#ጤናመረጃ

የደም ኮሌስትሮል መጠንን አመጋገባችንን በማስተካከል እንዴት መቀነስ እንችላለን!

1-በፋይበር የበለጸጉ ምግቦችን ማዘውተር፡- እነዚህም ፡- የተፈጨ አጃ፣ አደንጓሬ፣ ፖም፣ ሸክኒት፣ በቆልት..የመሳሰሉት ናቸው፡፡

2-በኦሜጋ 3 የበለጸጉ 'fatty acid' ያላቸውን ምግቦች መመገብ፡- እነዚህ ምግቦች ከላይ ከተጠቀሰው ጥቅም በተጨማሪ የደም ግፊት መጠን ይቀንስልናል፡፡እነዚህም፡- ሳልመን የአሳ ዘር፣ ተልባ፣ለውዝ..

3-Trans-fat በውስጣቸው የያዙ ምግቦች በደማችን ዉስጥ ያለውን ኮሌስትሮል መጠን ስለሚጨምሩ መጠቀም የለብንም ፡፡ ለምሳሌ፡-የዳቦቅቤ፣ብስኩት፣ ኬክ፣ችብስ፣ ዶናት፣ ቺዝ በርገር….እነዚህ ምግቦች ባለም የምግብ እና መድሃኒት ባለስልጣን የተከለከሉ ናቸው፡፡

4-በSaturated fat የበለጸጉ ምግቦችን መቀነስ ፡ ለምሳሌ፤-ስጋ፣ አይስ ክሬም፣ ቅቤ፣ቸኮሌት፣ ቺዝ፣… እነዚህ የምግብ አይነቶች ለብዙ የጤና እክሎች ያጋልጣሉ፡፡

5-አመጋገባችንን ከማስተካከል በተጨማሪ የአኗኗር ዘይቤ ለውጦች ያስፈልጉናል፡-ሲጃራ አለማጨስ፣ የሰውነት ክብደት መቀነስ
ከመጠን በላይ አልኮል አለመጠቀም፣ ቢያንስ በሳምንት 5 ጊዜ ለ30 ደቂቃ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ ይጠቀሳሉ፡፡

ጠቃሚ ነውና ለወዳጆ ያካፍሉ!

seledadotio
seledadotio

ድንገተኛው ገዳይ ስትሮክ፦ መንስኤው፣ ምልክቶቹ እና መከላከያው

ስትሮክ ወደ አንጎል የሚሄደው ደም ሲቋረጥ ወይም የደም ስር ሲበጠስ የሚከሰት አደገኛ እክል ሲሆን፣ የአንጎል ሴሎች በኦክስጅን እጥረት እንዲሞቱ ያደርጋል። ሁኔታው በደም መርጋት (ኢስኬሚክ) ወይም በደም መፍሰስ (ሄሞራጂክ) ሊከሰት ስለሚችል፣ ፈጣን የሕክምና እርዳታ ማግኘት ለሕይወት መትረፍና የአካል ጉዳትን ለመቀነስ ወሳኝ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል።

የስትሮክ ምልክቶችን ለመለየት የፊት መዝለልን፣ የእጅ መዛልን እና የንግግር መኮላተፍን በፍጥነት ማስተዋል ተገቢ ነው። እነዚህ ምልክቶች በታዩ በጥቂት ሰዓታት ውስጥ ሕክምና ማግኘት የጉዳቱን መጠን በእጅጉ ስለሚቀንሰው፣ ጊዜ ሳያባክኑ ወደ ጤና ተቋም መሄድ ለአንጎል ሴሎች መትረፍ ብቸኛው መፍትሄ ነው። "ጊዜ አንጎል ነው" እንደሚባለው ሁሉ፣ እያንዳንዱ ደቂቃ የሴሎችን ሕይወት ለመታደግ ትልቅ ዋጋ አለው።

ከፍተኛ የደም ግፊትን፣ ስኳርንና ኮሌስትሮልን በመቆጣጠር እንዲሁም ጤናማ አመጋገብንና የአካል ብቃት እንቅስቃሴን በመከተል የስትሮክን አደጋ አስቀድሞ መከላከል ይቻላል። በተጨማሪም ሲጋራና አልኮልን ማስወገድ እንዲሁም የጤና ምርመራን ማዘውተር ከዚህ ድንገተኛ አደጋ ለመጠበቅና የተሟላ ጤና እንዲኖረን የሚረዱ ዋና መንገዶች ናቸው።

seledadotio
seledadotio

#ጤናመረጃ

10 አስገራሚ የአቮካዶ የጤና ጥቅሞች!

አቮካዶን መመገብ ከሚያስገኛቸው ብዙ ጥቅሞች ዋነኞቹን እናያለን።

1) የደም ግፊትንና የደም ዝውውርን የሚያስተካክለውን ፖታሲየም የተሰኝውን ንጥረ ነገር በብዛት ይዟል፡፡በአቮካድ ውስጥ የሚገኝው ፖታሲየም ሙዝ ውስጥ ከሚገኝው በ10% ይበልጣል።

2) ፎሌት የተባለ ንጥረነገር ያለው ሲሆን ለእርጉዝ ሴቶች በጣም ጠቃሚና ለህፃኑ የአእምሮና አካላት እድገት ወሳኝ ሚና
ይጫወታል።በተጨማሪም በእርግዝና ወቅት የሚመጣውን ማቅለሽለሽ የሚከላከል ቫይታሚን ቢ6 ይዟል።

3) በአቮካዶ ውስጥ ያለው ሞኖሳቹሬትድ ፋት ለልብ ህመም የሚያጋልጠንን ኮሌስትሮል በመቀነስ ጤናን ያስተካክላል።በተጨማሪም ለስኳር በሸተኞች በደም ውስጥ ያለውን ትራይግላይሴራይድ በመቀነስ ይጠቅማል።

4) አቮካዶ ኦሊይክ አሲድ በውስጡ ይዟል።
ይህ አሲድ የጡት ካንሰርን ይከላከልልናል።

5) አቮካዶ ሊየቲን የተባለ ቫይታሚን ሲኖረው የካሮቲን ቫይታሚን ከሆነው ቫይታሚን ኤ ዝርያ የሚመደብ ሲሆን ለአይን ጤንነት በጣም ጠቃሚ ነው።

6) አቮካዶ ከፕሮስቴት ካንሰር የሚከላከሉና የተጐድ ሴሎችን የሚጠግኑ የተለያዩ ንጥረ ነገሮች በውስጡ ይዟል።

7) አቮካዶ የአፍ ካንሰርን ከመከላከሉ ባሻገር ለመጥፎ የአፍ ጠረን አይነተኛ መፍትሄ ነው።

8) በአቮካዶ ውስጥ ያሉት ኢንዛይምና የምግብ ንጥረ ነገሮች የተጐዳ የጨጓራና የትንሽ አንጀት ግድግዳዎችን በማለስለስ ወደር አይገኝላቸውም።

9) በአንቲ ኦክሲዳንት የበለፀገ ስለሆነ ከእርጅና ጋር ተያይዘው የሚመጡ ምልክቶችን ይከላከላል።ሰውነታችን በሽታን የመከላከል አቅምን ይጨምራል የነርቭ ስርዓት ጤናማ እንዲሆን ያደርል።
10) በቫይታሚን የበለፀገ ሲሆን ቆዳችንን ከፍሪራዲካልስ ይከላከላል።

ጠቃሚ ነውና ለወዳጆ ያካፍሉ! ሼር!
seledadotio
seledadotio

የሰውነት ክብደትን በአጭር ጊዜ ውስጥ በፍጥነት ለመቀነስ መሞከር ለሀሞት ጠጠር መፈጠር ምክንያት ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ?
#ethiopia | የሀሞት ጠጠር የሚከሰተው በሀሞት ከረጢት ውስጥ የሚገኘው ፈሳሽ ኬሚካላዊ ሚዛኑን ሲያጣ እንደሆነ የዘርፉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ።

በተለይም በፈሳሹ ውስጥ ያለው የኮሌስትሮል መጠን ከልክ በላይ መጨመር እና የሀሞት ከረጢት ፈሳሹን በአግባቡ ማፍሰስ አለመቻል ለጠጠር መፈጠር ዋነኛ መንስኤዎች ናቸው።

ጠጠሩ መጠኑ እየጨመረ ሲመጣ ወይም የሀሞት ትቦን ሲዘጋ፤ በላይኛው የሆድ ክፍል ላይ ድንገተኛና ከባድ ሕመም፣ ማቅለሽለሽ፣ ማስታወክ እንዲሁም የቆዳ ወይም የዓይን ቀለም ቢጫ መሆንን የመሳሰሉ ምልክቶችን ሊያሳይ ይችላል።

የሀሞት ጠጠር ተጋላጭነትን ለመቀነስ ምግብን በሰዓቱ መመገብ፣ ጤናማ የሰውነት ክብደትን መጠበቅ እና ፋይበር ያላቸውን እንደ አትክልትና ፍራፍሬ ያሉ ምግቦችን ማዘውተር አስፈላጊ መሆኑ ይመከራል።

በተለይም የሰውነት ክብደትን በአጭር ጊዜ ውስጥ በፍጥነት ለመቀነስ መሞከር ለሀሞት ከረጢት ጠጠር መፈጠር ምክንያት ሊሆን ስለሚችል ልዩ ጥንቃቄ ሊደረግ ይገባል።

የሀሞት ጠጠር በብዙዎች ዘንድ የሚታይ የጤና እክል ቢሆንም፣ በአሁኑ ወቅት ታካሚዎች ሰፊ ቀዶ ጥገና ሳያስፈልጋቸውና ከፍተኛ ሕመም ሳይሰማቸው መታከም የሚያስችላቸው ቴክኖሎጂ ሥራ ላይ መዋሉን ዶ/ር ሱራፌል ሙላቱ ለኤ ኤም ኤን ገልጸዋል።

የሕክምናው ዘርፍ በደረሰበት ከፍተኛ እድገት የላፓሮስኮፒክ ወይም በካሜራ የታገዘ ቀዶ ጥገና ለታካሚዎች ፈጣን ማገገምን ይዞ መጥቷል።

ቀደም ሲል የነበረው የሀሞት ከረጢት ቀዶ ጥገና ከ7 እስከ 8 ሴንቲ ሜትር የሚደርስ ሰፊ የሰውነት ክፍልን በመክፈት የሚከናወን ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት ይህ አሠራር ተቀይሮ በዘመናዊው የላፓሮስኮፒክ ዘዴ ከአንድ ሴንቲ ሜትር ባነሰ አነስተኛ ቀዳዳ ቀዶ ሕክምናውን በብቃት ማከናወን ተችሏል ነው ያሉት ዶ/ር ሱራፌል።

ይህ ዘመናዊ አሠራር ታካሚው ከቀዶ ህክምናው በኋላ በሰዓታት ውስጥ ወደ መደበኛ እንቅስቃሴው እንዲመለስ ያስችለዋል።

በተጨማሪም ቀዶ ህክምናው በጣም በትንሽ ቀዳዳ ስለሚከናወን በሰውነት ላይ የሚተወው ጠባሳ እጅግ አነስተኛ ነው።

በመጨረሻም ዶ/ር ሱራፌል፤ በጠጠር ምክንያት ጉዳት የደረሰበትን የሀሞት ከረጢት በቀዶ ጥገና በማውጣት ታካሚው ጤናማ ሕይወቱን መቀጠል እንደሚችል አረጋግጠዋል ሲል ኤ ኤም ኤን ዘግቧል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu

#ጤናመረጃ

የአብሽ 10 የጤና ጥቅሞች!! ሼር

አብሽ ለጤና ምን ያህል ጠቃሚ እንደሆነ ያውቃሉ?

ለልብ ድካም፣ ለደምግፊት፣ ኮሌስትሮል ለመቀነስ፣ ለጨጓራና በስካር በሽታ ለሚሰቃዩ ፍቱን መድሃኒት ነው::ገና ለወለዱ እናቶችም የጡታቸውን መጠን የተወሰነ ለመጨመር ይጠቅማል።

ጥቅሞቹ በዝርዝር ቀጥሎ ቀርበዋል፦

※የስኳር በሽታን ለመቆጣጠር ይረዳል፦ አብሽ ደም ውስጥ የሚገኘውን የስኳር መጠን በመቆጣጠር ኢንሱሊን መቋቋምን ይቀንሳል።

※የልብ በሽታን ያስወግዳል፦የልብ ጉዳትን ለመከላከልና ኦክሲዳቲቭ ውጥረት ለማስወገድ ይረዳል።

※የወር አበባ ቁርጥማትን ያስታግሳል፦አብሽ ከቁርጥማት በተጨማሪ ራስ ምታት፣ ማቅለሽለሽና ድካምን ለመቀነስ ይረዳል።

※የጡት ወተት ምርትን ያሻሽላል፦አብሽን መጠጣት የወተት ምርትን የሚጨምር ውህድ ስላለው፤ ለሚያጠቡ እናቶች ይረዳል።

※የምግብ መፍጨት ችግርን ይረዳል፦የሆድ ድርቀትንና ከጨጓራ መቆጣት የተነሳ ለሚከሰት የምግብ መፍጨት ችግርን ለመከላከል ይረዳል።

※የጸጉር መሳሳትን ለመከላከልና ለፀጉር እድገት ጠቃሚ ነው።የተፈጨ አብሽን ሳይወፍር በብርጭቆ ውሀ በማዋሀድ መቀባት።

※ አብሽ መጠጣት አቅም ማጣትን ለማከምና የወሲብ ችሎታን ለመጨመር ይረዳል።

※አብሽ መጠጣት ብጉርን ለመከላከል ይረዳል።

※ፀረ-እርጅና ጥቅም አለው፦ለቆዳችን አስደናቂ ጠቀሜታ ያለው ሲሆን እንደ የቆዳ መጨማደድና ቀጫጭን መስመርን ያስወግዳል።

※ቆዳን ለማርጠብ፦ የአብሽ የሚሙለጨለጨው በሀሪ የደረቁ ቆዳዎችን በማስወገድ ቆዳችን እንዲረጥብ ይረዳናል።

አጠቃቀሙ፣ በ1ብርጭቆ ውሃ ውስጥ 2 የሾርባ ማንኪያ የተፈጨ አብሽ በማዋሀድ መጠጣት።ተፈጥሯዊ ስለሆነ ምንም አይነት ጉዳት የለውም።ክብደት እንዳይጨምሩ በመጠኑ ይጠቀሙ።

ጠቃሚ ነውና ለወዳጆ ያካፍሉ! ሼር!

seledadotio
seledadotio

Yederaw Support:
አምስቱ ድምፅ አልባ ገዳዮች
#ethiopia | ምንም አይነት የህመም ስሜት ወይም ምልክት ሳያሳዩ በውስጣችን ለዓመታት በመደበቅ ድንገተኛ እና አደገኛ የጤና እክል ስለሚያደርሱ አምስት አደገኛ በሽታዎች (ድምፅ አልባ ገዳዮች)ን እንሆ

1. የደም ግፊት (Hypertension)

ይህ የጤና እክል በህክምናው ዓለም ቀዳሚው ድምፅ አልባ ገዳይ በመባል ይታወቃል። የደም ግፊት ምንም አይነት ምልክት ሳያሳይ የደም ቧንቧዎችን እያጠበበ እና እየጎዳ ለአስርት ዓመታት በሰውነታችን ውስጥ ሊቆይ ይችላል። በሽታው ስር እየሰደደ ሲሄድም ለድንገተኛ የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ (ስትሮክ) እና ለልብ ድካም ይዳርጋል።

ይህንን ለመከላከል ጨው የበዛባቸውን ምግቦች ከአመጋገብ ውስጥ ማስወገድ፣ መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ እንዲሁም ውጥረትና ጭንቀትን መቀነስ ይመከራል።

2. ከፍተኛ ኮሌስትሮል እና የደም ስር መጥበብ (Atherosclerosis) በደማችን ውስጥ ያለው ከመጠን ያለፈ ስብ (ኮሌስትሮል) የደም ስሮችን ቀስ በቀስ በመዝጋት የደም ቧንቧዎች ለዓመታት እንዲጠቡ ያደርጋል። እነዚህ የደም ቧንቧዎች ሙሉ በሙሉ ተዘግተው ድንገተኛ የልብ ድካም ወይም የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ አደጋ እስከሚያደርሱ ድረስ ምንም አይነት ምልክት ላያሳዩ ይችላሉ።

ስብ የበዛባቸው እና የተቀነባበሩ ምግቦች፣ ከመጠን በላይ ውፍረት፣ ማጨስ፣ አልኮል ማብዛት እንዲሁም የዘር ውርስ ተጠቃሽ ናቸው።

3. ስር የሰደደ የኩላሊት በሽታ (Chronic Kidney Disease)

