(ዘ-ሐበሻ ዜና) በህንድ፣ ኒውዴልሂ እየተካሄደ ባለው የብሪክስ ጉባኤ ላይ የተሰባሰቡት የዓለማችን ታዳጊ የኢኮኖሚ ኃያላን ሀገራት፣ ከምዕራባውያን የሚሰነዘርባቸውን ጫና እና ማዕቀብ በጽኑ አውግዘዋል። ምዕራባውያን የተቆጣጠሩትን የዓለም ሥርዓት ሚዛን ለማስጠበቅ የሚሞክረው ይህ ስብስብ፣ በመካከለኛው ምሥራቅ እየተባባሰ የመጣው ውጥረት በእጅጉ እንዳሳሰበው አስታውቋል።
በጉባኤው ላይ የኢራኑን ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያንን ጨምሮ ታላላቅ መሪዎች የተገኙ ሲሆን፣ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) ዕውቅና ውጪ የሚጣሉ የብቻ ማዕቀቦችን አጥብቀው ተቃውመዋል። በተለይም በሲቪል መሠረተ ልማቶች እና በሰላማዊ የኒውክሌር ጣቢያዎች ላይ የሚሰነዘሩ "ሆን ተብለው የታቀዱ ጥቃቶች" ሊቆሙ እንደሚገባ በማሳሰብ፣ አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን የኒውክሌር ጣቢያዎች ላይ ያደረሱትን ጥቃት በተዘዋዋሪ ኮንነዋል። መሪዎቹ በጋራ ባወጡት መግለጫ፣ "ዓለም አቀፍ ሕግን እና የተመድ ቻርተርን የሚጥሱ እንዲህ ያሉ ሕገ-ወጥ እርምጃዎች ሊወገዱ ይገባል" ሲሉ አሳስበዋል።
የብሪክስ መሥራች የሆነችው ሩሲያ በዩክሬን ጦርነት፣ እንዲሁም ኢራን ከአሜሪካ በተጣለባት ማዕቀብ ሳቢያ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ጫና ውስጥ መሆናቸው ይታወቃል። የኢራኑ ፕሬዝዳንት ፔዜሽኪያን ሀገራቱ ከምዕራባውያን የፋይናንስ ሥርዓት ጥገኝነት እንዲላቀቁ ጥሪ በማቅረብ፣ "በአባላት መካከል በሚደረግ የንግድ ልውውጥ የየራሳችንን ብሔራዊ ገንዘብ መጠቀምን ማስፋፋት አለብን" ብለዋል።
በሌላ በኩል የዚህ ጉባኤ አዘጋጅ የሆነችው ህንድ እና ጠቅላይ ሚኒስትር ናሬንድራ ሞዲ፣ እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበት የዲፕሎማሲ ሚዛን በመጠበቅ ላይ ይገኛሉ። ሞዲ በአንድ በኩል ከሩሲያ እና ኢራን ጋር ያላትን ታሪካዊ ግንኙነት ስታጠናክር (ከጉባኤው በፊት ከሁለቱም መሪዎች ጋር ለየብቻ ተወያይተዋል)፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከአሜሪካ እና አውሮፓ ጋር ያላትን የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ ትስስር እያሰፋች ትገኛለች።
ባለፈው ግንቦት ወር የብሪክስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች በኢራን ጦርነት ዙሪያ የጋራ መግለጫ ማውጣት ተስኗቸው የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን የተሻለ መግባባት ላይ የደረሱ ይመስላል። የብሪክስ ስብስብ በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያን ጨምሮ ቻይና፣ ሩሲያ፣ ህንድ፣ ኢራን፣ ብራዚል፣ ግብፅ፣ ኢንዶኔዥያ፣ ሳዑዲ ዓረቢያ፣ ደቡብ አፍሪካ እና ዩናይትድ አረብ ኤምሬትስን ያካተተ 11 አባል ሀገራት ያሉት ግዙፍ ጥምረት ነው።
ከዚህ ዜና የምንረዳው ትልቁ ቁምነገር፣ የዓለም የኃይል ሚዛን አቅጣጫውን እየቀየረ መሆኑን ነው። ብሪክስ አሁን ላይ የኢኮኖሚ ስብስብ ብቻ መሆኑ አክትሞ፣ የምዕራባውያንን (በተለይም የአሜሪካን) የዶላር እና የማዕቀብ ፖለቲካ በይፋ የሚሞግት የፖለቲካ እና የጂኦ-ፖለቲካዊ ኃይል ሆኖ እየወጣ ነው።
እናንተስ ምን ይመስላችኋል? ይህ የብሪክስ ሀገራት ጥምረት በእርግጥም የዶላርን የበላይነት እና የምዕራባውያንን ጫና ተቋቁሞ አዲስ የዓለም ሥርዓት መፍጠር የሚችል ይመስላችኋል? ሐሳባችሁን ኮሜንት ላይ አጋሩን!
