(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአቅርቦት ሰንሰለት ተንታኝ ተቋም የሆነው ሴኔጣ ይፋ ባደረገው እና ዘ-ሐበሻ በተመለከተው አዲስ መረጃ መሠረት፣ በመካከለኛው ምሥራቅ የተቀሰቀሰው ጦርነትና ቀውስ በዓለም አቀፍ ደረጃ በአንድ ቀን ውስጥ ብቻ 12 በመቶ የሚሆነውን የአየር ጭነት አቅም ከገበያ ውጭ አድርጎታል። ይህንን ተከትሎ እ.ኤ.አ. በ2026 ዓ.ም. የዓለም አቀፍ አየር ጭነት ውል ዋጋ ከ5 እስከ 15 በመቶ ያህላል ተብሎ ይገመታል። ይህም ቀደም ሲል የጭነት ዋጋ ይቀንሳል ተብሎ የነበረውን ግምት ሙሉ በሙሉ የገለበጠ ነው። ይህ ድንገተኛ የዕቃ ማጓጓዣ ዋጋ መጨመር በተለይ እንደ ኢትዮጵያና ኬንያ ያሉ የአየር ትራንስፖርትን በከፍተኛ ሁኔታ የሚደግፉ የምሥራቅ አፍሪካ አገራት የወጪ ንግድ ላይ እጅግ ከባድ ምጣኔ-ሀብታዊ ጫና እየፈጠረ ይገኛል።

ይህንን ዓለም አቀፍ ቀውስ ከኢትዮጵያ ተጨባጭ ማክሮ-ኢኮኖሚ እና የወጪ ንግድ አኳያ በጥልቀት ስንገመግመው፣ አገሪቱ ከከፋ የውጭ ምንዛሬ እጥረት ለመውጣት በጀመረችበት ወሳኝ ወቅት ላይ የተደቀነ ከባድ መዋቅራዊ ማነቆ መሆኑን እንረዳለን። የኢትዮጵያ የተቆረጠ አበባ ፣ ትኩስ አትክልትና ፍራፍሬ እንዲሁም ከፍተኛ ጥራት ያላቸው የቡናና ሻይ ምርቶች በባሕሪያቸው ቶሎ የሚበላሹ በመሆናቸው፣ ወደ አውሮፓ፣ እስያና ሰሜን አሜሪካ ገበያዎች በፍጥነት ለመድረስ 100 በመቶ በአየር ትራንስፖርት ላይ ጥገኞች ናቸው። የአየር ጭነት ዋጋ በ15 በመቶ ማደጉ፣ የአገር ውስጥ አምራቾች በዓለም ገበያ ያላቸውን የዋጋ ተወዳዳሪነት ክፉኛ የሚያዳክመው ሲሆን፣ ገበያውን እንደ ላቲን አሜሪካ ላሉ በአቅራቢያ ያሉ ተቀናቃኝ አገራት አሳልፎ ለመስጠት ይገፋፋል።

ዓለም አቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማኅበር (IATA) እንደሚያሳየው፣ ከኢትዮጵያና ኬንያ የሚላከው የዕበባ ወጪ ንግድ እሴት በ2024 ዓ.ም. 3.7 ቢሊዮን ዶላር የደረሰ ሲሆን፣ ይህ የገቢ ምንጭ በአሁኑ ወቅት በአየር መንገድ ዋጋ መናር ሳቢያ አደጋ ላይ ወድቋል። በተለይም በ2026 የመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት ውስጥ ብቻ አጠቃላይ የአየር ጭነት ዋጋ የ17 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱ፣ እንዲሁም በድንገተኛ ገበያ ላይ የዋጋ ጭማሪው እስከ 40 በመቶ መድረሱ፣ የኢትዮጵያ ወጪ ላኪዎች የሚያገኙትን የተጣራ ትርፍ ሙሉ በሙሉ የሚበላና አምራቾችን ወደ ኪሳራ የሚከት አደገኛ አዝማሚያ ነው።

ይህ ጂኦ-ፖለቲካዊ ቀውስ ለኢትዮጵያ መንግሥት እና ለግሉ ዘርፍ ትልቅ የማንቂያ ደወል ነው። አገሪቱ አሁንም በአንድ መሥመርና በጥቂት የውጭ ገበያ መዳረሻዎች ላይ ብቻ ጥገኝነት ማሳየቷ ለእንዲህ ዓይነቱ ድንገተኛ የዓለም አቀፍ ፖለቲካ መናወጥ በቀላሉ ተጋላጭ እንድትሆን አድርጓታል። ስለሆነም የኢትዮጵያ መንግሥት ይህንን አደጋ ለመቋቋም የአቅርቦት ሰንሰለቱን በቴክኖሎጂ ከመደገፍ፣ የቀዝቃዛ ማከማቻ መሠረተ-ልማቶችን በከፍተኛ ደረጃ ከማስፋፋት እና የወጪ ንግድ መዳረሻ ሀገራትን ከመሰወር ባለፈ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድን የመጫን አቅም ለሀገር ውስጥ ላኪዎች በተለየ ድጎማና አሠራር ካላመቻቸ፣ የሀገሪቱ የግብርና እና የዕበባ ኢንዱስትሪ መዋቅራዊ ቀውስ ውስጥ ሊወድቅና የዶላር ገቢዋ በከፍተኛ ሁኔታ ሊመናመን እንደሚችል የኢኮኖሚ ባለሙያዎች በጥብቅ ያስጠነቅቃሉ።