With #oneoffice take your productivity to the next level!

All-in-one digital workspace designed to streamline how your team works, collaborates, and communicates.
📧 Handle emails
📁 Store & back up files
🎥 Host video meetings (up to 1,000 people!)
🔐 Stay secure with tracking and audits
🌐 Use your own custom domain

From 10GB to 50GB storage: Basic | Business | Standard | Premium

Read more: https://bit.ly/3HMz857

📥 Contact us: Corporate.Enterprise @ethiotelecom .et or Enterprise.Customer @ethiotelecom .et
#ethiotelecom #telebirr #telebirrsuperapp #digitalafrica #digitalethiopia #realizingdigitalethiopia #oneoffice

With #oneoffice take your productivity to the next level!

All-in-one digital workspace designed to streamline how your team works, collaborates, and communicates.
📧 Handle emails
📁 Store & back up files
🎥 Host video meetings (up to 1,000 people!)
🔐 Stay secure with tracking and audits
🌐 Use your own custom domain

From 10GB to 50GB storage: Basic | Business | Standard | Premium

Read more: https://bit.ly/3HMz857

📥 Contact us: Corporate.Enterprise @ethiotelecom .et or Enterprise.Customer @ethiotelecom .et
#ethiotelecom #telebirr #telebirrsuperapp #digitalafrica #digitalethiopia #realizingdigitalethiopia #oneoffice

From “Tsehay” to Aerospace

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ከሩሲያ እና ከቻይና ጋር ያለው የጂኦ-ፖለቲካዊ ውጥረት እያየለ በመጣበት አሁን ወቅት፣ ዩናይትድ ስቴትስ በጠፈር ላይ የጦር መሣሪያዎች እንዳሏት ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ አምና ተቀብላለች። የአሜሪካ አየር ኃይል ጸሐፊ ትሮይ ሜይንክ በሜሪላንድ ብሔራዊ ወደብ ሰኞ ዕለት በተከፈተው የ2026ቱ የአየር፣ ጠፈር እና የሳይበር ጉባዔ ላይ ይህንን ይፋ አድርገዋል። ጸሐፊው በንግግራቸው፣ "የአሜሪካ የጠፈር ኃይል (Space Force) በአሁኑ ወቅት የጋራ ጦራችንን ከጠላት ጥቃት መከላከል የሚችሉ እና ምህዋር ላይ የተተከሉ የጠፈር መቆጣጠሪያ የጦር መሣሪያዎች አሉት" በማለት ተናግረዋል።

ሜይንክ ስለ ጦር መሣሪያዎቹ ዓይነት እና አቅም ዝርዝር መረጃ ከመስጠት ቢቆጠቡም፣ የተጠቀሙባቸው ቃላት "በጥንቃቄ የታሰበባቸው" መሆናቸውን እና እርምጃው ጠላትን አስፈራርቶ ከመግታት አኳያ እጅግ ወሳኝ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል። ዋሽንግተን ፖስት አንድ ስሙ ያልተጠቀሰ የአሜሪካ ባለሥልጣንን ጠቅሶ እንደዘገበው ከሆነ፣ ይህ ቴክኖሎጂ የአሜሪካን ወታደሮች ወይም ሳተላይቶች ዒላማ ለማድረግ የሚሞክሩ የጠላት ሳተላይቶችን የመምታትና "የማውደም" አቅም ያለው ነው።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እ.ኤ.አ. በ2019 የጠፈር ኃይልን (Space Force) ሲያቋቁሙ ጠፈርን "የዓለማችን አዲሱ የጦርነት ቀጣና" ማለታቸው ይታወሳል። ምንም እንኳን የጅምላ ጨራሽ መሣሪያዎችን (WMDs) በጠፈር ላይ ማሰማራት በዓለም አቀፍ ሕግ የተከለከለ ቢሆንም፣ መደበኛ የጦር መሣሪያዎችን በተመለከተ ግን ግልጽ የሆነ ዓለም አቀፍ እገዳ የለም። የሩሲያው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሰርጌ ላቭሮቭ ይህንን የአሜሪካን "የጠፈር ወታደራዊነት" አካሄድ ስትራቴጂካዊ መረጋጋትን የሚያናጋ ነው ሲሉ አጥብቀው ማውገዛቸው አይዘነጋም።

