገት ያሳያል።

የኢሬቻን ደማቅ ቀለማት የሚያንጸባርቁ አልባሳትን የሚያዘጋጁ ሸማኔዎች፣ ዲዛይነሮች፣ አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች ሰፊ የገበያ ዕድል ያገኛሉ።

በከተሞች የሚዘጋጁ ባዛሮች እና አውደ-ርዕዮች የሀገር ውስጥ ምርቶችን በስፋት በማስተዋወቅ የአምራቾችን እና የነጋዴዎችን ገቢ በከፍተኛ ደረጃ ያሳድጋሉ።

በአዲስ አበባ እና በቢሾፍቱ ከተሞች የሚገኙ ሆቴሎች፣ ሪዞርቶች፣ የእንግዳ ማረፊያዎች እና የኬተሪንግ ድርጅቶች የማስተናገድ አቅማቸው ሙሉ በሙሉ በመያዙ ምክንያት የሚሰበስቡት ገቢ በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል።

ይህ ወቅታዊ የፍላጎት ዕድገት ለባለሀብቶች ከሚያስገኘው ትርፍ በላይ፣ ለበርካታ ዜጎች ጊዜያዊ እና ቋሚ የሥራ ዕድል በመፍጠር የማኅበረሰቡን የኑሮ ደረጃ ያሻሽላል።

በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታዳሚዎች ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች እና ከውጭ ሀገር ወደ በዓሉ ቦታዎች በሚያደርጉት ጉዞ የትራንስፖርት እና ሎጂስቲክስ ዘርፉ ከፍተኛ ንቅናቄ ያሳያል።

የከተማ ውስጥ እና የረጅም ርቀት የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪዎች፣ ታክሲዎች እና የኪራይ ተሽከርካሪዎች ያለ እረፍት በመሥራት ከፍተኛ ገቢ ያገኛሉ።

ይህም ለትራንስፖርት ዘርፉ ሰፊ የገበያ ዕድል ከመፍጠሩ ባሻገር የሰዎች እና የንግድ ዕቃዎች እንቅስቃሴን በማፋጠን የኢኮኖሚውን የደም ሥር ያነቃቃል።

ከሁሉም በላይ ኢሬቻ ለኢትዮጵያ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ እና ለገጽታ ግንባታ የሚጫወተው ሚና የጎላ ነው። በዓሉ የዳያስፖራ አባላትን እና የውጭ ሀገር ጎብኚዎችን በመሳብ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ያስገኛል።

ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ በብዝኃ-ባህል፣ በመቻቻል እና በሚሊዮኖች የሚታደሙባቸውን ሰላማዊ ሁነቶች በስኬት በማስተናገድ ረገድ ያላትን አቅም በተግባር የሚያስመሰክር ነው።

ኢሬቻ የባህል መገለጫ ብቻ ሳይሆን፣ ኢትዮጵያውያን በአንድነት ሲቆሙ የሚያመጡትን ዘርፈ-ብዙ የኢኮኖሚ እና የማኅበራዊ መስተጋብር ውጤት የሚያሳይ የጋራ አኩሪ ሀብታችን ነው።

በለሚ ታደሰ
#ትልቅ_ሀገር #ትልቅ_ሕዝብ #ታላቅ_ርዕይ
#ethiopia #irreechaa #culturaltourism #addisababa #bishoftu #diversity #culture
ሚሊዮኖችን ያስተሳሰረው የኢሬቻ በዓል እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳው
*******************

የኢሬቻ በዓል ከጥልቅ መንፈሳዊ፣ ባህላዊ እና ማኅበራዊ ፋይዳው ባሻገር በሚሊዮኖችን በአንድነት አስተሳስሮ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ንቅናቄ የሚፈጥር ሀገራዊ ሁነት ነው።

በየዓመቱ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታዳሚዎችን የሚያስተናግደው ይህ ደማቅ በዓል፣ የኢትዮጵያን ማራኪ የብዝኃነት እሴት የሚያንጸባርቅ ከመሆኑም በላይ ለንግድ፣ ለሆቴል፣ ለትራንስፖርት እና ለቱሪዝም ዘርፎች ቀጥተኛ የኢኮኖሚ ማበልጸጊያ ጉልበት ሆኖ ያገለግላል።

በበዓሉ ዋዜማ እና በክብረ በዓሉ ዕለት የባህላዊ አልባሳት፣ ጌጣጌጦች እና የእጅ ጥበብ ምርቶች ገበያ ከፍተኛ ዕድገት ያሳያል።

የኢሬቻን ደማቅ ቀለማት የሚያንጸባርቁ አልባሳትን የሚያዘጋጁ ሸማኔዎች፣ ዲዛይነሮች፣ አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች ሰፊ የገበያ ዕድል ያገኛሉ።

በከተሞች የሚዘጋጁ ባዛሮች እና አውደ-ርዕዮች የሀገር ውስጥ ምርቶችን በስፋት በማስተዋወቅ የአምራቾችን እና የነጋዴዎችን ገቢ በከፍተኛ ደረጃ ያሳድጋሉ።

በአዲስ አበባ እና በቢሾፍቱ ከተሞች የሚገኙ ሆቴሎች፣ ሪዞርቶች፣ የእንግዳ ማረፊያዎች እና የኬተሪንግ ድርጅቶች የማስተናገድ አቅማቸው ሙሉ በሙሉ በመያዙ ምክንያት የሚሰበስቡት ገቢ በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል።

ይህ ወቅታዊ የፍላጎት ዕድገት ለባለሀብቶች ከሚያስገኘው ትርፍ በላይ፣ ለበርካታ ዜጎች ጊዜያዊ እና ቋሚ የሥራ ዕድል በመፍጠር የማኅበረሰቡን የኑሮ ደረጃ ያሻሽላል።

በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታዳሚዎች ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች እና ከውጭ ሀገር ወደ በዓሉ ቦታዎች በሚያደርጉት ጉዞ የትራንስፖርት እና ሎጂስቲክስ ዘርፉ ከፍተኛ ንቅናቄ ያሳያል።

የከተማ ውስጥ እና የረጅም ርቀት የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪዎች፣ ታክሲዎች እና የኪራይ ተሽከርካሪዎች ያለ እረፍት በመሥራት ከፍተኛ ገቢ ያገኛሉ።

ይህም ለትራንስፖርት ዘርፉ ሰፊ የገበያ ዕድል ከመፍጠሩ ባሻገር የሰዎች እና የንግድ ዕቃዎች እንቅስቃሴን በማፋጠን የኢኮኖሚውን የደም ሥር ያነቃቃል።

ከሁሉም በላይ ኢሬቻ ለኢትዮጵያ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ እና ለገጽታ ግንባታ የሚጫወተው ሚና የጎላ ነው። በዓሉ የዳያስፖራ አባላትን እና የውጭ ሀገር ጎብኚዎችን በመሳብ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ያስገኛል።

ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ በብዝኃ-ባህል፣ በመቻቻል እና በሚሊዮኖች የሚታደሙባቸውን ሰላማዊ ሁነቶች በስኬት በማስተናገድ ረገድ ያላትን አቅም በተግባር የሚያስመሰክር ነው።

ኢሬቻ የባህል መገለጫ ብቻ ሳይሆን፣ ኢትዮጵያውያን በአንድነት ሲቆሙ የሚያመጡትን ዘርፈ-ብዙ የኢኮኖሚ እና የማኅበራዊ መስተጋብር ውጤት የሚያሳይ የጋራ አኩሪ ሀብታችን ነው።

በለሚ ታደሰ
#ትልቅ_ሀገር #ትልቅ_ሕዝብ #ታላቅ_ርዕይ
#ethiopia #irreechaa #culturaltourism #addisababa #bishoftu #diversity #culture

(ዘ-ሐበሻ ዕይታ) ኢትዮጵያ በረዥምና ፈታኝ ታሪኳ ውስጥ እንደ ዛሬው ከውስጥም ከውጭም የተከበበችበት፣ የወዳጅ ፊት የጠቆረበትና የጠላት መንጋጋ የተፋጨበት ዘመን ፈልጎ ማግኘት ያዳግታል። ትናንት አብረውን ማዕድ የቀመሱት፣ በክፉ ቀናችን የደም ዋጋ የከፈልንላቸው ጎረቤቶቻችን ዛሬ የውጭ ጠላቶቻችንን ሴራ ተሸክመው በድንበራችን ላይ የጦርነት ነጋሪት እየጎሰሙ ነው። ካይሮ ዘመናትን የተሻገረውን የጥፋት ድሪቶዋን ቀጥቅጣ ስትሰፋ፣ አስመራ የዲፕሎማሲ በሯን ዘግታ ከታሪካዊ ባላንጣዎቻችን ጋር ስትሞዳሞድ፣ የካርቱም ጄኔራሎችም በጀርባችን ጩቤያቸውን ሲስሉ በግልጽ እየታዘብን ነው። ሰሞኑን የምናየው የዲፕሎማቶች መባረርና የግንኙነቶች መቋረጥ፣ የረዥሙ የጠላትነት ሴራ ቅርፊት እንጂ አስኳሉ አይደለም።

የሚያሳዝነውና ልብ የሚሰብረው ግን የባዕዳኑ ዛቻና የጠላት መብዛት ሳይሆን የገዛ ውስጣችን መቦርቦር ነው። የውጭ ኃይሎች አገራችንን ለማዳከም ሌሊት ከቀን እየሰሩ ባለበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ የኛው የፖለቲካ ልሂቃን እና የጦር አበጋዞች በስልጣን ሽሚያና በጠባብ የጎጥ ትርክት አገሪቱን ወደ ማለቂያ የሌለው የእርስ በርስ ቀውስ እየነዱአት ይገኛሉ። ትግራይ፣ አማራ እና አፋር በጦርነት አውድማ ሲታመሱ፣ የሰላም ስምምነቶች ሲፈረሱና የድርድር በሮች ሲዘጉ፣ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በደስታ ጽዋቸውን እያጋጩ መሆኑን ለመገንዘብ ሊቅነትን አይጠይቅም። ይህ ትውልድ ካለፈው የታሪክ ስህተቱ መማር ተስኖት፣ ዳግም የገዛ አገሩን የባዕዳን የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ እያደረጋት ነው።

ሆኖም ታሪክ እንደ ደማቅ ሀውልት ቆሞ እንደሚመሰክረው፣ ኢትዮጵያ መከራን የመቀበልና የማሳለፍ እንጂ በመከራ ተንበርክካ የመሸነፍ ልማድ የላትም። የቱንም ያህል የውስጥ መከፋፈል አጥንታችንን ቢሰረስረውም፣ የውጭ ኃይሎች ጥምረት የጥፋት ድር ቢያደራብንም፣ ኢትዮጵያዊነት በተፈተነ ቁጥር የሚጠነክር እንጂ የሚበጠስ ክር አይደለም። ዛሬ ላይ ቆመን ስንመዝነው አገራችን ከገጠማት የህልውና አደጋ ለመሻገር የሚያስፈልገን፤ በጊዜያዊ የፖለቲካ ትርፍ ያልታወረ፣ ለጠባብ ቡድናዊ ጥቅም ያላደረ፣ አገራዊ ራዕይ ያለው እና የጠላትን ሩቅ አላማ አስቀድሞ የሚያይ ጥልቅ ማስተዋል ነው። መሪዎቻችንም ሆኑ ተቀናቃኞቻቸው ሊገነዘቡት የሚገባው ሀቅ ቢኖር፤ አገር ከሌለች የምንሻማው ስልጣንም ሆነ የምንኮራበት ማንነት እንደማይኖር ነው። ታሪክ ደግሞ አገርን ያቆዩትን በክብር፣ አሳልፈው የሰጡትን ደግሞ በውርደት መዝግቦ ማኖሩን አይዘነጋም።









(ዘ-ሐበሻ ዕይታ) ኢትዮጵያ በረዥምና ፈታኝ ታሪኳ ውስጥ እንደ ዛሬው ከውስጥም ከውጭም የተከበበችበት፣ የወዳጅ ፊት የጠቆረበትና የጠላት መንጋጋ የተፋጨበት ዘመን ፈልጎ ማግኘት ያዳግታል። ትናንት አብረውን ማዕድ የቀመሱት፣ በክፉ ቀናችን የደም ዋጋ የከፈልንላቸው ጎረቤቶቻችን ዛሬ የውጭ ጠላቶቻችንን ሴራ ተሸክመው በድንበራችን ላይ የጦርነት ነጋሪት እየጎሰሙ ነው። ካይሮ ዘመናትን የተሻገረውን የጥፋት ድሪቶዋን ቀጥቅጣ ስትሰፋ፣ አስመራ የዲፕሎማሲ በሯን ዘግታ ከታሪካዊ ባላንጣዎቻችን ጋር ስትሞዳሞድ፣ የካርቱም ጄኔራሎችም በጀርባችን ጩቤያቸውን ሲስሉ በግልጽ እየታዘብን ነው። ሰሞኑን የምናየው የዲፕሎማቶች መባረርና የግንኙነቶች መቋረጥ፣ የረዥሙ የጠላትነት ሴራ ቅርፊት እንጂ አስኳሉ አይደለም።

የሚያሳዝነውና ልብ የሚሰብረው ግን የባዕዳኑ ዛቻና የጠላት መብዛት ሳይሆን የገዛ ውስጣችን መቦርቦር ነው። የውጭ ኃይሎች አገራችንን ለማዳከም ሌሊት ከቀን እየሰሩ ባለበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ የኛው የፖለቲካ ልሂቃን እና የጦር አበጋዞች በስልጣን ሽሚያና በጠባብ የጎጥ ትርክት አገሪቱን ወደ ማለቂያ የሌለው የእርስ በርስ ቀውስ እየነዱአት ይገኛሉ። ትግራይ፣ አማራ እና አፋር በጦርነት አውድማ ሲታመሱ፣ የሰላም ስምምነቶች ሲፈረሱና የድርድር በሮች ሲዘጉ፣ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በደስታ ጽዋቸውን እያጋጩ መሆኑን ለመገንዘብ ሊቅነትን አይጠይቅም። ይህ ትውልድ ካለፈው የታሪክ ስህተቱ መማር ተስኖት፣ ዳግም የገዛ አገሩን የባዕዳን የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ እያደረጋት ነው።