የዚህ በሽታ አስከፊነቱ ኩላሊት ከ90 በመቶ በላይ ሥራዋን እስክታቆም ድረስ ምንም ምልክት አለማሳየቱ ነው። አንድ ሰው በሽታው ገብቶበት ሰውነቱ ማበጥ ከጀመረ በኋላ ወደ ህክምና ተቋም ቢሄድ ለህክምና ጊዜው እንደረፈደ ሊቆጠር ይችላል።

አይነት 2 የስኳር በሽታ፣ የደም ግፊት፣ ውፍረት፣ ማጨስ፣ የኩላሊት ኢንፌክሽን ወይም ጠጠር፣ የሽንት ፊኛ መዘጋት፣ የህመም ማስታገሻዎችን አብዝቶ መውሰድ እና በቂ ውሃ አለመጠጣት ችግሩን ያፋጥኑታል።

4. አይነት 2 የስኳር በሽታ (Type 2 Diabetes)

ይህ በሽታ ጸጥ ብሎ በመቆየት አብዛኛውን ጊዜ ምልክቱ የሚታወቀው እይታችንን ስናጣ ወይም ከባድ የነርቭ ጉዳት ሲደርስብን ነው።

* እንዴት ይከሰታል? ከፍተኛ ስኳር እና የተቀነባበረ ካርቦሀይድሬት ያለው ምግብ አብዝቶ መጠቀም ጣፊያችን ኢንሱሊን ቶሎ ቶሎ እንድታመነጭ ያስገድዳታል፤ በዚህም ሴሎች ኢንሱሊኑን በመላመድ በሽታው ይከሰታል። በተጨማሪም የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግ ጡንቻዎቻችን ግሉኮስን እንዳያቃጥሉ በማድረግ ስኳር በደማችን ውስጥ ለረጅም ሰዓት ቆይቶ የደም ቧንቧዎችን እንዲጎዳ ያደርጋል።

5. የጉበት ስብ (Fatty Liver)
በመጨረሻም የምንመለከተው የጉበት ላይ ስብ ክምችትን ነው። ጉበት ህመም ተቀባይ ነርቮች (Pain Receptors) ስለሌሉት፣ ከመጠን በላይ ስብ በውስጡ ሲጠራቀም ምንም አይነት የህመም ስሜት አይሰማንም። ሆኖም ግን ጉበታችን በዝምታ ለረጅም ጊዜ እየተጎዳ ቆይቶ በመጨረሻም 'ሲርሆሲስ' (Cirrhosis) ለተባለ የጉበት ሥራ ማቆም ችግር ይዳርጋል።

ከመጠን በላይ ውፍረት፣ አልኮል አብዝቶ መጠጣት እንዲሁም የስኳር እና የከፍተኛ ኮሌስትሮል ህመሞች በበሽታው የመያዝ እድልን በእጅጉ ከፍ ያደርጋሉ።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #አራዳFM #ዜና_ጤና #ጤና #ድምፅ_አልባ_ገዳዮች #የደም_ግፊት #ስኳር_በሽታ #ኩላሊት #የጉበት_ስብ #ኮሌስትሮል #silentkillers #healthnewsethiopia

"ለሚጥል በሽታ መቆጣጠሪያ የሚያገለግለው ፌንቶይን ታብሌት የጥራት ችግር አለበት" - የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት|
#ethiopia | የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት የባሕር ዳር ቅርንጫፍ ሜዲካመን ባዮቴክ ሊሚትድ በተባለ ኩባንያ የተመሠረተ ለሚጥል በሽታ (Epilepsy) መቆጣጠሪያ የሚያገለግለውን የፌንቶይን 100 ሚሊ ግራም (Phenytoin 100 mg) ታብሌት መድኃኒት የጥራት ችግር ስላለበት ከጤና ተቋማት በአስቸኳይ እንዲሰበሰብ በደብዳቤ ማዘዙን ታውቋል።

የቅርንጫፍ መሥራያ ቤቱ ለሁሉም የጤና ተቋማት በጻፈው ደብዳቤ ላይ እንደገለጸው በአምራቹ የተመረቱት የዚህ መድኃኒት ባቾች በሙሉ የጥራት ደረጃውን ባለማሟላታቸው ተመላሽ እንዲያደርጉ ማሳሰቢያ ሰጥቷል።

ይኹን እንጅ መድኃኒቱን ያልመለሱ ተቋማት ያላቸውን ቀሪ መጠን በደብዳቤ ገልጸው እስከ መጋቢት 18 ቀን 2018 ዓ.ም ድረስ እንዲመልሱ ጥብቅ ማሳሰቢያ ቢሰጥም አንዳንድ የጤና ተቋማት መድኃኒቱን አለመመለሳቸውን አገልግሎቱ አሳውቋል።

ይህንን ትዕዛዝ ተላልፈው መድኃኒቱን ተመላሽ የማያደርጉ ተቋማት ለሚከሰት የጤና መታወክ ሙሉ ኃላፊነቱን እንደሚወስዱ አሳስቧል።
የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት በመረጃው በጠቀሰው ባች የተመረተው ምርት ከ19ኙም የመድኃኒት አቅራቢ አገልግሎቶች እንዲሰበሰቡ ነው ያዘዘው።

ዜጎች ለሚጥል በሽታ መድኃኒት ሲጠቀሙ በጤና ባለሙያ የታዘዘላቸው እና ጥራቱ የተረጋገጠ መኾኑን እንዲያረጋግጡ ይመክራል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #nbc #tablet #addis #warning #new

አምስቱ ድምፅ አልባ ገዳዮች
#ethiopia | ምንም አይነት የህመም ስሜት ወይም ምልክት ሳያሳዩ በውስጣችን ለዓመታት በመደበቅ ድንገተኛ እና አደገኛ የጤና እክል ስለሚያደርሱ አምስት አደገኛ በሽታዎች (ድምፅ አልባ ገዳዮች)ን እንሆ

1. የደም ግፊት (Hypertension)

ይህ የጤና እክል በህክምናው ዓለም ቀዳሚው ድምፅ አልባ ገዳይ በመባል ይታወቃል። የደም ግፊት ምንም አይነት ምልክት ሳያሳይ የደም ቧንቧዎችን እያጠበበ እና እየጎዳ ለአስርት ዓመታት በሰውነታችን ውስጥ ሊቆይ ይችላል። በሽታው ስር እየሰደደ ሲሄድም ለድንገተኛ የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ (ስትሮክ) እና ለልብ ድካም ይዳርጋል።

ይህንን ለመከላከል ጨው የበዛባቸውን ምግቦች ከአመጋገብ ውስጥ ማስወገድ፣ መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ እንዲሁም ውጥረትና ጭንቀትን መቀነስ ይመከራል።

2. ከፍተኛ ኮሌስትሮል እና የደም ስር መጥበብ (Atherosclerosis) በደማችን ውስጥ ያለው ከመጠን ያለፈ ስብ (ኮሌስትሮል) የደም ስሮችን ቀስ በቀስ በመዝጋት የደም ቧንቧዎች ለዓመታት እንዲጠቡ ያደርጋል። እነዚህ የደም ቧንቧዎች ሙሉ በሙሉ ተዘግተው ድንገተኛ የልብ ድካም ወይም የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ አደጋ እስከሚያደርሱ ድረስ ምንም አይነት ምልክት ላያሳዩ ይችላሉ።

ስብ የበዛባቸው እና የተቀነባበሩ ምግቦች፣ ከመጠን በላይ ውፍረት፣ ማጨስ፣ አልኮል ማብዛት እንዲሁም የዘር ውርስ ተጠቃሽ ናቸው።

3. ስር የሰደደ የኩላሊት በሽታ (Chronic Kidney Disease)

የዚህ በሽታ አስከፊነቱ ኩላሊት ከ90 በመቶ በላይ ሥራዋን እስክታቆም ድረስ ምንም ምልክት አለማሳየቱ ነው። አንድ ሰው በሽታው ገብቶበት ሰውነቱ ማበጥ ከጀመረ በኋላ ወደ ህክምና ተቋም ቢሄድ ለህክምና ጊዜው እንደረፈደ ሊቆጠር ይችላል።

አይነት 2 የስኳር በሽታ፣ የደም ግፊት፣ ውፍረት፣ ማጨስ፣ የኩላሊት ኢንፌክሽን ወይም ጠጠር፣ የሽንት ፊኛ መዘጋት፣ የህመም ማስታገሻዎችን አብዝቶ መውሰድ እና በቂ ውሃ አለመጠጣት ችግሩን ያፋጥኑታል።

4. አይነት 2 የስኳር በሽታ (Type 2 Diabetes)

ይህ በሽታ ጸጥ ብሎ በመቆየት አብዛኛውን ጊዜ ምልክቱ የሚታወቀው እይታችንን ስናጣ ወይም ከባድ የነርቭ ጉዳት ሲደርስብን ነው።

* እንዴት ይከሰታል? ከፍተኛ ስኳር እና የተቀነባበረ ካርቦሀይድሬት ያለው ምግብ አብዝቶ መጠቀም ጣፊያችን ኢንሱሊን ቶሎ ቶሎ እንድታመነጭ ያስገድዳታል፤ በዚህም ሴሎች ኢንሱሊኑን በመላመድ በሽታው ይከሰታል። በተጨማሪም የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግ ጡንቻዎቻችን ግሉኮስን እንዳያቃጥሉ በማድረግ ስኳር በደማችን ውስጥ ለረጅም ሰዓት ቆይቶ የደም ቧንቧዎችን እንዲጎዳ ያደርጋል።

5. የጉበት ስብ (Fatty Liver)
በመጨረሻም የምንመለከተው የጉበት ላይ ስብ ክምችትን ነው። ጉበት ህመም ተቀባይ ነርቮች (Pain Receptors) ስለሌሉት፣ ከመጠን በላይ ስብ በውስጡ ሲጠራቀም ምንም አይነት የህመም ስሜት አይሰማንም። ሆኖም ግን ጉበታችን በዝምታ ለረጅም ጊዜ እየተጎዳ ቆይቶ በመጨረሻም 'ሲርሆሲስ' (Cirrhosis) ለተባለ የጉበት ሥራ ማቆም ችግር ይዳርጋል።

ከመጠን በላይ ውፍረት፣ አልኮል አብዝቶ መጠጣት እንዲሁም የስኳር እና የከፍተኛ ኮሌስትሮል ህመሞች በበሽታው የመያዝ እድልን በእጅጉ ከፍ ያደርጋሉ።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #አራዳFM #ዜና_ጤና #ጤና #ድምፅ_አልባ_ገዳዮች #የደም_ግፊት #ስኳር_በሽታ #ኩላሊት #የጉበት_ስብ #ኮሌስትሮል #silentkillers #healthnewsethiopia

የደም ግፊት(HTN)

ሰውነተችን የራሱ የሆነ የደም ቅዳ ቱቦ ግፊት(arterial pressure) አለው።በአማካይ 90-120/60-80 mmHg እንደሆነ  በሳይንስ ይታመናል። ከዚህ አማካይ ከፍ ብሎ ሲገኝ የደም ግፊት(HTN) ተብሎ ይጠራል።

በተለምዶ ዝቅተኛ እና ከፍተኛ የደም ግፊት ተብሎ የሚከፈል ሲሆን ለህክምና በሚያመች መልኩ በ4 ደረጃ ተከፋፍሎ ይገኛል።

መንስኤ
ከመንስኤ አንፃር ፕራይሜሪ( esential HTN) እና secondary HTN በመባል ይታወቃሉ።

የመጀመሪያው አይነት ምክንያት አልባ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የታወቀ መንስኤ ያላቸው የኩላሊት ችግር ፣የሆርሞኖች መዛባት የመሳሰሉ መንስኤዎች ይኖሩታል።

በአብዛኛው (ሰማኒያ በመቶ) የመጀመሪያው አይነት የደም ግፊት ሲይዝ ሃያ በመቶ ደግሞ ሁለተኛው አይነት የደም ግፊት ድርሻውን ይወስዳል።

ምልክቶች
በአብዛኛው የደም ግፊት ምንም ምልክት የማያሳይ ሲሆን ራስ ምታት ፣ የአይን ብዥታ ፣ ራስ መሳት የመሳሰሉ ምልክቶች ሊያሳይ ይችላል።

ምልክት ከማያሳዩ( silent killer) ተብለው ከሚጠሩ ህመሞች አንዱ ስለሆነ የደም ግፊት በየጊዜው መለካት አማራጭ የሌለው ጉዳይ ነው።

አጋላጭ ባህሪያት
• ያለ ቅጥ ውፍረት(obesity)
• ሲጋራ ማጨስ
• ጭንቀት
• አልኮል መጠቀም
• ጨው አብዝቶ መጠቀም
• የቤተሰብ የደም ግፊት መኖር
• የእንቅስቃሴ ማነስ
• እና ሌሎችም

ህክምናው
ከፍተኛ የሆነ የደም ግፊት በሃኪም የታዘዙ መድሃኒቶች ሳያቋርጡ እና መጠኑን ሳያዛቡ መውሰድ እና ከታች የተዘረዘሩ መከላከያ መንገዶችን መጠቀም።

ተያያዥ ችግሮች
የደም ግፊት ህመም ከሚከተሉት ህመሞች ጋር በተዛማጅነት ሊከሰት ይችላል።
• ከስኳር
• ከውፍረት
• ከኮሌስትሮል።

መከላከያ መንገዶች"
የህይወት ሚዛን ለውጥ(life style modifications) ህይወት ሁሌም ጥንቃቄ እና እንክብካቤ ይፈልጋል።

በየቀኑ የምንመገባቸው ምግቦች የሚሰጡን ሃይልና የምናቃጥለው ሃይል መመጣጠን ይኖርበታል።

ካልሆነ ግን በረጅም ጊዜ የሚፈጠሩ የጤና እክሎች እንጋለጣለን ከእነዚህም መካከል  የደም ግፊት፣ ስኳር ፣ ከፍተኛ ኮሌስትሮል ዋናዋናዎቹ ናቸው።

አመጋገብ ማስተካከል አራቱ ነጫጭ የምግብ ሴጣናች ማለትም ስኳር፣ጨው ፣ጮማ እና አልኮል ሲወሰዱ ጣፋጭ ሆነው የረጅም ጊዜ መዘዛቸው ግን የከፋ ነው።

በተቻለ መጠን የደም ግፊት ታካሚ ብቻ ሳይሆን ማንኛውም ጤነኛ ሰው እነዚህን መቀነስና አትክልት ፍራፍሬ መመገብ ያስፈልጋል።

seledadotio
seledadotio

ሲጋራ ማቆም እና ስኳርን መቆጣጠር ተጨማሪ 6 ጤናማ ዓመታትን ይሰጣሉ ተባለ

​በቅርቡ በጣሊያን ፍሎረንስ በተካሄደው "ልብን መረዳት እና ማከም" የተሰኘ ዓለም አቀፍ ጉባኤ ላይ እንደቀረበው፣ እንደ ሲጋራ ማጨስ እና የስኳር በሽታ ያሉ የጤና ስጋቶችን መቆጣጠር የሰውን ዕድሜ በአማካይ ከ5 እስከ 6 ዓመታት ሊያራዝም ይችላል።

​ላ ስታምፓ የተሰኘው ጋዜጣ የጥናቱን ውጤት ጠቅሶ እንደዘገበው፣ የደም ግፊትን፣ ኮሌስትሮልን እና የሰውነት ክብደትን በአግባቡ መቆጣጠር ከግማሽ በላይ የሚሆነውን የልብ ድንገተኛ አደጋ ለመከላከል ያስችላል።

የሳን ጆቫኒ ሆስፒታል የልብ ክፍል ዳይሬክተር ፍራንቼስኮ ፕራቲ እንደገለጹት፣ እነዚህን የጤና ስጋቶች ሙሉ በሙሉ ማስወገድ በሴቶች ላይ የ14.5 ዓመት፣ በወንዶች ላይ ደግሞ የ11.8 ዓመት ተጨማሪ "ጤናማ የህይወት ዘመን" ያስገኛል።

​ጥናቱ አጽንኦት የሰጠው ሌላው ነጥብ፣ እነዚህን ጥንቃቄዎች በ50ዎቹ የዕድሜ ክልል ውስጥ እንኳን መጀመር ከፍተኛ የጤና ለውጥ እንደሚያመጣ ነው።

በተለይም ሲጋራ ማቆም ለአጠቃላይ የሰውነት ጤና እና ረጅም ዕድሜ ቀዳሚውን ድርሻ ይይዛል። ጤናማ የአኗኗር ዘይቤን መከተል ዕድሜን ከመጨመር ባለፈ፣ በበሽታ ሳይጠቁ ጥራት ያለው ህይወት ለመምራት ወሳኝ መሆኑ ተመልክቷል።

