ኒኮላ ቴስላ፡ ዓለምን የቀየረ ፈጣሪ
ኒኮላ ቴስላ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ ታሪክ የማይረሳ ብልህ ሰው ነው። እሱ የተለዋዋጭ ኃይል (Alternating Current - AC) ስርዓት ፈጣሪ እና ገመድ አልባ ኤሌክትሪክ ጽንሰ-ሀሳብ አቅኚ በመባል ይታወቃል። ፈታኝ ህይወት ቢኖረውም፣ የእሱ ውርስ እስከ ዛሬ ድረስ ዓለምን ማነሳሳቱን ቀጥሏል።
ቴስላ የተወለደው በ1856 እ.ኤ.አ. አሁን የክሮኤሽያ አካል በሆነችው ስሚልጃን በተባለች ክልል ነው። በ1884 እ.ኤ.አ. ወደ አሜሪካ ከተሰደደ በኋላ ለተወሰነ ጊዜ ከቶማስ ኤዲሰን ጋር ሠርቷል። ሆኖም በኤሌክትሪክ ስርዓቶች ላይ የነበራቸው አመለካከት ልዩነት ቴስላ የራሱን መንገድ እንዲመርጥ አደረገው። በመቀጠልም ከኤዲሰን ቀጥተኛ ኃይል ስርዓት ይልቅ የበለጠ ቀልጣፋ እና ደህንነቱ የተጠበቀ የሆነውን የAC ስርዓት አዳበረ።
ከቴስላ እጅግ ታላላቅ ፕሮጀክቶች አንዱ በኒው ዮርክ፣ ሎንግ አይላንድ ላይ የተገነባው የዋርደንክሊፍ ታወር ነበር። ማማው የተነደፈው ኤሌክትሪክ እና መረጃን በዓለም ዙሪያ ገመድ አልባ በሆነ መንገድ ለማስተላለፍ ነበር። እንደ የቴስላ ሳይንስ ማዕከል ገለጻ፣ ቴስላ ምድርንና ከባቢ አየርን እንደ ተፈጥሯዊ መሪዎች በመጠቀም ኃይልና የመገናኛ ምልክቶችን በገመድ አልባ ማስተላለፍ የሚችል ዓለም አቀፍ ሥርዓት አስቦ ነበር።
በ1897 እ.ኤ.አ. ቴስላ ምድርን እና አየኖስፌርንእንደ መሪዎች በመጠቀም ኃይል በተፈጥሮ ሚዲያዎች ለማስተላለፍ የሚያስችል የባለቤትነት መብት (ፓተንት) አስመዘገበ። “ሙሉውን ፕላኔት ያለ ሽቦ ኃይል ማቅረብ እፈልጋለሁ” ሲል የቴስላ ሳይንስ ማዕከል የጠቀሰው ቃለ ምልልስ ላይ ተናግሯል። ይህ ሃሳብ “የዓለም ገመድ አልባ ስርዓት” (World Wireless System) ብሎ የሰየመው መሠረት ሆነ።
ያሳዝናል፣ የዋርደንክሊፍ ፕሮጀክት ፈጽሞ አልተጠናቀቀም። መጀመሪያ ላይ ከባንክ ሰራተኛው ጄ.ፒ. ሞርጋን ድጋፍ ቢያገኝም፣ ሞርጋን ፕሮጀክቱ የገንዘብ ትርፍ አያመጣም ብሎ ስላሰበ የገንዘብ ድጋፉን አቋረጠ። ቴስላም ሙከራዎቹን ለመቀጠል የሚያስችል ሃብት አጣ።
“ከሳካልኩ፣ ዓለም ነፃ ኃይል ታገኛለች” ሲል ቴስላ ተናግሮ ነበር፣ ይህ አባባል በኋላ ላይ በባለሀብቶች ዘንድ በጣም ሃሳባዊ (idealistic) ተደርጎ ተቆጠረ።
የንግድ ውድቀቱ ቢኖርም፣ የቴስላ ውርስ ግን ጸንቶ ይኖራል። የእሱ ጽንሰ-ሃሳቦች ራዲዮ፣ ራዳር እና ዋይ-ፋይ (Wi-Fi) እንዲዳብሩ አነሳስቷል። በተጨማሪም የኤሲ ሞተሮችን፣ የሚሽከረከሩ መግነጢሳዊ መስኮችን እና የርቀት መቆጣጠሪያን (remote control) በማዳበር ረገድ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርጓል። ብዙዎቹ ግኝቶቹ እሱ ከሞተ ከአስርተ ዓመታት በኋላ ነበር እውቅና ያገኙት።
ቴስላ በ1943 እ.ኤ.አ. በኒው ዮርክ ሆቴል ክፍል ውስጥ ብቻውን ሞተ። ሆኖም፣ ስሙ በዘመናዊው ዘመን እንደገና ደምቋል። በኢሎን መስክ የተመሰረተው የኤሌክትሪክ መኪና ኩባንያ ቴስላ ኢንክ (Tesla Inc.) ስሙን የወሰደው ይህን ብልህ ሰው ለማክበር ነው። ዛሬ ቴስላ የፈጠራ እና ከወትሮው ውጭ የማሰብ ድፍረት ምልክት ተደርጎ ይቆጠራል።
