ኢትዮ ቴሌኮም በስድስት ወራት የ85 ቢሊዮን ብር ገቢ ማስመዝገቡን አስታወቀ፤ የገቢው ዕድገትና የተደቀኑበት ትችቶች
የሀገሪቱ ቀዳሚ የቴሌኮም አገልግሎት ሰጪ የሆነው ኢትዮ ቴሌኮም፣ የ2018 በጀት ዓመት የመጀመሪያ ስድስት ወራት (ከሐምሌ 2017 እስከ ታህሳስ 2018) የሥራ አፈጻጸም ሪፖርቱን ትናንት ይፋ አድርጓል።
ኩባንያው በዚህ ግማሽ ዓመት ውስጥ 85.02 ቢሊዮን ብር ገቢ ማግኘቱን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር የ37 በመቶ ከፍተኛ ጭማሪ የታየበት መሆኑን አስታውቋል።
የገቢ ምንጮችና የደንበኞች ስርጸት
የኩባንያው ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወ/ሪት ፍሬህይወት ታምሩ እንደገለጹት፣ ለዚህ ውጤት መገኘት የደንበኞች ቁጥር መጨመር እና የዲጂታል አገልግሎቶች መስፋፋት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል።
በሪፖርቱ መሠረት፡-
የድምፅ አገልግሎት፦ 30.4% የገቢ ድርሻ
ዳታና ኢንተርኔት፦ 28.3% የገቢ ድርሻ
ቴሌብር፦ 4.9% የገቢ ድርሻ አላቸው።
የኩባንያው አጠቃላይ የደንበኞች ቁጥር 78.4 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ የሞባይል ዳታ ተጠቃሚዎች 49 ሚሊዮን ደርሰዋል። በተጨማሪም ኩባንያው በግማሽ ዓመቱ 88.19 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር የውጭ ምንዛሪ ማመንጨት መቻሉን ገልጿል።
የቴሌብር ስኬትና የግብይት መጠን
የቴሌብር አገልግሎት ተጠቃሚዎች ቁጥር 58.61 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ በስድስት ወራት ውስጥ ብቻ 1.94 ትሪሊዮን ብር የኤሌክትሮኒክ ገንዘብ ዝውውር ተከናውኗል። ኩባንያው ለመንግሥት በታክስና በዲቪደንድ መልክ 35.62 ቢሊዮን ብር መክፈሉንም አረጋግጧል።
ትችቶችና ስጋቶች፡ "ዕድገቱ ከጥራት ጋር አልተመጣጠነም"
ኢትዮ ቴሌኮም ከፍተኛ የገቢ ዕድገት ማስመዝገቡን ቢገልጽም፣ በዘርፉ ባለሙያዎችና በደንበኞች ዘንድ ግን ጠንከር ያሉ ትችቶች እየተሰነዘሩበት ይገኛል።
1. የታሪፍ ጭማሪው ተፅዕኖ፦ ብዙዎች እንደሚሞግቱት፣ የገቢው በ37% ማደግ የመነጨው ከአገልግሎት ብቃት ይልቅ በቅርቡ የተደረገው የታሪፍ ማስተካከያ በደንበኛው ላይ የፈጠረው ጫና ውጤት ነው። የኑሮ ውድነቱ ባለበት ወቅት የቴሌኮም ወጪ መጨመር ለኩባንያው ትርፍ እንጂ ለደንበኛው ፋይዳ አልነበረውም የሚሉ ትችቶች በስፋት እየቀረቡ ነው።