በኢትዮጵያ እድሜያቸው ከ45 ዓመት በላይ በሆኑ ሰዎች ላይ ድንገተኛ የልብ ድካም አሳሳቢ ሆኗል ተባለ

የልብ መድከም ለህይወት አደገኛ የሆነ እና በአፋጣኝ ህክምና ካልተሰጠው ለሞት የሚዳርግ በቶሎ ከታከመ ደግሞ በቀላሉ የሚድን ህመም ነው።የድንገተኛ የልብ ህመም የሚከሰተውም ወደ ልብ ጡንቻ የሚሄደው የደም ዝውውር በተለያየ ምክንያት ሲቀንስ ወይም ሙሉ በሙሉ ሲቋረጥ ነው።

ይህ የሚሆነው በኮሮናሪ የደም ሥሮች ውስጥ አላስፈላጊ የሆነ ስብ የኮሌስትሮል ክምችት  ሲኖር ወይም የደም መርጋት  ሲፈጠር  የልብ ጡንቻው  በቂ ኦክሲጅን እንዳያገኝ እና ስራውን በአግባቡ እንዳይሰራ ወይም እንዲያቆም ያደርጋል ሲሉ በኢትዮጵያ የልብ ህሙማን ህጻናት መርጃ ማዕከል የህዝብ ግንኙነት እና ኮሙኒኬሽን ክፍል  ባልደረባ የሆኑት ዶክተር ዳዊት እሸቱ ለብስራት ሬዲዮ ተናግረዋል ።

ጥናቶች እንደሚያሳዩት ከሆነ ድንገተኛ የልብ መድከም በሁሉም እድሜ ክልል ላይ የሚከሰት ቢሆንም በተለይም ከ45 ዓመት በላይ በሆኑ ሰዎች ላይ ግን የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ነው። በኢትዮጵያ  አሁን ባለው የአኗኗር ዘይቤ እና እንቅስቃሴ የማድረግ ልማድ ማነስ ይህ ዓይነቱ በሽታ አሳሳቢ እየሆነ ይገኛል።ከፍተኛ የደም ግፊት ፣ የኮሌስትሮል መጠን
፣የስኳር ህመም ፣ አደንዛዥ እፆችን መጠቀም ፣ማጨስ እና መቃም እንዲሁም ጤናማ ያልሆነ ውፍረት በተለይም በቂ የሆነ አካላዊ እንቅስቃሴ አለማድረግ ከአጋላጭ ምክንያቶች ውስጥ ዋናዎች ናቸው።

የደረት ህመም ግፊት፣ ደረት የመጫን፣ መጨመቅ ወይም የህመም ስሜት በተጨማሪም ህመሙ ወደ ትከሻ፣ ክንድ ፣ ጀርባ ፣ እንዲሁም አንገት የሚዛመት ከሆነ ፣ ቀዝቃዛ ላብ፣ ያልተለመደ ድካም
፣የጨጓራ የሚመስል ህመም፣ ድንገተኛ የሆነ ራስ ምታት ወይም ማዞር፣ ማቅለሽለሽ እና ትንፋሽ ማጠር ምልክቶች ናቸው።እነዚህን ምልክቶች ከታዩ በአፋጣኝ ወደ ሕክምና ተቋም በመሄድ አስፈላጊውን ምርመራ ማድረግ ተገቢ መሆኑን ዶክተር ዳዊት  ጨምረው ለብስራት ሬዲዮ ተናግረዋል።

በኤደን ሽመልስ
#ዳጉ_ጆርናል

በወጣቶች ላይ የልብ ድካም አደጋ ለምን እየጨመረ መጣ?

​ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የልብ ድካም በዕድሜ በገፉ ሰዎች ላይ ብቻ የሚከሰት መሆኑ ቀርቶ በወጣቶች ላይ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስተዋለ መሆኑ የህክምና ባለሙያዎችን እያሳሰበ ይገኛል። ቀደም ሲል የልብ ድካም "የእርጅና በሽታ" ተደርጎ ቢቆጠርም፣ አሁን ግን በ20ዎቹ እና 30ዎቹ የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች የዚህ አደገኛ ጠንቅ ሰለባ እየሆኑ ነው።

​⚠️ ዋና ዋና መንስኤዎች ምንድን ናቸው?

​የልብና የደም ቧንቧ ስፔሻሊስቶች (ካርዲዮሎጂስቶች) እንደሚሉት፣ ለዚህ አደጋ መጨመር የሚከተሉት ነጥቦች ተጠቃሽ ናቸው፡-

​የአኗኗር ዘይቤ ለውጥ፦ እንቅስቃሴ አልባ መሆን፣ ረጅም ሰዓት ተቀምጦ መስራት እና በቂ እንቅልፍ ማጣት።

​የአመጋገብ ሁኔታ፦ የተቀነባበሩ ምግቦች (Junk foods)፣ ከፍተኛ ጨው እና ስኳር ያላቸው ምግቦች መብዛት።

​ውጥረትና ጭንቀት (Stress)፦ በስራ፣ በኑሮ እና በሶሻል ሚዲያ ጫና ምክንያት የሚፈጠር ከፍተኛ ጭንቀት ለልብ ህመም ዋነኛ ምክንያት እየሆነ ነው።

​ጎጂ ልምዶች፦ ሲጋራ ማጨስ፣ ቫፒንግ (Vaping) እና ከልክ ያለፈ የአልኮል ፍጆታ።

​💡 ማወቅ ያለብዎት የማስጠንቀቂያ ምልክቶች
የልብ ድካም በወጣቶች ላይ ሲከሰት ምልክቶቹ ቀለል ያሉ ሊመስሉ ይችላሉ። ሆኖም የሚከተሉትን ምልክቶች ችላ ማለት የለብዎትም፦

👉​የደረት መጭመቅ፣ ህመም ወይም ምቾት ማጣት።

👉​የትንፋሽ ማጠር (በተለይ መጠነኛ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ)።

👉​ወደ ትከሻ፣ አንገት፣ መንጋጋ ወይም እጅ የሚሰራጭ ህመም።

👉​ከፍተኛ ላብ እና ማቅለሽለሽ።

​✅ ምን ማድረግ ይገባል?

👉​በሳምንት ቢያንስ 150 ደቂቃ መጠነኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ።

👉​የደም ግፊት፣ የኮሌስትሮል እና የስኳር መጠንን በየጊዜው መመርመር።

👉​ጤናማ አመጋገብን መከተል (አትክልትና ፍራፍሬን ማዘውተር)።

👉​ጭንቀትን የሚቀንሱ መንገዶችን (እንደ ጸሎት፣ ማሰላሰል ወይም ስፖርት) መለማመድ።

​"ቀደም ብሎ የሚደረግ ምርመራ እና የህክምና ጣልቃ ገብነት ህይወትን ይታደጋል!"

seledadotio
seledadotio

በወጣቶች ላይ የልብ ድካም አደጋ ለምን እየጨመረ መጣ?

​ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የልብ ድካም በዕድሜ በገፉ ሰዎች ላይ ብቻ የሚከሰት መሆኑ ቀርቶ በወጣቶች ላይ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስተዋለ መሆኑ የህክምና ባለሙያዎችን እያሳሰበ ይገኛል። ቀደም ሲል የልብ ድካም "የእርጅና በሽታ" ተደርጎ ቢቆጠርም፣ አሁን ግን በ20ዎቹ እና 30ዎቹ የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች የዚህ አደገኛ ጠንቅ ሰለባ እየሆኑ ነው።

​⚠️ ዋና ዋና መንስኤዎች ምንድን ናቸው?

​የልብና የደም ቧንቧ ስፔሻሊስቶች (ካርዲዮሎጂስቶች) እንደሚሉት፣ ለዚህ አደጋ መጨመር የሚከተሉት ነጥቦች ተጠቃሽ ናቸው፡-

​የአኗኗር ዘይቤ ለውጥ፦ እንቅስቃሴ አልባ መሆን፣ ረጅም ሰዓት ተቀምጦ መስራት እና በቂ እንቅልፍ ማጣት።

​የአመጋገብ ሁኔታ፦ የተቀነባበሩ ምግቦች (Junk foods)፣ ከፍተኛ ጨው እና ስኳር ያላቸው ምግቦች መብዛት።

​ውጥረትና ጭንቀት (Stress)፦ በስራ፣ በኑሮ እና በሶሻል ሚዲያ ጫና ምክንያት የሚፈጠር ከፍተኛ ጭንቀት ለልብ ህመም ዋነኛ ምክንያት እየሆነ ነው።

​ጎጂ ልምዶች፦ ሲጋራ ማጨስ፣ ቫፒንግ (Vaping) እና ከልክ ያለፈ የአልኮል ፍጆታ።

​💡 ማወቅ ያለብዎት የማስጠንቀቂያ ምልክቶች
የልብ ድካም በወጣቶች ላይ ሲከሰት ምልክቶቹ ቀለል ያሉ ሊመስሉ ይችላሉ። ሆኖም የሚከተሉትን ምልክቶች ችላ ማለት የለብዎትም፦

👉​የደረት መጭመቅ፣ ህመም ወይም ምቾት ማጣት።

👉​የትንፋሽ ማጠር (በተለይ መጠነኛ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ)።

👉​ወደ ትከሻ፣ አንገት፣ መንጋጋ ወይም እጅ የሚሰራጭ ህመም።

👉​ከፍተኛ ላብ እና ማቅለሽለሽ።

​✅ ምን ማድረግ ይገባል?

👉​በሳምንት ቢያንስ 150 ደቂቃ መጠነኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ።

👉​የደም ግፊት፣ የኮሌስትሮል እና የስኳር መጠንን በየጊዜው መመርመር።

👉​ጤናማ አመጋገብን መከተል (አትክልትና ፍራፍሬን ማዘውተር)።

👉​ጭንቀትን የሚቀንሱ መንገዶችን (እንደ ጸሎት፣ ማሰላሰል ወይም ስፖርት) መለማመድ።

​"ቀደም ብሎ የሚደረግ ምርመራ እና የህክምና ጣልቃ ገብነት ህይወትን ይታደጋል!"

በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተሰራ ምስል

ከካፋ ደን እስከ ሃርቫርድ ደጅ፦ የጀበና ቡና ለአእምሮ እርጅና ፍቱን መድኃኒት?

​በኢትዮጵያ ምድር የቡና መዓዛ የማይሸትበት መንደር፣ የጀበና ድምፅ የማይሰማበት ቤት፣ ወይም "ቡና ይቅረብ" የማይባልበት እንግዳ ማግኘት የማይታሰብ ነው። ቡና ለእኛ መጠጥ ብቻ አይደለም፤ የታሪካችን ድርና ማግ፣ የማህበራዊ ህይወታችን የጀርባ አጥንት፣ እና የዕለት ተዕለት የትውስታችን ማህደር ነው።

አሁን ግን ይህ በሺህ ለሚቆጠሩ ዓመታት ስንጠጣው የኖርነው "ጥቁር ወርቅ" በአለም አቀፍ ሳይንቲስቶች ዘንድ አዲስ ክብርን አግኝቷል። በታዋቂው የሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ የተካሄደውና በቅርቡ በ JAMA መጽሔት ላይ የወጣው ጥናት፣ ቡና እና ሻይ አእምሮን ከመርሳት በሽታ (Dementia) የመከላከል እጅግ አስገራሚ አቅም እንዳላቸው አረጋግጧል።

​የጥናቱ መንደርደሪያ፦ ሳይንስና የጀበናው ረመጥ

​ጥናቱ የተካሄደው ከ131,821 በላይ በሆኑ አሜሪካውያን የጤና ባለሙያዎች ላይ ለ43 ዓመታት ያህል በተደረገ ክትትል ነው። ይህ ጥናት "Observational study" ወይም ምልከታ ላይ የተመሰረተ ጥናት በመሆኑ፣ በቡና እና በጤና መካከል ያለውን ጠንካራ ተያያዥነት እንጂ "ምክንያትና ውጤትን" (Cause and effect) በቀጥታ አያረጋግጥም። ሆኖም ግን፣ ለረጅም ዘመናት የተሰበሰበው መረጃ የሚያሳየው ግልጽ ሀቅ አለ፦ ቡና የሚጠጡ ሰዎች አእምሮአቸው በዕድሜ ብዛት የመዝለልና የመርሳት እድሉ ዝቅተኛ ነው።

​በኢትዮጵያ አውድ ስንመለከተው፣ ይህ ግኝት ትልቅ ትርጉም አለው። እኛ ቡናን የምንጠጣው በስነስርዓት፣ በረከስ ባለ ረመጥ ተቀቅሎ፣ በአቦል፣ በቶና እና በበረካ ዙር ነው። ሳይንሱም የሚለን ይህንኑ ነው፤ ጥቅሙ የሚገኘው በመጠንና በስነስርዓት ሲወሰድ ነው።

​ካፌይን፦ የአእምሮአችን ንቁ ጠባቂ

​የሃርቫርድ ጥናት አንድ ወሳኝ ነጥብ ያስቀምጣል፦ "ጥቅሙ የሚገኘው ካፌይን ሲኖር ብቻ ነው።" በምዕራቡ ዓለም ካፌይኑ የወጣለት (Decaffeinated) ቡና በስፋት ቢዘወተርም፣ ጥናቱ ግን እንዲህ አይነቱ ቡና ለአእምሮ ንቃትና መርሳትን ለመከላከል የሚሰጠው ፋይዳ እንደሌለ ገልጿል።
​ካፌይን በአእምሮ ውስጥ የሚገኙትን 'አዴኖሲን' (Adenosine) የተባሉ እና እንቅልፍ እንዲመጣ የሚያደርጉ ንጥረ ነገሮችን በመገደብ ንቃትን ይፈጥራል።

ነገር ግን ከንቃት ባለፈ፣ በቡና ውስጥ የሚገኙት Polyphenols የተባሉ ፀረ-ኦክሳይደንት ንጥረ ነገሮች በአእምሮ ውስጥ የሚፈጠርን እብጠት (Inflammation) በመቀነስ የነርቭ ሴሎችን ከመጎዳት ይታደጋሉ። ይህ ማለት በየጥዋቱ የምንጠጣት ያቺ ሲኒ ቡና፣ ለዕለቱ ስራ ንቃትን ብቻ ሳይሆን፣ ከበርካታ ዓመታት በኋላ ለአእምሯችን ጋሻ እየሆነች ነው ማለት ነው።

​መጠኑና ውጤቱ፦ ከአቦል እስከ በረካ

​ጥናቱ እንደሚያሳየው፣ በቀን ከሁለት እስከ ሶስት ሲኒ ቡና የሚጠጡ ሰዎች፣ ካልጠጡት ጋር ሲነፃፀሩ የመርሳት በሽታ የመያዝ እድላቸው በ 18% ቀንሶ ተገኝቷል። በተመሳሳይ ሁኔታ በቀን ከአንድ እስከ ሁለት ሲኒ ካፌይን ያለው ሻይ የሚጠጡ ሰዎችም ተመሳሳይ ውጤት አግኝተዋል።

​ይህ ግኝት ከሀገራችን የቡና ስነስርዓት ጋር ፍፁም ይጣጣማል። በአቦል ንቃትን እናገኛለን፣ በቶና ስራችንን እናቀላጥፋለን፣ በበረካ ደግሞ ማህበራዊ ትስስራችንን እናጠናክራለን። ሆኖም ሳይንሱ "ከመጠን በላይ መጠጣት ጥቅሙን አይጨምርም" ይላል። ልክ እንደ ሀገራችን ብሂል "ከመጠን ያለፈ ነገር ሁሉ መርዝ ነው" እንዲሉ፣ በቀን ከሶስት ሲኒ በላይ ማለፍ ለልብ ትርታ መጨመር እና ለእረፍት ማጣት ምክንያት ሊሆን ይችላል።

​የዶክተሮች "የችሎት" ክርክር

​ይህ የሳይንስ ግኝት በጣሊያን ሚላን የሚገኙ ሐኪሞችን ለሁለት ከፍሏቸዋል። ክርክሩ ልክ እንደ ሀገራችን ሽማግሌዎች ጉባኤ ደምቋል።

​የከሳሾቹ ወገን (ተቃዋሚዎች)፦

የልብ ስፔሻሊስቱ ዶክተር ስቴፋኖ ካሩጎ እንደሚሉት፣ ቡና ለጤናማ ሰው መልካም ቢሆንም፣ ለሁሉም ግን ፈውስ አይደለም። "ቡናን እንደ ንፁህ መጠጥ ማየት አደገኛ ሊሆን ይችላል" ይላሉ። በተለይ፦
​የደም ግፊት ያለባቸው ሰዎች፦ ካፌይን የደም ግፊትን ለጊዜው ከፍ ስለሚያደርግ ጥንቃቄ ያስፈልጋቸዋል።

