(ዘ-ሐበሻ ዜና) በእስራኤል ውስጥ ከ15 ዓመታት በላይ የኖሩ እና ቤተሰብ የመሰረቱ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች የእስራኤል መንግሥት የጥበቃ መብታቸውን ማንሳቱን ተከትሎ አዲስ የህግ እና የህልውና ፈተና ውስጥ መውደቃቸው ተገለጸ። በቅርቡ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት ያሳለፈውን የመባረር ውሳኔ ለመቀልበስ፣ 'ሃያስ' የተሰኘው ታሪካዊ የአይሁድ የሰብዓዊ መብት ተቋም መንግሥትን ፍርድ ቤት መክሰሱ ታውቋል።
እንድልካቸው የማነ ተስማ በ2005 ዓ.ም ኢትዮጵያን ለቆ ሲወጣ ወደ እስራኤል በሚያደርገው አደገኛ ጉዞ ምን እንደሚገጥመው አላወቀም ነበር። በሱዳን፣ በሊቢያ፣ ዳግም በሱዳን እና በግብጽ የሲና በረሃ አቋርጦ በ2008 እስራኤል ከገባ በኋላ፣ ኢየሩሳሌም ውስጥ ሰፍሮ ትዳር መስርቷል። ዛሬ ላይ ስድስት ልጆች ያሉት ሲሆን፣ ልጆቹ ያደጉት በእስራኤል ትምህርት ቤቶች፣ የአፍ መፍቻ ቋንቋቸውም ዕብራይስጥ ሆኖ ነው። ይሁን እንጂ የዜግነት መብት ስለሌላቸው "ለምን እኛ እንደሌሎች እስራኤላውያን ዜጎች ወታደራዊ አገልግሎት አንሰጥም?" የሚለው የልጆቹ ጥያቄ ሁሌም እንደሚረብሸው አባታቸው እንድልካቸው ይገልጻል።
እንደ ዓለም አቀፉ የስደተኞች ኮሚሽን መረጃ የእስራኤል የጥገኝነት ጥያቄ ተቀባይነት ምጣኔ እጅግ አነስተኛ እና 0.1 በመቶ ገደማ (በዓመት አምስት ሰዎችን ብቻ የሚቀበል) ነው። በአንጻሩ በአውሮፓ ህብረት በ2025 ከቀረቡት የጥገኝነት ጥያቄዎች ውስጥ 39 በመቶዎቹ ተቀባይነት አግኝተዋል። በአሁኑ ወቅት 1,334 የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን የጥገኝነት ጥያቄያቸው ውሳኔ እየጠበቀ የሚገኝ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ የ2(a)5 ቪዛ (የስራ ፍቃድ የሌለው የመኖሪያ ፍቃድ) ይዘው የሚኖሩ ናቸው።
እስራኤል በህዳር 2021 በኢትዮጵያ መንግሥት እና በህወሓት መካከል የተቀሰቀሰውን ጦርነት ተከትሎ ለኢትዮጵያውያን ስደተኞች ጊዜያዊ የቡድን ጥበቃ ሰጥታ ነበር። ሆኖም በጥር 2024 የወቅቱ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ሞሼ አርቤል፣ በኢትዮጵያ ያለው የጸጥታ ሁኔታ ተሻሽሏል በሚል ይህንን ጥበቃ አንስተዋል። በታህሳስ 2025 ከፍተኛው ፍርድ ቤት የፍትህ ሚኒስቴርን ውሳኔ በማጽደቅ፣ ስደተኞቹ በ4 ወራት ውስጥ አገሪቱን ለቀው እንዲወጡ ወስኗል።