እንደ ሳይንቲያ ኒውስ ዘገባ፣ ቴስላ ለኤክስሬይ ቴክኖሎጂ፣ ለሮቦቲክስ እና ለፍሎረሰንት መብራት ልማትም ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርጓል። እናቱን ዱካ ማንዲች ከልጅነቷ ጀምሮ ያነሳሳችው “የመጀመሪያ ደረጃ ፈጣሪ” በማለት ገልጿታል። “የእናቴን የፈጠራ መንፈስ ወርሻለሁ” ብሏል።
በህይወት ዘመኑ ብዙዎቹ ሃሳቦቹ በጣም የወደፊታዊ ተደርገው ቢቆጠሩም፣ ቴስላ ራዕዩን አጥብቆ ያዘ። ሳይንስ ለግል ጥቅም ብቻ ሳይሆን ለሰብአዊነት መልካምነት ጥቅም ላይ መዋል አለበት ብሎ ያምን ነበር። "ሳይንስ ለራሱ ፍጻሜ አይደለም፤ ይልቁንም ዩኒቨርስን ለመረዳትና ሰብአዊነትን ለማገልገል የሚያስችል መንገድ ነው” ብሏል።
አሁን፣ ከመጀመሪያዎቹ ሙከራዎች ከአንድ ምዕተ ዓመት በላይ ካለፈ በኋላ፣ ዓለም የቴስላን የገመድ አልባ ኃይል ህልም እንደገና ማግኘት ጀምራለች። በመግነጢሳዊ ድምቀት (magnetic resonance) እና በማይክሮዌቭ አማካኝነት የኃይል ማስተላለፍ ምርምር እየገፋ ነው። ሙሉ በሙሉ ገና ባይሳካም፣ የቴስላ ውርስ ለዛሬ ሳይንቲስቶችና መሐንዲሶች መንገድ አመላካች ሆኖ ቀጥሏል።
ቴስላ ፈጣሪ ብቻ አልነበረም፤ የዘመኑን ወሰኖች ለመቃወም የደፈረ ታላቅ ህልም አላሚ ነበር። ህይወቱ በችግሮች እና ችላ በማለት የተሞላ ቢሆንም፣ የእሱ ምሁራዊ ውርስ ዓለምን መለወጥ ቀጥሏል።
ኒኮላ ቴስላ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ ታሪክ የማይረሳ ብልህ ሰው ነው። እሱ የተለዋዋጭ ኃይል (Alternating Current - AC) ስርዓት ፈጣሪ እና ገመድ አልባ ኤሌክትሪክ ጽንሰ-ሀሳብ አቅኚ በመባል ይታወቃል። ፈታኝ ህይወት ቢኖረውም፣ የእሱ ውርስ እስከ ዛሬ ድረስ ዓለምን ማነሳሳቱን ቀጥሏል።
ቴስላ የተወለደው በ1856 እ.ኤ.አ. አሁን የክሮኤሽያ አካል በሆነችው ስሚልጃን በተባለች ክልል ነው። በ1884 እ.ኤ.አ. ወደ አሜሪካ ከተሰደደ በኋላ ለተወሰነ ጊዜ ከቶማስ ኤዲሰን ጋር ሠርቷል። ሆኖም በኤሌክትሪክ ስርዓቶች ላይ የነበራቸው አመለካከት ልዩነት ቴስላ የራሱን መንገድ እንዲመርጥ አደረገው። በመቀጠልም ከኤዲሰን ቀጥተኛ ኃይል ስርዓት ይልቅ የበለጠ ቀልጣፋ እና ደህንነቱ የተጠበቀ የሆነውን የAC ስርዓት አዳበረ።
ከቴስላ እጅግ ታላላቅ ፕሮጀክቶች አንዱ በኒው ዮርክ፣ ሎንግ አይላንድ ላይ የተገነባው የዋርደንክሊፍ ታወር ነበር። ማማው የተነደፈው ኤሌክትሪክ እና መረጃን በዓለም ዙሪያ ገመድ አልባ በሆነ መንገድ ለማስተላለፍ ነበር። እንደ የቴስላ ሳይንስ ማዕከል ገለጻ፣ ቴስላ ምድርንና ከባቢ አየርን እንደ ተፈጥሯዊ መሪዎች በመጠቀም ኃይልና የመገናኛ ምልክቶችን በገመድ አልባ ማስተላለፍ የሚችል ዓለም አቀፍ ሥርዓት አስቦ ነበር።