​የእንቅልፍ እጥረትና ጭንቀት ያለባቸው፦ ቡና የእንቅልፍ ሆርሞኖችን ስለሚገታ ሁኔታውን ሊያባብስ ይችላል።

​ነፍሰ ጡር እናቶችና ህፃናት፦ በሀገራችንም "ለልጅ ቡና አያሳድግም" እንደሚባለው ሁሉ፣ ሳይንሱም ለህፃናት እድገትና ለፅንስ ጤና ሲባል ቡናን በጥንቃቄ ማየት እንደሚገባ ይመክራል።
​የጥርስ ጤና፦ የጥርስ ሀኪሞች ደግሞ ቡና የጥርስን ቀለም ከመቀየር ባለፈ፣ በአፍ ውስጥ ያሉ ተፈጥሯዊ ባክቴሪያዎችን በማዛባት ለጥርስ መበስበስ መንገድ ሊከፍት እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ።

​የተከላካዮቹ ወገን (ደጋፊዎች)፦

በሌላ በኩል ደግሞ እንደ ፕሮፌሰር ኒኮላ ሞንታኖ ያሉ የውስጥ ደዌ ስፔሻሊስቶች ቡናን እንደ ተፈጥሮ "ተአምር" ያዩታል። "ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ያሳተፉ የቅርብ ጊዜ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ መጠነኛ ቡና መጠጣት ለስኳር በሽታ፣ ለስትሮክ፣ ለድብርትና ለጉበት ጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው" ይላሉ። እንደ እርሳቸው እምነት፣ በቀን እስከ አምስት ሲኒ ቡና መጠጣት ለአንድ ጤናማ አዋቂ ሰው የህይወት ጥራቱን የሚጨምር እንጂ የሚቀንስ አይደለም።

​በኢትዮጵያ አውድ፦ ከጫካ እስከ ሲኒ

​ኢትዮጵያ የቡና መገኛ እንደመሆኗ፣ የእኛ ቡና አዘገጃጀት ከሌላው ዓለም ይለያል። የምዕራቡ ዓለም "ኤስፕሬሶ" ወይም "ኢንስታንት" ቡናዎችን ሲጠቀም፣ እኛ ግን ከእሸቱ ተለቅሞ፣ ታጥቦ፣ ታሽቶ፣ ታምሶና ተወቅሮ የሚዘጋጅ የተፈጥሮ ቡና ባለቤቶች ነን።

​የአዘገጃጀት ተፅዕኖ፦ የሃርቫርድ ጥናት በአዘገጃጀት መካከል ያለውን ልዩነት ባያጠናም፣ የኢትዮጵያ የጀበና ቡና ግን ረጅም ጊዜ በመፍላቱና ሳይጣራ በመቅረቡ (Unfiltered) ምክንያት Cafestol የተባሉ ንጥረ ነገሮችን ሊይዝ ይችላል። እነዚህ ንጥረ ነገሮች ለጤና ጠቃሚ ቢሆኑም፣ ኮሌስትሮል ላለባቸው ሰዎች ግን ጥንቃቄ ሊሹ ይችላሉ።

​ማህበራዊ ፈውስ፦ ጥናቱ ያልጠቀሰው ነገር ቢኖር "የቡና ሰዓት" የሚፈጥረውን የስነ-ልቦና ፋይዳ ነው። በኢትዮጵያ ቡና መጠጣት የብቸኝነት መድኃኒት ነው። አረጋውያን ጎረቤቶቻቸው ጋር ተሰብስበው ቡና ሲጠጡ የሚፈጥሩት ማህበራዊ ግንኙነት፣ በራሱ ከመርሳት በሽታ (Dementia) የሚከላከል ትልቅ መሳሪያ ነው። ብቸኝነትና ድብርት ለአእምሮ መጃጀት ዋነኛ ምክንያቶች በመሆናቸው፣ የቡና ስነስርዓታችን ሳይንሱ ከሚለው በላይ ጥልቅ ፋይዳ አለው።

​የሻይ አማራጭ፦ ቡና የማይስማማቸው ሰዎች በሀገራችን "የሻይ ቅጠል" ወይም "የጤና አዳም" ሻይ ይጠጣሉ። ጥናቱ እንዳረጋገጠው፣ ሻይም የካፌይን እና የፀረ-ኦክሳይደንት ምንጭ በመሆኑ ተመሳሳይ የአእምሮ ጥበቃ ይሰጣል።

​የጥናቱ ድክመቶች

​ሳይንቲስቶቹ ራሳቸው እንደገለጹት፣ ጥናቱ አንዳንድ ክፍተቶች አሉት። ለምሳሌ፦
​በተለያዩ የሻይ አይነቶች (ጥቁር፣ አረንጓዴ፣ ነጭ) መካከል ያለውን ልዩነት አላሳየም።
​ጥናቱ የተካሄደው በጤና ባለሙያዎች ላይ ብቻ በመሆኑ፣ ውጤቱ ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍል ላያካትት ይችላል።

​ተሳታፊዎቹ የሚወስዷቸው ሌሎች መድኃኒቶች በውጤቱ ላይ ያላቸው ተፅዕኖ በዝርዝር አልተያዘም።

​ማጠቃለያ፦ ሲኒው የጤና መክፈቻ

ቀርከሃ ለልብ ጤና እና ለስኳር ቁጥጥር ጠቃሚ የሆነ አዲስ "ሱፐርፉድ" መሆኑ ተገለጸ

እስያ ውስጥ ለዘመናት በምግብነት ሲያገለግል የቆየው የቀርከሃ ቡቃያ፣ ለልብ ጤና፣ ለደም ስኳር ቁጥጥር እና ለሰውነት በሽታ መከላከል አቅም እጅግ ከፍተኛ ጠቀሜታ ያለው አዲስ "ሱፐርፉድ" መሆኑን ሳይንቲስቶች ገለጹ።

በእንግሊዝ የሚገኘው የአንግሊያ ረስኪን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች ያካሄዱት አዲስ ጥናት እንደሚያሳየው፣ የቀርከሃ ቡቃያ ወይም ከእሱ የሚወጡ ንጥረ ነገሮች በሰውነት ውስጥ ያለውን የኮሌስትሮል እና የስብ መጠንን ለመቀነስ ይረዳሉ። በተጨማሪም በሰውነት ውስጥ የሚፈጠርን ቁስለትን የመከላከል እና የደም ስኳር መጠንን የማመጣጠን ከፍተኛ አቅም እንዳላቸው በጥናቱ ተረጋግጧል።

የቀርከሃ ቡቃያ የስብ መጠኑ አነስተኛ ቢሆንም፣ በፕሮቲን፣ በተለያዩ ፋይበሮች፣ በአሚኖ አሲድ፣ እንዲሁም እንደ ሴሊኒየም እና ፖታሺየም ባሉ ማዕድናትና ቪታሚኖች የበለጸገ ነው። ቀደምት የጥናት ውጤቶች እንደሚያመለክቱት፣ ቀርከሃ በጨጓራና አንጀት ውስጥ የሚገኙ ጠቃሚ ባክቴሪያዎችን በመመገብ ለተስተካከለ የምግብ መፈጨት ሥርዓት ከፍተኛ ድጋፍ ይሰጣል።

ይሁን እንጂ ተመራማሪዎቹ አንድ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል። የቀርከሃ ቡቃያ ለምግብነት ከመዋሉ በፊት በትክክል መዘጋጀትና መብሰል ይኖርበታል። አንዳንድ የቀርከሃ ዝርያዎች ጥሬያቸውን ወይም ሳይበስሉ ሲበሉ "ሳይናይድ" የተሰኘ መርዛማ ንጥረ ነገር ሊያመነጩ ይችላሉ። በተጨማሪም በአግባቡ ያልበሰለ ቀርከሃ የታይሮይድ ሆርሞን ምርትን በማስተጓጎል ለእንቅርት በሽታ ተጋላጭነትን ሊጨምር እንደሚችል ተጠቁሟል።

seledadotio
seledadotio

"ዝምተኛው ገዳይ" — ስለ ጉበት ስብ በሽታ ማወቅ የሚገባዎ መረጃ
#ethiopia | በአሁኑ ወቅት በአለም አቀፍ ደረጃ እንዲሁም በሀገራችን በጤናማ ያልሆነ የአኗኗር ዘይቤ ምክንያት የጉበት ስብ (Fatty Liver) በሽታ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስፋፋ መሆኑን የህክምና ባለሙያዎች እያሳሰቡ ይገኛሉ። በሽታው በመጀመሪያዎቹ ደረጃዎች ላይ ምንም አይነት ምልክት ባለማሳየቱ "ዝምተኛው በሽታ" የሚል ስያሜ ተሰጥቶታል።
የጉበት ስብ ምንድን ነው?

በተፈጥሮ ጉበት ጥቂት የስብ መጠን ቢኖረውም፣ የስቡ መጠን ከክብደቱ ከ5% እስከ 10% በላይ ሲሆን ለከፍተኛ የጤና እክል ይዳርጋል። በሽታው በሁለት ዋና ዋና መንገዶች ይከፈላል፦

* ከአልኮል ጋር ግንኙነት የሌለው (MASLD/NAFLD): ከውፍረት፣ ከስኳር እና ከኮሌስትሮል ጋር የተያያዘ።

* በአልኮል ምክንያት የሚመጣ (ALD): ለረጅም ጊዜ አልኮል መጠጣትን ተከትሎ የሚከሰት።

ከቀላል ስብ እስከ ሲሮሲስ (የበሽታው ደረጃዎች)

ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በሽታው አራት አደገኛ ደረጃዎች አሉት። በመጀመሪያ በቀላል የስብ ክምችት (Steatosis) የሚጀምር ሲሆን፣ ካልታከመ ግን ወደ ጉበት መቆጣት (MASH)፣ ከዚያም ወደ ጉበት ጠባሳ (Fibrosis) እና በመጨረሻም ወደማይመለስ የጉበት መጥፋት ወይም ሲሮሲስ (Cirrhosis) ይሸጋገራል።

ለበሽታው ተጋላጭ የሚያደርጉ ሁኔታዎች

* የሆድ አካባቢ ውፍረት (Belly Fat)

* የ2ኛው አይነት ስኳር በሽታ (Type 2 Diabetes)

* ጣፋጭ መጠጦች እና ቅባት የበዛባቸው ምግቦች ማዘውተር

* ከፍተኛ የደም ግፊት
መፍትሄው ምንድን ነው?

የህክምና ባለሙያዎች እንደሚናገሩት ለጉበት ስብ የተለየ መድሃኒት ባይኖርም፣ የአኗኗር ዘይቤን በመቀየር ብቻ በሽታውን መመለስ (Reversible) ይቻላል። ዋና ዋናዎቹ የመፍትሄ እርምጃዎች፦

* የክብደት ቁጥጥር፦ ከሰውነት ክብደት ላይ ከ5-10% መቀነስ ጉበትን ወደ ጤነኛ ሁኔታ ለመመለስ ይረዳል።

* ጤናማ አመጋገብ፦ አትክልትና ፍራፍሬን ማዘውተር፣ ጣፋጭና ነጭ የዱቄት ውጤቶችን መቀነስ።

* አካላዊ እንቅስቃሴ፦ በቀን ለ30 ደቂቃ ስፖርት መስራት።

* አልኮል ማቆም፦ ጉበት ራሱን እንዲያድስ እድል ይሰጠዋል።

በመሆኑም ማንኛውም ሰው ጤናማ የአኗኗር ዘይቤን በመከተል ራሱን ከዚህ አደገኛ በሽታ እንዲጠብቅ መልእክት ተላልፏል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#የጤናዜና #የጉበትስብ #ጤናማአኗኗር #fattyliver #liverhealth #የጉበትበሽታ #ጤናዎበቤትዎ #የአካልብቃት #ውፍረት #አዲስአበባ

ሐሞት ጠጠር የሚያስከትሉ 5 ዋና ዋና ምክንያቶችን ይወቁ

​የሐሞት ጠጠሮች ብዙውን ጊዜ ያለ ምንም ምልክት ይፈጠራሉ። ነገር ግን፣ ጠጠሮቹ በሐሞት ቱቦ ውስጥ ከተጣበቁ፣ ከባድ ህመም፣ ማስመለስና የምግብ አለመፈጨት ችግሮችን ሊያስከትሉ ይችላሉ። የህክምና ባለሙያዎች እንደሚናገሩት አንዳንድ የተሳሳቱ የአመጋገብ እና የአኗኗር ዘይቤ ልማዶች ሳያውቁ የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን ሊጨምሩ ይችላሉ።

ሀኪሞች ብዙውን ጊዜ ለዚህ ምክንያት ነው የሚሏቸውን አምስቱ ልማዶች አሉ።

​ በጊዜው ካልታከመ፣ የላፓሮስኮፒክ ቀዶ ጥገናም ሊያስፈልግ ይችላል። የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን የሚጨምሩትን ልማዶች እንመልከት።

​1. በአግባቡ አለመመገብ

አንዳንዴ ​ምግብን መመገብ መዝለል ሐሞት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በሐሞት ከረጢት ውስጥ እንዲከማች ሊያደርግ ይችላል። ኮሌስትሮል በቆመ ሐሞት ውስጥ በቀላሉ ሊከማች እና ጠጠሮችን ሊፈጥር ይችላል። ስለዚህ፣ በየጊዜው እና በሰዓቱ መመገብ አስፈላጊ ነው።

​2. ከመጠን በላይ የተጠበሱ ወይም የሰባ ምግቦችን መመገብ

​የተጠበሱ እና ጤናማ ያልሆኑ ቅባቶች እንዲሁም የተቀነባበሩ ካርቦሃይድሬቶች በሐሞት ውስጥ ያለውን የኮሌስትሮል መጠን ይጨምራሉ። እነዚህን ምግቦች ለረጅም ጊዜ መመገብ ለሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን የሚጨምር ሲሆን በኋላ ላይ ቀዶ ጥገና ሊያስፈልግ ይችላል።

​3. ብዙ እንቅስቃሴ የማያደርግ የአኗኗር ዘይቤ

​የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማጣት የሰውነት ሜታቦሊዝምን ያዘገየዋል እና የሐሞትን ፍሰት ይቀንሳል። ውፍረት ለሐሞት ጠጠር ዋነኛ መንስኤዎች አንዱ ነው። መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ እና ክብደት መቆጣጠር ከዚህ ይከላከላሉ።

​4. በፍጥነት ክብደት መቀነስ ወይም ድንገተኛ አመጋገብ (crash dieting)

​ድንገተኛ እና ፈጣን ክብደት መቀነስ ጉበት ከመጠን በላይ ኮሌስትሮል እንዲያመርት ሊያደርግ ይችላል፣ ይህም ሐሞት እንዲረጋጋና ለጠጠር መፈጠር ተጋላጭነትን እንዲጨምር ያደርጋል። ስለዚህ ክብደትን በዝግታ እና በአስተማማኝ ሁኔታ መቀነስ የተሻለ ነው።

​5. በአመጋገብ ውስጥ የፋይበር እና የውሃ እጥረት

​አነስተኛ ፋይበር እና ውሃ መመገብ የምግብ መፈጨትን ሊያዳክም እና የሐሞት ፍሰትን ሊቀንስ ይችላል። ፍራፍሬዎች፣ አትክልቶች እና ሙሉ እህሎች ጠጠሮችን ለመከላከል ይረዳሉ። በቂ ውሃ መጠጣት ሐሞት ፈሳሽ እንዲሆን ያደርጋል እና ተጋላጭነትን ይቀንሳል።

​ቀዶ ጥገና መቼ አስፈላጊ ይሆናል?

