ሶማሊላንድ በድንገት የዓለም አቀፍ ውይይት ማዕከል የሆነችው ለምንድን ነው?
#ethiopia | የዓለም እጅግ የፖለቲካ ቀውስ ከሚታይባቸው ቀጠናዎች አንዱ የሆነው የአፍሪካ ቀንድ፣ ሰሞኑን እንደገና ትኩረት አግኝቷል። ነገር ግን በዚህ ጊዜ ትኩረቱ የአፍሪካ የውስጥ ፖለቲካ ብቻ አይደለም። ራሷን የቻለችው ሶማሊላንድ አሁን የዲፕሎማሲ ክርክር፣ የስትራቴጂክ ስሌት እና በክልሉ ላይ የሚደረጉ ዓለም አቀፍ የኃይል ሽኩቻዎች ማዕከል ሆናለች።
ሶማሊላንድ በፈረንጆቹ 1991 ከሶማሊያ መገንጠሏን ብታውጅም፤ የተባበሩት መንግስታትን ጨምሮ ማንኛውም ዓለም አቀፍ ኃይል ወይም መንግስት በይፋ ዕውቅና አልሰጣትም ነበር። በዚህም ምክንያት ሀገሪቱ ለረጅም ጊዜ 'መብት የሌላት ግዛት' ሆና ቆይታለች። ሆኖም እስራኤል ባለፈው አርብ (ታህሳስ 17 ) ዕውቅና መስጠቷን ካወጀች በኋላ ይህ ሁኔታ በድንገት ተለውጧል።
እስራኤል ሶማሊላንድን እንደ ገለልተኛ ሀገር እውቅና ለመስጠት እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ለመመስረት ሂደቱን ጀምራለች።
የሳዑዲ አረቢያ እና የአረቡ ዓለም ምላሽ
የእስራኤል ውሳኔ በሳዑዲ አረቢያ፣ በግብፅ እና በቱርክ ከፍተኛ ተቃውሞ ገጥሞታል። ሳዑዲ አረቢያ የሶማሊያን ሉዓላዊነት እና አንድነት ሙሉ በሙሉ እንደምትደግፍ እና ማንኛውንም 'ተጓዳኝ መንግስት' እንደማትቀበል ግልጽ አድርጋለች። ግብፅም ተመሳሳይ አቋም ይዛለች። እንደ ቱርክ አባባል ከሆነ ደግሞ ይህ ሁኔታ የፍልስጤም መንግስት ምስረታን ለማደናቀፍ የታለመ የረቀቀ ተንኮል ወይም ስልት ሊሆን ይችላል።
ዲፕሎማቶች ይህ ውዝግብ ከአሁን በኋላ የአፍሪካ የውስጥ ጉዳይ ብቻ እንዳልሆነ ያምናሉ። ይልቁንም መካከለኛውን ምስራቅ እና አፍሪካን የሚያስተሳስር የስትራቴጂክ እና የደህንነት ግጭት ነጸብራቅ ነውም ሲሉ ተደምጠዋል።
የሳዑዲ አረቢያ እና የግብፅ ዋነኛ ስጋት በቀይ ባህር እና በኤደን ባሕረ ሰላጤ ደህንነት እና ቁጥጥር ላይ አዳዲስ ኃይሎች መግባታቸው ነው።
ስልታዊ መገኛ፦ ቀይ ባህር እና የንግድ መስመሮች
የሶማሊላንድ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ ለዓለም አቀፍ ኃይሎች ዋነኛ የፍላጎት ምንጭ ነው። ሀገሪቱ የምትገኘው አብዛኛው የዓለም የኃይል ምንጭ (ነዳጅ) እና የንግድ መርከቦች በሚያልፉበት በኤደን ባሕረ ሰላጤ እና በቀይ ባህር መውጫ ላይ ነው።
የጋዛ ጦርነት፣ የየመን ግጭት እና የሁቲ አማጽያን ጥቃቶች የቀጠናውን ደህንነት አናግተውታል። በዚህ ሁኔታ ሶማሊላንድ በቀይ ባህር ውስጥ ስልታዊ ተጽዕኖን ለመጨመር የሚረዳ የተረጋጋ ወታደራዊ እና የባህር ኃይል ጦር ሰፈር ሆና እየታየች ነው።
የሶማሊላንድ የውስጥ ፖለቲካ
ሶማሊላንድ የራሷ አስተዳደር፣ የምርጫ ሥርዓት እና የጸጥታ ኃይሎች አሏት። ከሶማሊያ በበለጠ የተረጋጋች፣ ሰላማዊ እና ዲሞክራሲያዊት አድርጋ እራሷን ታቀርባለች።
ዓለም አቀፍ እውቅና ካገኘችም ከውጭ ኢንቨስትመንት፣ ከልማት እርዳታ እና ከዓለም አቀፍ የንግድ ሥርዓት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት መፍጠር ትችላለች።