የኃያላኑ ሀገራት የጦር መሣሪያ ፉክክር ከመሬት፣ ከባሕር እና ከአየር አልፎ በይፋ ወደ ጠፈር (ስፔስ) እየተዛወረ ይመስላል። አሜሪካ ይህንን አቅሟን በይፋ ማመኗ፣ ሩሲያ እና ቻይናም በተመሳሳይ የጠፈር ላይ ወታደራዊ አቅማቸውን ይበልጥ እንዲያጠናክሩ የሚገፋፋ እና አዲስ የቀዝቃዛው ጦርነት ዓይነት የሆነውን "የኮከብ ላይ ጦርነት" (Star Wars) በተግባር የሚያስጀምር ነው። ዓለም አቀፉ ሕግ የጅምላ ጨራሽ መሣሪያዎችን እንጂ መደበኛ የጦር መሣሪያዎችን በጠፈር ላይ መታጠቅን አለመከልከሉ፣ የኃያላኑን አጥፊ ፉክክር ከምድር ወሰን ውጭ አውጥቶታል፤ ይህ ደግሞ በሳተላይት መገናኛዎች ላይ ለተመሰረተው የዘመናችን የሰው ልጅ ሕይወት ቀጥተኛ የደህንነት ሥጋት ነው።

በማርስ ላይ የታዩት “እግር አሻራዎች” የሕይወት ምልክት ናቸው?

NASA ምን ይላል?
#ethiopia | በቅርቡ በማርስ ላይ የተነሳ አንድ ምስል በማኅበራዊ ሚዲያ ትኩረት ስቦ በርካታ የሚያስገርሙ ጥያቄዎችን አስነስቷል።

በምስሉ ላይ በአቧራማው የማርስ ገጽታ ላይ እንደ መንገድ ወይም እግር አሻራ የሚመስሉ ጥቁር ምልክቶች ይታያሉ። ይህም “በማርስ ላይ የሕይወት ምልክት ተገኘ?” የሚለውን ጥያቄ አስነስቷል።

👽 ግን እውነቱ ምንድነው?

እስካሁን ድረስ NASA እነዚህ ምልክቶች ከየትኛውም የማርስ ሕይወት ወይም እንግዳ ፍጡር ጋር የተያያዙ ናቸው ብሎ አላረጋገጠም። በእርግጥ NASA በማርስ ላይ በአቧራ የሚፈጠሩ ረዥምና ጥቁር ምልክቶች የተፈጥሮ ክስተቶች መሆናቸውን በተደጋጋሚ አስረድቷል።

በተለይ “Dust Devils” የሚባሉ የአቧራ አውሎ ነፋሶች በማርስ ላይ በብዛት ይከሰታሉ። እነዚህ እንደ ትንንሽ አውሎ ነፋሶች የሚሽከረከሩ የአየር እንቅስቃሴዎች ሲሆኑ፣ በመሬቱ ላይ ያለውን ቀጭን የአቧራ ንብርብር በማንሳት ከስሩ ያለውን ጠቆር ያለ አፈር ያጋልጣሉ። በዚህም ከላይ ሲታይ እንደ መንገድ ወይም አሻራ የሚመስሉ ረዥም ጥቁር መስመሮች ይቀራሉ።

የማርስ አቧራ አውሎ ነፋስ “ሥዕል” ይሠራል

NASA እንደሚያስረዳው የአቧራ አውሎ ነፋሶች በማርስ ገጽታ ላይ የሚታዩ እንደ ሥዕል የሚመስሉ ቅርጾችን ይፈጥራሉ። በአንዳንድ ቦታዎችም በርካታ የአቧራ አውሎ ነፋስ አሻራዎች ተደራርበው የተወሳሰበ ምስል ይፈጥራሉ።

ይህ ክስተት ከምድራችን የሚያስታውሰንም ነገር አለው። በምድር ላይ እንደሚከሰቱ የአቧራ አውሎ ነፋሶች ሁሉ፣ የማርስ አውሎ ነፋሶችም የአፈርና የአቧራ ንብርብሮችን በማንቀሳቀስ የተለያዩ ምልክቶችን ያስቀራሉ።

“የመኪና መንገድ” የመሰለውስ?

