የእንባ ማኒፌስቶ፦ የብዙነሽ በቀለ "ፍቅርን በልቤ መስርቶ" እና የማይጨረስ የፍቅር ጉዞ

የመሠረት መናድ

​በደራስያን እይታ "ፍቅርን በልቤ መስርቶ" የሚለው ቃል የመጨረሻው የሥነ-ጽሁፍ ሰቆቃ (Tragedy) መጀመሪያ ነው። ፍቅር እዚህ ጋር እንደ ቤት ሳይሆን እንደ ቤተ-መቅደስ ነው የተሳለው። "መሰረት" የሚለው ቃል ጽናትን ብቻ ሳይሆን የአንድን ሰው ህይወት ሙሉ በሙሉ ለሌላው አሳልፎ መስጠትን ያሳያል። ደራሲያን እንደሚሉት፣ ከቤቱ መፍረስ በላይ የሚያስለቅሰው፣ ቤቱ የፈረሰው ገና ጣሪያው ሳይቀጥል፣ በብርድና በዝናብ ወቅት ባለቤቱ ጥሎት በመጥፋቱ ነው። ገጣሚው ክህደትን እንደ ግላዊ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ እንደ አንድ ትልቅ የቃል-ኪዳን ስርአት መፈራረስ አድርጎ ይስለዋል። ይህ ግጥም "የተተወ ህንጻ" ሳይሆን "የተከዳ ነፍስ" ዋይታ ነው።

​ የሰው ልጅ ተለዋዋጭነት

​ፈላስፋው ዣን ፖል ሳርትሬ "ሰው መጀመሪያ ይገኛል፣ ከዚያም እራሱን ይፈጥራል" ይላል። በብዙነሽ ዜማ ውስጥ የምናየው ፍቅረኛ ግን፣ "እራሱን የፈጠረበትን" ቃልና መሐላ ሲክድ ይታያል። ፈላስፎች ይህንን "Bad Faith" ይሉታል። መሐላውን የረሳው ሰው እራሱን ነጻ ለማውጣት ሲል የሌላውን ህልውና ገድሏል። "ያን ሁሉ መሐላ" ብላ ስትጮህ፣ ፈላስፋው ኒቼ እንደሚለው "ታማኝነት ለረጅም ጊዜ የሚቆይ ተፈጥሮአዊ ያልሆነ ጫና ነው" የሚለውን መራራ እውነት ታስታውሰናለች። ሰው ቃሉን ሲያጥፍ የራሱን ሰብአዊነትም ጭምር እየቀበረ እንደሆነ ፈላስፎች ይከራከራሉ።

ፈሳሽ ፍቅር

​የዘመናችን ዝነኛ ፈላስፋ ዚግመንት ባውማን፣ የአሁኑን ዘመን ፍቅር "Liquid Love" (ፈሳሽ ፍቅር) ይለዋል። ብዙነሽ "ፍቅርን በልቤ መስርቶ" ስትል፣ እሷ የነበረችው ፍቅር እንደ ድንጋይ በሚጸናበት ዘመን ነበር። ባውማን እንደሚለው ግን፣ አሁን ግንኙነቶች እንደ ውሃ ፈሳሽ ናቸው፤ በቀላሉ ቅርጻቸውን ይለውጣሉ፣ በቀላሉ ይፈስሳሉ። ዘፋኟ "ሌላ አሰበ ወይ ልብህ?" ብላ ስትጠይቅ፣ የአሁኑ ዘመን ፈላስፎች "አዎ፣ ምክንያቱም አሁን ያለው ሰው ለአንድ ቃል የመታመን ብቃት የለውም" ይላሉ። ፍቅር ከመሠረትነት ወደ ሊጣል የሚችል "ሸቀጥ" ተቀይሯል።

የፍጆታ ባህል እና "ሊጣል የሚችል" ነፍስ

​የአሁኑ ዘመን ፈላስፎች እንደሚሉት፣ አሁን የምንኖረው "Throw-away Society" ውስጥ ነው። አንድ ስልክ ሲበላሽ እንደምንጥለው ሁሉ፣ ፍቅረኛም ላይ ትንሽ ጉድለት ሲታይ ወይም የተሻለ አማራጭ ሲገኝ "Delete" ይደረጋል።