ይህንን ውሳኔ በመቃወም በ1881 በሩሲያ ኢምፓየር ስደት ለገጠማቸው አይሁዶች እርዳታ ለመስጠት የተቋቋመው 'ሃያስ' የተሰኘው ድርጅት፣ አሁን ላይ ፊቱን ወደ አፍሪካውያን ስደተኞች በማዞር የእስራኤልን መንግሥት ለፍርድ ቤት አቅርቧል። ድርጅቱ በመስከረም 22 በቴል አቪቭ አውራጃ ፍርድ ቤት በሚሰማው ችሎት፣ መንግሥት ስደተኞችን ወደ አደገኛ ቀጠና እንዳይመልስ የሚከለክለውን የዓለም አቀፍ ህግ እየጣሰ ነው በሚል ይከራከራል።
የእስራኤል የህዝብ ብዛት እና የኢሚግሬሽን ፖሊሲ በበኩሉ፣ በኢትዮጵያ አንዳንድ አካባቢዎች ግጭት ቢኖርም፣ ስደተኞቹ አዲስ አበባ ሄደው መኖር ይችላሉ የሚል አቋም ይዟል። ነገር ግን ስደተኞቹ፣ አገሪቱ ውስጥ ያለው የፖለቲካ እና የጸጥታ አውድ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ በነጻነት ለመንቀሳቀስ የሚያስችል እንዳልሆነ ይሞግታሉ።
በእስራኤል የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች፣ በተለይም የጥቅምት 7ቱን የሃማስ ጥቃት ተከትሎ፣ ለተጎዱ ቤተሰቦች የምግብ እርዳታ በማቅረብ እና በእርሻ ስራዎች ላይ በነጻ በማገልገል አጋርነታቸውን ቢያሳዩም፣ ከሶስት ወራት በኋላ የመባረር ውሳኔ መተላለፉ በእጅጉ እንዳሳዘናቸው ይገልጻሉ። አንዳንዶች ይህ የመባረር ጫና፣ ጥቅምት 27 ከተያዘው ሀገራዊ ምርጫ ጋር ተያይዞ ቀኝ-ዘመም ፖለቲከኞች የህዝብ ድጋፍ ለማግኘት የሚጠቀሙበት የፖለቲካ ካርድ ነው ብለው ያምናሉ።
ምንም እንኳን የፍርድ ቤት ውሳኔዎችን እና የመባረር ዛቻዎችን በየዕለቱ ቢጋፈጡም፣ አብዛኛዎቹ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ከእስራኤል ውጪ ሌላ መሄጃ እንደሌላቸው እና ዕጣ ፈንታቸው በፍርድ ቤት የመጨረሻ ውሳኔ ላይ የተንጠለጠለ መሆኑን የ'ሃያስ' ድርጅት ተወካዮች ያስገነዝባሉ።
እንድልካቸው የማነ ተስማ በ2005 ዓ.ም ኢትዮጵያን ለቆ ሲወጣ ወደ እስራኤል በሚያደርገው አደገኛ ጉዞ ምን እንደሚገጥመው አላወቀም ነበር። በሱዳን፣ በሊቢያ፣ ዳግም በሱዳን እና በግብጽ የሲና በረሃ አቋርጦ በ2008 እስራኤል ከገባ በኋላ፣ ኢየሩሳሌም ውስጥ ሰፍሮ ትዳር መስርቷል። ዛሬ ላይ ስድስት ልጆች ያሉት ሲሆን፣ ልጆቹ ያደጉት በእስራኤል ትምህርት ቤቶች፣ የአፍ መፍቻ ቋንቋቸውም ዕብራይስጥ ሆኖ ነው። ይሁን እንጂ የዜግነት መብት ስለሌላቸው "ለምን እኛ እንደሌሎች እስራኤላውያን ዜጎች ወታደራዊ አገልግሎት አንሰጥም?" የሚለው የልጆቹ ጥያቄ ሁሌም እንደሚረብሸው አባታቸው እንድልካቸው ይገልጻል።
እንደ ዓለም አቀፉ የስደተኞች ኮሚሽን መረጃ የእስራኤል የጥገኝነት ጥያቄ ተቀባይነት ምጣኔ እጅግ አነስተኛ እና 0.1 በመቶ ገደማ (በዓመት አምስት ሰዎችን ብቻ የሚቀበል) ነው። በአንጻሩ በአውሮፓ ህብረት በ2025 ከቀረቡት የጥገኝነት ጥያቄዎች ውስጥ 39 በመቶዎቹ ተቀባይነት አግኝተዋል። በአሁኑ ወቅት 1,334 የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን የጥገኝነት ጥያቄያቸው ውሳኔ እየጠበቀ የሚገኝ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ የ2(a)5 ቪዛ (የስራ ፍቃድ የሌለው የመኖሪያ ፍቃድ) ይዘው የሚኖሩ ናቸው።