ይህ የማርስ ምስል ለመጀመሪያ ጊዜ ሰዎችን ያስደነቀ ነገር አይደለም። NASA ከዚህ በፊትም በማርስ ላይ እንደ “SUV tracks” የሚመስሉ መስመሮችን የያዘ ምስል አሳይቷል። በመጀመሪያ ሲታይ ሰው ወይም መኪና በዚያ ቦታ እንደተጓዘ ሊያስመስል ቢችልም፣ NASA እነዚህ ምልክቶች በአቧራ አውሎ ነፋሶች የሚፈጠሩ መሆናቸውን ገልጿል።

ታዲያ በማርስ ላይ ሕይወት የለም ማለት ነው?

ይህ ግን ሌላ ጥያቄ ነው። “በዚህ ፎቶ ላይ የሕይወት ምልክት አለ” ማለት አንድ ነገር፣ “NASA በማርስ ላይ የጥንት ሕይወት ሊኖር ይችላል የሚያሳዩ ማስረጃዎችን እየፈለገ ነው” ማለት ደግሞ ሌላ ነው።

የNASA Perseverance ሮቨር ዋና ዓላማዎች መካከል በማርስ ላይ የጥንት ጥቃቅን ሕይወት ምልክቶችን መፈለግ ይገኝበታል። NASA በ2025 በ“Cheyava Falls” ተብሎ በተሰየመ ድንጋይ ላይ ሊሆኑ የሚችሉ biosignatures የሚያሳዩ ባህሪያት መገኘታቸውን ገልጾ ነበር፤ ሆኖም ይህም የጥንት ሕይወት ነበር ብሎ የመጨረሻ ማረጋገጫ አይደለም።

ሮቨሮቹም እውነተኛ አሻራ ይተዋሉ

በማርስ ላይ የሚታዩ ሁሉም መስመሮች የአቧራ አውሎ ነፋስ አይደሉም። NASA የሮቨሮች ጎማ የሚተዋቸውን አሻራዎችም ከምድር ወደ ማርስ የሚያደርሱ ምስሎችን አሳትሟል። ለምሳሌ፣ Curiosity እና Perseverance በማርስ ገጽታ ላይ የጎማ አሻራ ይተዋሉ፤ እነዚህም ከላይ በሚወሰዱ የሳተላይት ምስሎች ሊታዩ ይችላሉ።

የሰው ልጅ በማርስ ላይ ምን እየፈለገ ነው?

የማርስ ምርምር ዋና ጥያቄዎች ከ“እዚያ አሁን እንግዳ ፍጡር አለ?” በላይ ሰፊ ናቸው። በተለይ በጥንት ጊዜ ማርስ ላይ ውሃ ነበርን? ለሕይወት ተስማሚ አካባቢ ነበረን? የጥንት ጥቃቅን ሕይወት ምልክቶች ተርፈዋልን? የሚሉት ናቸው።

ስለዚህ በፎቶው ላይ የሚታዩትን እንደ “የእንግዳ ፍጡር እግር አሻራ” መተርጎም ከሳይንሳዊ ማስረጃ የራቀ ነው። እስካሁን የተረጋገጠው ነገር በማርስ ላይ አቧራ፣ ነፋስ፣ የሮቨር እንቅስቃሴና ሌሎች የጂኦሎጂካል ሂደቶች በገጽታው ላይ አስገራሚ ምልክቶችን መፍጠራቸው ነው።