የታላላቅ ኃያላን ፉክክር
ቻይና በአጠቃላይ አሁን ባሉ የድንበር ወሰኖች ላይ ታማኝ ብትሆንም፤ ዩናይትድ ስቴትስ እና የአውሮፓ ኃያላን በስትራቴጂክ ምክንያቶች በተለይም በቀይ ባህር ደህንነት እና ቀጠናዊ ተጽዕኖ አስፈላጊነት ምክንያትሶማሊላንድ ላይ ልዩ ፍላጎት አላቸው።
ሩሲያም የቀጠናውን ፖለቲካዊ እና ወታደራዊ እድሎች በንቃት እየተከታተለች ነው። ተንታኞች ሶማሊላንድን ማዕከል ያደረገ አዲስ የዓለም አቀፍ ኃይሎች ስትራቴጂክ መድረክ ሊፈጠር ይችላል ብለው ያምናሉ።
የዩናይትድ ስቴትስ አቋም
ይህ በእንዲህ እንዳለ የአሜሪካ አስተዳደር ሶማሊላንድን እውቅና በመስጠት ጉዳይ ላይ ለሁለት እንደተከፈለ ተዘግቧል። የዩኤስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሳይቀሩ ባለፈው አርብ (ታህሳስ 17) ከኒውዮርክ ፖስት ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ሶማሊላንድን እውቅና መስጠትን ተቃውመዋል።
ነገር ግን ባለፈው ነሐሴ በዋይት ሀውስ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ስለ ሶማሊላንድ ሲጠየቁ፤ ትራምፕ በጉዳዩ ላይ እርምጃ ለመውሰድ እየተዘጋጁ መሆናቸውን ጠቁመው ነበር። "ሌላው ውስብስብ ጉዳይ ሶማሊላንድ ናት፤ ግን እየሰራንበት ነው" ብለዋል።
አንዳንዶች ሶማሊላንድን እውቅና መስጠት ዩናይትድ ስቴትስ ከአል-ሸባብ ጋር በሚደረገው ውጊያ የሶማሊያን ጦር ለመደገፍ ወታደሮችን ስላሰፈረች፣ ከሶማሊያ ጋር ያለውን ወታደራዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ሊያባብሰው ይችላል ብለው ይፈራሉ።
ይሁን እንጂ በዩኤስ አስተዳደር ውስጥ ሶማሊላንድን ደግፈው የሚናገሩ ተደማጭነት ያላቸው ሰዎች አሉ። ከእነዚህም መካከል የዩኤስ ሪፐብሊካን ፓርቲ ተደማጭነት ያላቸው መሪ ሴናተር ቴድ ክሩዝ አንዱ ናቸው። ዋሽንግተን ሶማሊላንድን እውቅና እንድትሰጥ ጫና እያሳደሩ ይገኛሉ። በተጨማሪም በሶማሊላንድ እና በእስራኤል መካከል ጥልቅ ግንኙነት እንዲመሰረት ሁልጊዜም ድምፃቸውን ሲያሰሙ ቆይተዋል።
የሶማሊያ ጠንካራ ምላሽ
የሶማሊያ ማዕከላዊ መንግስት ሶማሊላንድ የሶማሊያ አካል መሆኗን እና በማንኛውም ሀገር እውቅና ማግኘት እንደሌለባት በመሟገት በእስራኤል ውሳኔ ላይ ዲፕሎማሲያዊ እርምጃ እንደምትወስድ አስፈራርቷል።
አጠቃላይ ተፅእኖ
ሶማሊላንድ አሁን ራሷን ያወጀች ክልል ብቻ አይደለችም፤ የቀጠናዊ ደህንነት፣ የዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች፣ የስትራቴጂክ የኃይል ፉክክር እና የመካከለኛው ምስራቅ-አፍሪካ ትስስር ማዕከል ናት።
ተንታኞች እንደሚገምቱት በሚቀጥሉት ዓመታት ይህ ቀጠና የአካባቢው መረጋጋት፣ ዓለም አቀፍ እውቅና እና የኃይል ሽኩቻዎች ተቀናጅተው ቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ ፖለቲካን የሚቀርጹበት የዓለም አቀፍ ፖለቲካ ስሱ ፈተና ይሆናል።