ሆኖም ታሪክ እንደ ደማቅ ሀውልት ቆሞ እንደሚመሰክረው፣ ኢትዮጵያ መከራን የመቀበልና የማሳለፍ እንጂ በመከራ ተንበርክካ የመሸነፍ ልማድ የላትም። የቱንም ያህል የውስጥ መከፋፈል አጥንታችንን ቢሰረስረውም፣ የውጭ ኃይሎች ጥምረት የጥፋት ድር ቢያደራብንም፣ ኢትዮጵያዊነት በተፈተነ ቁጥር የሚጠነክር እንጂ የሚበጠስ ክር አይደለም። ዛሬ ላይ ቆመን ስንመዝነው አገራችን ከገጠማት የህልውና አደጋ ለመሻገር የሚያስፈልገን፤ በጊዜያዊ የፖለቲካ ትርፍ ያልታወረ፣ ለጠባብ ቡድናዊ ጥቅም ያላደረ፣ አገራዊ ራዕይ ያለው እና የጠላትን ሩቅ አላማ አስቀድሞ የሚያይ ጥልቅ ማስተዋል ነው። መሪዎቻችንም ሆኑ ተቀናቃኞቻቸው ሊገነዘቡት የሚገባው ሀቅ ቢኖር፤ አገር ከሌለች የምንሻማው ስልጣንም ሆነ የምንኮራበት ማንነት እንደማይኖር ነው። ታሪክ ደግሞ አገርን ያቆዩትን በክብር፣ አሳልፈው የሰጡትን ደግሞ በውርደት መዝግቦ ማኖሩን አይዘነጋም።

አዲስ ተላላፊ ቫይረስ በቻይና ተገኘ

​በቻይና የሚገኙ ተመራማሪዎች በኡካን በንክሻ አማካኝነት ወደ ሰው የሚተላለፍ ALTNV የተሰኘ አዲስ ቫይረስ ማግኘታቸውን አስታወቁ።

ቫይረሱ በቤጂንግ የፓቶጀንስ እና ባዮሴፍቲ ላቦራቶሪ ተመራማሪዎች የተገኘ ሲሆን፣ ውጤቱም በኒው ኢንግላንድ ሜዲካል ጆርናል ላይ ታትሟል።

​በጥናቱ ከተካተቱት 3,163 ታካሚዎች መካከል 10.4 በመቶ የሚሆኑት በቫይረሱ የተያዙ ሆነው ተገኝተዋል።

ዋነኛ ምልክቶቹም ከፍተኛ ድካም (84%)፣ የሆድ እና የምግብ ፍጨት ችግር (80%)፣ የደም ፕሌትሌት መቀነስ እና የጉበት ኢንፌክሽን ናቸው።

ALTNV ብቻ የያዛቸው ታካሚዎች ሙሉ በሙሉ ያገገሙ ቢሆንም፣ ከሌሎች ተመሳሳይ ቫይረሶች ጋር ደርበው የተያዙ ሰዎች ግን ለኩላሊት መድከም  እና ለሞት (18.4%) ተዳርገዋል።

​ተመራማሪዎቹ በ15 የቻይና ግዛቶች በተሰበሰቡ ኡካኖች ላይ ቫይረሱን ያገኙ ሲሆን፣ በሽታው ከሌሎች ጋር ስለሚመሳሰል ጥንቃቄ የተሞላበት ምርመራ እንዲደረግ አሳስበዋል።

Seledadotio
Seledadotio

በኢትዮጵያ በየዓመቱ 30ሺህ ህፃናት ከተፈጥሮ የልብ ህመም ችግር  ጋር ይወለዳሉ

በአማካኝ በቀን ከ80 ህፃናት በላይ ከልብ ህመም ጋር ይወለዳሉ
 
በኢትዮጵያ በየዓመቱ ከሚወለዱ ህፃናት ውስጥ ከ25 እስከ 30ሺ የሚሆኑት ህፃናት ከልብ ህመም ችግር ጋር እንደሚወለዱ በኢትዮጵያ የልብ ህሙማን መርጃ ማዕከል የቀዶ ህክምና ስፔሻሊስት ዶክተር ዘካሪያስ በቀለ ለብስራት ሬዲዮ ተናግረዋል፡፡ ይህ ቁጥር በአማካኝ በቀን ውስጥ ከሚወለዱ ህፃናት መካከል ከ80 በላይ የሚሆኑት ከልብ ህመም ችግር ጋር ይወለዳሉ ፡፡
 
የልብ ህመም  ችግር በተፈጥሮ ሲወለዱ በሚከሰት የልብ ቀዳዳ ወይም የደም ስር አወቃቀር ችግር  እና ከጉሮሮ ህመም ጋር በተያያዘ የልብ ቫልቭ ህመም  ምክኒያት ይከሰታል ብለዋል፡፡ከጉሮሮ ህመም ጋር በተያያዘ የሚከሰተው የልብ ህመም በተለይም እድሜያቸው ከ5 እስከ 15 ዓመት የሆኑ ህጻናትን እና ወጣቶችን ያጠቃል ሲሉ አክለዋል ።
 
ህፃናት ጡት በሚጠቡ ወቅት ቶሎ ቶሎ የመድከም እና የመተንፈስ ችግር ካጋጠማቸው፤ የክብደት መጨመር ካላሳዩ ፤ ከንፈር ወይም ጣቶቻቸው ሰማያዊ ቀለም ያለው ከሆነ እና በተደጋጋሚ ጊዜ በሳምባ ምች  ከተጠቁ ወላጆች ወይም የልጆች አሳዳጊዎች  ህፃናቱን በአቅራቢያቸው ወደሚገኝ የህክምና ማዕከል መውሰድ እንዳለባቸው ዶ/ር ዘካሪያስ በቀለ ለብስራት ሬዲዮ ተናግረዋል ፡፡
 
በአለም አቀፍ ደረጃ በየዓመቱ መስከረም 29 የልብ ህመም ቀን ታስቦ ይውላል ፡፡

ምህረት ታደሰ

#ዳጉ_ጆርናል

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሰሜን ኢትዮጵያው እሳት አድማሱን አስፍቶ፣ የሀገር ውስጥን ፖለቲካዊ ድንበር አልፎ ወደ ቀጠናዊ እሳተ ገሞራነት እየተቀየረ ነው። ለአልጀዚራ ቴሌቪዥን ቃለ መጠይቅ የሰጡት የአፋር ክልል ፕሬዚዳንት አወል አርባ፣ የኤርትራ ጦር በሰሜን ምስራቅ ኢትዮጵያ ቀጥተኛ ጦርነት ውስጥ መግባቱን በማጋለጥ፣ የአፍሪካ ህብረት በአስቸኳይ ጣልቃ እንዲገባ የድረሱልኝ ጥሪ አሰምተዋል።

ፕሬዚዳንቱ እንዳሉት አፋር አሁን እየተጋፈጠ ያለው የትግራይ ታጣቂዎችን ብቻ ሳይሆን፣ በከባድ መሳሪያ የታጠቀውንና የራሱን የተደራጀ እዝ ይዞ የሚንቀሳቀሰውን የኤርትራን መደበኛ ጦር ጭምር ነው። "ይህ ግልጽ የኤርትራ ወረራ ነው" ያሉት አቶ አወል፣ የኤርትራ ኃይሎች በኃይል ድንበር ለመቀየር እየሞከሩ መሆኑን ጠቁመው፣ በአፋር ዞን 2 ውስጥ ብቻ 36,000 ካሬ ኪሎ ሜትር መሬት መቆጣጠራቸውን የአልጀዚራው ዘጋቢ ሞሐመድ ጣሃ ተወኩል ባቀረበው ዘገባ አጋልጧል። ይህ የአቅም ሚዛን እጅግ የተዛባበትና አንዲት ክልል ከሉዓላዊ ሀገር መደበኛ ጦር ጋር የምታደርገው ፍልሚያ፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት በቀጥታ ጥያቄ ውስጥ የከተተ ክስተት ነው።

በሌላ በኩል የትግራይ ኃይሎችና አጋሮቻቸው ወደ አፋር ክልል ጠልቀው በመግባት ጉዞ ቀጥለዋል። ኤረብቲን ሙሉ በሙሉ የተቆጣጠሩት ታጣቂዎቹ፣ ከዚያ በመነሳት 100 ኪሎ ሜትር ርቃ ወደምትገኘው አፍዴራ እያመሩ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ። ይህ በየአቅጣጫው የተከፈተ አስፈሪ የጦርነት አውሎ ነፋስ፣ አፋር ክልል ውስጥ ብቻ ከ150,000 በላይ ሰዎችን ከመኖሪያ ቀያቸው አፈናቅሏል። መረጃ ለመሰብሰብ ባለው አስቸጋሪ ሁኔታ ምክንያትም ትክክለኛው የተፈናቃይ ቁጥር ከዚህም በእጅጉ ሊልቅ እንደሚችል ይገመታል።

ከዚህ ሁሉ በላይ የሀገሪቱን ህልውና የሚፈታተነው ትልቁ ስጋት ግን፣ የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ የደም ስር በሆነው የጅቡቲ መስመር ላይ ያንዣበበው አደጋ ነው።

የውጊያው ወደ ምስራቅ አቅጣጫ መስፋፋት የሀገሪቱን የገቢና ወጪ ንግድ፣ በተለይም የነዳጅ አቅርቦት ማስተላለፊያ የሆነውን ኮሪደር ለማነቅ ያለመ መሆኑን ወታደራዊ ተንታኞች ይገልጻሉ። ይህ የኢኮኖሚ ጉሮሮ ከተዘጋ፣ መዘዙ ለአፋር አካባቢ ብቻ ሳይሆን ለመላው የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የሞት ሽረት ጉዳይ ይሆናል። አንዲት ክልል ከሉዓላዊ የውጭ ሀገር ወራሪ ጦር ጋር ብቻዋን እየተናነቀች ባለችበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ እየተቃረበ ያለው አደጋ አፋጣኝ ሀገራዊና አህጉራዊ ምላሽ የሚሻ መሆኑን ሁኔታዎች ቁልጭ አድርገው ያሳያሉ።






(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሰሜን ኢትዮጵያው እሳት አድማሱን አስፍቶ፣ የሀገር ውስጥን ፖለቲካዊ ድንበር አልፎ ወደ ቀጠናዊ እሳተ ገሞራነት እየተቀየረ ነው። ለአልጀዚራ ቴሌቪዥን ቃለ መጠይቅ የሰጡት የአፋር ክልል ፕሬዚዳንት አወል አርባ፣ የኤርትራ ጦር በሰሜን ምስራቅ ኢትዮጵያ ቀጥተኛ ጦርነት ውስጥ መግባቱን በማጋለጥ፣ የአፍሪካ ህብረት በአስቸኳይ ጣልቃ እንዲገባ የድረሱልኝ ጥሪ አሰምተዋል።

ፕሬዚዳንቱ እንዳሉት አፋር አሁን እየተጋፈጠ ያለው የትግራይ ታጣቂዎችን ብቻ ሳይሆን፣ በከባድ መሳሪያ የታጠቀውንና የራሱን የተደራጀ እዝ ይዞ የሚንቀሳቀሰውን የኤርትራን መደበኛ ጦር ጭምር ነው። "ይህ ግልጽ የኤርትራ ወረራ ነው" ያሉት አቶ አወል፣ የኤርትራ ኃይሎች በኃይል ድንበር ለመቀየር እየሞከሩ መሆኑን ጠቁመው፣ በአፋር ዞን 2 ውስጥ ብቻ 36,000 ካሬ ኪሎ ሜትር መሬት መቆጣጠራቸውን የአልጀዚራው ዘጋቢ ሞሐመድ ጣሃ ተወኩል ባቀረበው ዘገባ አጋልጧል። ይህ የአቅም ሚዛን እጅግ የተዛባበትና አንዲት ክልል ከሉዓላዊ ሀገር መደበኛ ጦር ጋር የምታደርገው ፍልሚያ፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት በቀጥታ ጥያቄ ውስጥ የከተተ ክስተት ነው።

በሌላ በኩል የትግራይ ኃይሎችና አጋሮቻቸው ወደ አፋር ክልል ጠልቀው በመግባት ጉዞ ቀጥለዋል። ኤረብቲን ሙሉ በሙሉ የተቆጣጠሩት ታጣቂዎቹ፣ ከዚያ በመነሳት 100 ኪሎ ሜትር ርቃ ወደምትገኘው አፍዴራ እያመሩ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ። ይህ በየአቅጣጫው የተከፈተ አስፈሪ የጦርነት አውሎ ነፋስ፣ አፋር ክልል ውስጥ ብቻ ከ150,000 በላይ ሰዎችን ከመኖሪያ ቀያቸው አፈናቅሏል። መረጃ ለመሰብሰብ ባለው አስቸጋሪ ሁኔታ ምክንያትም ትክክለኛው የተፈናቃይ ቁጥር ከዚህም በእጅጉ ሊልቅ እንደሚችል ይገመታል።

ከዚህ ሁሉ በላይ የሀገሪቱን ህልውና የሚፈታተነው ትልቁ ስጋት ግን፣ የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ የደም ስር በሆነው የጅቡቲ መስመር ላይ ያንዣበበው አደጋ ነው።

የውጊያው ወደ ምስራቅ አቅጣጫ መስፋፋት የሀገሪቱን የገቢና ወጪ ንግድ፣ በተለይም የነዳጅ አቅርቦት ማስተላለፊያ የሆነውን ኮሪደር ለማነቅ ያለመ መሆኑን ወታደራዊ ተንታኞች ይገልጻሉ። ይህ የኢኮኖሚ ጉሮሮ ከተዘጋ፣ መዘዙ ለአፋር አካባቢ ብቻ ሳይሆን ለመላው የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የሞት ሽረት ጉዳይ ይሆናል። አንዲት ክልል ከሉዓላዊ የውጭ ሀገር ወራሪ ጦር ጋር ብቻዋን እየተናነቀች ባለችበት በዚህ የፈተና ሰዓት፣ እየተቃረበ ያለው አደጋ አፋጣኝ ሀገራዊና አህጉራዊ ምላሽ የሚሻ መሆኑን ሁኔታዎች ቁልጭ አድርገው ያሳያሉ።

አርቲስት ኢቲቃ ተፈሪ በታሰሩት አቶ ታዬ ደንደአ ዙሪያ ያቀረበው ጥሪ ትኩረትን ሳበ
#fastmereja I ​ታዋቂው የአፋን ኦሮሞ ድምጻዊ አርቲስት ኢቲቃ ተፈሪ፣ በአሁኑ ወቅት በሕግ ጥላ ሥር በሚገኙት የቀድሞው የሰላም ሚኒስቴር ዴኤታ አቶ ታዬ ደንደአ ላይ የሚፈጸመው እስርና እንግልት እንዲቆም እና በነፃ እንዲለቀቁ በማህበራዊ ሚዲያ ገጹ ጥሪ አቀረበ። አርቲስቱ በሰጠው አስተያየት፣ አቶ ታዬ ከልጅነታቸው ጀምሮ ስለ ህዝብ መብትና ጥቅም በጽናት ሲታገሉ የቆዩ፣ ከሙስና እንዲሁም ከማንኛውም የደምና የስርቆት ወንጀል ነፃ የሆኑ እውነተኛ የህዝብ ተቆርቋሪ ናቸው ብሏል።