​ሁሉም የሐሞት ጠጠሮች ሕክምና አያስፈልጋቸውም። ነገር ግን ተደጋጋሚ ህመም፣ ኢንፌክሽን፣ የፓንክሬአስ እብጠት ወይም የሐሞት ቱቦ መዘጋት የሚያስከትሉ ከሆነ፣ ባለሙያዎች ላፓሮስኮፒክ ሐሞት ማስወገድ (laparoscopic cholecystectomy) በጣም አስተማማኝ መፍትሄ እንደሆነ ያምናሉ። ውስብስብ በሆኑ ሁኔታዎች ውስጥ ደግሞ ክፍት ቀዶ ጥገናም ሊያስፈልግ ይችላል።
​ሚዛናዊ አመጋገብ፣ መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ፣ በቂ ውሃ መጠጣት እና ድንገተኛ አመጋገብን ማስወገድ የመሳሰሉ ልማዶች የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን በእጅጉ ሊቀንሱ ይችላሉ። ለረጅም ጊዜ የሚቆይ የሆድ ህመም ወይም የምግብ አለመፈጨት ችግር ካለብዎ፣ ወዲያውኑ የሕክምና ምክር መፈለግ አለብዎት—ይህ ውስብስቦችን ይቀንሳል እና በአብዛኛው የአስቸኳይ ጊዜ ቀዶ ጥገናን አስፈላጊነት ያስወግዳል።

seledadotio
seledadotio

ሐሞት ጠጠር የሚያስከትሉ 5 ዋና ዋና ምክንያቶችን ይወቁ

​የሐሞት ጠጠሮች ብዙውን ጊዜ ያለ ምንም ምልክት ይፈጠራሉ። ነገር ግን፣ ጠጠሮቹ በሐሞት ቱቦ ውስጥ ከተጣበቁ፣ ከባድ ህመም፣ ማስመለስና የምግብ አለመፈጨት ችግሮችን ሊያስከትሉ ይችላሉ። የህክምና ባለሙያዎች እንደሚናገሩት አንዳንድ የተሳሳቱ የአመጋገብ እና የአኗኗር ዘይቤ ልማዶች ሳያውቁ የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን ሊጨምሩ ይችላሉ።

ሀኪሞች ብዙውን ጊዜ ለዚህ ምክንያት ነው የሚሏቸውን አምስቱ ልማዶች አሉ።

​ በጊዜው ካልታከመ፣ የላፓሮስኮፒክ ቀዶ ጥገናም ሊያስፈልግ ይችላል። የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን የሚጨምሩትን ልማዶች እንመልከት።

​1. በአግባቡ አለመመገብ

አንዳንዴ ​ምግብን መመገብ መዝለል ሐሞት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በሐሞት ከረጢት ውስጥ እንዲከማች ሊያደርግ ይችላል። ኮሌስትሮል በቆመ ሐሞት ውስጥ በቀላሉ ሊከማች እና ጠጠሮችን ሊፈጥር ይችላል። ስለዚህ፣ በየጊዜው እና በሰዓቱ መመገብ አስፈላጊ ነው።

​2. ከመጠን በላይ የተጠበሱ ወይም የሰባ ምግቦችን መመገብ

​የተጠበሱ እና ጤናማ ያልሆኑ ቅባቶች እንዲሁም የተቀነባበሩ ካርቦሃይድሬቶች በሐሞት ውስጥ ያለውን የኮሌስትሮል መጠን ይጨምራሉ። እነዚህን ምግቦች ለረጅም ጊዜ መመገብ ለሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን የሚጨምር ሲሆን በኋላ ላይ ቀዶ ጥገና ሊያስፈልግ ይችላል።

​3. ብዙ እንቅስቃሴ የማያደርግ የአኗኗር ዘይቤ

​የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማጣት የሰውነት ሜታቦሊዝምን ያዘገየዋል እና የሐሞትን ፍሰት ይቀንሳል። ውፍረት ለሐሞት ጠጠር ዋነኛ መንስኤዎች አንዱ ነው። መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ እና ክብደት መቆጣጠር ከዚህ ይከላከላሉ።

​4. በፍጥነት ክብደት መቀነስ ወይም ድንገተኛ አመጋገብ (crash dieting)

​ድንገተኛ እና ፈጣን ክብደት መቀነስ ጉበት ከመጠን በላይ ኮሌስትሮል እንዲያመርት ሊያደርግ ይችላል፣ ይህም ሐሞት እንዲረጋጋና ለጠጠር መፈጠር ተጋላጭነትን እንዲጨምር ያደርጋል። ስለዚህ ክብደትን በዝግታ እና በአስተማማኝ ሁኔታ መቀነስ የተሻለ ነው።

​5. በአመጋገብ ውስጥ የፋይበር እና የውሃ እጥረት

​አነስተኛ ፋይበር እና ውሃ መመገብ የምግብ መፈጨትን ሊያዳክም እና የሐሞት ፍሰትን ሊቀንስ ይችላል። ፍራፍሬዎች፣ አትክልቶች እና ሙሉ እህሎች ጠጠሮችን ለመከላከል ይረዳሉ። በቂ ውሃ መጠጣት ሐሞት ፈሳሽ እንዲሆን ያደርጋል እና ተጋላጭነትን ይቀንሳል።

​ቀዶ ጥገና መቼ አስፈላጊ ይሆናል?

​ሁሉም የሐሞት ጠጠሮች ሕክምና አያስፈልጋቸውም። ነገር ግን ተደጋጋሚ ህመም፣ ኢንፌክሽን፣ የፓንክሬአስ እብጠት ወይም የሐሞት ቱቦ መዘጋት የሚያስከትሉ ከሆነ፣ ባለሙያዎች ላፓሮስኮፒክ ሐሞት ማስወገድ (laparoscopic cholecystectomy) በጣም አስተማማኝ መፍትሄ እንደሆነ ያምናሉ። ውስብስብ በሆኑ ሁኔታዎች ውስጥ ደግሞ ክፍት ቀዶ ጥገናም ሊያስፈልግ ይችላል።
​ሚዛናዊ አመጋገብ፣ መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ፣ በቂ ውሃ መጠጣት እና ድንገተኛ አመጋገብን ማስወገድ የመሳሰሉ ልማዶች የሐሞት ጠጠር ተጋላጭነትን በእጅጉ ሊቀንሱ ይችላሉ። ለረጅም ጊዜ የሚቆይ የሆድ ህመም ወይም የምግብ አለመፈጨት ችግር ካለብዎ፣ ወዲያውኑ የሕክምና ምክር መፈለግ አለብዎት—ይህ ውስብስቦችን ይቀንሳል እና በአብዛኛው የአስቸኳይ ጊዜ ቀዶ ጥገናን አስፈላጊነት ያስወግዳል።

በወጣት ዕድሜ ለልብ በሽታ ተጋላጭነትን ለማስወገድ ምን መደረግ አለበት?

ሀኪሞች ምን ይላሉ?

የልብ ሕመም ሞት ቀደም ሲል በአዛውንቶች ላይ ነበር ብዛት የሚታየው አሁን ላይ ብዙ ወጣቶችም ይህ ህምም እየተከሰተ ለሞትም እየዳረገ ይገኛል።

​ገና የ20 ዓመት ወጣት የሆኑ ታካሚዎች በሆስፒታል የ ውስጥ በከባድ የልብ ድካም ሲመጡ እየታየ ነው።

በአለም ላይ በ20ዎቹ፣ 30ዎቹ እና 40ዎቹ ዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች በልብ ድካም እየሞቱ መሆናቸውን የሆስፒታል ሪፖርቶች ያሳያሉ።

​ስለዚህ ጉዳይ ግንዛቤ ማስጨበጥ እና የልብ ሕመም እና ሌሎች ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ቁጥር ለምን እየጨመረ እንደሆነ መወያየት ያስፈልጋል።

​ከዚህ በስተጀርባ ብዙ ምክንያቶች አሉ፣ ነገር ግን ይህ በአኗኗራችን ላይ ያለውን አደጋ እየጨመረ ነው።

ሀኪሞች ለልብ ህመም ይዳርጋል ከሚሉት ነገር መሀል;

​ብዙ ሰዎች በቤተሰብ እና በዘር የሚተላለፍ የልብ ሕመም የመሞት አደጋ አለባቸው።

​አኗኗራችን - በጣም አስጨናቂ እና ቁጥጥር የሌለው ሕይወት እየኖርን ነው።

​ማጨስ፣ አልኮል እና አደንዛዥ እጾችን ጨምሮ የሁሉም ዓይነት ሱስ የሚያስይዙ ንጥረ ነገሮች መጠቀም  ጨምሯል።

​ከመጠን በላይ መጨነቅ፡- ወጪያችን ከገቢያችን ሲበልጥ እና የተለያዩ ዓይነት ጭንቀቶች ሲጨመሩ፣ ለልብ ሕመም እንጋለጣለን።

​ጤናማ ያልሆነ ምግብ እና ከቁጥጥር ውጭ የሆነ አመጋገብ።

​የአካባቢ ብክለት፡- በአሁኑ ጊዜ የአካባቢ ብክለት ለልብ ሕመም የመጋለጥ እድላችንን በእጅጉ እየጨመረ ነው።

​የስኳር በሽታ እና የደም ግፊትን በቁጥጥር ስር አለማዋል. አንዳንድ ጊዜ የስኳር በሽታ ወይም የደም ግፊት እንዳለብን እንኳን አናውቅም።

​ከመጠን በላይ ክብደት፣ ይህም በሰውነት ውስጥ ጎጂ የሆነ ስብ መጠን ይጨምራል።

​የአካል ብቃት እንቅስቃሴን፣ ስፖርትን እና ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎችን ሙሉ በሙሉ መቀነስ።

​በቂ እንቅልፍ አለማግኘት እና የሞባይል ስልኮችን ከመጠን በላይ መጠቀም፣ ቲቪ መመልከት እና የስክሪን ጊዜ መጨመርን ጨምሮ ቁጥጥር ያልተደረገበት የአኗኗር ዘይቤ።

​ማንኮራፋት፣ የእንቅልፍ አፕኒያ እና ሌሎች በሽታዎች መንስኤዎች።

​ኩላሊት በሽታን ጨምሮ አንዳንድ ውስብስብ የአካል በሽታዎች ለልብ ሕመም ተጋላጭነትን ይጨምራሉ።

​የልብ ሕመምን እና ሌሎች ሥር የሰደዱ በሽታዎችን አደጋ እንዴት መቀነስ እንደሚቻል ይማሩ

​ጤናማ የአመጋገብ ልማዶች: ብዙ ፍራፍሬዎችን፣ አትክልቶችን እና ጥራጥሬዎችን ይመገቡ።

​ስብ፣ ጨው (በቀን ከ 5 ግራም በታች) እና በስኳር የበለጸጉ ምግቦችን ያስወግዱ።

​በኦሜጋ-3 ፋቲ አሲድ የበለጸጉ ዓሳዎችን በአመጋገብዎ ውስጥ ያካትቱ።

​መደበኛ የአካል እንቅስቃሴ:​ለስራ ወይም ለቤት ቅርብ በሆኑ  መንገዶች ላይ  ትራንስፖርት ከመጠቀም በእግር ለመጓዝ ይሞክሩ።
​በየቀኑ ቢያንስ ለ 30 ደቂቃዎች ቀላል የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ወይም ፈጣን የእግር ጉዞ ያድርጉ።
​በሳምንት ለ 5 ቀናት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የማድረግ ልምድ ይፍጠሩ።

​ክብደት መቆጣጠር: ክብደትን ይቀንሱ፣ ጤናማ ይሁኑ።
​ትክክለኛ አመጋገብ እና የአካል ብቃት እንቅስቃሴ በማድረግ መደበኛ ክብደት እና የሰውነት ክብደት መረጃ ጠቋሚ (BMI) ይጠብቁ።
​ማጨስን እና አልኮልን ሙሉ በሙሉ አቁሙ:
​ማጨስን፣ የትምባሆ ምርቶችን እና የአልኮል መጠጥን ለዘለዓለም ማቆም በጣም አስፈላጊው እርምጃ ነው።

​ጭንቀትን መቆጣጠር: በቂ እንቅልፍ በማግኘት፣ በማሰላሰል ወይም በመጸለይ፣ ወይም በሚወዱት ነገር በመሳተፍ ጭንቀትን ይቀንሱ።
​የደም ግፊት ወይም የስኳር በሽታ ካለብዎ: በዶክተርዎ በተመከረው መሠረት መድኃኒቶችን በመውሰድ እና የአኗኗር ዘይቤ ለውጦችን በማድረግ መቆጣጠርዎን ያረጋግጡ።

​መደበኛ የጤና ምርመራዎች: የደም ግፊት፣ የስኳር በሽታ እና የኮሌስትሮል መጠን (ሊፒድ ፕሮፋይል) በመደበኛነት ይመርምሩ።

​መድሃኒት: የልብ ሕመምን አደጋ ለመቀነስ ወይም ከተጎዱ, በሐኪምዎ እንደተመከረው መደበኛ መድሃኒቶችን (እንደ አስፕሪን, ስታቲን, የደም ግፊት መቆጣጠሪያ መድሃኒቶች, ወዘተ) መውሰድዎን አይርሱ።

​የሕክምና ምክር ይጠይቁ: ​​ከባድ የደረት ሕመም ካጋጠመዎት በአቅራቢያዎ የሚገኘውን ሆስፒታል  ማነጋገር አለብዎት፣ አለበለዚያ ያልተሰበ ሞት አንዳንድ ጊዜ አይቀሬ ይሆናል።

በቀን ጥቂት ሲጋራዎች ብቻ ማጨስ ደም ወሳጅ ቧንቧዎችን ከማበላሸት በተጨማሪ የልብ መዳከም አደጋን ይጨምራል

አስቡት፡ በቀን ከሁለት እስከ አምስት ሲጋራ ብቻ ማጨስ እንኳን ለግለሰቡም ሆነ ለህዝብ ጤና የሚያስከትላቸውን ሥር የሰደዱ የጤና ችግሮች ሳይጨምር የልብ መዳከም አደጋን በ50% ይጨምራል።

​ይህ ብቻ አይደለም። የሚያጨሱ እና የሲጋራ ቁጥራቸውን በመቀነስ ራሳቸውን የሚገድቡ ሰዎች በማንኛውም ምክንያት የመሞት አደጋን በ60% ይጨምራሉ። ይህ ማለት በቀን ጥቂት ሲጋራ ማጨስ እንኳን አደገኛ ነው ማለት ነው።

ይህ መረጃ ከ300,000 በላይ ሰዎች ላይ በተሰበሰበ መረጃ ላይ ተመርኩዞ በጆንስ ሆፕኪንስ የልብና የደም ህክምና በሽታዎች መከላከያ ማዕከል በ PLOS Medicine ላይ የታተመ ጥናት ያመለክታል።

​🛑 ማቆም ወሳኝ ነው

​ጥናቱ እንደገና እንደሚያሳየው ሲጋራ በሚያጨሱ ሰዎች ላይ ልብ ምን ያህል በቀላሉ ሊጎዳ እንደሚችል ነው። ከሁሉም በላይ ደግሞ፣ ሲጋራ ማጨስን በቶሎ ባቆሙ ቁጥር የተሻለ እንደሆነ በግልጽ ያስቀምጣል፣ የሲጋራን ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ እንኳ ተገቢ አይደለም። ምክንያቱም ጥቂት ሲጋራዎች እንኳን ለልብ እና ለሌሎችም አካላት አደጋን ላይ ለመጣል በቂ ናቸው። በተጨማሪም፣ ጥናቱ ሲጋራ ማጨስ ካቆመ በኋላ ባሉት በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ዓመታት ውስጥ አደጋው በፍጥነት እንደሚቀንስ ያሳያል፣ ነገር ግን ይህ አደጋ እስከ ሠላሳ ዓመታት ድረስ እንኳን ካላጨሰ ሰው አደጋ ከፍ ያለ ሆኖ እንደሚቆይ ያስረዳል።

​የመጨረሻ ምክር: ሲጋራ ማጨስን አትጀምሩ። የሚያጨሱ ከሆነ ደግሞ ጥቅሉን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ይጣሉ። በተቻለ ፍጥነት ሲጋራ ማጨስን ማቆም አደጋን ለመቀነስ በጣም ውጤታማው መንገድ ነው፣ እና ይህን መንገድ በቶሎ በመረጡ ቁጥር የተሻለ ነው። ሙሉ በሙሉ ማቆም ከተወሰነበት ጊዜ በኋላ ያለፈው ጊዜ፣ ትንሽ የሚመስል የሲጋራ ቁጥርን ከመቀጠል ይልቅ የበለጠ አስፈላጊ ነው። ተመራማሪዎቹ ይህንን ያረጋግጣሉ፡- "ይህ በልብና የደም ሥር (cardiovascular) ወረርሽኝ ጥናቶች ውስጥ ከፍተኛ ጥራት ያለው መረጃን በመጠቀም እስከ ዛሬ ከተደረጉት የሲጋራ ማጨስ ጥናቶች መካከል አንዱ ትልቁ ነው"።

​❤️ በአጫሾች ልብ ላይ ምን ይከሰታል?