2. የኔትወርክ ጥራት መጓደል፦ ኩባንያው የ4ጂ እና 5ጂ አገልግሎትን እያስፋፋሁ ነው ቢልም፣ በተለይም በክልል ከተሞችና በገጠር አካባቢዎች ያለው የኢንተርኔት መቆራረጥ እና የኔትወርክ ጥራት እጅግ ዝቅተኛ መሆን አሁንም ትልቅ ቅሬታ ሆኖ ቀጥሏል። "ገቢው ሲያድግ ጥራቱም አብሮ ሊያድግ ይገባል" የሚል ትችት በደንበኞች ተሰንዝሮበታል።
3. የቴሌብር ቴክኒካዊ ችግሮች፦ ቴሌብር በሀገሪቱ የክፍያ ስርዓት ውስጥ ትልቅ ድርሻ ቢይዝም፣ በተደጋጋሚ የሚያጋጥሙ የሲስተም መቋረጦች (Downtime) በነጋዴዎችና በተጠቃሚዎች ላይ የኢኮኖሚ ጉዳት እያደረሱ መሆኑ ይነገራል። እንደ ነዳጅ ያሉ መሰረታዊ አገልግሎቶች በቴሌብር ብቻ እንዲፈጸሙ መገደዳቸው ደግሞ አማራጭ በማጣት ደንበኞች ለእንግልት እንዲዳረጉ አድርጓል የሚል ትችት ይነሳል።
4. የውጭ ምንዛሪ ጥገኝነት፦ ኩባንያው በቢሊዮን የሚቆጠር የኢትዮጵያ ብር ቢያከማችም፣ ለቴክኖሎጂ ማስፋፊያ የሚሆን የውጭ ምንዛሪ የማመንጨት አቅሙ አሁንም ደካማ መሆኑ በሪፖርቱ ላይ ተመልክቷል። ይህም ለወደፊቱ የቴክኖሎጂ ሽግግር ስጋት ሊሆን እንደሚችል ተመልክቷል።
ማጠቃለያ
ኢትዮ ቴሌኮም በሪፖርቱ "ቀጣዩ አድማስ 2028" የተሰኘው ስትራቴጂው ውጤት እያመጣ መሆኑን ቢገልጽም፣ ትችቶቹን ከግምት ውስጥ በማስገባት የአገልግሎት ጥራቱን ማሻሻልና የታሪፍ ተመኑን ከህዝቡ የመግዛት አቅም ጋር ማመጣጠን እንደሚጠበቅበት የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ይመክራሉ።
የሀገሪቱ ቀዳሚ የቴሌኮም አገልግሎት ሰጪ የሆነው ኢትዮ ቴሌኮም፣ የ2018 በጀት ዓመት የመጀመሪያ ስድስት ወራት (ከሐምሌ 2017 እስከ ታህሳስ 2018) የሥራ አፈጻጸም ሪፖርቱን ትናንት ይፋ አድርጓል።
ኩባንያው በዚህ ግማሽ ዓመት ውስጥ 85.02 ቢሊዮን ብር ገቢ ማግኘቱን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር የ37 በመቶ ከፍተኛ ጭማሪ የታየበት መሆኑን አስታውቋል።
የገቢ ምንጮችና የደንበኞች ስርጸት
የኩባንያው ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወ/ሪት ፍሬህይወት ታምሩ እንደገለጹት፣ ለዚህ ውጤት መገኘት የደንበኞች ቁጥር መጨመር እና የዲጂታል አገልግሎቶች መስፋፋት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል።
በሪፖርቱ መሠረት፡-
የድምፅ አገልግሎት፦ 30.4% የገቢ ድርሻ
ዳታና ኢንተርኔት፦ 28.3% የገቢ ድርሻ
ቴሌብር፦ 4.9% የገቢ ድርሻ አላቸው።
የኩባንያው አጠቃላይ የደንበኞች ቁጥር 78.4 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ የሞባይል ዳታ ተጠቃሚዎች 49 ሚሊዮን ደርሰዋል። በተጨማሪም ኩባንያው በግማሽ ዓመቱ 88.19 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር የውጭ ምንዛሪ ማመንጨት መቻሉን ገልጿል።