​አርቲስት ኢቲቃ ተፈሪ አክሎ እንደገለጸው፣ አቶ ታዬ ደንደአ በጽኑ አቋማቸውና በግልጽ ተናጋሪነታቸው ሰዎችን ያስቀየሙበት አጋጣሚ ሊኖር ቢችልም፣ ከግል ጥቅማቸው ይልቅ የጋራንና የህዝብን ጥቅም ያስቀደሙ ሰው መሆናቸውን ገልጿል። "ከእሳቸው በላይ ለህዝብ መብት ከፊት ቀድሞ የቆመ አካል የለም" ያለው አርቲስቱ፣ አገሪቱ ውስጥ በርካታ ጥፋተኞች በነፃነት እየተዘዋወሩ ባሉበት ሁኔታ እንዲህ ያሉ ጠንካራና አቋመኛ ሰዎችን ማሰርና ማንግላታት ለችግሮች መፍትሔ እንደማይሆን አስገንዝቧል።

​በመጨረሻም አርቲስት ኢቲቃ ተፈሪ ለሚመለከታቸው የመንግሥትና የፍትሕ አካላት ጥሪ በማቅረብ፣ አቶ ታዬ ደንደአ ከእስር ተፈተው ወደ ህዝባቸው እንዲመለሱ እና አላስፈላጊ እንግልት እንዲቆም መጠየቁን በግል የማህበራዊ ሚዲያ ገጹ ባሰራጨው መልእክት መመልከት ተችሏል።

" እነዚህ ሰዎች ክሳቸውን እየተከታተሉ ያሉ ናቸው። ፍርድ ቤት ጥፋተኛ ሳይላቸው ነው እንዲህ የሚደረጉት " - የታሳሪ ቤተሰብ

የይቅርታ ሰነድ ላይ "አንፈርምም" ብለው እስር ላይ የቆዩ ታሳሪዎች ከነበሩበት እስር ቤት እንዲወጡ ተደርገው ወደ ሌላ ቦታ መወሰዳቸውን አንዳንዶቹ የት እንዳሉ ለማወቅ እንዳልተቻለ የታሳሪ ቤተሰቦች እና ጠበቃ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናገሩ።

አንድ የታሳሪ ቤተሰብ ፥ " ማረሚያ ቤት ሄጀ ነበር። እስረኞችን ከታሰሩበት ቦታ አስወጥተው የተወሰኑትን 'ቅጣት ቤት' ወይም በተለምዶ 'ታንከር' ወደሚባለው ቦታ አስገብተዋቸዋል። የተወሰኑት ደግሞ የት እንደተወሰዱ አይታወቅም " ብለዋል።

" ከትናንት በስቲያ ምሽት 12 ሰዓት ገደማ የጸጥታ አካላት ፦
- ዶ/ር ቴዎድሮስ ኃይለማርያምን፣
- ዶ/ር ወንዶሰን አሰፋን፣
- ፕ/ር ሲሳይ አውግቸውን፣
- መንበር አለሙን፣
- ጠበቃ አለልኝን፣
- ጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይን፣
- ጋዜጠኛ አባይ ዘውዱን እና ሌሎቹን የት እንደወሰዷቸው አይታወቅም " ሲሉ ገልጸዋል።

" ትላንት ደግሞ ቃሊቲ ማረሚያ ቤት ያሉትን፦
- አቶ ዮሐንስ ቧያሌውን፣
- ጋዜጠኛ ዳዊት በጋሻውን፣
- እሱባለው በለጠን ከነበሩበት እስር ቤት አስወጥተው ቅጣት ቤት ወደሚባለው የእስር ቦታ አስገብተዋቸዋል " ሲሉ አድረድተዋል።

" ቅጣት ቤት ውሃ፣ መብራት የለውም። ከባድ ወንጀል የሰሩ ሰዎች የሚታሰሩበት ነው " ሲሉ አክለዋል።

" ውሃ አይገባም ተብለዋል። እኔም ገብቼ ላስገባ ብዬ ነበር። 'ቅጣት ቤት ማስገባት አይቻልም' ብለውኛል " ሲሉ ተናግረዋል።

" ዶክተር ወንዶሰንም፣ ዮሐንስ ቧያሌውም የሚወስዷቸው መድኃኒቶች አሏቸው። መድኃኒቶቹ ፍሪጅ ነው መቀመጥ ያለባቸው። ግን ከትናንት በስቲያ ጀምሮ መድኃኒት እንኳ መውሰድ አልቻሉም " ብለዋል።

እኚሁ የታሳሪ ቤተሰብ "ቅጣት ቤት ከገቡት በተረፈ ያሉት እስረኞች የት እንደደረሱ አይታወቅም" ሲሉ ገልጸዋል።

"ከትናንት በስቲያ ከተወሰዱት መካከል እስካሁን የት እንዳሉ የታወቀው ዶ/ር ወንዶሰን አሰፋ ብቻ ነው" ሲሉም አክለዋል።

"እሱም በቂሊንጥ ማረሚያ ቤት ወታደሮች እና የፖሊስ አካላት በሚታሰሩበት '6ኛ ቤት' በሚባለው አስገብተውት 'እዚህ አላድርም' ብሎ ከዚያ ውጭ ነው ያደረው " ብለዋል።

"ለምን እንደዚህ እንደተደረጉ እስረኞቹ ጠይቀው ነበር" ያሉ ሲሆን፣ " 'የእናንተ ትዕዛዝ የሚመጣው ከበላይ አካል ነው። መልስ አንሰጥም' አሏቸው " ብለዋል።

" ይህን ትዕዛዝ ያወረዱት ከፍተኛ የጸጥታ አካላት ናቸው፤ እስረኞቹን ያወጧቸውም የማረሚያ ቤት አካላት ናቸው። ዛቻና ማስፈራሪያ፣ ስድብና ማንጓጠጥ እየደረሰባቸው ነው። ይህ የመጣባቸው ባለፈው የይቅርታ ፊርማ 'አንፈርምም' በማለታቸው ምክንያት ነው " ሲሉ ተናግረዋል።

ሌላኛው የታሳሪ ቅርብ ቤተሰብ፣ "ዶ/ር ወንዶሰን አሰፋ ከቃሊቲ እስር ቤት ወደ ቂሊንጦ እስር ቤት ተዛውሯል" ሲሉ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናግረዋል።

"ኃይለኛ የደም ግፊት አለበት። በየጊዜው በሚበተኑበት ጊዜ በሚደርስበት ጫና፣ አሁን ካስገቡት ቦታ ጥበት አንፃር የጤና እንቅስቃሴ እንኳ ማድረግ የማይችልበት ሁኔታ ነው ያለው" ብለዋል።

"በአጠቃላይ አሁን ላይ ከፍተኛ የጤና መቃወስ ላይ ነው የሚገኘው" በማለት የሚመለከታቸው አካላት ሁሉ ለጉዳዩ ትኩረት እንዲሰጡ ጥሪ አቅርበዋል።

የታሳሪዎችን ሁኔታ ከዚህ ቀደም በቅርበት ሲከታተሉ የቆዩ ሌላ አካል በበኩላቸው፣ እነ ዮሐንስ ቧያለው፣ ዶክተር ወንዶሰን አሰፋ የጤና እክል እንዳለባቸው ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናግረዋል።

" ከቀናት በኋላ ደግሞ እንደገና ወደ ሌላ ቦታ ይወሰዳሉ ተብሏል " የሚሉት የእስረኞቹ ቤተሰቦች፣ " እነዚህ ሰዎች ክሳቸውን እየተከታተሉ ያሉ ናቸው። ፍርድ ቤት ጥፋተኛ ሳይላቸው ነው እንዲህ የሚደረጉት። ለሕይወታቸው እንሰጋለን። የሚመለከታቸው አካላት ሊደርሱላቸው ይገባል " ሲሉ አሳስበዋል።

ጠበቃቸው ምን አሉ ?

ጉዳዩን ሰምተውና እስረኞቹን አነጋግረዋቸው እንደሆነ የጠየቅናቸው የእስረኞቹ ጠበቃ አቶ ሰለሞን ገዛኸኝ፣ " አዎን። ከነበሩበት ቦታ ቦታ እንደወሰዷቸው ቤተሰቦቸው ነግረውኛል " ብለዋል።

ወደእስረኞቹ እንደሚሄዱና ያለውን ሁኔታ እንደሚከታተሉ ገልጸዋል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ የማረሚያ ቤት አካላትን ለማግኘት ያደረገው ሙከራ ያልተሳካ ሲሆን ማብራሪያ ለሚሰጥ አካል በሩ ክፍት መሆኑን ያሳውቃል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
መስከረም 17 ቀን 2019 ዓ/ም

@tikvahethiopia እነ ክርስቲያን ታደለን ጨምሮ በሽብር ወንጀል ተከሰው ለአመታት በእስር ላይ የነበሩ ከ300 በላይ እስረኞች ዛሬ ሊፈቱ እንደሆነ ተሰማ። በኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን አደራዳሪነት የተለያዩ ቅድመ ሁኔታዎችን ፈርመው በይቅርታ እንዲፈቱ መጠየቁና ከተወሰኑ እስረኞች ውጭ በርካቶች መፈረማቸው የሚታወስ ሲሆን ቲክቫህ ኢትዮጵያ ጉዳዩን ከተከታተሉ አካል እንደሰማው ከሆነ የፈረሙት ዛሬ ይፈታሉ ተብሎ ይጠበቃል።…

በርካታ ቁጥር ያላቸዉ የአፋር ክልል እናቶች አሁንም በቤት ዉስጥ እንደሚወልዱ ተገለፀ

በሰለጠኑ ባለሙያዎች በጤና ተቋማት የወሊድ አገልግሎትን ማግኘት የእናቶችንና የህፃናትን ሞት ለመቀነስ የሚኖረዉ አስተዋጽኦ ከፍተኛ ቢሆንም ​በአፋር ክልል የሚኖሩ በርካታ እናቶች በህክምና ተቋማት አገልግሎት ሳያገኙ በቤት ውስጥ እንደሚወልዱ ተገልጿል ።

የክልሉ ማህበረሰብ በዋናነት ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ተንቀሳቅሶ የሚኖር በመሆኑ ምክንያት ከጤና ተቋማትና ከተለያዩ መሠረተ ልማቶች ርቀው ለመኖር ተገደዋል። ይህም ቁጥራቸው ቀላል የማይባሉ እናቶች በቤት ውስጥ ወሊድ እንዲፈጽሙ ዋነኛ ምክንያት መሆኑ ተጠቁሟል። ​

በአፋር ክልል ጤና ቢሮ የእናቶች ጤና ቡድን አስተባባሪ ሀዋ አብዱ ለብስራት ሬዲዮ እንደተናገሩት እናቶች በቤት ውስጥ በሚወልዱበት ወቅት በሚከሰት ከፍተኛ የደም መፍሰስ ምክንያት ለጉዳትና ለሞት የሚዳረጉበት ሁኔታ አለ ያሉ ሲሆን ይህን አሳሳቢ ችግር ለመቅረፍ እና ማህበረሰቡ በጤና ተቋማት በሰለጠኑ ባለሙያዎች ታግዞ የመውለድን ጥቅም እንዲረዳ በየጊዜው ሰፊ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ ተብሏል ።

​ከዚህ በተጨማሪም የማህበረሰቡን የተንቀሳቃሽነት የኑሮ ዘይቤ ታሳቢ ያደረገ መፍትሔ ለመስጠት ጥረት እየተደረገ መሆኑን የገለፁት አስተባባሪዋ በዚህም መሠረት የአልትራሳውንድ፣ የክትባት፣ የቤተሰብ ምጣኔ እና ሌሎችንም አስፈላጊ የሕክምና አገልግሎቶችን ያካተተ ተንቀሳቃሽ የጤና ቡድን ወደ የአካባቢው በማሰማራት አገልግሎቱን ተደራሽ የማድረግ ሥራ እየተሠራ ነዉ ።

በመባ ወርቅነህ
#ዳጉ_ጆርናል Photo

ላንድማርክ ሆስፒታል የታካሚዎች ደህንነት ቀንን አከበረ
‎
‎#ethiopia | ላንድማርክ አጠቃላይ ሆስፒታል የዓለም አቀፍ የታካሚዎች ደህንነት ቀንን ለ8ኛ ጊዜ አከበረ። የዘንድሮው መርሃ ግብር በተለይ ተላላፊ ባልሆኑ በሽታዎች ለሚጠቁ ታካሚዎች ደህንነቱ የተጠበቀ ሕክምናና እንክብካቤ ማረጋገጥ ላይ አተኩሯል።
‎
‎የላንድማርክ አጠቃላይ ሆስፒታል መስራች ፕሮፌሰር ከበደ ኦሊ በመርሃ ግብሩ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ከ11 ታካሚዎች አንዱ በሕክምና ሂደት ወቅት ከደህንነት ጉድለት ጋር በተያያዘ ለጉዳት ሊዳረግ እንደሚችል የዓለም አቀፍ መረጃዎች እንደሚያመለክቱ ገልጸዋል። በታዳጊ ሀገራት ደግሞ ችግሩ የበለጠ ሊስፋፋ እንደሚችል ጠቁመዋል።
‎
‎ደህንነቱ የተጠበቀ ሕክምና ለማረጋገጥ የመድኃኒትና የሕክምና ቁሳቁሶች ጥራት፣ የሕክምና መሣሪያዎች ተገቢ አጠቃቀምና ጥገና፣ የጤና ባለሙያዎች ብቃትና ሥልጠና እንዲሁም የጤና ተቋማት የአሠራር ሥርዓት ወሳኝ መሆናቸውን ፕሮፌሰር ከበደ አስረድተዋል። የታካሚዎች ደህንነት እንዲረጋገጥም የጤና ባለሙያዎች፣ ታካሚዎች፣ ቤተሰቦች፣ ማህበረሰብና መንግሥት በጋራ መሥራት እንዳለባቸው ገልጸዋል።
‎
‎በዘንድሮው የታካሚዎች ደህንነት ቀን ትኩረት የተሰጠው በተለይ የልብና የደም ቧንቧ በሽታ፣ ካንሰር፣ የስኳር በሽታና ሥር የሰደዱ የመተንፈሻ አካላት በሽታዎችን ጨምሮ ተላላፊ ባልሆኑ በሽታዎች የሚጠቁ ታካሚዎች የሚያገኙት ሕክምና አስተማማኝ እንዲሆን ነው። በጊዜ መመርመር፣ ተገቢ ሕክምና መስጠትና ቀጣይነት ያለው ክትትል ማድረግ በዚህ ረገድ ተጠቃሚ መሆኑ ተጠቁሟል።
‎
‎የታካሚዎችና የቤተሰቦቻቸው ተወካይ ኢንጂነር ፈቲያ መሐመድ በበኩላቸው፣ ታካሚዎችና ቤተሰቦቻቸው ከታካሚው ጋር በቅርበት ስለሚገኙ በሕክምና ሂደት ውስጥ ቀድመው ሊያስተውሏቸው የሚችሉ ጉዳዮች እንዳሉ ገልጸዋል። የታካሚዎችንና የቤተሰቦችን ድምፅ መስማትና ማክበር የታካሚዎችን ደህንነት ለማሻሻል አስፈላጊ መሆኑንም አስገንዝበዋል።
‎
‎በዕለቱ ላንድማርክ አጠቃላይ ሆስፒታል ከአጋር ድርጅቶችና ባለድርሻ አካላት ጋር በተላላፊ ባልሆኑ በሽታዎች ላይ የሚደረገውን ሕክምና ደህንነቱ የተጠበቀ ለማድረግ የጋራ የትብብር ስምምነት ማዕቀፍ ይፋ አድርጓል።
‎
‎የዓለም አቀፍ የታካሚዎች ደህንነት ቀን ከ2019 ዓ.ም. ጀምሮ በየዓመቱ የሚከበር ሲሆን፣ ዓላማው በሕክምና ሂደት የታካሚዎችን ደህንነት ስለማረጋገጥ ግንዛቤ ማሳደግና በዘርፉ ዓለም አቀፍ ትብብርን ማጠናከር ነው።
‎
‎#patientsafety #safecare
‎#worldpatientsafetyday #safehealthcare #healthcaresafety #patientcare #healthcarequality #healthforall