ብዙነሽ "ያን ሁሉ ቃልኪዳኑን እረስቶ" ስትል፣ ለሷ ቃልኪዳን "ዘላለማዊ ውል" ነበር። ለአሁኑ ዘመን ሰው ግን ቃልኪዳን ማለት እንደ ሶፍትዌር "Terms and Conditions" በቀላሉ "Accept" ተብሎ፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ደግሞ በቅጽበት የሚጣስ ወረቀት ሆኗል።

​የትውስታ ሲኦል

​በሳይኮሎጂስቶች እይታ፣ የዚህ ዘፈን ትልቁ ህመም "Cognitive Dissonance" ወይም የአስተሳሰብ ግጭት ነው። ዘፋኟ "ያልከውን ቃል አልታቀበህም ወይ አሁን ስትረሳው?" ስትል፣ አእምሮዋ በድሮው "አፍቃሪ" እና በአሁኑ "ከጂ" መካከል ያለውን ልዩነት ማስታረቅ አቅቶታል። ትውስታ እዚህ ጋር እንደ ስቃይ መሳሪያ ሆኖ ያገለግላል። ሳይኮሎጂው እንደሚነግረን፣ ክህደት የሚጎዳው ክህደቱ ራሱ ሳይሆን፣ የተከዳው ሰው "ለካ ያ ሁሉ ውሸት ነበር" ብሎ ያለፈውን ትዝታውን ጭምር መጠራጠር ሲጀምርና የማንነት ቀውስ ውስጥ ሲገባ የሚፈጠረው የነፍስ ስብራት ነው።

​ሰብለ እና የሰባት ዓመቱ ባዶነት

​ከዘፈኑ ጀርባ ያለውን ስሜት ለመረዳት አንዲት "ሰብለ" የምትባል ሴት ታሪክ እንመልከት። ሰብለ ለሰባት ዓመታት ከፍቅረኛዋ ጋር በአንድነት ኖራለች፤ እሱ ትምህርቱን እስኪጨርስ የቀን ሰራተኛ ሆና እየሰራች ደግፋዋለች። ልክ ስኬት ላይ ሲደርስና "መሰረትኩት" ያለው ህይወት ፍሬ ሊያፈራ ሲል፣ "አልመጥነኝም" ብሎ ሌላ አገባ። ሰብለ ስታለቅስ የነበረው ስለ ጠፋው ገንዘብ ሳይሆን፣ "ፍቅርን በልቤ መስርቶ" እንዴት ለሌላ ሰጠው? በሚለው ጥያቄ ነው። የብዙነሽ ዜማ የእንደነዚህ አይነት በሺዎች የሚቆጠሩ ዝም የተባሉ ልቦች የሲቃ ድምፅ ነው።

​ "አንተም አንዳሻህ ሂድ"፦ የክብር ለቅሶ

​በዘፈኑ ውስጥ ትልቁ ቁምነገር "አንተም አንዳሻህ ሂድ የኔም እንባ ይፍሰስ" የሚለው ስንኝ ነው። ይህ በሳይኮሎጂ "Radical Acceptance" ይባላል። ዘፋኟ ልመና ውስጥ አይደለችም፤ ይልቁንም የራሷን ሐዘን በክብር ለመቀበል ወስናለች። "መቼም አልታደልኩኝ ፍቅርን ለመጨረስ" የሚለው ቃል፣ የሰው ልጅ እጣ-ፈንታን የመቀበል ጥልቅ ፍልስፍናን ያሳያል። ህመሟን ወደ ውጭ ሳይሆን ወደ ውስጥ በማየት፣ በገዛ እንባዋ ቁስሏን ለማጠብ ትሞክራለች። ዘፋኟ ሐዘኑን እንደ ጌጥ ታደርገዋለች።