ማርስ እያስገረመችን ነው—ግን የሚያስደንቀውን ሁሉ “የእንግዳ ሕይወት” ብሎ መጥራት አይቻልም።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#mars #nasa #marslife #space #science #marsexploration #perseverance #curiosity #ethiopia #sciencenews​ #mars #nasa #space #marsrover #perseverance #curiosity #astronomy #science #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

"አዲስ የባህር ፈንጂ የሚጥል ማንኛውም መርከብ ወዲያውኑ ይደመሰሳል" — ዶናልድ ትራምፕ ለኢራን ጠንካራ ማስጠንቀቂያ አስተላለፉ
 
የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በሆርሙዝ ሰርጥ ዓለም አቀፍ የባህር ክልል ውስጥ የተቀበሩ የባህር ፈንጂዎች (mines) በሙሉ በአሜሪካ የባህር ኃይል መወገዳቸውን እና መኮላሸታቸውን ገልጸዋል።
 
ትራምፕ በማህበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ባስተላለፉት ጠንካራ መልእክት፣ ኢራን አዲስ የባህር ፈንጂዎችን ለማስቀመጥ የምትሞክር ከሆነ ማንኛውም መርከብ ወይም የውሃ ላይ ጀልባ ወዲያውኑ እና በተደራጀ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ እንደሚደመሰስ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷታል ብለዋል።
 
አሜሪካ በህዋ ኃይል (Space Force) አማካኝነት የሆርሙዝ ሰርጥን በእያንዳንዱ ኢንች በቅርበት እየተከታተለች መሆኑን የጠቀሱት ትራምፕ፣ የፒክአክስ ተራራን (Pickaxe Mountain) ጨምሮ ቀደም ሲል የወደሙትን ሶስት የኒውክሌር ጣቢያዎች በተመሳሳይ ሁኔታ እየተከታተሉ እንደሚገኙ አስታውቀዋል።
 
አሜሪካ በሰርጡ ውስጥ ምንም ዓይነት አዲስ የባህር ፈንጂ የመቅበር እንቅስቃሴን በፍጹም የማትታገስ መሆኗን እና ይህ አቋሟ በአሁኑ ወቅት በሙሉ ጥንካሬ ወደ ተግባር መግባቱን አስምረውበታል።

Seledadotio
Seledadotio

መዝሙረ ሄላም ላይ የተደረገ አጭር ኂሳዊ ንባብ
ከቢኒያም አቡራ
#ethiopia | አዳም ረታ ታሪክን ከነገሥታት፣ ከመሪዎች፣ ማኅበረሰቡ ባበጀው ድልድል ውስጥ ‹ላዕላይ› ከሚባሉት ደረጃዎች አንጻር አያስመለክተንም። ታሪካዊ ከሚባሉ አጋጣሚዎች ውስጥ የተዘነጉትን ጥቃቅን የታሪክ ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ይመርጣል። ይወስዳል መንገድ ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ፍንዳታውን ከሚሞት ዘመድ፣ ከሚደነግጥ ለማኝ፣ ከሚሰነጠቅ የወፍ እንቁላል፣ ከሚፈስ የእናት ወተት ጋር Micro-Macro Connection በመፍጠር የትልቁ ቀዳዳ መፈጠርን ከሚጢጢዬ ሽንቁሮች ጋር ያስተሳስርልናል። እንዲህ ያሉ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕሪያትን ከዚህ ቀደም ባሳተማቸው መጻሕፍቱ ውስጥ በተለያየ መጠን እናገኛለን።