ከወሊድ በኋላ የሚከሰት የደም መፍሰስ ለእናቶች ሞት ቀዳሚ መንስኤ መሆኑን ተነገረ።
#ethiopia | ከወሊድ በኋላ የሚከሰት የደም መፍሰስ በኢትዮጵያ ለእናቶች ሞት ቀዳሚ መንስኤ መሆኑን የጤና ሚኒስቴር አስታወቀ።

ችግሩን ለመቅረፍ የእናቶችና ሕፃናትን ጤና ለማሻሻል የሚያስችሉ አዳዲስ መመሪያዎችና ስትራቴጂዎች የማስተዋወቂያ መድረክ ተካሂዷል።

በመድረኩ ላይ ተገኝተው መልዕክት ያስተላለፉት የጤና ሚኒስትር ዴኤታ ዶ/ር ደረጀ ድጉማ እንደገለጹትእነዚህ መመሪያዎች ኢትዮጵያ በ2030 ለማሳካት ለያዘችው የእናቶችና ሕፃናት ሞት ቅነሳ ግብ ጉልህ ሚና የሚጫወቱ ናቸው ብለዋል።

ለዚህም ለተግባራዊነታቸው የሁሉም ባለድርሻና አጋር አካላት ትብብር ያስፈልጋል።

በጤና ሚኒስቴር የእናቶች ሕፃናትና አፍላ ወጣቶች ጤና አገልግሎት መሪ ሥራ አስፈጻሚ ዶ/ር ማሪያማዊት አስፋው ችግሩን ለመቅረፍ በአለም አቀፍ ደረጃ ጊዜውን ያገናዘቡና በአዳዲስ ጥናቶች ላይ የተመሠረቱ ፖሊሲዎች ተቀርጸው ተግባራዊ እየተደረጉ መሆናቸውን ገልጸዋል።

በመድረኩ ከቀረቡ መመሪያዎች መካከል የደም መፍሰስን ለመከላከል የሚያስችል ሀገራዊ ዕቅድና መመሪያ ይገኝበታል።

እንደዚሁም የጤና ባለሙያዎች ደም መፍሰስን በጊዜ መለየት የሚያስችሉበት የምክር አገልግሎት መመሪያ ሌላኛው ነበር።

የእርጉዝ እናቶች ኮንፍረንስ መመሪያና የድህረ ወሊድ መመሪያዎች ይገኙበታል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen

በሆርሙዝ በኩል ከ1 ቢሊዮን በርሜል በላይ ነዳጅ በሰላም አሸጋግረናል - ዶናልድ ትራምፕ
*****************

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት 81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ከኢራን ጋር ያለውን ውጥረት በዘላቂነት ለመፍታት እና በዓለም አቀፍ የነዳጅ ንግድ ላይ የተደቀነውን ስጋት ለማስወገድ ዝግጁ መሆናቸውን አስታውቀዋል።

ፕሬዝዳንቱ በተለይም ለዓለም አቀፉ የኃይል አቅርቦት ወሳኝ የደም ስር የሆነው የሆርሙዝ ወሽመጥ ሙሉ በሙሉ በሰላም ክፍት የሚሆንበትን እና የኢራን ውጥረት እልባት የሚያገኝበትን አዲስ ዲፕሎማሲያዊ መንገድ አመላክተዋል።

እንደ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ገለጻ፣ የሁለቱ ሀገራት ወታደራዊ ግጭት ከተካሄደ በኋላ በአሁኑ ወቅት የአሜሪካ የባህር ሃይል በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል ከ1 ቢሊዮን በርሜል በላይ ነዳጅ የጫኑ የንግድ መርከቦችን በሰላም ማሸጋገር ችሏል።

በአሁኑ ወቅትም በቀን በደርዘን የሚቆጠሩ መርከቦች በደህና እያለፉ እንደሚገኙ ጠቅሰው፤ ይህም የነዳጅ ፍሰቱ ወደነበረበት መደበኛ እንቅስቃሴ እንዲመለስ እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የነዳጅ ዋጋ እንዲቀንስ ትልቅ አስተዋጽኦ ማበርከቱን ገልጸዋል።

ይሁን እንጂ ዘላቂው መፍትሔ የሆርሙዝ ወሽመጥን በወታደራዊ ኃይል መጠበቅ ብቻ ሳይሆን ከኢራን ጋር አዲስ እና ሁለገብ የሰላም ስምምነት መፈራረም እንደሆነ ፕሬዝዳንቱ አስምረውበታል።

ኢራን የኑክሌር እቅዷን እና በባህር ንግድ መስመሮች ላይ የሚደረጉ ጥቃቶችን ሙሉ በሙሉ ካቆመች አሜሪካ ሀገሪቱ እንደገና እንድትገነባ እና ጠንካራ ኢኮኖሚ እንድትገነባ ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆኗን ገልጸዋል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ አክለውም ኢራን የኑክሌር ብቃት እንዳይኖራት የማድረጉ መስፈርት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በቅርቡ ከሚካሄደው የምርጫ ወቅት በኋላ ከኢራን መሪዎች ጋር ታሪካዊ ስምምነት ላይ ለመድረስ ትልቅ ተስፋ እንዳላቸው ተናግረዋል።

ይህ ስምምነት ከተሳካ የሆርሙዝ ወሽመጥ ያጋጠመውን የወታደራዊ ከበባ ስጋት ሙሉ በሙሉ በመግፈፍ ቀጣናውን እና የዓለም አቀፉን የንግድ መስመር አስተማማኝ እና የተረጋጋ እንደሚያደርገው ይታመናል።

የተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት በባህር መርከቦች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶችን በማውገዝ ያሳየውን አንድነት ያመሰገኑት ፕሬዝዳንቱ፤ የዓለም ሀገራት ኢራን ወደ ሰላም መስመር እንድትመጣና የሆርሙዝ ወሽመጥ የሰላም እና የንግድ ቀጣና ሆኖ እንዲቀጥል የኢኮኖሚ ጫናውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ጥሪ አቅርበዋል።
#donaldtrump #straitofhormuz #middleeastpeace #globaleconomy #unga81

የእናቶች ሞት ከፍተኛ የሆነባቸውን ክልሎች በመለየት በትኩረት እንደሚሰራ ጤና ሚኒስቴር  አስታወቀ

መስከረም 12 ቀን 2019 ዓ.ም.  (አሐዱ ሬዲዮ) ሚኒስቴሩ አንድ እናት አንድ ህይወት አንድ የጋራ ኃላፊነት በሚል መሪ ቃል ከወሊድ በኃላ የሚከሰት የደም መፍሰስ ላይ ያተኮረ ሀገራዊ የምክክር መድረክ ዛሬ ማካሄድ ጀምሯል፡፡

በመድረኩም 100ሺ የነበረውን  የእናቶች ሞት  141 መቀነስ የተቻለ ሲሆን  በሚቀጥሉት  4 ዓመታት  70 ለማድረግ  እየተሰራ መሆኑንም ተገልጻል፡፡

በ 2030 የእናቶችን ሞት ለመቀነስ  የተያዘው እቅድ እንዲሳካ የጤና ባለሙያዎች እና የበላይ አመራሮች በትኩረት መስራት እንደሚጠበቅባቸው በመድረኩ የገለጹት የጤና  ሚኒስትር ዴታ ዶክተር ደረጀ ድጉማ ናቸው፡፡

የእናቶች ሞት ከፍተኛ የሆነባቸውን ክልሎች በመለየት በትኩረት እንደሚሰራ አንስተው በኢትዮጵያ የእናቶች ሞት አሁንም አሳሳቢ የማህበረሰብ  የጤና ስጋት መሆኑን ተናግረዋል፡፡

ከወሊድ በኃላ የሚከሰት የደም መፍሰስ ለእናቶች ሞት ቀዳሚ መንስኤ መሆኑን የተገለጸ ሲሆን ይህንን ችግር ለመቅርፍ ባለፉት ዓመታት ከተሰሩ  ስራዎች  በአለም አቀፍ ደረጃ  ጊዜውን ያገናዘበ እና በአዳዲስ ጥናቶች ላይ መሰረት ያደረጉ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎች ተቀርጸው ተግባራዊ ሲደረግ መቆየቱን ገልፀዋል።

የጤና ሚኒስቴር ከክልል ጤና ቢሮዎች እና አጋር አካላት ጋር በጋራ በመተባበር የእናቶችና ህጻናት ሞት ለመቀነስና ጤናቸውን ለማሻሻል የተለያዩ ስራዎችን እየሰራ መሆኑን ጠቁመዋል።

በህይወቴ ጌትነት

#አሐዱ_ሬዲዮ_94 .3
#አሐዱ_የኢትዮጵያውያን_ድምጽ
ፌስቡክ ገጽ፡- https://web.facebook.com/a...
ቴሌግራም ገጽ፡- https://t.me/ahaduradio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን በኒውዮርክ ከአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ከተወያዩ በኋላ፣ የዓለምን የኃይል (ኢነርጂ) ገበያ ለማረጋጋት እና ለግጭቶች ዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ ለማምጣት በጋራ ለመስራት መስማማታቸውን አስታወቁ።

ማክሮን በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መግለጫ ኒውዮርክ እንደደረሱ ከፕሬዝዳንት ትራምፕ ጋር ተገናኝተው በቀጣናዊ እና ዓለም አቀፋዊ ተግዳሮቶች ዙሪያ የጋራ ምላሽ ለመስጠት መምከራቸውን ገልጸዋል። የፈረንሳዩ መሪ አክለውም፣ "በመካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ ወሳኝ የመሠረተ ልማት አውታሮችን በማስጠበቅ እና በሆርሙዝ ስትሬት የባህር ላይ ጉዞ ነጻነትን በማረጋገጥ፣ በኃይል ገበያው ላይ ያለውን ውጥረት ለማርገብ በጋራ ለመስራት ወስነናል" ብለዋል።

ከመካከለኛው ምስራቁ ውጥረት ባሻገር የሩሲያ እና ዩክሬን ጦርነትም የውይይቱ አካል ነበር። ሁለቱ መሪዎች በዩክሬን የኃይል እና የሲቪል መሰረተ ልማቶች ላይ የሚሰነዘረው ጥቃት እንዲቆም (Moratorium እንዲደረግ) የጋራ ጥረታቸውን እንደሚያስተባብሩ ማክሮን አስታውቀዋል። "የሲቪል ማህበረሰቡ ከጥቃት ሊጠበቅ ይገባል፤ እንዲሁም በሩሲያ እና በዩክሬን መካከል ለሰላም የሚያበቃ ከባድ እና እውነተኛ ድርድር በተቻለ ፍጥነት ልንጀምር ይገባል" ሲሉ ፕሬዝዳንቱ አሳስበዋል።

በአንድ በኩል ማክሮን ትራምፕን አግኝተው ስለ ሆርሙዝ ስትሬት እና ስለ መካከለኛው ምስራቅ የነዳጅ መሰረተ ልማት ደህንነት አብዝተው መምከራቸው፣ የቀጣናው ኃይሎች (በተለይም ኢራን እና ሁቲዎች) በዓለም የኢኮኖሚ የደም ስር ላይ የደቀኑትን አደጋ በጉልህ ያንጸባርቃል። አውሮፓ ያለ አሜሪካ ወታደራዊ ጥላ ይህንን የኃይል መስመር ማስጠበቅ እንደማትችልም በግልጽ ያሳያል።

በሌላ በኩል ፈረንሳይ (የአውሮፓ ህብረትን በመወከል) የዩክሬንን የሰላም ድርድር በተፋጠነ ሁኔታ ለመጀመር ከአሜሪካ ጋር መግጠሟ፣ የጦርነቱ ጫና በምዕራባውያን ኢኮኖሚ ላይ ከአቅም በላይ እየሆነ መምጣቱን የሚያሳይ ህያው ምስክር ሆኖ ይቆማል። ይህም የትራምፕ አስተዳደር በዩክሬን ጦርነት ላይ ያለውን "ጦርነቱ በአፋጣኝ በድርድር ማለቅ አለበት" የሚል ፖሊሲ፣ አውሮፓውያን በውድም በግድም እየተቀበሉት እና ስትራቴጂያቸውን እያስተካከሉ መሆኑን ያመላክታል።

በፈርዖኖቹ ሚዛን፤ ኢትዮጵያ አትመዘንም!