​ሲጋራ ማጨስ በልብ እና በደም ሥሮች ላይ በርካታ አሉታዊ ተፅእኖዎች አሉት። ከጊዜ በኋላ የልብ ምት እንዲጨምር ያደርጋል፣ ይህም ታካይካርዲያ (tachycardia - ፈጣን የልብ ምት) ያስከትላል፣ እና የደም ግፊት እንዲጨምር በማድረግ የደም ግፊት በሽታ (hypertensive condition) እንዲከሰት ያመቻቻል። በተጨማሪም፣ በደም ወሳጅ ቧንቧዎች ውስጥ የሚጓጓዘው የደም መጠን ቀስ በቀስ እየቀነሰ ይሄዳል፣ ይህም በሰውነት ጫፍ (peripheral tissues) ላይ ጫና ይፈጥራል።

ውጤቱ፡- ልብ ከመቼውም ጊዜ በበለጠ መጣር አለበት፣ ነገር ግን በሚያሳዝን ሁኔታ፣ "ነዳጁ"—ለልብ የሚቀርበው ደም ወሳጅ ቧንቧዎች (coronary arteries) የሚያቀርቡለት ደም—ይቀንሳል። ከጊዜ በኋላ፣ ይህ ዘዴ የልብ ጡንቻማ ቲሹ (myocardium) የመቋቋም አቅምን ያዳክማል። ከዚህም በላይ ኒኮቲን የደም ቧንቧዎች እንዲጠቡ ያበረታታል እንዲሁም በደም ውስጥ ያለውን የቅባቶች (fats) መደበኛ ውህደት ይለውጣል፣ ይህም LDL lipoproteinsን ይጨምራል፣ እነዚህም ኮሌስትሮልን በደም ሥሮች ውስጥ የመያዝ አዝማሚያ ያላቸው በመሆኑ የደም ሥር መዘጋት (vascular occlusions) አደጋን ይጨምራሉ። በመሆኑም የልብ ድካም (heart attack) እና የስትሮክ (stroke) አደጋ ይጨምራል።

​💔 የልብ መዳከም አደጋ

​ቀደም ሲል እንደተጠቀሰው፣ የሲጋራ አጫሾች ልብ የበለጠ እንዲሰራ ይገደዳል፣ ስለሆነም በቀላሉ ይደክማል እና ለልብ መዳከም (heart failure) የተጋለጠ ይሆናል። ከዚህ አደገኛ ግንኙነት በስተጀርባ ያሉት ዘዴዎች ግልጽ እና በብዙ ጥናቶች የተረጋገጡ ናቸው። በተለይም በዴንማርክ የተካሄደ የቅርብ ጊዜ ጥናት በማጨስ እና በልብ መዳከም መካከል ያለውን ትስስር በግልፅ አሳይቷል።

​ጥናቱ እንደሚያሳየው አጫሾች በግራ የልብ ክፍል ውስጥ አነስተኛ የደም መጠን የመያዝ አዝማሚያ አላቸው፣ እና ከሁሉም በላይ ደግሞ ደሙን ወደ ቀሪው የሰውነት ክፍል ለማፍሰስ አነስተኛ ኃይል አላቸው፣ ይህም የልብ መዳከም (heart failure) ባሕርይ ነው። ስለዚህ፣ የልብ ጡንቻ (myocardium) ደሙን መላ ሰውነት ላይ በሚገባ አያፈስም፣ ይህም ብዙውን ጊዜ ጡንቻው በጣም ደካማ ወይም ግትር ስለሆነ ነው። በዚህ ምክንያት ሰውነት፣ ልብ ራሱንም ጨምሮ፣ በመደበኛነት ለመስራት የሚያስፈልገውን ኦክሲጅን እና ንጥረ ምግቦች አያገኝም። ይህ ሂደት ከጊዜ ወደ ጊዜ ይቀጥላል። በመጨረሻም፣ ሂደቱ ወደ ልብ መዳከም ያመራል።

በማቲው ግሪቲ የተፃፈ

ብርታትሽ ብርታቴ
#ethiopia | የማስተር ሄኖክ የ90 ቀናት ጀግና ትውልድ ፕሮጀክት የ10ኛ ዙር ሰልጣኞች ማስጀመሪያ እና የጡት ካንሰር የግንዛቤ ማስጨበጫ ወር ማጠቃለያ መርሃግብር በወዳጅነት አደባባይ ተከናወነ።

90 ቀናት ሁለንተናዊ ለውጥ ማእከል ከጤና ሚኒስትርና ዓለም ፍሬ ፒንክ ሃውስ ካንሰር ፋውንዴሽን የበጎ አድራጎት ድርጅት ጋር በመተባበር የጀግና ትውልድ ፕሮጀክት የ10ኛ ዙር ሰልጣኞች ማስጀመሪያ ዝግጅት እንዲሁም የጡት ካንሰር ወርን ምክንያት በማድረግ "ብርታትሽ ብርታቴ" በሚል መሪ ሐሳብ በዛሬዉ እለት ህዳር 7 ቀን 2018 ዓ.ም የእግር ጉዞና ማስ ስፖርት ተካሂዷል።

በመርሀ ግብሩ ላይ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ሚኒስትር ኤርጎጌ ተስፋዬ(ዶ/ር) የጡት ካንሰር የሴቶችን ሕይወት አደጋ ላይ የሚጥል ሕመም መሆኑን ገልጸው ‎ችግሩን ለመቀነስም ግንዛቤ ማስጨበጫን ጨምሮ ቅንጅታዊ አሠራርን ማጠናከር ወሳኝ መሆኑን ጠቁመው በተቋማቸው ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆኑን በመግለፅ ለአለም ፍሬ ፒንክ ሀውስ ፋውንዴሽን የ2ዐዐ ሺህ ብር ድጋፍ አድርገዋል።

የአለም ፍሬ ፒንክ ሀዉስ ፋዉንዴሽን መስራች ፍሬህይወት ደርሶ (ዶ/ር) በመርሃግብሩ ላይ እንደተናገሩት የጡት ካንሰር በጊዜ ተመርምሮ ታክሞ መዳን ስለሚቻል ሁሉም በጊዜ በመመርመር ራስን ከጡት ካንሰር በሽታ መከላከል እንደሚገባ ገልጸዋል።

በዛሬዉ የጀግና ትውልድ ፕሮጀክት የ10ኛ ዙር ሰልጣኞች ማስጀመሪያ ዝግጅት ላይ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እና ባለሙያዎች እንዲሁም ከሶስት ሺህ በላይ ተሳታፊዎች በተገኙበት የማስ ስፖርት እና የእግር ጉዞ የተካሄደዉ።

ማስተር ሄኖክ 90 ቀናት ሁለንተናዊ ለውጥ ማዕከል" ንቁ: ብርቱ: ጀግና ትውልድ" ለመፍጠር እየሰራ የሚገኝ በኢትዮጽያ የመጀመሪያና ሺዎችን ከቦርጭ፣ ከኮሌስትሮል፣ ከውፍረት ስኳር እንዲሁም ደም ግፌት ያላቀቀ የጀግና ትውልድ ኘሮጀክት በአካል ብቃት እና በህይወት ክህሎት ስልጠና እየሰጠ የሚገኝ ተቋም ነው።

‎በኢትዮጵያ በየዓመቱ ከ9 ሺህ በላይ ሴቶች በጡት ካንሰር ምክንያት ሕይወታቸውን እንደሚያጡ የጤና ሚኒስቴር መረጃ ያመላክታል።

"ብርታትሽ ብርታቴ" በሚል መሪ ሐሳብ ማስ ስፖርት እና የእግር ጉዞ በወዳጅነት ፓርክ ተካሄደ!
#fastmereja I ዓለም ፍሬ ፒንክ ሃውስ ካንሰር ፋውንዴሽን የበጎ አድራጎት ድርጅት ዓመታዊ የጡት ካንሰር ወርን ምክንያት በማድረግ "ብርታትሽ ብርታቴ" በሚል መሪ ሐሳብ በዛሬዉ እለት ህዳር 7 ቀን 2018 ዓ.ም የእግር ጉዞ እና ማስ ስፖርት በማስተር ሄኖክ መሪነት አካሂዷል።

በዛሬዉ የጡት ካንሰር የግንዛቤ ማስጨበጫ ወር ማጠቃለያ ላይ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እና ባለሙያዎች እንዲሁም ከሶስት ሺህ በላይ ተሳታፊዎች በተገኙበት የማስ ስፖርት እና የእግር ጉዞ የተካሄደዉ።

የአለም ፍሬ ፒንክ ሀዉስ ፋዉንዴሽን መስራች የሆኑት ደ/ር ፍሬህይወት ደርሶ በጡት ካንሰር የምንወዳቸውን እንዳናጣና እኛም እንዳንጎድል የጡት ካንሰርን መከላከል እንዲሁም በጊዜ ተመርምሮ ታክሞ መዳን እንደሚቻል በዛሬዉ መርሀ-ግብር ላይ ገልፀዋል።

በዛሬዉ መርሀ-ግብር ላይ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ዶ/ር ኢርጎጌ ተስፋዬን ጨምሮ የጤና ሚኒስቴር ሀላፊዎች ተገኝተዋል፡፡

ዶ/ር ኢርጎጌ ተስፋዬም ቅድመ ምርመራና ህክምናን በማስፋት ማህበረሰቡን ማስገንዘብና ተባብሮ ለመስራት ጥሪ አቅርበዉ ተቋማቸው ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆኑን በመግለፅ ለአለም ፍሬ ፒንክ ሀውስ ፋውንዴሽን የ2ዐዐ ሺህ ብር ድጋፍ አድርገዋል።

እንዲሁም አዋሽ የገንዘብ ቁጠባና ህብረት ስራ ማህበር ለፒንክ ሀዉስ ፋዉንዴሽን የመቶ ሺህ ብር ድጋፍ አድርጓል። በተጨማሪም በርካታ መንግስታዊ እንዲሁም የግል ድርጅቶች ለፒንክ ሀዉስ ፋዉንዴሽን የገንዘብ ድጋፍ በማድረግ አብረዉ እንደሚሰሩም መልእክት አስተላልፈዋል።

ማስተር ሄኖክ " ንቁ: ብርቱ: ጀግና ትውልድ" ለመፍጠር እየሰራ የሚገኝ በኢትዮጽያ የመጀመሪያዉ ሺዎችን ከቦርጭ፣ ከኮሌስትሮል፣ ከውፍረት ስኳር እንዲሁም ደም ግፌት ያላቀቀ የጀግና ትውልድ ኘሮጀክት በአካል ብቃት እና በህይወት ክህሎት ስልጠና እየሰጠ የሚገኝ ወጣት ሲሆን በዛሬዉ የማስ ስፖርት ላይም በመገኘት የማስ ስፖርቱን መርቷል።

የቡና ወዳጆች መሞከር አለባቸው! ክብደት ለመቀነስ ውጤታማ የሆኑ ስኳር አልባ ቡና ብዙ ጥቅሞች ☕

የቡና ወዳጆች ቁጥር ማደጉን ቀጥሏል። ትኩረትንና ምርታማነትን የማሻሻል ችሎታው ከፍተኛ ፍላጎት እንዲፈጥር ስላደረገው፣ ቡና በሁሉም ትውልዶች ዘንድ ተወዳጅ መጠጥ ሆኗል።

የተለያዩ የቡና አይነቶች

አሁን ቡና በተለያዩ ጣዕሞች የሚቀርብ ሲሆን፣ ከዘመናዊ የቅምሻ ቅንጅቶች፣ ከወተት ጋር ከተቀላቀሉ አይነቶች፣ እስከ ንፁህ ቡና እንደ ኤስፕሬሶ ድረስ ይገኛል።

የቡና ወዳጆችም ከልጅ እስከ አዋቂ የሚያካልሉ ሲሆኑ፣ የቡና ጠጪዎች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ነው።

ስኳር አልባ ጥቁር ቡና የጤና ጥቅሞች

ምርታማነትን ለመጨመር እና ትኩረትና ጉልበትን ለማሻሻል ከመጠቀም በተጨማሪ፣ ስኳር የሌለው ጥቁር ቡና የተለያዩ የጤና ጥቅሞች እንዳሉት ተረጋግጧል።
ከbnp.jambiprov.go.id እና prodiadigital.com ገጾች የተወሰደ፣ ስኳር የሌለው ጥቁር ቡና የመጠጣት የጤና ጥቅሞች እነሆ፦

ክብደት ለመቀነስ

ስኳር አልባ ጥቁር ቡና መጠጣት ክብደት ለመቀነስ ይረዳል። የያዘው ካፌይን ሜታቦሊዝምን (የሰውነት መፈጨት ሂደት) እስከ 50% ሊጨምር ይችላል። ይህ ሂደት ስብን በማቃጠል ወደ ጉልበት እንዲለወጥ ያደርጋል። በተጨማሪም፣ ከምግብ በፊት ለ30 ደቂቃ ያህል ጥቁር ቡና መጠጣት የምግብ ፍላጎትን ሊቀንስ ስለሚችል፣ ክብደትን በተፈጥሮ ለመቆጣጠር ይረዳል።

ኃይልን ለመጨመር

ጥቁር ቡና ጉልበትን በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር ይችላል። በቡና ውስጥ ያለው ካፌይን የአእምሮ ንቃትን ይጨምራል። ቡና በመጠጣት የሚለቀቀው አድሬናሊን (adrenaline) የልብ ምት እንዲፋጠን እና የደም ዝውውር እንዲሻሻል ሊያደርግ ይችላል።

ማስታወስን ለማጠናከር

ስኳር አልባ ቡና መጠጣት ማስታወስን ያሻሽላል። ስኳር የሌለው ቡና መጠጣት የዲሜንሺያ ፣ የፓርኪንሰንስ በሽታ እና የአልዛይመር በሽታ ስጋትን እንደሚቀንስ ታይቷል። ጠዋት ቡና መጠጣት በትኩረት እና በአእምሮ ተግባር ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ ሊኖረው ይችላል።
በየቀኑ ከሶስት እስከ አምስት ኩባያ ቡና አዘውትሮ መጠጣት የልብ በሽታ ስጋትን እስከ 15% ሊቀንስ ይችላል። ስኳር አልባ ጥቁር ቡና መጠጣት የደም ግፊት ፣ የልብ ድካም እና ከፍተኛ ኮሌስትሮል ስጋትን ለመቀነስም ይረዳል።

የጉበት ጤናን ለመጠበቅ

* ስኳር ያልተጨመረበት መራራ ቡና ሄፓታይተስ ፣ ፋቲ ሊቨር እና አልኮልካዊ የጉበት ጠባሳ ያሉ የጉበት በሽታዎችን ለመከላከል ይረዳል። ቡና ኃይል ከመስጠት በተጨማሪ ጉበትን ሊከላከል ስለሚችል፣ የተሻለ የጉበት ተግባር እንዲኖር ያረጋግጣል።

የምግብ መፈጨት ስርዓትን ለማፅዳት

ጥቁር ቡና የሚያሸና ባህሪይ ስላለው በተደጋጋሚ እንዲሸኑ ሊረዳ ይችላል። ይህ ሂደት የምግብ መፈጨት ስርዓትን ለማፅዳትና መርዞችን እና ባክቴሪያዎችን ለማስወገድ ይረዳል። ስለዚህ ጥቁር ቡና መጠጣት ሆድዎ ንፁህ እና ጤናማ እንዲሰማው ያግዛል።

ካንሰርን ለመከላከል

ቡና ሰውነትን ከነጻ ጨረሮች የሚከላከሉ ከፍተኛ መጠን ያላቸው አንቲኦክሲደንቶች አሉት። ነጻ ጨረሮች የካንሰር ዋና መንስኤዎች አንዱ ናቸው። ጥቁር ቡናን በመደበኛነት መጠጣት የጡት፣ የጉበት እና የአንጀት ካንሰር ስጋትን ለመቀነስ ሊረዳ ይችላል።

seledadotio
seledadotio

የቡና ወዳጆች መሞከር አለባቸው! ክብደት ለመቀነስ ውጤታማ የሆኑ ስኳር አልባ ቡና ብዙ ጥቅሞች ☕

የቡና ወዳጆች ቁጥር ማደጉን ቀጥሏል። ትኩረትንና ምርታማነትን የማሻሻል ችሎታው ከፍተኛ ፍላጎት እንዲፈጥር ስላደረገው፣ ቡና በሁሉም ትውልዶች ዘንድ ተወዳጅ መጠጥ ሆኗል።

የተለያዩ የቡና አይነቶች

አሁን ቡና በተለያዩ ጣዕሞች የሚቀርብ ሲሆን፣ ከዘመናዊ የቅምሻ ቅንጅቶች፣ ከወተት ጋር ከተቀላቀሉ አይነቶች፣ እስከ ንፁህ ቡና እንደ ኤስፕሬሶ ድረስ ይገኛል።

የቡና ወዳጆችም ከልጅ እስከ አዋቂ የሚያካልሉ ሲሆኑ፣ የቡና ጠጪዎች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ነው።

ስኳር አልባ ጥቁር ቡና የጤና ጥቅሞች

ምርታማነትን ለመጨመር እና ትኩረትና ጉልበትን ለማሻሻል ከመጠቀም በተጨማሪ፣ ስኳር የሌለው ጥቁር ቡና የተለያዩ የጤና ጥቅሞች እንዳሉት ተረጋግጧል።
ከbnp.jambiprov.go.id እና prodiadigital.com ገጾች የተወሰደ፣ ስኳር የሌለው ጥቁር ቡና የመጠጣት የጤና ጥቅሞች እነሆ፦