Adam Reta አዳም ረታ "መዝሙረ ሄላም" በተሰኘው በዐዲሱ መጽሐፉ ላይም በኢትዮጵያ ታሪካዊ-ፖለቲካዊ አጋጣሚ ውስጥ እንደ ዐውራ የሚታዩትን የእድገት በኅብረት ዘመቻን እንደነ-አሮን፣ እንደነቃል … ባሉ ገጸባሕርያት በኩል፣ የሰባ ሰባቱን ድርቅ በሄላም ጡት በኩል፣ “ጥላሁን ለምን ለምን ሞተ” እየተባለ ኢዮቤልዩ ቤተመንግሥት ጋር የተደረገውን ሰላማዊ ሰልፍ በሡልጣን በኩል፣ የከተማ መሬት ዐዋጅን በተለያዩ ግለሰቦች በኩል … እናያለን። በዚህም የታሪክን ትልቅ ካርታ ለመረዳት የተረሱና የጠለሉ ታሪኮችን ይመረምራል። ስለዚህ ነቁጣዊ ማኅበራዊ ክስተቶችን ወደ ታሪክ ምኩራብ በማምጣት ከትልቁ የታሪክ ምሥል ጎን ያስተያያል። ይህ ደግሞ የኒው ሂስቶሪሲዝም ኹነኛ ማጠንጠኛ ነው።

ልክ “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ባለው “የመንግሥቱ ጊዜ” በሚለው ድርሰት ውስጥ፣ ትልቁን “የታኅሣሥ ግርግር”ን እንደ መቼት አምጥቶ የተጻፈውና የተተኮረው ግን ኹነተ-ደቂቅ (micro-events) ላይ ነው። ስለግርማሜ ንዋይ፣ ስለኮሌኔል ወርቅነህ ገበየሁ፣ ሰለጄነራል ሙልጌታ ቡሊ አይደለም የሚያትተው። ስለአንድ ብላቴና ከእንቅልፍ መነሳት፣ ስለገበጣ ጨዋታ፣ ቤተክርስቲያን ውስጥ ሕፃናትን አሰብስቦ ‹ኪራላይሶን› የሚያስብል ካሕን፣ ስለመንደር ውስጥ ሐሜቶች፣ ስለግለሰቦች ፍርሃት፣ በአጋጣሚ ስላየው አስደናቂ አሞራ … ያወጋል። የታሪክ አጋጣሚ አምጥቶ በታሪክ ውስጥ ግለሰቦች ላይ ስለሚረብበው የታሪክ መንፈስ ያትታል። ልክ እንደዚሁ መዝሙረ ሄላም ላይም ጽሑፉ ታሪክን አያብራራም፤ ነገር ግን ታሪክ እንዴት በሰው ልብ ውስጥ እንደሚኖር ያሳያል። በዚህ ኹነተ-ደቂቅ (micro-event) ምክንያት በዘመኑ ላይ ያገነገነውን ባሕላዊ እምነትን፣ የሥልጣን መዋቅርን፣ የወል ግንዛቤን አጨንቁረን እንድንመለከት ያስችለናል።

ከመንግሥት ሼልፍ ላይ ሳይኾን ከግለሰብ ጀርባ ላይ የተወሰደው የአዳም የአጻጻፍ መንገድ ከኒው ሂስቶሪስዝም ጽንሰ-ሐሳቦች ጋር በአንድ መም ላይ የሚሄዱ ናቸው። መዝሙረ ሄላም የተሰኘው ዐዲሱ የአዳም ረታ መጽሐፍ የኒው ሂስቶሪሲዝም ባሕርያትን ይጋራል። አንዳንድ ነገሮችን በዓይን መመልከት ባይቻልም በግብሩ (ቁስ ላይ በሚያደርገው ግፊት) ግን ይታወቃል። በመዝሙረ ሄላም መጽሐፍ ውስጥም አንዳንድ ነገሮችን በቀጥታ ማየት ባንችልም ቅሉ እነርሱን የሚያሳይልንን ነገሮች ግን እንቃኛለን። ዘማች ወጣት ተማሪዎችን እናያለን፤ መንግሥትን፣ ሕግንና ኃይልን ግን በቀጥታ አንመለከትም። የተማከለ ኃይል አናይም ግን የገጸባሕርያቱ የፍርሃት ምንጭ ከተማከለ ኃይል ጋር የተያያዘ ቀጭን መስመር መኖሩን እናያለን። መንግሥትም ቢኾን በቀጥታ አይገባም፤ ነገር ግን ፍርሃት እንደ ሥርዓት ዘዋሪ (system driver) ይኾናል። እንደ ሚሸል ፉኮ አገላለጽ ኃይል ከተማከለ ሥርዓት የሚመነጭ ሳይኾን በየትኛውም ቦታና ጊዜ በፍርሃት፣ በልማድ፣ በንግግር … ሊከሰት የሚችል ሂደት አይደል?

መዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ “circulation of social energy” ቀርቧል። መዝሙረ ሄላም ላይ መረጃ ከመንግሥት አይመጣም፤ ከግለሰብ እንጂ። የከተማ መሬት ዐዋጅም ኾነ የተማሪዎች ዘመቻ በገጸባሕርያቱ ወሬ ውስጥ ነው የሚንቀረቀበው። ይህ የመረጃ ሥርዓት ኃይል ማን እንዳለው ማን እንደሌለው ያሳያል። እንግዲህ ይህ በፉኮኛ micro-power መኾኑ ነው። በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክ እንደ ወሬ እንጂ እንደ ሰነድ አይቀርብም።

ወሬ የፍርሃት ቤንዚን ነው … ፍርሃት ደግሞ በዝምታ መሸበብን ይፈጥራል … የዝምታ አፈ-ሙቅ ደግሞ ኃይለኛው እንዳይታይ ያደርጋል … የተደራጀው ኃይል ጥፋትን ሊያደርስ ባሰበ ቁጥር የወሬ ቤንዚን ይጨምራል። ሰዎች በዕቅብተ-ንግግር ራሳቸውን ሲሸብቡ ደርዝ ያለው ሙግት ይኮሰምናል፣ ንግግር ሲጠፋ ያልታወቀ አደጋ ይከሰታል፣ ፍርሃትም ይጨምራል። ያልታወቀ አደጋ ደግሞ ከታወቀ አካል ይመጣል። ስለዚህ ጥንስሱ የሚጀምረው ከወሬ እንደኾነ ያስመለክተናል። አዳም በመዝሙረ ሄላም ላይ ታሪክን እንደ “circulation of social energy” ሲያቀርብ ፕሬዝዳንት፣ ጀነራል፣ ፕሮፌሰር የኾኑ ታሪክ ከላዕላይ ያስቀመጣቸው ሰዎች አያስፈልጉትም። በአንጻሩ ሄላም ለማን እንደሳመችው ተደርጎ ብርሃኔ ያስወራው ወሬ፣ የሄላም አባት ወታደር በመኾኑ ምክንያት በካሱ፣ በሄኖክ እናት የተነዛው ወሬ እና ሄላም ከሄኖክ ጋር የተቆራረጠችበት መንገድ እንዲሁም የሄላምን የጡት ወተት በተመለከተ የተነዛው ወሬን ይጠቀማል።

መዝሙረ ሄላምን ከድኅረ-ቅኝ-አገዛዝ የኂስ መንገድ አንጻር እንመልከተው።
እውን ቅኝ-ግዛት ተረት ኾኖ ቀርቷል? በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በሥነልቦና ረገድ የቅኝ አገዛዝ ዳናው ሙሉ ለሙሉ ጠፍቷል? አዳም በመዝሙረ ሄላም ጽሑፍ ውስጥ ከቅኝ-ግዛት በተወረሰ መዋቅር ምክንያት የተሰናከለን ሕይወት ሊያስመለክተን ይኾን?