የካይሮ ፖለቲከኞች የለመዱትን የዛቻ እና የለቅሶ ዜማ መልሰው ሲያዜሙት መስማት አዲስ ነገር መሆኑ ቀርቷል።

ሰሞኑን የግብፅ መስኖና ውሃ ሀብት ሚኒስትር የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብን “ሕገ-ወጥ” ሲሉ ፈርጀው፣ “ብሔራዊ የውሃ ደህንነታችንን ለመጠበቅ አስፈላጊውን እርምጃ የመውሰድ መብታችን የተጠበቀ ነው” ሲሉ በቁጭትና በትዕቢት መካከል የተሰነቀረ መግለጫ ሰጥተዋል።

ይህ አባባል ግን በበሰለ ዲፕሎማሲያዊ ሚዛን ሲመዘን፣ ሌሊት አልፎ ቀን በፈነጠቀበት ዘመን የሚቃዥ የትላንት ሕልመኛ ሰንካላ ምክንያት እንጂ ሌላ ሊሆን አይችልም።

የፈርዖኖች ምድር ፖለቲከኞች አሁንም ድረስ ዓለም የተቀየረች አይመስላቸውም። በቅኝ ግዛት ዘመን የተጻፉና ኢትዮጵያ ያልፈረመችባቸውን ያረጁ የውሃ ክፍፍል ስምምነቶች እንደ ሕግ እየቆጠሩ፣ “ታሪካዊ መብታችን አልተከበረም” ብሎ መጮህ ራስን ማታለል ነው።

የሕዳሴው ግድብ ግንባታ በአካል ተጠናቅቆ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጨት በጀመረበትና የካይሮን የዛቻ ‘ማዕበል’ በዲፕሎማሲያዊ እና በሳይንሳዊ እውነታዎች ባፈረሰበት በዚህ ወቅት፣ ግድቡን “ሕገ-ወጥ” ብሎ መጥራት የተጨባጩን ዓለም እውነታ ከመካድ የሚመጣ የፖለቲካ ቅዥት ነው።

የታላቁ ኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ መሠረት የተጣለው በካይሮ ፈቃድ ወይም በፓሪስና ለንደን የቅኝ ግዛት ውሎች አይደለም። ግድቡ በኢትዮጵያውያን የደም፣ የላብ እና የእንባ ጠብታ የተገነባ የሉዓላዊነት ሐውልት ነው።

እያንዳንዱ የኮንክሪት ክምችት፣ እያንዳንዱ የስባሪ ሳንቲም መዋጮ እና የሕዝባችን ቁርጠኝነት ያቆመው እውነት እንጂ በካይሮ ጠረጴዛ ላይ በሚፈረም የይሁንታ ወረቀት የሚጸድቅ የልመና ፕሮጀክት አይደለም።

ኢትዮጵያ የራሷን የተፈጥሮ ሀብት ተጠቅማ ሕዝቧን ከጨለማ ለማውጣት የምታደርገው ጥረት በማንም ሀገር ፈቃደኝነት ላይ አይንጠለጠልም።

ግብፅ ለዓመታት በዓባይ ውሃ ላይ ብቻዋን ስትደሰትና ስታባክን፣ ኢትዮጵያ ግን 85 በመቶ የሚሆነውን የውሃ ምንጭ እያመነጨች በጨለማ ስትማቅቅ መኖሯ የታሪክ መዛባት ነበረ። ዛሬ ያ የታሪክ መዛባት በኢትዮጵያውያን ክንድ ታርሟል። ካይሮ ይህንን እውነት “የተጠናቀቀ እውነታ” ብላ ለመቀበል መቸገሯ የራሷ የፖለቲካ ሥነ-ልቦና ቀውስ እንጂ የኢትዮጵያ የቤት ሥራ ሊሆን አይችልም።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም እና ሕልውና በአንድ ወንዝ ፍሰት ላይ ብቻ የተገደበ አይደለም። ዛሬ የኢትዮጵያ ጂኦፖለቲካዊ ቁመና በዓባይ ወንዝ እና በቀይ ባሕር በሁለቱ ወሳኝ ውሃዎች ላይ የተመሰረተ ነው።

ዓባይ የሀገር ውስጥ የኢኮኖሚ ትንሳኤ፣ የኢንዱስትሪ ልማት እና የብርሃን ምንጭ ሲሆን፤ ቀይ ባሕር ደግሞ የውጭ ንግድ፣ የቀጣናው ስትራቴጂካዊ ተጽዕኖ እና የሉዓላዊነት ማረጋገጫ ማማ ነው። እነዚህ ሁለት ውሃዎች የኢትዮጵያ የሕልውና ሁለት ገፆች በመሆናቸው አንዱ ለአንደኛው ዋስትና ነው።

ግብፅ በዓባይ ላይ የምታሳየው እምቢተኝነት እና የምሥራቅ አፍሪካን ቀጣና የማመስ ፍላጎት፣ ኢትዮጵያ በቀይ ባሕር ላይ ያላትን ስትራቴጂካዊ የባሕር በር ይዞታ ይበልጥ እንድታጠናክር የሚያስገድዳት እንጂ ወደኋላ የሚያስፈገፍጋት አይደለም።

ካይሮ ፈረሶቿን ጋልባ በኢትዮጵያ ጓሮ ለመቅበዝበዝ የምታደርገው ሙከራ፣ የዚሁ በቀይ ባሕር እና በዓባይ ውሃዎች መካከል የተዘረጋውን የኢትዮጵያን ስትራቴጂካዊ የበላይነት ለመቀነስ የሚደረግ አቅመ-ቢስ መወራጨት ነው።

ሚኒስትሩ በመግለጫቸው ላይ ያቀረቧቸው ቁጥሮች የራሳቸውን ስግብግብነት የሚያጋልጡ እንጂ ለኢትዮጵያ ወቀሳ ሊሆኑ አይችሉም። እርሳቸው እንዳሉት የግብፅ ዓመታዊ የውሃ ኮታ 55.5 ቢሊየን ኪዩቢክ ሜትር ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ግን በየዓመቱ በቢሊየኖች የሚቆጠር የዝናብ ውሃ ታገኛለች ይላሉ። ይህ ትልቅ የፖለቲካ ስላቅ ነው!

ተፈጥሮ የሰጠንን የዝናብ ውሃ እየቆጠሩ፣ እኛ ግን ከምንጩ የሚመነጨውን ወንዝ እንዳንነካ መከልከል ምን ይባላል?

ዝናብ ስለዘነበ ብቻ አንድ ሀገር የተፈጥሮ ወንዟን የመጠቀም መብቷ ይገፈፋልን? ግብፅ በረሃ ላይ ተቀምጣ፣ የዓባይን ውሃ ብቻ ሳይሆን በከርሰ-ምድር ውስጥ ያለውን ግዙፍ የውሃ ክምችት እና የባሕር ውሃ ማጣሪያን መጠቀም እየቻለች፣ የኢትዮጵያን የልማት ሕልም በውሃ ጥማት ሰበብ ለማገት መሞከሯ ፍጹም ስግብግብነት ነው።

ኢትዮጵያ የምትከተለው መርህ ግልጽ ነው፦ ፍትሃዊ እና ምክንያታዊ የውሃ አጠቃቀም። የታችኞቹ ተፋሰስ ሀገራት ላይ ጉልህ ጉዳት ሳታደርስ፣ የራሷን ሕዝብ ከድህነት የመታደግ መብቷን ትጠቀማለች። ካይሮ ግን “የእኔ ብቻ ካልሆነ” በሚል የድሮው የባለቤትነት መንፈስ “ሕጋዊ ስምምነት” እያለች የምታቀርበው ሰነድ የኢትዮጵያን እጅ ለመጠፍነግ የሚደረግ ሴራ ስለሆነ ፍጹም ተቀባይነት የለውም።

የካይሮ ፖለቲከኞች የዛቻ መግለጫዎችን ማውጣት እና ግድቡን “ሕገ-ወጥ” ማለታቸውን ሊቀጥሉ ይችላሉ፤ ምክንያቱም ለውስጥ ፖለቲካቸው ፍጆታና ለሕዝባቸው ማስተገሻ ፕሮፓጋንዳ ያስፈልጋቸዋል። ነገር ግን በምድር ላይ ያለው እውነታ አይቀየርም።

የሕዳሴው ግድብ የኢትዮጵያ የቁርጠኝነት ሐውልት ሆኖ ዓባይን እየገደበ፣ ብርሃን እየፈነጠቀ ይኖራል። ኢትዮጵያ በዓባይ እና በቀይ ባሕር ላይ ያላት ብሔራዊ ጥቅም በማንም ዛቻ አይገታም። የካይሮ ስጋት የሚቀረፈው ወደ እውነት በመመለስ እና ከኢትዮጵያ ጋር በእኩልነት መርህ ላይ በመነጋገር እንጂ፣ ያረጀ የቅኝ ግዛት ሕልምን እያዩ “እርምጃ እወስዳለሁ” በሚል የድሮ ፉከራ አይደለም።

የዓባይ ውሃ በካይሮ ፈቃድ አይፈስም፤ የኢትዮጵያ ልማትም በፈርዖኖች ሚዛን አይመዘንም።

በኃይለኢየሱስ መኮንን

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ ሚኒሶታ ግዛት፣ ሴንት ፖል ከተማ ባለፈው ሐምሌ ወር የተፈጠረውን አሳዛኝ ክስተት ታስታውሳላችሁ? የ30 ዓመቱ ኢትዮጵያዊ ጸጋአብ ቢነሱ፣ በአንድ የመኖሪያ ሕንጻ አስተዳደር ቢሮ ውስጥ በተፈጠረ የጋራዥ ኪራይ ውል አለመግባባት ምክንያት፣ ሦስት ሠራተኞች ሕይወታቸውን እንዲያጡ በማድረግ ተጠርጥሮ ፍርድ ቤት ቀርቧል።

የዕለቱን የፍርድ ቤት ውሎ በተመለከተ የሚኒሶታ ኢትዮጵያ ኮምዩኒቲ ሊቀመንበር አቶ ደምስ ከበደ ሰፋ ያለ ማብራሪያ ሰጥተዋል። ሊቀመንበሩ እንዳስረዱት፤ በመጀመሪያው የስነ-ልቦና ምርመራ ተከሳሹ "ለፍርድ ሂደት ብቁ ነው" የሚል ውጤት ቢሰጠውም፣ ጠበቆቹ ግን ተጨማሪ እና ጠለቅ ያለ የአእምሮ ጤና ምርመራ እንዲደረግለት ጠይቀዋል። ተከሳሹ በችሎት ላይ ምንም ቃል ባለመተንፈሱ፣ ፍርድ ቤቱ "ጥፋተኛ አይደለሁም" የሚል ምላሽ እንደሰጠ አድርጎ መዝግቦታል።

እዚህ ላይ ግን አንድ ትልቅ የክርክር ነጥብ ይነሳል። የተከሳሹ ጠበቆች ግለሰቡ ድርጊቱ በተፈጸመበት ቅጽበት የማሰብ እክል ወይም "የአእምሮ ሕመም" ነበረበት ብለው ሊከራከሩ ቢዘጋጁም፣ ፖሊስ በበኩሉ ግለሰቡ ከክስተቱ በኋላ መኪና ወስዶ መሸሹን ማረጋገጡ ጉዳዩን አወዛጋቢ አድርጎታል። የዋስትና መብቱ በ10 ሚሊዮን ዶላር ታግዶ ቀጣይ የፍርድ ቤት ቀጠሮው ለጃንዋሪ 10 ተላልፏል።

ይህ አሳዛኝ ጉዳይ በውጭ በሚኖረው ማኅበረሰባችን ዘንድ የቁጣ አያያዝን እና ያልታከመ የስነ-ልቦና ቀውስን ቁልጭ አድርጎ ያሳያል። የአእምሮ ጤናን አቅልሎ ማየት እና የስሜት መረበሽን ችላ ማለት፣ መጨረሻው እንዲህ ራስንም ሆነ ሌሎችን ወደማያባራ ሀዘን መውሰድ ነው!

የደምስን የችሎት ማብራሪያ ዘ-ሐበሻ ፌስቡክ፣ ቲክቶክ እና ኢንስታግራም ላይ በቪድዮ ታገኙታላችሁ።

ሀገርን ከዓለም የሚያገናኘውና የብልጽግናችን መሠረት የሆነው የኢትዮጵያ አቪዬሽን
*******************************

የኢትዮጵያ አቪዬሽን ዘርፍ የአየር መንገድ አገልግሎት ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ሀገራችንን ከዓለም ጋራ የሚያስተስር፣ የኢኮኖሚዋን የደምስር የሚያንቀሳቅስና ለብልጽግናዋ ጉዞ መሠረት የሆነ የልማቷ የጀርባ አጥንት ነው።

ኢትዮጵያ ለጊዜው የባሕር በር የሌላት ሀገር ብትሆንም፣ የአቪዬሽን ዘርፏ በሰማይ ላይ የገነባው ጠንካራ የትራንስፖርትና የሎጅስቲክስ መረብ ሀገራችንን ከዓለም አቀፉ የንግድ መረብ ጋር አገናኝቷታል።

ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ከመሰብሰብ ጀምሮ ቡና፣ አበባና ፍራፍሬን ጨምሮ ትኩስ የግብርና ምርቶችን በጥራትና በፍጥነት ወደ አውሮፓ፣ እስያና አሜሪካ ገበያዎች እንዲደርሱ በማድረግ ረገድ የካርጎ አገልግሎቱ የማይተካ ሚና ይጫወታል።

በሌላ በኩል፣ ኢትዮጵያ የአፍሪካ መዲና እንደመሆኗ መጠን በዲፕሎማቲክና በኮንፈረንስ ቱሪዝም የምታደርገው እንቅስቃሴ ሙሉ በሙሉ በአቪዬሽን ዘርፏ ጥንካሬ ላይ የተመሠረተ ነው።

ከአፍሪካና ከዓለም ዙሪያ የሚመጡ ዲፕሎማቶች፣ ነጋዴዎችና ቱሪስቶችን በቀጥታና በተቀናጀ መንገድ ወደ አዲስ አበባና ወደተለያዩ የሀገራችን መስህቦች በማጓጓዝ የሆቴልና መስተንግዶ አገልግሎት ዘርፍ ያነቃቃል።

በተጨማሪም እንደ ነገሌ ቦረና፣ ደብረ ማርቆስ እና ባሕር ዳር ያሉ የክልል ኤርፖርቶች መስፋፋት የክልል ከተሞችን የኢንቨስትመንትና የቱሪዝም ማዕከል እንዲሆኑ ያደረገ ሲሆን፣ ይህም በቀጥታና በተዘዋዋሪ ለብዙ ሺህ ዜጎች የሥራ ዕድል ፈጥሯል።

የኢትዮጵያ አቪዬሽን ዘርፍ ከአህጉራዊ የበረራ ማዕከልነቱ ባሻገር፣ የቀጣናውን የባሕር በርና የትራንስፖርት አማራጮች ለማስፋት የምታደርገውን ጥረት የሚደግፍና የኢኮኖሚ ዕቅዷን የሚያሳልጥ የሎጅስቲክስ ቅንጅት እየፈጠረ ይገኛል።

ይህ ዘርፍ ከባህርና ከየብስ ትራንስፖርት ጋር ሲቀናጅ ኢትዮጵያ በምስራቅ አፍሪካ ያላትን የሎጅስቲክስ የመሪነት ሚና በከፍተኛ ሁኔታ ያጎለብተዋል።

የኢትዮጵያ አቪዬሽን ዩኒቨርሲቲ እና የአውሮፕላን ጥገና ማዕከልም ዘመናዊ ቴክኖሎጂና ብቁ የሰው ኃይል በማልማት ለሀገራችን የዕውቀት ሽግግር ትልቅ መሠረት ናቸው።

በዚህም የኢትዮጵያ አቪዬሽን ዘርፍ ሀገራችንን ከዓለም ጋር የሚያገናኝ የንግድ ድልድይ እንዲሁም የውጭ ምንዛሬ ግኝትና የጠቅላላ ሀገራዊ ምርት ዕድገት ዋነኛ አንቀሳቃሽ በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የጀርባ አጥንት ቢባል ማጋነን አይሆንም።

በሔዋን ጌታቸው
#ethiopia #ebc #ethiopianaviation #ethiopianairlines #aviationindustry #economicgrowth #ethiopianeconomy #cargoservices #airlogistics #tourismethiopia

የተፈጥሮ ሕግ ለምን አይሻሻልም?