​
​የዲጂታል ዘመን እና የ"አማራጭ" ገዳይነት

​ዘመናዊው ፈላስፋ አለን ደ ቦቶን፣ የፍቅር ስቃይ የሚመጣው "ከመጠን በላይ አማራጭ" በመኖሩ ነው ይላል። ብዙነሽ "ሌላ አሰበ ወይ ልብህ?" ስትል፣ ያ "ሌላ" የተባለው ነገር በዘመናዊው ዓለም በሶሻል ሚዲያ ምክንያት በየሰከንዱ የሚከሰት ፈተና ነው። ፈላስፎች እንደሚሉት፣ የአሁኑ ዘመን ሰው "ከዚህ የተሻለ አላገኝም ወይ?" በሚል ስጋት ውስጥ ስለሚኖር፣ "መሰረት" መጣል አይችልም።

የብዙነሽ ዜማ መሰረት ለሌለው የዘመኑ ትውልድ ትልቅ የህሊና ጩኸት ነው።

​ የመሐላ ትርጉም፦ የመጨረሻው ውል

​በኢትዮጵያ ባህል መሐላ ከፈጣሪ እና ከሰው ጋር የሚደረግ ቅዱስ ውል ነው። ዘፋኟ "ያን ሁሉ መሐላ" ስትል፣ ጉዳዩ የፍቅር ብቻ ሳይሆን የሞራል ውድቀትም እንደሆነ ትገልጻለች። መሐላን ማፍረስ በባህላችን "እርግማንን" ይጋብዛል። ስለዚህ "የኔም እንባ ይፍሰስ" ስትል፣ ያ የፈሰሰ እንባ ነገ ፍርድ እንደሚሰጥ ስውር መልእክት እያስተላለፈች ነው። የከዳት ሰው እዳው ከፍቅር በላይ መሆኑን፣ እንባው ደግሞ የፍርድ ቀን ምስክር መሆኑን ትነግረናለች።

​የፍቅር እረመጥ፦ የስቃይ ጥልቀት

​"በፍቅርህ እረመጥ ሲቃጠል አንጀቴ" የሚለው አገላለጽ፣ ፍቅር ከበረከትነት ወደ ቅጣትነት መቀየሩን ያሳያል። እረመጥ የማይጠፋ፣ በውስጥ የሚነድ እሳት ነው። ሳይንስ እንደሚነግረን ክህደት የሚፈጥረው ህመም ልክ እንደ እሳት ቃጠሎ በአንጎል ውስጥ ተመሳሳይ ቦታን ያነቃቃል። ብዙነሽ ይህንን ሳይንሳዊ እውነት "አንጀቴ ተቃጠለ" በሚለው የሀገርኛ ፈሊጥ ገልጻዋለች። ይህ ስቃይ የሚታይ ቁስል የሌለው፣ ግን ነፍስን የሚያሳርር ዘላለማዊ እሳት ነው።

​አሳዛኝ ፍጻሜ፦ "ፍቅርን ለመጨረስ"

​የዘፈኑ መደምደሚያ "መቼም አልታደልኩኝ ፍቅርን ለመጨረስ" የሚለው ነው፤ ይህም የመጨረሻው የልብ ስብራት ነው። በግሪክ ድራማዎች እንደምናየው፣ ጀግናው ምንም ቢጥርም መጨረሻው ውድቀት ይሆናል። እዚህ ጋር ፍቅርን እንደ ሩጫ ወይም እንደ ትልቅ ስራ ትቆጥረዋለች። መጀመር እንጂ መጨረስ ያልተቻለበት ታላቅ ፕሮጀክት። ይህ ተስፋ መቁረጥ ሳይሆን፣ ፍቅር የሁለት ሰው ፍቃድ ካልታከለበት ብቻውን እንደማይቆም የምታውጅበት የብስለት ቃል ነው። ትንታኔው እዚህ ላይ ቢያበቃም፣ የብዙነሽ ድምፅ ግን በሰሚው ህሊና ውስጥ እንደ ማዕበል መናወጡን ይቀጥላል።