ክብደት ለመቀነስ

ስኳር አልባ ጥቁር ቡና መጠጣት ክብደት ለመቀነስ ይረዳል። የያዘው ካፌይን ሜታቦሊዝምን (የሰውነት መፈጨት ሂደት) እስከ 50% ሊጨምር ይችላል። ይህ ሂደት ስብን በማቃጠል ወደ ጉልበት እንዲለወጥ ያደርጋል። በተጨማሪም፣ ከምግብ በፊት ለ30 ደቂቃ ያህል ጥቁር ቡና መጠጣት የምግብ ፍላጎትን ሊቀንስ ስለሚችል፣ ክብደትን በተፈጥሮ ለመቆጣጠር ይረዳል።

ኃይልን ለመጨመር

ጥቁር ቡና ጉልበትን በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር ይችላል። በቡና ውስጥ ያለው ካፌይን የአእምሮ ንቃትን ይጨምራል። ቡና በመጠጣት የሚለቀቀው አድሬናሊን (adrenaline) የልብ ምት እንዲፋጠን እና የደም ዝውውር እንዲሻሻል ሊያደርግ ይችላል።

ማስታወስን ለማጠናከር

ስኳር አልባ ቡና መጠጣት ማስታወስን ያሻሽላል። ስኳር የሌለው ቡና መጠጣት የዲሜንሺያ ፣ የፓርኪንሰንስ በሽታ እና የአልዛይመር በሽታ ስጋትን እንደሚቀንስ ታይቷል። ጠዋት ቡና መጠጣት በትኩረት እና በአእምሮ ተግባር ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ ሊኖረው ይችላል።
በየቀኑ ከሶስት እስከ አምስት ኩባያ ቡና አዘውትሮ መጠጣት የልብ በሽታ ስጋትን እስከ 15% ሊቀንስ ይችላል። ስኳር አልባ ጥቁር ቡና መጠጣት የደም ግፊት ፣ የልብ ድካም እና ከፍተኛ ኮሌስትሮል ስጋትን ለመቀነስም ይረዳል።

የጉበት ጤናን ለመጠበቅ

* ስኳር ያልተጨመረበት መራራ ቡና ሄፓታይተስ ፣ ፋቲ ሊቨር እና አልኮልካዊ የጉበት ጠባሳ ያሉ የጉበት በሽታዎችን ለመከላከል ይረዳል። ቡና ኃይል ከመስጠት በተጨማሪ ጉበትን ሊከላከል ስለሚችል፣ የተሻለ የጉበት ተግባር እንዲኖር ያረጋግጣል።

የምግብ መፈጨት ስርዓትን ለማፅዳት

ጥቁር ቡና የሚያሸና ባህሪይ ስላለው በተደጋጋሚ እንዲሸኑ ሊረዳ ይችላል። ይህ ሂደት የምግብ መፈጨት ስርዓትን ለማፅዳትና መርዞችን እና ባክቴሪያዎችን ለማስወገድ ይረዳል። ስለዚህ ጥቁር ቡና መጠጣት ሆድዎ ንፁህ እና ጤናማ እንዲሰማው ያግዛል።

ካንሰርን ለመከላከል

ቡና ሰውነትን ከነጻ ጨረሮች የሚከላከሉ ከፍተኛ መጠን ያላቸው አንቲኦክሲደንቶች አሉት። ነጻ ጨረሮች የካንሰር ዋና መንስኤዎች አንዱ ናቸው። ጥቁር ቡናን በመደበኛነት መጠጣት የጡት፣ የጉበት እና የአንጀት ካንሰር ስጋትን ለመቀነስ ሊረዳ ይችላል።

የማር ጥቅሞች

1. ንጹህ ማር በቫይታሚን እና በተለያዩ ንጥረ ነገሮች የበለጸገ ሲሆን እነዚህ ቫይታሚኖች እና ንጥረ ነገሮችም ሰውነታችንን ከባክቴሪያዎች ይከላከላሉ፡፡

• ማር የሰውነታችንን የበሽታ መከላከል አቅም ይጨምራል፡፡
• ጉንፋን ሲይዘን እና የሚያስለን ከሆነ አንድ ወይም ሁለት የሻይ ማንኪያ ማር በትኩስ ውሃ ውስጥ መበጨመር አንዲሁም የተወሰነ ሎሚ እና ቀረፋ በማድረግ መጠቀም ይቻላል፡፡

2. ማርን በትኩስ ውሀ ውስጥ ከሎሚ ጋር በመጨመር ጠዋት ምግብ ከመውሰዳችን በፊት ከወሰድን በሰውነታችን ውስጥ የሚገኝ ቆሻሻን እና ቅባትን ያስወግዳል፤ የሰውነት ክብደትንም እንድንቀንስ ይረዳል፡፡

3. ማርን ከቀረፋ ጋር በመደባለቅ የምንወስድ ከሆነ የሰውነታችንን የኮሌስትሮል መጠን በ10 በመቶ መቀነስ እንችላለን

• አንድ የሻይ ማንኪያ ማር ከግማሽ የሻይ ማንኪያ ቀረፋ ጋር በትኩስ ውሃ ውስጥ ጨምሮ መጠጣት፡፡

4. በሀይል ሰጪነቱ ከፍተኛ ጥቅም ያለው ማር ከቡና ባልተናነሰ ሰውነታችን ያነቃቃል፡፡

5. ማር ለቆዳችን ልስላሴ እና ጥራት ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው፡፡

• በተጎዳው ቆዳ ላይ በመቀባት አንድ ሌሊት ማሳደር እና ጠዋት ጠዋት በንጹህ ውሃ መታጠብ ፡፡ ይህንን በተደጋጋሚ የምናደርግ ከሆነ ለስላሳ እና ንጹህ ቆዳ እንዲኖረን ይረዳናል፡፡

6. የምግብ አለመፈጨትን ይቀንሳል ፡፡

አንድ ወይም ሁለት የሾርባ ማንኪያ ማር ከበድ ያሉ ምግቦችን ከመመገባችን በፊት ብንወስድ አሊያም ምግብ ተመግበን የመክበድ ስሜት ከተሰማን በኋላ መውሰድ የምግብ መፈጨትን ያፋጥናል፡፡via.zena.since

seledadotio
seledadotio

ቀይሽንኩርት ለስኳር በሽታ‼️
የስኳር በሽታ ዓይነት2 (diabetics mellitus 2) በዓለም ላይ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን እያሰቃየ የሚገኝ በሽታ ሲሆን ከቆሽት የሚገኘው የኢንሱሊን ምርት በቂ ባለመሆኑ ምክንያት በተከታታይ ከፍተኛ የደም ስኳር መጠን እንዲኖር ያደርጋል።

ይህንን ከፍተኛ የስኳር መጠን ለመቆጣጠር ብዙውን ጊዜ የመድሃኒት፣ የአመጋገብ እና የአኗኗር ለውጦች ጥምረት ይጠይቃል።

በቅርብ ጊዜ የተደረጉ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት የተለመደው የወጥ ቤት አትክልት የሆነው ቀይ ሽንኩርት (Allium cepa), ለስኳር በሽታ ሕክምና ተጨማሪ ጥቅሞችን ይሰጣል።

  በ "ኢንዶክሪን ሶሳይቲ 97ኛ አመታዊ ስብሰባ ላይ የቀረበ ጥናት" እንደሚያሳየው የሽንኩርት ቅይጥ ከፀረ-ስኳር በሽታ መድሀኒት ሜቲፎርሚን ጋር ሲተገበር የደም ስኳር መጠን በከፍተኛ ደረጃ በስኳር ህመምተኛ አይጦች ላይ እስከ 50 በመቶ መቀነሱን ዘታይምስ እፍ ኢንዲያ አስነብቧል ።

አጠቃላይ የኮሌስትሮል መጠንን በመቀነሱ በየቀኑ በሚመገቡት ምግቦች ውስጥ ሽንኩርትን ማካተት የደም ስኳር እና የልብ ጤናን በተፈጥሮው እንደሚደግፍ ይጠቁማል።

ሽንኩርት በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ለመቆጣጠር፣ የኮሌስትሮል አያያዝን ለመቆጣጠር እና አጠቃላይ የሜታቦሊክን ጤና ለማሻሻል ይረዳል።

ዝቅተኛ የካሎሪ ይዘት አላቸው ነገር ግን የሜታቦሊክ ፍጥነትን እና የምግብ ፍላጎትን ሊጨምሩ ይችላሉ, ይህም ከምግብ ጋር ጤናማ ያደርጋቸዋል።

የስኳር ህመምተኞች ቀይ  ሽንኩርትን በጥሬው ከመመገብ ጀምሮ በተለያዩ መንገዶች ሊያካትቱት ይችላሉ።

seledadotio
seledadotio

ይሄን ጉድ ካወቃችሁ በኃላ ብርቱካን ልጣጭ አትጥሉም!

━━━◇የብርቱካን ልጣጭ◇━━━━

☛ በሰውነት ውስጥ ያለን የማይፈለግ ኮሌስትሮል ያስወግዳል፡፡

☛ በልጣጩ ላይ ያሉ ንጥረ ነገሮች የካንሰር ህዋስ እድገትንም ለመግታት ያግዛሉ፡፡

☛ የሰውነት ክብደትን ለመቀነስ እንዲሁም የልብ ህመም ስጋትን ለመቀነስም የሚጫወተው ሚና የላቀ ነው፡፡

☛ ለመተንፈሻ አካላት ጤንነት በተለይም ሳምባን ንፁህ ለማድረግ እና አስምን
ለማከም አጋዥ ነው::

☛ የምግብ መፈጨት ስርአትን ለማስተካከል ቃርን፣ማስመለስን ለማስታገስም ይጠቅማል፡፡

☛ ማስቲካን ከማኘክ በበለጠ የብርቱካን ልጣጭን ማኘክ መጥፎ የአፍ ጠረንን ያስወግዳል፡፡

☛በቤት ውስጥ መልካም ጠረን እንዲኖር ለማድረግ የደረቀ የብርቱካን ልጣጭን ከቅርንፉድ ጋር አድርገን ብናፈላ እንፋሎቱ ግሩም መአዛ ይሰጥልናል፡፡

☛ የተፈጨ የብርቱካን ልጣጭን ከጥቂት ውሀ ጋር ደባልቆ የራስ ቅልን መቀባት ፎሮፎርንም ያስወግዳል፡፡

☛ ለ20 ደቂቃ ያህል በፈላ ውሀ ውስጥ የብርቱካን ልጣጭንና ግማሽ የሻይ ማንኪያ ጨውን ጨምሮ ማፍላት ማዋሀድና መጠጣት የመጠጥ ያደረ ስሜትን (hangover) ለማሻልም ያግዛል ተብሏል፡፡

©Neew Ict and Event Organizer/ ነው አይሲቲና ኢቨንት ኦርጋናይዘር

Follow 𝗗𝗿. 𝗔𝗯𝗶𝘆 - 𝗝𝗶𝗺𝗺𝗮

በሳምንት ለሁለት ሰዓት ብቻ እንቅስቃሴ ማድረግ ሕይወትዎን እንደሚለውጠው ያውቃሉ?
#ethiopia | በየሳምንቱ በባለሙያዎች የሚመከረው ያህል የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ለማድረግ ብዙዎች ይቸገራሉ።

የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ለልብ ጤና ጠቃሚ ነው። የደም ግፊትንን፣ በስትሮክ የመጠቃት አጋጣሚን እና የኮሌስትሮል መጠንንም ይቀንሳል።

ሁሌም የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ለማድረግ ተነሳሽነት እና ጊዜ ላይገኝ ይችላል።

አበረታች ውጤት ለማየት ምን ያህል ሰዓት እንቅስቃሴ ማድረግ ነው የሚመከረው? የሚለውን ብዙዎች ይጠይቃሉ።

ይህ የሚወሰነው በየግለሰቡ የሰውነት ሁኔታ ነው።
በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ አነስተኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ልማድ ያላቸው ሰዎች ውጤት ለማየት ብዙ መሥራት አይጠበቅባቸውም።

እንቅስቃሴ የማያዘወትር ሰው ትንሽ መንቀሳቀስ ሲጀምር የልብ ሕመም ተጋላጭነትን ይቀንሳል።

ምንም እንቅስቃሴ ካለማድረግ ተነስቶ በሳምንት ውስጥ ከአንድ ሰዓት እስከ ሁለት ሰዓት ሳይክል መንዳት ወይም በእግር መጓዝ መጀመር ይቻላል።

በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ በዚህም ከልብ ሕመም ጋር የተያያዙ በሽታዎች ተጋላጭነትን በ20 በመቶ መቀነስ ይቻላል።

የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አብዝቶ በማድረግ ሰውነቱን ያስተካከለ ሰው ለልብ እና ተያያዥ ሕመም ተጋላጭነቱን የመቀነስ መጠኑ እንደሚቀንስ ባለሙያዎች ይናገራሉ።

ምንም የማይንቀሳቀስ ሰው በአንጻሩ በሳምንት ሁለት ሰዓት ገደማ ሲንቀሳቀስ ለልብ እና ተያያዥ ሕመም ተጋላጭነቱን ዝቅ እያደረገው ይሄዳል።

እንቅስቃሴው ወደ አራት ሰዓት ከፍ ካለ የሕመም ተጋላጭነትን የመቀነስ ምጣኔው ወደ 10 በመቶ ይወርዳል።

የአካል ብቃት እንቅስቃሴን በሳምንት ወደ ስድስት ሰዓት ከፍ ሲል የልብ እና ተያያዥ ሕመሞችን የመቋቋም አቅም የበለጠ ከፍ ይላል።

በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ ከዚህ ያለፈ ጥቅም ማግኘት ግን የማይቻል ነው።

ብዙም እንቅስቃሴ የማያደርጉ ሰዎች ሥልጠና ተሰጥቷቸው እንደ ማራቶን ያሉ ውድድሮች ላይ እንዲሳተፉ በማድረግ ጥናት ተሠርቷል።

ተሳታፊዎቹ በሳምንት ከሰባት እስከ ዘጠኝ ሰዓት ሥልጠና ሲያደርጉ በልባቸው ላይ ለውጥ ታይቷል።

በዚህ መጠን እንቅስቃሴ የልብና ተያያዥ ሕመሞችን ለመቀነስ ያለው ሚና በሳምንት ለስድስት ሰዓት እንቅስቃሴ ከማድረግ ጋር እኩል ነው።

የጥናቱ ተሳታፊዎች የልባቸው ጡንቻ መጠን ጨምሯል። ደም አዘዋዋሪ ሕዋሳቸውም እንዲሁ።

ልብ እንደማንኛውም ጡንቻ በሥልጠና መጠኑ ሊጨምር ይችላል።

ከሚመከረው ሳምንታዊ የእንቅስቃሴ ሰዓት በተጨማሪ እንቅስቃሴ ማድረግ ውጤት ባይኖረውም የልብና ተያያዥ ሕመሞችን ለመቀነስ ዋጋ አለው።

በከፍተኛ ፍጥነት ማራቶን በመሮጥ የልብን አቀማመጥ ማስተካከልም ይቻላል።

እንዲህ ያለ ለውጥ ማሳየት የሚችሉት ከፍተኛ ደረጃ የደረሱ አትሌቶች ናቸው ተብሎ ይታሰብ ነበር።

ሆኖም ግን ጥናቱ እንደሚያሳየው ማንኛውም ሰው የልብ ጤናውን መጠበቅና እንደ አትሌቶች ያለ ልብ ማግኘት ይችላል።
በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ በሳምንት ከአንድ እስከ ሁለት ሰዓት እንቅስቃሴ በማድረግ ጀምሮ የልብ ጤናን ማሻሻል ይቻላል።

በጣም አስደሳች ሒደትም ነው።

በሳምንት አራት ሰዓት እንቅስቃሴ ማድረግ የበለጠ የልብ ጤናን ለመጠበቅ ያግዛል።

የአካል ብቃት እንቅስቃሴን በሚወዱት የስፖርት ዓይነት መተካት ይቻላል።
በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ እንቅስቃሴ ካለማድረግ ተነስቶ በሳምንት አራት ሰዓት እንቅስቃሴ ወደ ማድረግ መሻገር ቀላል አይደለም።

በተለይ ደግሞ ጊዜ ለሌላቸው ሰዎች ፈታኝ ይሆናል።

ከፍተኛ መጠን ያለው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ የልብ ጤናን ለመጠበቅ የግድ ነው።

ለ20 ደቂቃ የሚሠራ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ውስጥ ከ30 እስከ 60 ሰከንድ ከባድ እንቅስቃሴ በማከል መሀል ላይ እረፍት እየወሰዱ ማገባደድ ይቻላል።

የሚሠራበት ጊዜ አጭር ቢመስልም የእንቅስቃሴው ጠንካራ መሆን ለውጥ ያመጣል።

የተለያየ ዓይነት የልብ ሕመም ያለባቸው ሰዎች ከፍተኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ እንዳያደርጉ ይመከራል።

አነስተኛ ወይም መካከለኛ ደረጃ እንቅስቃሴ ነው ማድረግ የሚጠበቅባቸው። ራስን ሳይጎዱ ጤናን መጠበቅ የሚቻልበት መንገድ ነው ብለው ባለሙያዎች ይመክራሉ።

በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሊድስ የልብ ጤና ባለሙያ ፒተር ስዎቦባ እንደሚለው፣ ሙሉ ሳምንቱን እንቅስቃሴ ማድረግ የማይችል ሰው በሳምንቱ መጨረሻ ቀናት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ቢያደርግም ውጤት ያገኛል።

37 ሺህ ሰዎችን ያሳተፈ አንድ ጥናት እንደሚጠቁመው፣ ሳምንቱን በሙሉ የሚደረግ እንቅስቃሴ በአንድ ወይም ሁለት ቀናት እንቅስቃሴ ተተክቶ ተመሳሳይ ውጤት ያሳያል።
BBC

ስትሮክ፡ ምልክቶቹ፣ መንስኤዎቹ እና ህክምናው
#ethiopia | ስትሮክ በወቅቱ ካልታከመ የአካል ጉዳት አልያም ሞት ሊያስከትል የሚችል ከባድ የጤና ችግር ነው። በዓለም ዙሪያ ከስድስት ሰዎች አንዱ በበሽታው የመያዝ ስጋት አለበት። ስለሆነም በዚህ አደገኛ የአንጎል በሽታ ላይ በህብረተሰቡ ዘንድ ግንዛቤ መፍጠር በጣም አስፈላጊ ነው።

ስትሮክ ምንድን ነው?