* ከተፈጥሮአዊ ህጋዊ እይታ አንጻር የህግ አወጣጣችንን ለመዳሰስ የቀረበ ጹሑፍ

መግቢያ #ethiopia | የተፈጥሮ ህግ (Natural Law) ከሰው ልጅ ታሪክ፣ ስልጣኔና ፖለቲካዊ ውሳኔዎች ቀድሞ የነበረ፣ አጽናፈ-ዓለምና የሰው ልጅ ህልውና የሚመሩበት ዘላለማዊ ሰንሰለት ነው። የሰው ልጅ ማህበራዊ ኑሮውን ለመምራት ህጎችን ያወጣል፣ ይሽራል፣ ያሻሽላል። ነገር ግን የተፈጥሮ ህግ ጊዜ የማይሽረው፣ ቦታ የማይወስነውና በፍጹም የማይሻሻል ፍጹም እውነት ነው። ይህ ጽሑፍ የተፈጥሮ ህግ ለምን ሊሻሻል እንደማይችል፣ በሳይንስ፣ በሃይማኖትና በጥንታውያን ፈላስፋዎች እይታ መርምሮ፣ እኛ ሰዎች በህግ አወጣጥ ሂደታችን ውስጥ ምን መማር እንዳለብን በጥልቀት ያብራራል።

ዋና ዋና አንኳር ይዘቶች
1. ፍጹም ንጽህና፣ ፍጹም እውቀትና የህግ ምንጭ
በፍልስፍና እይታ ህግን ለመደንገግ ፍጹም ንጽህና (ከራስ ወዳድነትና ከጥቅም ግጭት የጸዳ እውነት) እና ፍጹም የበሰለ እውቀት ያስፈልጋል። ይህ ፍጹም ንጽህናና እውቀት ደግሞ የሁሉም ነገር ፈጣሪ የሆነው የአምላክ መገለጫ ነው። የተፈጥሮ ህግ ምንጩ ፍጹም የሆነው መለኮታዊ ጥበብ በመሆኑ መሻሻል አያስፈልገውም። እኛ ሰዎች ግን ማህበራዊ ህጎችን ስናወጣ ፍጹም ንጽህና (ከቡድንና ከግል ጥቅም የጸዳ) እና የበሰለ እውቀት (የማህበረሰቡን ስነ-ልቦና፣ ታሪክና የወደፊት እጣ ፈንታ ያገናዘበ) ሊኖረን እንደሚገባ የተፈጥሮ ህግ ያስተምረናል። ፍጹም እውቀት ሳይኖር የሚወጣ ህግ ሁልጊዜም ጎደሎና ተሻሻይ ነው።

2. የኮስሞስ ምስክርነት እና የተፈጥሮ ህግጋት መገለጫዎች
የተፈጥሮ ህግጋት የማይለወጡና የማይደክሙ መሆናቸውን በዙሪያችን ባለው ዓለም በተግባር እንረዳለን፡

• የፀሐይ ብርሃንና ኃይል፦ ፀሐይ በየቀኑ የምትሰጠው የብርሃንና የሙቀት ኃይል መቼም ቢሆን አያልቅም። ይህ ጽኑ ህግ ማሻሻያ አያስፈልገውም።

• ብርሃን፣ ጨለማና የፀሐይ ዙረት፦ መሬትና ፕላኔቶች በፀሐይ ዙሪያ የሚያደርጉት ስልታዊ ዙረት የቀንና የሌሊት (የብርሃንና የጨለማ) ኡደትን ይፈጥራል። ይህ የስነ ፈለክ ህግ ሳይዛነፍ ለዘመናት የጸና ነው።

• የህይወት ኡደት (መወለድ፣ መኖር፣ መሞት)፦ ማንኛውም እንስሳም ሆነ እጽዋት ይወለዳል፣ ይኖራል፣ ይሞታል። የእነሱ የእንትንፋስና የህልውና ህግ ማንም ሰው ሊሽረው የማይችል የተፈጥሮ ዑደት ነው።

3. የሳይንስ ህግጋት ጽኑነት (ፊዚክስ፣ ኬሚስትሪና ባዮሎጂ)
በሳይንስ ዓለም ውስጥ የምናገኛቸው ህጎች የሰው ልጅ የደረሰባቸው የተፈጥሮ እውነታዎች እንጂ ሰዎች የፈጠሯቸው አይደሉም። ለዚህም ነው የማይሻሻሉት፡

• የፊዚክስ ህግ (የኃይል ጥረት ህግ)፦ በፊዚክስ ትልቅ ስፍራ ያለው ህግ "ኃይል (ኢነርጂ) አይፈጠርም፣ አይጠፋምም፤ ከአንድ ቅርጽ ወደ ሌላ ቅርጽ ይለወጣል እንጂ" (Energy is neither created nor destroyed, it can only be transformed from one form to another) ይላል። ይህ ህግ ከዘላለም እስከ ዘላለም የማይሻሻል የተፈጥሮ እውነት ነው።

• የኬሚስትሪና ባዮሎጂ ህግጋት፦ ውሃ ሁልጊዜ ከሁለት ሀይድሮጅንና ከአንድ ኦክስጅን (H₂O) ይፈጠራል። የሰው ልጅ ስነ-ህይወታዊ (Biological) መዋቅር፣ የደም ዝውውርና የሴሎች ኡደት በተመሳሳይ ጽኑ ህግ የሚመሩ ናቸው። እነዚህ የሳይንስ ህጎች የሰው ልጅ ህግጋት ምን ያህል ደካማና ተለዋዋጭ እንደሆኑ ትልቅ ማስረጃዎች ናቸው።

4. "አዳም አትብላ"፦ የመጀመሪያው ህግ፣ ሞት፣ ካሳ እና ህይወት
በትዕዛዝ ደረጃ ለመጀመሪያ ጊዜ የተሰጠው ህግ ለአዳም የተቀመጠው "ይህን ዕፅ አትብላ፣ ሌላውን ግን ብላ" የሚለው መለኮታዊ ህግ ነበር። ይህ ክስተት የህግን መዋቅር ፍልስፍናዊ በሆነ መንገድ ያሳያል፡

• ህግ (Law)፦ ድንበርንና ክልከላን ያስቀምጣል። "አትብላ" መባሉ የህግ የበላይነትን ያሳያል።

• ሞት (Death)፦ ህግ ሲጣስ የሚመጣውን ፍጹም ቅጣትና ውጤት ያመለክታል። አዳም ህጉን በመጣሱ ምክንያት ሞት ወደ ዓለም ገባ።

• የሞት ካሳ (Compensation for Death)፦ ፍትህ መዛባትን አትፈቅድም። ለተፈጠረው ጥፋትና ሞት ተመጣጣኝ የሆነ የካሳ ወይም የቤዛነት ህግ አስገዳጅ ሆነ።

• ህይወት (Life)፦ ከካሳውና ከፍትህ መረጋገጥ በኋላ የሚመጣውን አዲስ ተስፋና ህይወትን ያሳያል። ይህ ዑደት ህግ የራሱ የሆነ የውጤትና የፍትህ ሚዛን ማስጠበቂያ ሰንሰለት እንዳለው ያስገነዝበናል።

5. የሰው ልጅ ህግጋት ተለዋዋጭነት (የምዕራባውያን አገራት ማሳያ)

ከተፈጥሮ ህግ በተቃራኒ፣ በሰዎች የሚወጣ ህግ ሁልጊዜም ተለዋዋጭ ነው። የሰዎች ህግ የመንግስታት ስልጣን በየጊዜው ሲቀያየር፣ የመሪዎች ወንበር ሲናወጥና እንደየአስፈላጊነቱ አብሮ ይለወጣል። ለአብነት ያህል የታላላቅ ምዕራባውያን አገራትን ህግ መመልከት ይቻላል፡

• የአሜሪካ ህግ (United States)፦ የአሜሪካ ህገ-መንግስት ከተረቀቀ ጀምሮ እስካሁን ድረስ ከ27 ጊዜ በላይ ማሻሻያ (Amendments) ተደርጎበታል። ይህም የሰዎች ህግ ፍጹም ባለመሆኑ በየጊዜው መታረም እንዳለበት ያሳያል።

• የካናዳ ህግ (Canada)፦ የካናዳ የህግ ስርዓትም እንደ ማህበረሰቡ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ፍላጎት በየጊዜው ማሻሻያዎችንና አዳዲስ አዋጆችን ያወጣል።

• የእንግሊዝ ህግ (United Kingdom)፦ እንግሊዝ ያልተጻፈ ህገ-መንግስት ያላት አገር ስትሆን፣ ህጎቿ እንደ ፓርላማውና እንደ ገዢው ፓርቲ ፍላጎት በየቀኑ ሊለወጡና ሊሻሻሉ ይችላሉ።

እኛ ሰዎች በህግ አወጣጥ ምን እንማር?

የሰው ልጅ ህግ አውጪዎች ከተፈጥሮ ህግ መማር ያለባቸው ዋናው ቁምነገር፡ ህግ ለጊዜያዊ የፖለቲካ ጥቅም ወይም ለስልጣን ማራዘሚያ የሚሆን ሳይሆን፣ እንደ ተፈጥሮ ህግጋት ሁሉ ትውልድ ተሻጋሪ፣ ፍትሃዊ፣ ተገማችና ሚዛናዊ መሆን እንዳለበት ነው። ህግ ሲወጣ በጥልቅ እውቀትና ከግል ጥቅም በጸዳ ንጽህና መሆን አለበት። ከተፈጥሮ ህግ (ከሞራልና ከፍትሃዊነት) የራቀ ሰው ሰራሽ ህግ ህግ ሳይሆን የጭቆና መሳሪያ ነው።

ማጠቃለያ
የተፈጥሮ ህግ የማይሻሻለው አስቀድሞ ፍጹም፣ ፍትሃዊና ሚዛናዊ በሆነው መለኮታዊ እውቀትና ንጽህና ስለተሰራ ነው። የሰው ልጅ ህግ ግን የመንግስታት መቀመጥና መነሳት፣ የሰዎች ፍላጎት መቀያየር የሚወስነው ተለዋዋጭ ሂደት ነው። የህግ ባለሙያዎችም ሆኑ ማህበረሰቡ ህግን ሲያወጡና ሲተገብሩ፣ ከተፈጥሮ ህግጋት በስተጀርባ ያለውን ፍጹም ንጽህና፣ የበሰለ እውቀት፣ ተገማችነትና ፍትሃዊነት እንደ መርህ በመውሰድ፣ የሰዎች ህግም ለዘላቂ ትውልድና ለፍትህ መከበር የሚቆም እንዲሆን ማድረግ ይኖርባቸዋል።

ማጣቀሻዎች
• ቅዱስ መጽሐፍ (መጽሐፍ ቅዱስ)፦

o "ሰማይና ምድር ያልፋሉ፥ ቃሌ ግን አያልፍም" (ማቴዎስ 24:35) — መለኮታዊና የተፈጥሮ ህግጋት የማይለወጡ መሆናቸውን ያሳያል።

o "በገነት ካለው ዛፍ ሁሉ ትበላለህ፤ ነገር ግን መልካምንና ክፉን ከሚያስታውቀው ዛፍ አትብላ..." (ዘፍጥረት 2:16-17) — የመጀመሪያው ህግ፣ ክልከላ እና የሞት ውጤት ምሳሌ።

• ቅዱስ ቁርዓን፦

o "በአላህ የፍጥረት ህግ ላይ ምንም ለውጥ አታገኝም፤ ይህ ቀጥተኛው ሃይማኖት ነው" (ሱረቱ አል-ሩም 30:30) — ፍጥረት የተገነባበት የተፈጥሮና የመለኮት ህግ ጽኑና የማይቀየር መሆኑን ያስረዳል።

• የትላልቅ ሰዎች ፍልስፍና፦

o ሶክራትስ (Socrates)፦ ህግ ከጽንሰ-ሃሳባዊ ፍትህና ከሞራል እሴት መነጨት እንዳለበትና ፍጹም እውቀትን መፈለግ የህግ መሠረት መሆኑን አስተምሯል።

o ፕላቶ (Plato)፦ "ሪፐብሊክ" (The Republic) በተሰኘው መጽሐፉ ላይ አገሪቱን የሚመሩና ህግ የሚያወጡ ሰዎች ጥበብና የበሰለ እውቀት ያላቸው "ፈላስፋ ነገሥታት" (Philosopher Kings) መሆን እንዳለባቸውና ይህም የህግን ንጽህና እንደሚያስጠብቅ ገልጿል።

o አሪስጣጣሊስ (Aristotle)፦ የተፈጥሮ ፍትህ (Natural Justice) በሁሉም ቦታ እኩል ኃይል አለው፣ ሰዎች ስላጸደቁት ወይም ስላልተቀበሉት አይለወጥም በማለት የሰው ልጅ ህግ ከተፈጥሮ ህግ ጋር መጣጣም እንዳለበት ተከራክሯል።

https://www.facebook.com/s...
በፋንታሁን ደለለው (Fantahun Delelew)
ህግ አዋቂ (Lawyer)
ስልክ፦ 0929101037

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ጭንቅላት ለጭንቅላት ተጣብቀው የተወለዱት ኢትዮጵያውያን መንታ ሕጻናት በ25 ሰዓታት አስገራሚ ቀዶ ጥገና መለያየታቸውን ከትናንት ወዲያ መዘገባችን ይታወቃል። ዛሬ ሲቢኤስ ኒውስ ባቀረበው ዘገባ ደግሞ በዚህ የሞትና የሕይወት ትግል ውስጥ፣ ወላጆቻቸው ልጆቻቸው አጠገብ እንዳይሆኑ አሜሪካ ቪዛ ከልክላለች።

ሒያብ እና ውህብቶ ይባላሉ። የተወለዱት ኢትዮጵያ ውስጥ ሲሆን፣ በተፈጥሮ ጭንቅላት ለጭንቅላት ተጣብቀው፣ ፊታቸው በተቃራኒ አቅጣጫ ዞሮ ነበር ወደዚች ዓለም የመጡት። ይህ ሁኔታ በ2.5 ሚሊዮን ልደቶች ውስጥ አንዴ ብቻ የሚያጋጥም እጅግ ብርቅዬ ክስተት ነው። ሆኖም ሚዙሪ በሚገኘው የቅዱስ ሉዊስ የሕጻናት ሆስፒታል፣ 30 ስፔሻሊስቶችን ያሳተፈ እና ለ25 ሰዓታት የዘለቀ እጅግ ውስብስብ ቀዶ ጥገና ተደርጎላቸው በተሳካ ሁኔታ የተለያዩ ሲሆን፣ በሕይወታቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ፊት ለፊት ተያይተዋል። ይሁን እንጂ፣ የሁለት ዓመት ህጻናቱ ይህንን ከባድ የሕይወት እና የሞት ቀዶ ጥገና ሲያደርጉ፣ ወላጆቻቸው የአሜሪካ ቪዛ በመከልከላቸው ምክንያት ኢትዮጵያ ውስጥ ሆነው በጭንቀት ለመጠበቅ ተገደዋል። ሕጻናቱ አሜሪካ የገቡት በሞግዚት ታጅበው ነበር።

