የፕሮቴስታንት እምነት ዘላለማዊ አሻራ በዓለም የታሪክ መድረክ
ከ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የተነሣው የፕሮቴስታንት ንቅናቄ ዓለምን በአዲስ መነጽር እንዲታይ ያደረገ አብዮት ነው። ይህ እምነት የሰውን ልጅ ከባህላዊና ከስርዓታዊ ገደቦች ነፃ በማውጣት፤ በግል ሕሊና፣ በዕውቀት ተደራሽነት እና በማኅበራዊ ልማት መስክ ዓለምን የለወጠ የማይጠፋ አሻራ ጥሏል።
ማርቲን ሉተር መጽሐፍ ቅዱስን ወደ ጀርመንኛ መተርጎሙ እና በጉተንበርግ የሕትመት ማሽን መባዛቱ የሰውን ልጅ የማንበብና የመጻፍ አቅም በከፍተኛ ሁኔታ አሳድጎታል። በወቅቱ በነበረው እምነት መሰረት መጻሕፍት ለጥቂቶች ብቻ ተወስነው የነበረውን አሰራር በመስበር ሕዝቡ ራሱ አነፍንፎ ዕውቀትን እንዲቀስም በማድረግ የዘመናዊው የትምህርት ሥርዓት መሠረት ተጥሏል።
ይህ የዕውቀት ዲሞክራሲያዊነት ለዘመናዊ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መመስረት ትልቅ መንገድ ከፍቷል። በዓለም ላይ የሚገኙ እንደ ሃርቫርድ፣ ዬል እና ፕሪንስተን ያሉት ታላላቅ የዓለም ዩኒቨርሲቲዎች መጀመሪያ ሲቋቋሙ በፕሮቴስታንት ክርስቲያናዊ ተቋማት እና ሰባኪዎች ተነሳሽነት ነበር። እነዚህ ተቋማት ሚሊዮኖችን በማስተማር የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ እና የፍልስፍና ባለሙያዎችን ለዓለም አበርክተዋል።
ዛሬ ከዓለም አጠቃላይ ክርስቲያኖች ውስጥ ከ900 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ የፕሮቴስታንት (Evangelical, Pentecostal, and Mainline Protestant) ቤተ ክርስቲያን ተከታዮች አሉ። ይህ ግዙፍ ማኅበረሰብ በየዓመቱ በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር በማውጣት በዓለም ዙሪያ ባሉ ድሆች ሀገራት የትምህርት፣ የንጹህ ውኃ፣ የጤና እና የሰብአዊ ድጋፍ ፕሮግራሞችን በመዘርጋት ግንባር ቀደም ሚና ይጫወታል።
ከዚህም ባሻገር እንደ ታዋቂው ሶሺዮሎጂስት ማክስ ቬበር ጥናት መሠረት ፕሮቴስታንታኒዝም "ማንኛውም ሐቀኛ ሥራ ለአምላክ የሚሰጥ አገልግሎት ነው" የሚለውን የሥራ ምግባር እና የካፒታሊዝም መንፈስ (The Protestant Work Ethic) ጽንሰ-ሐሳብ አስተዋውቋል። ይህ ፍልስፍና ግለሰቦች በዲሲፕሊን፣ በታታሪነት እና በኃላፊነት ስሜት እንዲሠሩ በማነሳሳት የዘመናዊውን የኢኮኖሚ፣ የንግድ እና የኢንዱስትሪ ሥርዓት እንዲጎለብት አስችሏል። በተጨማሪም እያንዳንዱ ሰው ከፈጣሪ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት እንዳለው እና የራሱን የሞራል ውሳኔ በሕሊናው የመወሰን መብት እንዳለው ማስተማሩ፤ ለዘመናዊው የዲሞክራሲ፣ የሰብአዊ መብት እና የሐሳብ ነፃነት ጽንሰ-ሐሳቦች መፈጠር የፍልስፍና መሠረት ሆኗል።
የፕሮቴስታንት መንፈስ እንደ አዲስ ንጋት የወጣ፣ የሰውን ልጅ ሕሊና የፈታ ኃይል ነው። ይህ ታሪክ በትውልዶች ልብ ውስጥ የሚዘመር የዕውቀትና የነጻነት ዜማ ነው። በአጠቃላይ የፕሮቴስታንት እምነት በታሪክ ውስጥ የሰውን ልጅ አእምሮ በዕውቀት፣ በታታሪነት እና በግል ኃላፊነት ላይ የተመሠረተ የዕድገት ጎዳና እንዲይዝ አድርጓል።
ዛዲግ አብርሃ