በጉባኤው ላይ የኢራኑን ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያንን ጨምሮ ታላላቅ መሪዎች የተገኙ ሲሆን፣ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) ዕውቅና ውጪ የሚጣሉ የብቻ ማዕቀቦችን አጥብቀው ተቃውመዋል። በተለይም በሲቪል መሠረተ ልማቶች እና በሰላማዊ የኒውክሌር ጣቢያዎች ላይ የሚሰነዘሩ "ሆን ተብለው የታቀዱ ጥቃቶች" ሊቆሙ እንደሚገባ በማሳሰብ፣ አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን የኒውክሌር ጣቢያዎች ላይ ያደረሱትን ጥቃት በተዘዋዋሪ ኮንነዋል። መሪዎቹ በጋራ ባወጡት መግለጫ፣ "ዓለም አቀፍ ሕግን እና የተመድ ቻርተርን የሚጥሱ እንዲህ ያሉ ሕገ-ወጥ እርምጃዎች ሊወገዱ ይገባል" ሲሉ አሳስበዋል።
የብሪክስ መሥራች የሆነችው ሩሲያ በዩክሬን ጦርነት፣ እንዲሁም ኢራን ከአሜሪካ በተጣለባት ማዕቀብ ሳቢያ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ጫና ውስጥ መሆናቸው ይታወቃል። የኢራኑ ፕሬዝዳንት ፔዜሽኪያን ሀገራቱ ከምዕራባውያን የፋይናንስ ሥርዓት ጥገኝነት እንዲላቀቁ ጥሪ በማቅረብ፣ "በአባላት መካከል በሚደረግ የንግድ ልውውጥ የየራሳችንን ብሔራዊ ገንዘብ መጠቀምን ማስፋፋት አለብን" ብለዋል።
በሌላ በኩል የዚህ ጉባኤ አዘጋጅ የሆነችው ህንድ እና ጠቅላይ ሚኒስትር ናሬንድራ ሞዲ፣ እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበት የዲፕሎማሲ ሚዛን በመጠበቅ ላይ ይገኛሉ። ሞዲ በአንድ በኩል ከሩሲያ እና ኢራን ጋር ያላትን ታሪካዊ ግንኙነት ስታጠናክር (ከጉባኤው በፊት ከሁለቱም መሪዎች ጋር ለየብቻ ተወያይተዋል)፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከአሜሪካ እና አውሮፓ ጋር ያላትን የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ ትስስር እያሰፋች ትገኛለች።
ባለፈው ግንቦት ወር የብሪክስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች በኢራን ጦርነት ዙሪያ የጋራ መግለጫ ማውጣት ተስኗቸው የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን የተሻለ መግባባት ላይ የደረሱ ይመስላል። የብሪክስ ስብስብ በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያን ጨምሮ ቻይና፣ ሩሲያ፣ ህንድ፣ ኢራን፣ ብራዚል፣ ግብፅ፣ ኢንዶኔዥያ፣ ሳዑዲ ዓረቢያ፣ ደቡብ አፍሪካ እና ዩናይትድ አረብ ኤምሬትስን ያካተተ 11 አባል ሀገራት ያሉት ግዙፍ ጥምረት ነው።
ከዚህ ዜና የምንረዳው ትልቁ ቁምነገር፣ የዓለም የኃይል ሚዛን አቅጣጫውን እየቀየረ መሆኑን ነው። ብሪክስ አሁን ላይ የኢኮኖሚ ስብስብ ብቻ መሆኑ አክትሞ፣ የምዕራባውያንን (በተለይም የአሜሪካን) የዶላር እና የማዕቀብ ፖለቲካ በይፋ የሚሞግት የፖለቲካ እና የጂኦ-ፖለቲካዊ ኃይል ሆኖ እየወጣ ነው።
እናንተስ ምን ይመስላችኋል? ይህ የብሪክስ ሀገራት ጥምረት በእርግጥም የዶላርን የበላይነት እና የምዕራባውያንን ጫና ተቋቁሞ አዲስ የዓለም ሥርዓት መፍጠር የሚችል ይመስላችኋል? ሐሳባችሁን ኮሜንት ላይ አጋሩን!
24 days ago