እዚህ ጋ የዓለማችንን የፖለቲካ እና የሰብዓዊነት ርቀት እናስተውል! በአንድ በኩል የአሜሪካ የሕክምና ቴክኖሎጂ እና የዶክተሮቹ ሰብዓዊነት እነዚህን የሁለት ዓመት ሕጻናት ከሞት ታድጓቸዋል፤ ይህም እጅግ የሚያስመሰግን እና የሳይንስ ጥግ ነው። በሌላ በኩል ግን፣ የዚሁ አገር የኢሚግሬሽን ሥርዓት እና ኤምባሲ፣ የገዛ ልጆቻቸው አናታቸው ተከፍቶ፣ የደም ሥሮቻቸው ሲነጠል አጠገባቸው ሆነው እንዳያጽናኑ ኢትዮጵያውያኑን ወላጆች ቪዛ ነፍጓቸዋል። ይህ የሚያሳየው ቴክኖሎጂ እና ሕክምና ዓለምን አንድ ሲያደርጉ፣ ፖለቲካ እና የድንበር ሕጎች ግን አሁንም የሶስተኛውን ዓለም ዜጎች ሰብዓዊ ስሜት ከግምት እንደማያስገቡ ነው።

የሕክምና ሳይንስ የቱንም ያህል ቢረቅና ተዓምር ቢሰራ፣ የፖለቲካ እና የኢሚግሬሽን ሥርዓቱ ከሰብዓዊነት ከራቀ ሙሉ አይሆንም! ሒያብ እና ውህብቶ በቴክኖሎጂ አቅም አዲስ ሕይወት ሲያገኙ፣ ወላጆቻቸው ግን በቪዛ ክልከላ ምክንያት የልጆቻቸውን የዳግም መወለድ ደስታ በስካይፕ ለማየት ተገደዋል!

የሕክምናው ስኬት ቢያስደስትም፣ የአሜሪካ ኤምባሲ ለወላጆች ቪዛ መከልከሉን እንዴት ታዩታላችሁ? ሀሳባችሁን ኮመንት ላይ አስቀምጡልን ቪዲዮውን ላይክ እና ሼር ማድረግ አትርሱ!

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በሳዑዲ አረቢያ የኢትዮጵያ ኤምባሲ በአገሪቱ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ላይ ያነጣጠረ እጅግ ጥብቅ የሆነ ማስጠንቀቂያ አወጣ። ኤምባሲው ባወጣው መግለጫ፣ ማናቸውም ኢትዮጵያውያን ለ"ጽንፈኛ ኃይሎች" የገንዘብ ድጋፍ ሲያሰባስቡ ከተገኙ በሳዑዲ አረቢያ ሕግ ጥብቅ ተጠያቂነት እንደሚጠብቃቸው አስታውቋል።

ከገንዘብ ማሰባሰብ በተጨማሪ፣ ሕገ-ወጥ የፖለቲካ ስብሰባዎችን ማዘጋጀትም ሆነ በእነዚህ ስብሰባዎች ላይ መገኘት፣ በልገሳ ወይም በእርዳታ ስም የገንዘብ መዋጮ ማድረግ፣ እንዲሁም በሕገ-ወጥ የገንዘብ ዝውውር ላይ መሳተፍ በሳዑዲ መንግሥት ሕግ የሚያስጠይቁ ከባድ ወንጀሎች መሆናቸውን ኤምባሲው አብራርቷል። በመሆኑም እነዚህን ክልከላዎች ጥሰው በመሠል ድርጊቶች በሚሳተፉ ኢትዮጵያውያን ላይ ለሚደርሰው ማንኛውም የእስር፣ የቅጣት ወይም ከሀገር የመባረር ችግር ግለሰቦቹ ራሳቸው ኃላፊነቱን እንደሚወስዱ እና ኤምባሲው ምንም ዓይነት ከለላ እንደማይሰጥ በአጽንኦት አስጠንቅቋል።

ይህ የኢትዮጵያ ኤምባሲ ማስጠንቀቂያ ከዲፕሎማሲያዊ መግለጫነት ባለፈ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት በሀገር ውስጥ ለሚዋጉት ታጣቂ ኃይሎች (መንግሥት "ጽ -ንፈኛ" እያለ ለሚጠራቸው አካላት) ከዳያስፖራው የሚላከውን የፋይናንስ ምንጭ ለማድረቅ የጀመረው ሰፊ ዘመቻ አካል ነው። በተለይም በመካከለኛው ምሥራቅ የሚኖረው በርካታ ኢትዮጵያዊ ለሀገር ውስጥ የፖለቲካ እና የትጥቅ እንቅስቃሴዎች ትልቅ የገንዘብ ምንጭ ሆኖ ቆይቷል።

ኤምባሲው ይህንን ማስጠንቀቂያ ያወጣው የሳዑዲ አረቢያን ጥብቅ የጸጥታ እና የፀ ረ-ሽ ብር ሕጎች እንደ ማስፈራሪያ በመጠቀም ነው። ሳዑዲ አረቢያ ያልተፈቀዱ የፖለቲካ ስብሰባዎችን እና የገንዘብ ማሰባሰብን ፈጽሞ የማትታገሥ ሀገር መሆኗ ይታወቃል። በመሆኑም መንግሥት የተቃዋሚ ደጋፊዎችን የገንዘብ እንቅስቃሴ በመከታተል የዳያስፖራውን የፖለቲካ ተሳትፎ ለማፈን እና የተቃዋሚዎችን የፋይናንስ የደም ሥር ለመበጠስ ያቀደ መሆኑን ያመላክታል። ይህ አካሄድ በስደት እና በከባድ የጉልበት ሥራ ላይ የሚገኘውን ኢትዮጵያዊ የሀገሪቱን የጸጥታ ሕግጋት ጥሳችኋል በሚል ሰበብ ለባሰ እስራት እና እንግልት ሊያጋልጠው የሚችል አደገኛ ፖለቲካዊ እርምጃ ነው።

በኢትዮጵያ በቀን 600 ሰዎች ተላላፊ ባልሆኑ በሽታዎች ህይወታቸው ያልፋል ተባለ።

በአለምአቀፍ ደረጃም ሆነ በኢትዮጵያ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች በከፍተኛ ሁኔታ እየተስፋፏ መምጣታቸው ተጠቁሟል።

ይህ የተባለው በዛሬው እለት በኢትዮጵያ ለ8ኛ ጊዜ የሚከበረውን የዓለም አቀፍ  የሕሙማን ደህንነት ቀንን ምክንያት በማድረግ በተዘጋጀው መድረክ ላይ ነው።የጤና ሚኒስቴር ከአለም ጤና ድርጅት ጋር በመተባበር አለም አቀፍ የሕሙማንን ደህንነት ቀንን አስመልክቶ መድረኩን ያዘጋጀ ሲሆን እለቱም‹‹ ደህንነቱ የተጠበቀ ክብካቤ ለጤናማ ህይወት በሚል መሪ ቃል ›› በዘውዲቱ መታሰቢያ ሆስፒታል በተለያዩ መርሃ-ግብሮች እየተከበረ ይገኛል።

የሪዞልቭ ቱ ሴቭ ላይቭ በኢትዮጵያ ዳይሬክተር የሆኑት ዶክተር ግርማ አሰፋ ለብስራት ሬድዮ እንደተናገሩት በአለም አቀፍ ደረጃ አራት ህይወታቸው ከሚያልፉ ሰዎች ሶስቱ ተላላፊ ባልሆኑ በሽታዎች የተነሳ ህይወታቸውን ያጣሉ። ይህ ሁኔታ በኢትዮጵያም ጎልቶ እንደሚታይ ተናግረው በቀን 600 የሚሆኑ ሰዎች በዚህ በሽታ ህይወታቸው ያልፋል ነው ያሉት።ከጉዳዮ ጋር በተያያዘ የህክምና አገልግሎት ማዕቀፉ ተደራሽነትን ለማሳደግ ብዙ ስራ መስራት እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል።

ዶክተር ግርማ መረጃዎችን ጠቅሰው እንደተናገሩት በኢትዮጵያ በደማቸው ውስጥ የደም ግፊት አለባቸው ተብለው የሚጠበቁ አዋቂዎች ከ11 እስከ 12 ሚሊዮን ይገመታሉ።እንደ የደም ግፊት፣ የስኳር፣ የልብ፣ የደም ቧምባ በሽታ እና የካንሰር ህመም ተላላፊ ካልሆኑ በሽታዎች መካከል በዋነኛነት ተጠቃሽ ሲሆኑ የሚፈለገውን የጤና ግብ ለማሳካት የታካሚ ደህንነት እና እንክብካቤ ትኩረት የሚሻ ጉዳይ መሆኑ ተመላክቷል።

በመሆኑም በዘንድሮው የህሙማን ደህንነት ቀን ለጉዳዮ ትልቅ ትኩረት በመስጠት ውጤታማ ስራ ለመስራት ያግዛል ተብሏል።

Seledadotio

የሞጆ ደረቅ ወደብ፡ የኢትዮጵያ የንግድ ሎጂስቲክስ ዘመናዊነት እና የቀጣናው የኢኮኖሚ ትስስር ማዕከል
*********************

ከጅቡቲ ወደብ እስከ ሀገር ውስጥ ማከፋፈያ ማዕከላት የተዘረጋው የሎጂስቲክስ አውታረ መረብ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የደም ሥር ነው።

በዚህ የንግድ ሰንሰለት ውስጥ የሞጆ ደረቅ ወደብ ዕቃ ከማስተናገድ ባለፈ የሀገራችንን ወጪ ንግድ ከዓለም ገበያ ጋር የሚያስተሳስር ወሳኝ የሎጂስቲክስ መገናኛ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል።

ከጅቡቲ ወደብ የሚነሱ የኢንዱስትሪ ግብዓቶች፣ የነዳጅ ምርቶች፣ ማሽነሪዎች እና ሌሎች የንግድ ሸቀጦች ወደ ኢትዮጵያ ገብተው ለተለያዩ መዳረሻዎች የሚሰራጩበት ዋነኛ ማዕከል የሆነው ሞጆ አሁን አዲስ የሎጂስቲክስ አቅም ተላብሷል።

በዓለም ባንክ ድጋፍ በ60 ሄክታር መሬት ላይ ያረፈው የዘመናዊ ሎጂስቲክስ ማዕከል የማስፋፊያ ግንባታ የመጀመሪያ ምዕራፍ መመረቅ ይህን የለውጥ ጉዞ የሚያጠናክር ትልቅ እርምጃ ነው።

ማዕከሉ በዓመት እስከ አንድ ሚሊዮን ባለ ሃያ ጫማ ኮንቴይነሮችን ማስተናገድ የሚችሉ ጣቢያዎች እና ዘመናዊ መጋዘኖችን በውስጡ ይዟል።

ከዚህም ባሻገር የደረቅ ብትን ጭነቶችን በሀገር ውስጥ ማሸግ እንዲቻል በማድረግ የሎጂስቲክስ ወጪን ለመቀነስ፣ የውጭ ምንዛሬን ለመቆጠብ እና ለዜጎች የሥራ ዕድል ለመፍጠር የሚያስችል ሰፊ አቅም ፈጥሯል።

የማዕከሉን የአሠራር ፍጥነት ከሚያሳድጉ አዳዲስ መሠረተ ልማቶች መካከል በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ የተተከለው የባቡር ላይ ክሬን በዋናነት ይጠቀሳል።

ይህ ቴክኖሎጂ በባቡር መስመር የሚደረገውን የኮንቴይነር ዝውውር በፍጥነት በማከናወን የጭነት ማስተናገጃ ጊዜን በእጅጉ ያሳጥራል።

ከዚህ ቀደም የነበረውን የኮንቴይነሮች የቆይታ ጊዜ በመቀነስም የባለብዙ ዘርፍ የትራንስፖርት ትስስርን ውጤታማነት በተግባር ያረጋገጠ ነው።

የሞጆ ደረቅ ወደብ ዘመናዊነት የሚለካው በመሬት እና በሕንፃ ስፋት ብቻ አይደለም። በዲጂታል መሠረተ ልማት የተሳሰረ አሠራር መዘርጋቱ የማዕከሉን የአገልግሎት ፍጥነት እና ቅልጥፍና ወደ አዲስ ምዕራፍ አሸጋግሮታል።

ዘመናዊ የጣቢያ አስተዳደር ሥርዓትን ጨምሮ የጭነት መቆጣጠሪያ ቴክኖሎጂዎች እና የኤሌክትሮኒክ ክፍያ አሠራሮች ተግባራዊ መደረጋቸው የመረጃ ፍሰቱን ፈጣን፣ አሠራሩንም ግልጽ አድርጎታል።

በዚህም ቀደም ሲል ከወረቀት ሰነዶች፣ ከተደጋጋሚ ሂደቶች እና ከረጅም መዘግየቶች ጋር ተያይዘው የነበሩ የሥራ ጫናዎች ተቀርፈዋል።

የጉምሩክ ሂደቶች በፍጥነት እንዲጠናቀቁ እንዲሁም አስመጪዎች፣ ላኪዎች፣ አምራቾች እና ጠቅላላ የንግዱ ማኅበረሰብ በተሻለ ፍጥነት ሥራቸውን እንዲያከናውኑ ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል።

ይህ የሎጂስቲክስ አብዮት የሞጆ ደረቅ ወደብን ብቻ የሚመለከት ሳይሆን፣ የኢትዮጵያን የንግድ ሎጂስቲክስ ከባህላዊ አሠራር ወደ ዲጂታል፣ ፈጣን እና ተወዳዳሪ ሥርዓት የሚያሸጋግር ነው።

በተለይም የባቡር፣ የመንገድ፣ የደረቅ ወደብ እና የዲጂታል ሥርዓት ትስስር የሎጂስቲክስ ሰንሰለቱን የበለጠ ቀልጣፋ በማድረግ የንግድ ወጪን እና ጊዜን ለመቀነስ ወሳኝ አቅም ይፈጥራል።

ማዕከሉ ኢትዮጵያን፣ ደቡብ ሱዳንን እና ኡጋንዳን የሚያስተሳስረው የ‘ደሱ ኮሪደር' አካል በመሆኑ፣ የሀገራችንን የሎጂስቲክስ አቅም ከቀጣናዊ ገበያዎች ጋር ለማስተሳሰር የላቀ ድርሻ አለው።