የቴሌብር ስኬትና የግብይት መጠን
የቴሌብር አገልግሎት ተጠቃሚዎች ቁጥር 58.61 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ በስድስት ወራት ውስጥ ብቻ 1.94 ትሪሊዮን ብር የኤሌክትሮኒክ ገንዘብ ዝውውር ተከናውኗል። ኩባንያው ለመንግሥት በታክስና በዲቪደንድ መልክ 35.62 ቢሊዮን ብር መክፈሉንም አረጋግጧል።
ትችቶችና ስጋቶች፡ "ዕድገቱ ከጥራት ጋር አልተመጣጠነም"
ኢትዮ ቴሌኮም ከፍተኛ የገቢ ዕድገት ማስመዝገቡን ቢገልጽም፣ በዘርፉ ባለሙያዎችና በደንበኞች ዘንድ ግን ጠንከር ያሉ ትችቶች እየተሰነዘሩበት ይገኛል።
1. የታሪፍ ጭማሪው ተፅዕኖ፦ ብዙዎች እንደሚሞግቱት፣ የገቢው በ37% ማደግ የመነጨው ከአገልግሎት ብቃት ይልቅ በቅርቡ የተደረገው የታሪፍ ማስተካከያ በደንበኛው ላይ የፈጠረው ጫና ውጤት ነው። የኑሮ ውድነቱ ባለበት ወቅት የቴሌኮም ወጪ መጨመር ለኩባንያው ትርፍ እንጂ ለደንበኛው ፋይዳ አልነበረውም የሚሉ ትችቶች በስፋት እየቀረቡ ነው።
2. የኔትወርክ ጥራት መጓደል፦ ኩባንያው የ4ጂ እና 5ጂ አገልግሎትን እያስፋፋሁ ነው ቢልም፣ በተለይም በክልል ከተሞችና በገጠር አካባቢዎች ያለው የኢንተርኔት መቆራረጥ እና የኔትወርክ ጥራት እጅግ ዝቅተኛ መሆን አሁንም ትልቅ ቅሬታ ሆኖ ቀጥሏል። "ገቢው ሲያድግ ጥራቱም አብሮ ሊያድግ ይገባል" የሚል ትችት በደንበኞች ተሰንዝሮበታል።
3. የቴሌብር ቴክኒካዊ ችግሮች፦ ቴሌብር በሀገሪቱ የክፍያ ስርዓት ውስጥ ትልቅ ድርሻ ቢይዝም፣ በተደጋጋሚ የሚያጋጥሙ የሲስተም መቋረጦች (Downtime) በነጋዴዎችና በተጠቃሚዎች ላይ የኢኮኖሚ ጉዳት እያደረሱ መሆኑ ይነገራል። እንደ ነዳጅ ያሉ መሰረታዊ አገልግሎቶች በቴሌብር ብቻ እንዲፈጸሙ መገደዳቸው ደግሞ አማራጭ በማጣት ደንበኞች ለእንግልት እንዲዳረጉ አድርጓል የሚል ትችት ይነሳል።
4. የውጭ ምንዛሪ ጥገኝነት፦ ኩባንያው በቢሊዮን የሚቆጠር የኢትዮጵያ ብር ቢያከማችም፣ ለቴክኖሎጂ ማስፋፊያ የሚሆን የውጭ ምንዛሪ የማመንጨት አቅሙ አሁንም ደካማ መሆኑ በሪፖርቱ ላይ ተመልክቷል። ይህም ለወደፊቱ የቴክኖሎጂ ሽግግር ስጋት ሊሆን እንደሚችል ተመልክቷል።
ማጠቃለያ
ኢትዮ ቴሌኮም በሪፖርቱ "ቀጣዩ አድማስ 2028" የተሰኘው ስትራቴጂው ውጤት እያመጣ መሆኑን ቢገልጽም፣ ትችቶቹን ከግምት ውስጥ በማስገባት የአገልግሎት ጥራቱን ማሻሻልና የታሪፍ ተመኑን ከህዝቡ የመግዛት አቅም ጋር ማመጣጠን እንደሚጠበቅበት የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ይመክራሉ።
4 months ago