#fidelpost
#ethiopia | የዓለም እጅግ የፖለቲካ ቀውስ ከሚታይባቸው ቀጠናዎች አንዱ የሆነው የአፍሪካ ቀንድ፣ ሰሞኑን እንደገና ትኩረት አግኝቷል። ነገር ግን በዚህ ጊዜ ትኩረቱ የአፍሪካ የውስጥ ፖለቲካ ብቻ አይደለም። ራሷን የቻለችው ሶማሊላንድ አሁን የዲፕሎማሲ ክርክር፣ የስትራቴጂክ ስሌት እና በክልሉ ላይ የሚደረጉ ዓለም አቀፍ የኃይል ሽኩቻዎች ማዕከል ሆናለች።
ሶማሊላንድ በፈረንጆቹ 1991 ከሶማሊያ መገንጠሏን ብታውጅም፤ የተባበሩት መንግስታትን ጨምሮ ማንኛውም ዓለም አቀፍ ኃይል ወይም መንግስት በይፋ ዕውቅና አልሰጣትም ነበር። በዚህም ምክንያት ሀገሪቱ ለረጅም ጊዜ 'መብት የሌላት ግዛት' ሆና ቆይታለች። ሆኖም እስራኤል ባለፈው አርብ (ታህሳስ 17 ) ዕውቅና መስጠቷን ካወጀች በኋላ ይህ ሁኔታ በድንገት ተለውጧል።
እስራኤል ሶማሊላንድን እንደ ገለልተኛ ሀገር እውቅና ለመስጠት እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ለመመስረት ሂደቱን ጀምራለች።
የሳዑዲ አረቢያ እና የአረቡ ዓለም ምላሽ
የእስራኤል ውሳኔ በሳዑዲ አረቢያ፣ በግብፅ እና በቱርክ ከፍተኛ ተቃውሞ ገጥሞታል። ሳዑዲ አረቢያ የሶማሊያን ሉዓላዊነት እና አንድነት ሙሉ በሙሉ እንደምትደግፍ እና ማንኛውንም 'ተጓዳኝ መንግስት' እንደማትቀበል ግልጽ አድርጋለች። ግብፅም ተመሳሳይ አቋም ይዛለች። እንደ ቱርክ አባባል ከሆነ ደግሞ ይህ ሁኔታ የፍልስጤም መንግስት ምስረታን ለማደናቀፍ የታለመ የረቀቀ ተንኮል ወይም ስልት ሊሆን ይችላል።
ዲፕሎማቶች ይህ ውዝግብ ከአሁን በኋላ የአፍሪካ የውስጥ ጉዳይ ብቻ እንዳልሆነ ያምናሉ። ይልቁንም መካከለኛውን ምስራቅ እና አፍሪካን የሚያስተሳስር የስትራቴጂክ እና የደህንነት ግጭት ነጸብራቅ ነውም ሲሉ ተደምጠዋል።
የሳዑዲ አረቢያ እና የግብፅ ዋነኛ ስጋት በቀይ ባህር እና በኤደን ባሕረ ሰላጤ ደህንነት እና ቁጥጥር ላይ አዳዲስ ኃይሎች መግባታቸው ነው።
ስልታዊ መገኛ፦ ቀይ ባህር እና የንግድ መስመሮች
የሶማሊላንድ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ ለዓለም አቀፍ ኃይሎች ዋነኛ የፍላጎት ምንጭ ነው። ሀገሪቱ የምትገኘው አብዛኛው የዓለም የኃይል ምንጭ (ነዳጅ) እና የንግድ መርከቦች በሚያልፉበት በኤደን ባሕረ ሰላጤ እና በቀይ ባህር መውጫ ላይ ነው።
የጋዛ ጦርነት፣ የየመን ግጭት እና የሁቲ አማጽያን ጥቃቶች የቀጠናውን ደህንነት አናግተውታል። በዚህ ሁኔታ ሶማሊላንድ በቀይ ባህር ውስጥ ስልታዊ ተጽዕኖን ለመጨመር የሚረዳ የተረጋጋ ወታደራዊ እና የባህር ኃይል ጦር ሰፈር ሆና እየታየች ነው።
የሶማሊላንድ የውስጥ ፖለቲካ
ሶማሊላንድ የራሷ አስተዳደር፣ የምርጫ ሥርዓት እና የጸጥታ ኃይሎች አሏት። ከሶማሊያ በበለጠ የተረጋጋች፣ ሰላማዊ እና ዲሞክራሲያዊት አድርጋ እራሷን ታቀርባለች።
ዓለም አቀፍ እውቅና ካገኘችም ከውጭ ኢንቨስትመንት፣ ከልማት እርዳታ እና ከዓለም አቀፍ የንግድ ሥርዓት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት መፍጠር ትችላለች።