ብዙ ሰዎች ስትሮክን ከልብ ድካም ጋር ያደናግሩታል። እነዚህ ሁለቱ ፍፁም የተለያዩ ናቸው። ስትሮክ በአብዛኛው የሚያጠቃው አእምሮን ነው። ወደ አእምሮ የትኛውም ክፍል የሚሄደው የደም አቅርቦት ሲቋረጥ፣ በዚያ አካባቢ የሚገኙ ህዋሳት ይሞታሉ። ሁሉም የሰውነት ህዋሶች ጤናማ ሆነው ለመቆየት የደም ዝውውር ያስፈልጋቸዋል። ምክንያቱም ኦክስጅን ወደ ህዋሳት የሚደርሰው በደም አማካኝነት ነው። በአንጎል ውስጥ ያለው የደም ዝውውር በሆነ ምክንያት ከተስተጓጎለ፣ የደም ሥር ከታገደ ወይም ከፈነዳ፣ ለስትሮክ የመጋለጥ እድሉ ከፍተኛ ነው።

ምንም እንኳን ከ60 ዓመት በላይ የሆናቸው ሰዎች ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ቢሆንም፣ ወጣቶች አልያም ህፃናትም ሊጠቁ ይችላሉ። በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት በቫይረሱ ችግር ምክንያት ስትሮክ በወጣቶች ላይም ታይቷል። በተወለዱበት ጊዜ የሳይያኖቲክ የልብ ህመም ያለባቸው ህፃናትም ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ነው። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ወንዶች ከሴቶች በበለጠ ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ነው።

የስትሮክ ዓይነቶች

ሶስት ዋና ዋና የስትሮክ ዓይነቶች አሉ፦

መለስተኛ ስትሮክ (Mild Stroke):

በዚህ የስትሮክ አይነት፣ ወደ ታካሚው አእምሮ የሚሄደው የደም አቅርቦት ለጊዜው ተቋርጦ እንደገና ይጀምራል። ይህ በዋነኛነት ለከባድ ስትሮክ ቅድመ ሁኔታ ነው።

ኢስኬሚክ ስትሮክ (Ischemic stroke):

በዚህ ሁኔታ ደም በአንጎል ወይም በሌሎች የሰውነት ክፍሎች ውስጥ ባሉ የደም ሥሮች ውስጥ ይረጋል። በእድሜ ምክንያት ለሚመጡ ችግሮች፣ በስኳር ህመም፣ በከፍተኛ ኮሌስትሮል ወይም በሜታቦሊክ ሲንድረም የሚሰቃዩ ታካሚዎች በዚህ አይነት ስትሮክ የመሰቃየት እድላቸው ከፍ ያለ ነው።

ሄሞራጂክ ስትሮክ (Hemorrhagic stroke):

በዚህ አይነት ስትሮክ በአንጎል ውስጥ ያለ የደም ስር በመበጠስ ደም ይፈሳል። የደም ግፊት ያለባቸው ታካሚዎች ብዙውን ጊዜ በዚህ ዓይነት ስትሮክ ይጠቃሉ።

ምርመራ እና ህክምና

የስትሮክን መንስኤ ለመመርመር ስፔሻሊስት ዶክተሮች የደም መርጋት፣ ስኳር፣ ኮሌስትሮል ወይም ቫይረሶችን ለመመርመር የደም ምርመራ ያደርጋሉ። ከዚህ በኋላ ደግሞ በሽታውን ለመቆጣጠር የካሮቲድ ዱፕሌክስ ምርመራ፣ ኢሲጂ፣ ኢኮ፣ የአንጎል ሲቲ ስካን ወይም ኤምአርአይ ይደረጋል። በብዙ አጋጣሚዎች ከስትሮክ በኋላ ወዲያውኑ በአንጎል ላይ ምንም አይነት ለውጥ አይታይም፣ ስለዚህ ስፔሻሊስት ዶክተር ሳያማክሩ ህክምና መጀመር የለብዎትም።

በስትሮክ ህክምና ውስጥ በጣም አስፈላጊው ነገር 'ጊዜ' ነው። ህክምናው በፍጥነት ሲጀመር ታካሚው የሚደርስበት ጉዳት እየቀነሰ ይሄዳል። በጊዜ የጀመረ ህክምና ታካሚውን ከሞት ወይም ከአካል ጉዳት ሊታደግ ይችላል።

መለስተኛ ስትሮክ ህክምና (Mild Stroke Treatment): መለስተኛ ስትሮክ ያለባቸው ታካሚዎች ብዙውን ጊዜ ከባድ ህክምና አያስፈልጋቸውም። የበሽታውን መንስኤ በመመርመር፣ የደም መርጋትን ለማስወገድ በሚደረግ ህክምና እና መድኃኒቶች እንዲሁም አስፈላጊ ከሆነ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ታካሚውን ማገገም ይቻላል።

የከባድ ስትሮክ ህክምና (Treatment of severe stroke): ከባድ ስትሮክ ባለበት ሁኔታ፣ ስፔሻሊስት ዶክተሮች በአንጎል ላይ የደረሰውን ጉዳት ወይም ችግር በሲቲ ስካን ወይም ኤምአርአይ ከመረመሩ በኋላ ህክምና ይጀምራሉ። በአንጎል ውስጥ ወይም በአኦርታ ውስጥ ዋናው የደም ቧንቧ መዘጋት ካለ ኒውሮሎጂስቶች ስቴንት (Stent) ወይም ሪንግ (Ring) ለመክተት ይወስናሉ። ከፍተኛ ደም መፍሰስ ባለበት ሁኔታ የረጋ ደምን በአስቸኳይ ቀዶ ጥገና በማጽዳት ታካሚውን ማዳን ይቻላል።

በፕሮፌሰር አጋርጋኦን የተፃፈ

ስትሮክ፡ ምልክቶቹ፣ መንስኤዎቹ እና ህክምናው

ስትሮክ በወቅቱ ካልታከመ የአካል ጉዳት አልያም ሞት ሊያስከትል የሚችል ከባድ የጤና ችግር ነው። በዓለም ዙሪያ ከስድስት ሰዎች አንዱ በበሽታው የመያዝ ስጋት አለበት። ስለሆነም በዚህ አደገኛ የአንጎል በሽታ ላይ በህብረተሰቡ ዘንድ ግንዛቤ መፍጠር በጣም አስፈላጊ ነው።

ስትሮክ ምንድን ነው?

ብዙ ሰዎች ስትሮክን ከልብ ድካም ጋር ያደናግሩታል። እነዚህ ሁለቱ ፍፁም የተለያዩ ናቸው። ስትሮክ በአብዛኛው የሚያጠቃው አእምሮን ነው። ወደ አእምሮ የትኛውም ክፍል የሚሄደው የደም አቅርቦት ሲቋረጥ፣ በዚያ አካባቢ የሚገኙ ህዋሳት ይሞታሉ። ሁሉም የሰውነት ህዋሶች ጤናማ ሆነው ለመቆየት የደም ዝውውር ያስፈልጋቸዋል። ምክንያቱም ኦክስጅን ወደ ህዋሳት የሚደርሰው በደም አማካኝነት ነው። በአንጎል ውስጥ ያለው የደም ዝውውር በሆነ ምክንያት ከተስተጓጎለ፣ የደም ሥር ከታገደ ወይም ከፈነዳ፣ ለስትሮክ የመጋለጥ እድሉ ከፍተኛ ነው።

ምንም እንኳን ከ60 ዓመት በላይ የሆናቸው ሰዎች ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ቢሆንም፣ ወጣቶች አልያም ህፃናትም ሊጠቁ ይችላሉ። በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት በቫይረሱ ችግር ምክንያት ስትሮክ በወጣቶች ላይም ታይቷል። በተወለዱበት ጊዜ የሳይያኖቲክ የልብ ህመም ያለባቸው ህፃናትም ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ነው። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ወንዶች ከሴቶች በበለጠ ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ነው።

የስትሮክ ዓይነቶች

ሶስት ዋና ዋና የስትሮክ ዓይነቶች አሉ፦

መለስተኛ ስትሮክ (Mild Stroke):

በዚህ የስትሮክ አይነት፣ ወደ ታካሚው አእምሮ የሚሄደው የደም አቅርቦት ለጊዜው ተቋርጦ እንደገና ይጀምራል። ይህ በዋነኛነት ለከባድ ስትሮክ ቅድመ ሁኔታ ነው።

ኢስኬሚክ ስትሮክ (Ischemic stroke):

በዚህ ሁኔታ ደም በአንጎል ወይም በሌሎች የሰውነት ክፍሎች ውስጥ ባሉ የደም ሥሮች ውስጥ ይረጋል። በእድሜ ምክንያት ለሚመጡ ችግሮች፣ በስኳር ህመም፣ በከፍተኛ ኮሌስትሮል ወይም በሜታቦሊክ ሲንድረም የሚሰቃዩ ታካሚዎች በዚህ አይነት ስትሮክ የመሰቃየት እድላቸው ከፍ ያለ ነው።

ሄሞራጂክ ስትሮክ (Hemorrhagic stroke):

በዚህ አይነት ስትሮክ በአንጎል ውስጥ ያለ የደም ስር በመበጠስ ደም ይፈሳል። የደም ግፊት ያለባቸው ታካሚዎች ብዙውን ጊዜ በዚህ ዓይነት ስትሮክ ይጠቃሉ።

ምርመራ እና ህክምና

የስትሮክን መንስኤ ለመመርመር ስፔሻሊስት ዶክተሮች የደም መርጋት፣ ስኳር፣ ኮሌስትሮል ወይም ቫይረሶችን ለመመርመር የደም ምርመራ ያደርጋሉ። ከዚህ በኋላ ደግሞ በሽታውን ለመቆጣጠር የካሮቲድ ዱፕሌክስ ምርመራ፣ ኢሲጂ፣ ኢኮ፣ የአንጎል ሲቲ ስካን ወይም ኤምአርአይ ይደረጋል። በብዙ አጋጣሚዎች ከስትሮክ በኋላ ወዲያውኑ በአንጎል ላይ ምንም አይነት ለውጥ አይታይም፣ ስለዚህ ስፔሻሊስት ዶክተር ሳያማክሩ ህክምና መጀመር የለብዎትም።

በስትሮክ ህክምና ውስጥ በጣም አስፈላጊው ነገር 'ጊዜ' ነው። ህክምናው በፍጥነት ሲጀመር ታካሚው የሚደርስበት ጉዳት እየቀነሰ ይሄዳል። በጊዜ የጀመረ ህክምና ታካሚውን ከሞት ወይም ከአካል ጉዳት ሊታደግ ይችላል።

መለስተኛ ስትሮክ ህክምና (Mild Stroke Treatment): መለስተኛ ስትሮክ ያለባቸው ታካሚዎች ብዙውን ጊዜ ከባድ ህክምና አያስፈልጋቸውም። የበሽታውን መንስኤ በመመርመር፣ የደም መርጋትን ለማስወገድ በሚደረግ ህክምና እና መድኃኒቶች እንዲሁም አስፈላጊ ከሆነ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ታካሚውን ማገገም ይቻላል።

የከባድ ስትሮክ ህክምና (Treatment of severe stroke): ከባድ ስትሮክ ባለበት ሁኔታ፣ ስፔሻሊስት ዶክተሮች በአንጎል ላይ የደረሰውን ጉዳት ወይም ችግር በሲቲ ስካን ወይም ኤምአርአይ ከመረመሩ በኋላ ህክምና ይጀምራሉ። በአንጎል ውስጥ ወይም በአኦርታ ውስጥ ዋናው የደም ቧንቧ መዘጋት ካለ ኒውሮሎጂስቶች ስቴንት (Stent) ወይም ሪንግ (Ring) ለመክተት ይወስናሉ። ከፍተኛ ደም መፍሰስ ባለበት ሁኔታ የረጋ ደምን በአስቸኳይ ቀዶ ጥገና በማጽዳት ታካሚውን ማዳን ይቻላል።

በፕሮፌሰር አጋርጋኦን የተፃፈ

በሳምንት 6 እንቁላል መብላት እድሜን በአንድ ሶስተኛ ያራዝማል _ጥናት

የሳይንስ ሊቃውንት በመደበኛነት እንቁላል መመገብ ያለዕድሜ የመሞትን አደጋ በ30% ይቀንሳል እንደሚቀንስ በጥናታችን አረጋግጠናል ብለዋል።

በሳምንት ቢያንስ 6 እንቁላሎችን ከበሉ፣ እድሜዎን በአንድ በሶስተኛ ማራዘም ይችላሉ። ይህም ለአንጎል፣ ለልብ እና ለጡንቻዎች የሚሆን ኃይለኛ የፕሮቲን መጠን፣ በተጨማሪም ቫይታሚን ቢ12፣ ኤ፣ ዲ እና ኬ2 ስላሉት ነው። እንቁላል ሜታቦሊዝምን ያፋጥናል፣ ኮሌስትሮልን ያስተካክላል እንዲሁም የልብና የደም ዝውውር በሽታዎች የሚያስከትሉትን አደጋ በ20% ይቀንሳል ይላል ጥናቱ።

በጆርናል ኒዩተረንትስ ላይ በታተመው ጥናት ተመራማሪዎች እንዳገኙት በአንጻራዊ ሁኔታ ጤነኛ ለሆኑ አረጋውያን በሳምንት ከ1-6 እንቁላሎችን መመገብ፣ እንቁላል አልፎ አልፎ ወይም በጭራሽ ከማይመገቡት ጋር ሲነፃፀር በሁሉም ምክንያት ለሚከሰት ሞት የልብና የደም ዝውውር ምክንያት ለሚከሰት ሞት የመጋለጥ እድሉ ዝቅተኛ መሆኑን ጥናቱ አመላክቷል።

የሞናሽ ዩኒቨርሲቲ የህብረተሰብ ጤና እና መከላከያ ሕክምና ትምህርት ቤት የፒኤችዲ ተማሪ እና መምህር የሆኑት ሆሊ ዋይልድ እንዳሉት፣ እንቁላል በጭራሽ ወይም አልፎ አልፎ ከሚመገቡ አረጋውያን (በወር እስከ ሁለት ጊዜ) ጋር ሲነፃፀር፣ በሳምንት ከ1-6 እንቁላሎችን የበሉ አረጋውያን ከማንኛውም ምክንያት ለሚከሰት ሞት የመጋለጥ እድላቸው 15 በመቶ ያነሰ ሲሆን፣ ከልብና የደም ዝውውር ስርዓት በሽታዎች ጋር በተያያዘ ለሚከሰት ሞት የመጋለጥ እድላቸው ደግሞ 29 በመቶ ያነሰ መሆኑን ተናግረዋል።

Seledadotio
Seledadotio