የአፍሌክስ ፕሬዝደንት
ከ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የተነሣው የፕሮቴስታንት ንቅናቄ ዓለምን በአዲስ መነጽር እንዲታይ ያደረገ አብዮት ነው። ይህ እምነት የሰውን ልጅ ከባህላዊና ከስርዓታዊ ገደቦች ነፃ በማውጣት፤ በግል ሕሊና፣ በዕውቀት ተደራሽነት እና በማኅበራዊ ልማት መስክ ዓለምን የለወጠ የማይጠፋ አሻራ ጥሏል።
ማርቲን ሉተር መጽሐፍ ቅዱስን ወደ ጀርመንኛ መተርጎሙ እና በጉተንበርግ የሕትመት ማሽን መባዛቱ የሰውን ልጅ የማንበብና የመጻፍ አቅም በከፍተኛ ሁኔታ አሳድጎታል። በወቅቱ በነበረው እምነት መሰረት መጻሕፍት ለጥቂቶች ብቻ ተወስነው የነበረውን አሰራር በመስበር ሕዝቡ ራሱ አነፍንፎ ዕውቀትን እንዲቀስም በማድረግ የዘመናዊው የትምህርት ሥርዓት መሠረት ተጥሏል።
ይህ የዕውቀት ዲሞክራሲያዊነት ለዘመናዊ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መመስረት ትልቅ መንገድ ከፍቷል። በዓለም ላይ የሚገኙ እንደ ሃርቫርድ፣ ዬል እና ፕሪንስተን ያሉት ታላላቅ የዓለም ዩኒቨርሲቲዎች መጀመሪያ ሲቋቋሙ በፕሮቴስታንት ክርስቲያናዊ ተቋማት እና ሰባኪዎች ተነሳሽነት ነበር። እነዚህ ተቋማት ሚሊዮኖችን በማስተማር የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ እና የፍልስፍና ባለሙያዎችን ለዓለም አበርክተዋል።
ዛሬ ከዓለም አጠቃላይ ክርስቲያኖች ውስጥ ከ900 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ የፕሮቴስታንት (Evangelical, Pentecostal, and Mainline Protestant) ቤተ ክርስቲያን ተከታዮች አሉ። ይህ ግዙፍ ማኅበረሰብ በየዓመቱ በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር በማውጣት በዓለም ዙሪያ ባሉ ድሆች ሀገራት የትምህርት፣ የንጹህ ውኃ፣ የጤና እና የሰብአዊ ድጋፍ ፕሮግራሞችን በመዘርጋት ግንባር ቀደም ሚና ይጫወታል።
ከዚህም ባሻገር እንደ ታዋቂው ሶሺዮሎጂስት ማክስ ቬበር ጥናት መሠረት ፕሮቴስታንታኒዝም "ማንኛውም ሐቀኛ ሥራ ለአምላክ የሚሰጥ አገልግሎት ነው" የሚለውን የሥራ ምግባር እና የካፒታሊዝም መንፈስ (The Protestant Work Ethic) ጽንሰ-ሐሳብ አስተዋውቋል። ይህ ፍልስፍና ግለሰቦች በዲሲፕሊን፣ በታታሪነት እና በኃላፊነት ስሜት እንዲሠሩ በማነሳሳት የዘመናዊውን የኢኮኖሚ፣ የንግድ እና የኢንዱስትሪ ሥርዓት እንዲጎለብት አስችሏል። በተጨማሪም እያንዳንዱ ሰው ከፈጣሪ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት እንዳለው እና የራሱን የሞራል ውሳኔ በሕሊናው የመወሰን መብት እንዳለው ማስተማሩ፤ ለዘመናዊው የዲሞክራሲ፣ የሰብአዊ መብት እና የሐሳብ ነፃነት ጽንሰ-ሐሳቦች መፈጠር የፍልስፍና መሠረት ሆኗል።
የፕሮቴስታንት መንፈስ እንደ አዲስ ንጋት የወጣ፣ የሰውን ልጅ ሕሊና የፈታ ኃይል ነው። ይህ ታሪክ በትውልዶች ልብ ውስጥ የሚዘመር የዕውቀትና የነጻነት ዜማ ነው። በአጠቃላይ የፕሮቴስታንት እምነት በታሪክ ውስጥ የሰውን ልጅ አእምሮ በዕውቀት፣ በታታሪነት እና በግል ኃላፊነት ላይ የተመሠረተ የዕድገት ጎዳና እንዲይዝ አድርጓል።
ዛዲግ አብርሃ
የአፍሌክስ ፕሬዝደንት
8 days ago