እስራኤል በህዳር 2021 በኢትዮጵያ መንግሥት እና በህወሓት መካከል የተቀሰቀሰውን ጦርነት ተከትሎ ለኢትዮጵያውያን ስደተኞች ጊዜያዊ የቡድን ጥበቃ ሰጥታ ነበር። ሆኖም በጥር 2024 የወቅቱ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ሞሼ አርቤል፣ በኢትዮጵያ ያለው የጸጥታ ሁኔታ ተሻሽሏል በሚል ይህንን ጥበቃ አንስተዋል። በታህሳስ 2025 ከፍተኛው ፍርድ ቤት የፍትህ ሚኒስቴርን ውሳኔ በማጽደቅ፣ ስደተኞቹ በ4 ወራት ውስጥ አገሪቱን ለቀው እንዲወጡ ወስኗል።
ይህንን ውሳኔ በመቃወም በ1881 በሩሲያ ኢምፓየር ስደት ለገጠማቸው አይሁዶች እርዳታ ለመስጠት የተቋቋመው 'ሃያስ' የተሰኘው ድርጅት፣ አሁን ላይ ፊቱን ወደ አፍሪካውያን ስደተኞች በማዞር የእስራኤልን መንግሥት ለፍርድ ቤት አቅርቧል። ድርጅቱ በመስከረም 22 በቴል አቪቭ አውራጃ ፍርድ ቤት በሚሰማው ችሎት፣ መንግሥት ስደተኞችን ወደ አደገኛ ቀጠና እንዳይመልስ የሚከለክለውን የዓለም አቀፍ ህግ እየጣሰ ነው በሚል ይከራከራል።
የእስራኤል የህዝብ ብዛት እና የኢሚግሬሽን ፖሊሲ በበኩሉ፣ በኢትዮጵያ አንዳንድ አካባቢዎች ግጭት ቢኖርም፣ ስደተኞቹ አዲስ አበባ ሄደው መኖር ይችላሉ የሚል አቋም ይዟል። ነገር ግን ስደተኞቹ፣ አገሪቱ ውስጥ ያለው የፖለቲካ እና የጸጥታ አውድ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ በነጻነት ለመንቀሳቀስ የሚያስችል እንዳልሆነ ይሞግታሉ።
በእስራኤል የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች፣ በተለይም የጥቅምት 7ቱን የሃማስ ጥቃት ተከትሎ፣ ለተጎዱ ቤተሰቦች የምግብ እርዳታ በማቅረብ እና በእርሻ ስራዎች ላይ በነጻ በማገልገል አጋርነታቸውን ቢያሳዩም፣ ከሶስት ወራት በኋላ የመባረር ውሳኔ መተላለፉ በእጅጉ እንዳሳዘናቸው ይገልጻሉ። አንዳንዶች ይህ የመባረር ጫና፣ ጥቅምት 27 ከተያዘው ሀገራዊ ምርጫ ጋር ተያይዞ ቀኝ-ዘመም ፖለቲከኞች የህዝብ ድጋፍ ለማግኘት የሚጠቀሙበት የፖለቲካ ካርድ ነው ብለው ያምናሉ።
ምንም እንኳን የፍርድ ቤት ውሳኔዎችን እና የመባረር ዛቻዎችን በየዕለቱ ቢጋፈጡም፣ አብዛኛዎቹ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ከእስራኤል ውጪ ሌላ መሄጃ እንደሌላቸው እና ዕጣ ፈንታቸው በፍርድ ቤት የመጨረሻ ውሳኔ ላይ የተንጠለጠለ መሆኑን የ'ሃያስ' ድርጅት ተወካዮች ያስገነዝባሉ።
1 month ago