የታላላቅ ኃያላን ፉክክር
ቻይና በአጠቃላይ አሁን ባሉ የድንበር ወሰኖች ላይ ታማኝ ብትሆንም፤ ዩናይትድ ስቴትስ እና የአውሮፓ ኃያላን በስትራቴጂክ ምክንያቶች በተለይም በቀይ ባህር ደህንነት እና ቀጠናዊ ተጽዕኖ አስፈላጊነት ምክንያትሶማሊላንድ ላይ ልዩ ፍላጎት አላቸው።
ሩሲያም የቀጠናውን ፖለቲካዊ እና ወታደራዊ እድሎች በንቃት እየተከታተለች ነው። ተንታኞች ሶማሊላንድን ማዕከል ያደረገ አዲስ የዓለም አቀፍ ኃይሎች ስትራቴጂክ መድረክ ሊፈጠር ይችላል ብለው ያምናሉ።
የዩናይትድ ስቴትስ አቋም
ይህ በእንዲህ እንዳለ የአሜሪካ አስተዳደር ሶማሊላንድን እውቅና በመስጠት ጉዳይ ላይ ለሁለት እንደተከፈለ ተዘግቧል። የዩኤስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሳይቀሩ ባለፈው አርብ (ታህሳስ 17) ከኒውዮርክ ፖስት ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ሶማሊላንድን እውቅና መስጠትን ተቃውመዋል።
ነገር ግን ባለፈው ነሐሴ በዋይት ሀውስ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ስለ ሶማሊላንድ ሲጠየቁ፤ ትራምፕ በጉዳዩ ላይ እርምጃ ለመውሰድ እየተዘጋጁ መሆናቸውን ጠቁመው ነበር። "ሌላው ውስብስብ ጉዳይ ሶማሊላንድ ናት፤ ግን እየሰራንበት ነው" ብለዋል።
አንዳንዶች ሶማሊላንድን እውቅና መስጠት ዩናይትድ ስቴትስ ከአል-ሸባብ ጋር በሚደረገው ውጊያ የሶማሊያን ጦር ለመደገፍ ወታደሮችን ስላሰፈረች፣ ከሶማሊያ ጋር ያለውን ወታደራዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ሊያባብሰው ይችላል ብለው ይፈራሉ።
ይሁን እንጂ በዩኤስ አስተዳደር ውስጥ ሶማሊላንድን ደግፈው የሚናገሩ ተደማጭነት ያላቸው ሰዎች አሉ። ከእነዚህም መካከል የዩኤስ ሪፐብሊካን ፓርቲ ተደማጭነት ያላቸው መሪ ሴናተር ቴድ ክሩዝ አንዱ ናቸው። ዋሽንግተን ሶማሊላንድን እውቅና እንድትሰጥ ጫና እያሳደሩ ይገኛሉ። በተጨማሪም በሶማሊላንድ እና በእስራኤል መካከል ጥልቅ ግንኙነት እንዲመሰረት ሁልጊዜም ድምፃቸውን ሲያሰሙ ቆይተዋል።
የሶማሊያ ጠንካራ ምላሽ
የሶማሊያ ማዕከላዊ መንግስት ሶማሊላንድ የሶማሊያ አካል መሆኗን እና በማንኛውም ሀገር እውቅና ማግኘት እንደሌለባት በመሟገት በእስራኤል ውሳኔ ላይ ዲፕሎማሲያዊ እርምጃ እንደምትወስድ አስፈራርቷል።
አጠቃላይ ተፅእኖ
ሶማሊላንድ አሁን ራሷን ያወጀች ክልል ብቻ አይደለችም፤ የቀጠናዊ ደህንነት፣ የዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች፣ የስትራቴጂክ የኃይል ፉክክር እና የመካከለኛው ምስራቅ-አፍሪካ ትስስር ማዕከል ናት።
ተንታኞች እንደሚገምቱት በሚቀጥሉት ዓመታት ይህ ቀጠና የአካባቢው መረጋጋት፣ ዓለም አቀፍ እውቅና እና የኃይል ሽኩቻዎች ተቀናጅተው ቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ ፖለቲካን የሚቀርጹበት የዓለም አቀፍ ፖለቲካ ስሱ ፈተና ይሆናል።
#fidelpost
9 months ago