በ1897 እ.ኤ.አ. ቴስላ ምድርን እና አየኖስፌርንእንደ መሪዎች በመጠቀም ኃይል በተፈጥሮ ሚዲያዎች ለማስተላለፍ የሚያስችል የባለቤትነት መብት (ፓተንት) አስመዘገበ። “ሙሉውን ፕላኔት ያለ ሽቦ ኃይል ማቅረብ እፈልጋለሁ” ሲል የቴስላ ሳይንስ ማዕከል የጠቀሰው ቃለ ምልልስ ላይ ተናግሯል። ይህ ሃሳብ “የዓለም ገመድ አልባ ስርዓት” (World Wireless System) ብሎ የሰየመው መሠረት ሆነ።
ያሳዝናል፣ የዋርደንክሊፍ ፕሮጀክት ፈጽሞ አልተጠናቀቀም። መጀመሪያ ላይ ከባንክ ሰራተኛው ጄ.ፒ. ሞርጋን ድጋፍ ቢያገኝም፣ ሞርጋን ፕሮጀክቱ የገንዘብ ትርፍ አያመጣም ብሎ ስላሰበ የገንዘብ ድጋፉን አቋረጠ። ቴስላም ሙከራዎቹን ለመቀጠል የሚያስችል ሃብት አጣ።
“ከሳካልኩ፣ ዓለም ነፃ ኃይል ታገኛለች” ሲል ቴስላ ተናግሮ ነበር፣ ይህ አባባል በኋላ ላይ በባለሀብቶች ዘንድ በጣም ሃሳባዊ (idealistic) ተደርጎ ተቆጠረ።
የንግድ ውድቀቱ ቢኖርም፣ የቴስላ ውርስ ግን ጸንቶ ይኖራል። የእሱ ጽንሰ-ሃሳቦች ራዲዮ፣ ራዳር እና ዋይ-ፋይ (Wi-Fi) እንዲዳብሩ አነሳስቷል። በተጨማሪም የኤሲ ሞተሮችን፣ የሚሽከረከሩ መግነጢሳዊ መስኮችን እና የርቀት መቆጣጠሪያን (remote control) በማዳበር ረገድ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርጓል። ብዙዎቹ ግኝቶቹ እሱ ከሞተ ከአስርተ ዓመታት በኋላ ነበር እውቅና ያገኙት።
ቴስላ በ1943 እ.ኤ.አ. በኒው ዮርክ ሆቴል ክፍል ውስጥ ብቻውን ሞተ። ሆኖም፣ ስሙ በዘመናዊው ዘመን እንደገና ደምቋል። በኢሎን መስክ የተመሰረተው የኤሌክትሪክ መኪና ኩባንያ ቴስላ ኢንክ (Tesla Inc.) ስሙን የወሰደው ይህን ብልህ ሰው ለማክበር ነው። ዛሬ ቴስላ የፈጠራ እና ከወትሮው ውጭ የማሰብ ድፍረት ምልክት ተደርጎ ይቆጠራል።
እንደ ሳይንቲያ ኒውስ ዘገባ፣ ቴስላ ለኤክስሬይ ቴክኖሎጂ፣ ለሮቦቲክስ እና ለፍሎረሰንት መብራት ልማትም ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርጓል። እናቱን ዱካ ማንዲች ከልጅነቷ ጀምሮ ያነሳሳችው “የመጀመሪያ ደረጃ ፈጣሪ” በማለት ገልጿታል። “የእናቴን የፈጠራ መንፈስ ወርሻለሁ” ብሏል።
በህይወት ዘመኑ ብዙዎቹ ሃሳቦቹ በጣም የወደፊታዊ ተደርገው ቢቆጠሩም፣ ቴስላ ራዕዩን አጥብቆ ያዘ። ሳይንስ ለግል ጥቅም ብቻ ሳይሆን ለሰብአዊነት መልካምነት ጥቅም ላይ መዋል አለበት ብሎ ያምን ነበር። "ሳይንስ ለራሱ ፍጻሜ አይደለም፤ ይልቁንም ዩኒቨርስን ለመረዳትና ሰብአዊነትን ለማገልገል የሚያስችል መንገድ ነው” ብሏል።
አሁን፣ ከመጀመሪያዎቹ ሙከራዎች ከአንድ ምዕተ ዓመት በላይ ካለፈ በኋላ፣ ዓለም የቴስላን የገመድ አልባ ኃይል ህልም እንደገና ማግኘት ጀምራለች። በመግነጢሳዊ ድምቀት (magnetic resonance) እና በማይክሮዌቭ አማካኝነት የኃይል ማስተላለፍ ምርምር እየገፋ ነው። ሙሉ በሙሉ ገና ባይሳካም፣ የቴስላ ውርስ ለዛሬ ሳይንቲስቶችና መሐንዲሶች መንገድ አመላካች ሆኖ ቀጥሏል።
ቴስላ ፈጣሪ ብቻ አልነበረም፤ የዘመኑን ወሰኖች ለመቃወም የደፈረ ታላቅ ህልም አላሚ ነበር። ህይወቱ በችግሮች እና ችላ በማለት የተሞላ ቢሆንም፣ የእሱ ምሁራዊ ውርስ ዓለምን መለወጥ ቀጥሏል።
11 months ago