ይህም በአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣና ውስጥ ኢትዮጵያ የሚኖራትን ተሳትፎ ለማሳደግ እና ቀጣናዊ የኢኮኖሚ ትስስርን ለማጠናከር የጀርባ አጥንት ሆኖ ያገለግላል።

ከጅቡቲ ወደብ የሚጀምረው የጭነት ጉዞ በባቡር እና በመንገድ ተጓጉዙ፣ በሞጆ ዘመናዊ የሎጂስቲክስ ማዕከል በተሳለጠ አሠራር ትራንዚት አድርጎ ወደ ተለያዩ የሀገር ውስጥ እና ቀጣናዊ ገበያዎች ሲሰራጭ፤ የንግድ ፍሰቱን ከማቀላጠፍ ባለፈ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚያዊ ተወዳዳሪነት የሚያረጋግጥ ይሆናል።

በኢንቲሃድ አብራር
#ethiopia #ebc #trade #logistics #economy #digitaltransformation #supplychain #afcfta

ውሃ

ውሃ ለሕይወት አስፈላጊ ነው። በርካታ ዓለም አቀፍ መመሪያዎች አንድ ሴት በቀን ሁለት ሊትር፣ ወንድ ደግሞ 2.5 ሊትር ውሃ ቢጠጣ ለጤና መልካም መሆኑን ይመክራሉ።

ብዙዎቻችን ፕሮቲን፣ ቫይታሚን፣ ካርቦሃይድሬት እና ፋይበር ላይ እናተኩራለን። ውሃን በሕይወታችን ውስጥ እንደ ጠቃሚ ንጥረ ነገር አድርገን አናስብም።

ውሃ በሁሉም የሰውነታችን ተግባራት ውስጥ ወሳኝ ሚና ይጫወታል። የሃርቫርድ የሕክምና ትምህርት ቤት የውሃን አንዳንድ ቁልፍ ሚናዎች እንደሚከተለው ዘርዝሯል።

በሰውነታችን ውስጥ የውሃ ወሳኝ ሚና፤

• ንጥረ-ነገሮችን እና ኦክስጂንን ወደ ሴሎች ማጓጓዝ
• ከሽንት ከረጢት ውስጥ ባክቴሪያዎችን ማስወገድ
• የምግብ መፈጨትን መርዳት
• የሆድ ድርቀትን መከላከል
• የደም ግፊትን መደበኛ ማድረግ
• መገጣጠሚያዎችን ማለስለስ
• የአካል ብልቶችን እና ጡንቻዎችን መከላከል

• የሰውነት ሙቀትን መቆጣጠር
• የኤሌክትሮላይት (ሶዲየም) ሚዛንን መጠበቅ

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዩክሬን የረጅም ርቀት የድሮን ጥቃቶች፣ የሞስኮን የጦርነት ማሽን በቀጥታ ይደግፋሉ በተባሉት የሩሲያ የነዳጅ እና ጋዝ ኢንዱስትሪዎች ላይ ከፍተኛ ዒላማ ማድረጋቸውን ቀጥለዋል። በሁለቱ ሀገራት መካከል የድሮን ጥቃቶች ተጠናክረው በቀጠሉበት በዚህ ወቅት፣ በሩሲያ ታታርስታን ግዛት በዩክሬን ድሮን ጥቃት የሁለት ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ፣ በዩክሬን በኩል ደግሞ በኦዴሳ ወደብ እና ከፖላንድ ድንበር አቅራቢያ በሚገኝ ስፍራ ላይ የሩሲያ ድሮኖች ከባድ ጥቃት ፈጽመዋል። የሩሲያ ኃይሎች በቅርብ ሳምንታት ውስጥ ባሊስቲክ ሚሳኤሎችን እና ጄት ድሮኖችን በመጠቀም የዩክሬንን የመከላከያ አቅም እያዳከሙ ሲሆን፣ በተለይም ክረምቱ ከመግባቱ በፊት የዩክሬንን የኤሌክትሪክ መሠረተ ልማት በማውደም የሕዝቡን ሥነ-ልቦና ለመስበር ሰፊ የአየር ዘመቻ ከፍተዋል።

በሌላ በኩል ዩክሬን በሩሲያ የነዳጅ ማጣሪያዎች ላይ የከፈተችው ዘመቻ፣ ሩሲያ ዋነኛ የነዳጅ ላኪ ሀገር ብትሆንም በሀገር ውስጥ የነዳጅ እጥረት እና ራሽን እንዲከሰት አድርጓል። በተለይም በታታርስታን ኒዥኔካምስክ ከተማ እና በክራስኖዳር ግዛት ስሎቭያንስክ-ኦን-ኩባን በሚገኘው ግዙፍ የነዳጅ ማጣሪያ ላይ የተፈጸሙት ጥቃቶች ከፍተኛ ቃጠሎ እና ውድመት አስከትለዋል። የሩሲያ መከላከያ ሚኒስቴር በበኩሉ፣ በታታርስታን፣ በክሪሚያ እና በሌሎችም ግዛቶች ላይ የተተኮሱ 389 የዩክሬን ድሮኖችን በአንድ ሌሊት መትቶ መጣሉን አስታውቋል።

ይህ የጦር ሜዳ ፍልሚያ እጅግ በተካረረበት በአሁኑ ሰዓት፣ የዲፕሎማሲው በርም በተወሰነ መልኩ መንኳኳት ጀምሯል። የክሬምሊን ቃል አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ፣ ሞስኮ በመጪው ጥቅምት ወር ሩሲያን፣ ዩክሬንን እና አሜሪካን ያካተተ የሰላም ድርድር ለመጀመር በሯ ክፍት መሆኑን አረጋግጠዋል። ይህንንም ተከትሎ ባለፈው ሳምንት መጨረሻ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ መልዕክተኞች የሆኑት ጃሬድ ኩሽነር እና ስቲቭ ዊትኮፍ፣ በሞስኮ ከፕሬዝዳንት ፑቲን እንዲሁም በኪየቭ ከፕሬዝዳንት ዘለንስኪ ጋር ተከታታይ ውይይቶችን አድርገዋል። የትራምፕ አማካሪ እና አማች የሆነው ኩሽነር፣ የሁለቱ ሀገራት ዋና የልዩነት ነጥብ 'የግዛት ይገባኛል' ጥያቄ መሆኑን ጠቅሶ፣ አሜሪካ የዩክሬንን ፍላጎት በማይጻረር እና ሩሲያም ጦርነቱን እንድታቆም በሚያስገድድ 'የፈጠራ መፍትሔ' ላይ አደራዳሪ ሆና እየሠራች መሆኑን አብራርቷል።

ጦርነቱ ወደ አዲስ የስትራቴጂ ምዕራፍ ተሸጋግሯል። ሩሲያ የዩክሬንን ሕዝብ በብርድ እና በጨለማ ለመቅጣት የኤሌክትሪክ መሠረተ ልማት ላይ ስታተኩር፣ ዩክሬን ደግሞ የሩሲያን የጦርነት የደም ሥር የሆነውን የነዳጅ ኢንዱስትሪ እያደማች ትገኛለች። በሌላ በኩል፣ ጃሬድ ኩሽነር እና የትራምፕ አስተዳደር የሚያራምዱት የዲፕሎማሲ ጥረት፣ በግዛት ይገባኛል ላይ የማይታረቅ አቋም ይዘው የሚፋለሙትን ፑቲን እና ዘለንስኪን ወደ ጠረጴዛ ማምጣት ከባድ የፖለቲካ ፈተና መሆኑን ያመላክታል። "እያደሙ መደራደር" የሚለው የኃያላኑ ፖለቲካ በዚህም በግልጽ እየታየ ነው።

የማስታወስ ችሎታን የሚጨምረው የቲማቲም ድልህ

በየቀኑ 35 ግራም የቲማቲም ድልህ  መመገብ በትኩረት፣ በፍጥነት ማስተዋልና በማስታወስ ችሎታ ላይ ትልቅ መሻሻል እንደሚያመጣ ጥናቶች አረጋግጠዋል። የአንጎል ቅኝት ጥናቶችም ቲማቲም መመገብ አንጎል አላስፈላጊ ጫጫታዎችን በመቀነስ ስራውን በብቃትና በጥሩ ሁኔታ ማከናወን እንዲችል እንደሚረዳው አረጋግጠዋል።

ይህ አስደናቂ የቲማቲም ጥቅም ከማስታወስ እና ከነርቭ እድገት ጋር ተያያዥነት ባለው (BDNF) የተባለ ፕሮቲን ላይ አዎንታዊ ጭማሪ እንደሚያሳይ ተመራማሪዎቹ ገልጸዋል። ለዚህ ለውጥ ዋና ምክንያት በቲማቲም ውስጥ የሚገኘው እና «ላይኮፔን» የሚባለው ተፈጥሯዊ አንቲኦክሲደንት ነው።

ላይኮፔን የአንጎልን የደም መከላከያ አጥር ሰብሮ በመግባት በአንጎል ህዋሶች ላይ የሚፈጠር እብጠትን በቀጥታ መቀነስ ይችላል። «Nature Chemical Biology» እና ተያያዥ የህክምና መጽሔቶች ላይ የወጡ የክሊኒካዊ ሙከራ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ ምንም እንኳን ጥናቱ በውስን ሰዎች ላይ የተደረገ ቢሆንም የቲማቲም መደበኛ አጠቃቀም ለአእምሮ ጤና ያለውን ከፍተኛ ፋይዳ በግልጽ ያሳያል።

Seledadotio
Seledadotio

ፈሶትን አያዙ: የተከማቸ ፈስ  በአፍ ሊወጣ ይችላል

​አንድ ሰው የሆድ አየርን (ፈስን) ከልክ በላይ ይዞ ለመቆየት ሲሞክር አየሩ በጨጓራና አንጀት ውስጥ ታፍኖ አይቀርም።

በሰውነት ውስጣዊ መዋቅር ምክንያት አየሩ ወደ ደም ዝውውር ስርአት ውስጥ እንደገና በመመጠቅ በመጨረሻም በአፍ በሚወጣው ትንፋሽ በኩል ሊወጣ እንደሚችል የህክምና ጥናቶች ያሳያሉ።

​ይህ ሂደት የሚከሰተው በአንጀት ውስጥ የታቀበው ጋዝ ግፊት እየጨመረ ሲሄድ ወደ አንጀት ግድግዳ የደም ስሮች በመግባት ነው።

ደም ወደ ሳንባ በሚሰራጭበት ወቅት እነዚህ ጋዞች ከደም ወጥተው ወደ ሳንባ አየር ከረጢቶች ስለሚሸጋገሩ፣ ግለሰቡ በሚተነፍስበት ጊዜ አየሩ በአፍ በኩል ይወጣል።

​ምንም እንኳን ይህ አጋጣሚ ለብዙዎች እንግዳና የሚያስቅ ቢመስልም፣ በተፈጥሮ የሚፈጠርን የሰውነት ጋዝ አፍኖ መያዝ የሆድ እብጠት፣ ህመም እና የአንጀት ምቾት ማጣት ስለሚያስከትል ተፈጥሯዊ ሂደቶችን አለመግታት ይመረጣል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አቧራው ሰማይ ጠቀስ ነው፤ መንገዱ ደግሞ የተሽከርካሪዎችን የዕድሜ ልክ ጤና እና የመንገደኞችን ሕይወት የሚፈታተን የድንጋይ፣ የገደል እና የጉድጓድ ክምችት ሆኗል። ባቀረብናቸው ምስሎች ላይ በግልጽ እንደሚታየው፣ በሰዎች የተሞሉ የሕዝብ ማመላለሻ አውቶቡሶች በፈራረሰ ድልድይ እና በገደል አፋፍ ላይ በሚያሰቅቅ ሁኔታ ሲንገዳገዱ እና ሲተራመሱ ይታያሉ። ይህ ከአዲስ አበባ ተነስቶ በቡልቡላ፣ ሚቶ፣ ዲጆ አድርጎ ወደ ሀላባ የሚወስደው መስመር የዕለት ተዕለት አስፈሪ ገጽታ ነው።

ይህ መስመር ለጥቂት መንደሮች ማቋረጫ የተተወ የገጠር መንገድ አይደለም። ይልቁንም ከመላው የሀገሪቱ ክፍሎች ወደ አዲስ አበባ፣ እንዲሁም ከዋና ከተማዋ ወደ ደቡብ ክልሎች ለሚጓዙ በሺዎች ለሚቆጠሩ መንገደኞች እና ለከባድ የጭነት ተሽከርካሪዎች ዋነኛ የኢኮኖሚ የደም ሥር ነው። በ ምስሉ ላይ የሚታየው በጎርፍ የተቦረቦረ፣ አፈር የለበሰ እና ድንጋይ ያፈጠጠበት አስቸጋሪ ጠጣር (ፒስታ) መንገድ፣ በየዕለቱ የነዋሪውን ኑሮ ከማክበድ አልፎ የንግድ ፍሰቱንና የሀገርን የትራንስፖርት ዕድገት ክፉኛ እያንቀነቀው ይገኛል።

ነዋሪዎች ለዘ-ሐበሻ እንደገለጹት እውነታው ግን ከዚህም የከፋ ነው። እነዚህ ተሽከርካሪዎች የተሸከሙት የብረት ክምርን ሳይሆን የሰው ሕይወትን እና የሀገርን የኢኮኖሚ ሀብት ነው። በየወቅቱ የሚደረገው ጊዜያዊ የአፈር እና የጠጠር ጥገና፣ የችግሩን ሥር ሊነቅል ቀርቶ ለቀናትም የሚቆይ እፎይታ አላመጣም። መንገዱ ከሚሸከመው ከፍተኛ የትራፊክ መጠን እና የጭነት ተሽከርካሪዎች ክብደት አንጻር፣ ጊዜያዊ ጥገናዎች የሀገርን በጀት ከማባከን እና የሕዝቡን እንግልት ከማራዘም የዘለለ ፋይዳ የላቸውም።

በመሆኑም ይህ የጉዞ መሥመር ለነዋሪው፣ ለነጋዴው እና ለመላው ሀገሪቱ ያለውን ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ ከግምት ውስጥ በማስገባት አስቸኳይ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል። መንገዱን በየጊዜው ከመጠገን አዙሪት ወጥቶ፣ ዘላቂና አስተማማኝ መፍትሔ የሆነውን ደረጃውን የጠበቀ የአስፋልት ግንባታ በፍጥነት መጀመር የግድ ይላል። የደቡቡ ጉዞ በአቧራ የታፈነ የሞትና የሕይወት ቁማር መሆኑ ዛሬውኑ ሊያበቃ ይገባል።

በአካባቢያችሁ የምትመለከቱትን የመሰረተ ልማት ችግር፣ ሙስና፣ ማንኛውንም መረጃ በዋትሳፕ፣ ቴሌግራም፣ ሲግናል ቁጥራችን +161222268326 መላክ ትችላላችሁ።