“ከተሞች ከቅኝ ግዛት በኋላ ሁለት ዓይነት መልክ ይኖራቸዋል፤ ለጥቂቱ የተድላ፣ ለተቀረው ደግሞ የአሳር መንደር ይኾናሉ” ይላል ፍራንዝ ፋኖን። በመዝሙረ ሄላም ላይ እና “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላሞት” የተሰኘው ድርሰት ላይም ይህንን ነው የምንመለከተው። “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ …” በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ ካሉ ጽሑፎች መካከል “የቢሾፍቱ ልጆች ጥላ ሞት” አንዱ ነው። የቢሾፍቱ ልጆች ሆቴሉን ያዩታል፤ ግን አይገቡበትም። ሆቴሉ የሀገራቸው መሬት ላይ ነው፤ እነርሱ ግን ከሆቴሉ ውጭ ናቸው። መናፈሻው ውስጥ አንዲት የፈረንጅ ልጅ ጠግባ ለልጆቹ እንደ ውሻ ዳቦ ትወረውርላቸዋለች። አፈር ላይ የወደቀን ዳቦ አራግፈው ይመገባሉ። በገዛ ሐይቃቸው ዳር ላይ ናቸው፤ ሌሎች ግን በጀልባ እየተንሸራሸሩ ይንፈላሰሳሉ። ለፈረንጆቹ ያደረው ሞገስ የላንድሮቨር ተፈናጣጭ ኾኗል። ሌሎቹ ግን ከመኪናው ውጪ ናቸው። ሞገስ እንደ እነርሱ ሕጻን ቢኾንም ለፈረንጅ በማሸርገዱ የትምህርት ቤቱ ባለቤት ሲመስል ሌሎች ልጆች ግን በገዛ መምህራቸው ይብጠለጠላሉ። የቢሾፍቱ ልጆች፣ ነጻ በተባለች ሀገር እየኖሩ በቅኝ ግዛት ጥላ ይተዳደራሉ። የቢሾፍቱ ልጆች በገዛ መንደራቸው አካሉ በማይታይ የቅኝ ግዛት እጅ ይገፋሉ። ሞገስ አይናገርም፤ የሚናገርለት አለ። ልክ የቢሾፍቱ ልጆች ላይ በአንድ ከተማ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንደምናገኘው ሁሉ “የስንብት ቀለማት” ላይም በአዲስ አበባ ውስጥ ሁለት የከተማ ምሥል እንመለከታለን። እንደ ዘድሬክ፣ ሳተርን፣ ከተስፋዬ ወደ አሸናፊ የተቀየሩ የድሎት ምሥሎች እና የእነምትክ ጉልት፣ የእትየ እልልታ የጉርሻ መሸጫ መስኮት ያሉ የእጦት ሥዕል እናገኛለን። መዝሙረ ሄላም ላይም እንዲህ ያለ በአንድ ከተማ ላይ የሁለት ምሥሎች አደባባይ እጀግ ብዙ ቦታ ይገኛል።

በሌላኛው የድኅረ-ቅኝ-ግዛት ኂስ (postcolonial criticism) መዝሙረ ሄላምን ስንመለከት መጀመሪያ ላይ “ፈረንጅ ሲያደንቀኝና ሲገረምብኝ የሰሙ የአገሬ ደነዞች በየተራ “ካላስ የኔ ጎሳ ናት” … እያሉ መሻማት ጀመሩ ትላለች - ሄላም። በኋላ ደግሞ በተነዛባት አጓጉል ወሬ … የሄላምን ጡት ንቀው፣ አንጓጥጠው፣ አባረዋት ሲያበቁ የፈረንጅ የዱቄት ወተትን ይመርጣሉ። ይህ በባሕላዊ ማንነትና በዘመናዊነት መካከል የሚዋልል ማኅበረሰብን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ የድኅረ-ቅኝ-ግዛት አካል ነው። በሌሎቹ የአዳም ሥራዎች ውስጥ ድኅረ-ቅኝ-ግዛት አተያይ በቋንቋና በኪነ-ጥበብ ምርጫ ውስጥ እንዴት እንደሚንፀባረቅ ያሳያል። በመዝሙረ ሄላም ላይ ደግሞ ምዕራባዊው ዓለም ለአገር በቀል መፍትኼ-ሥራይ የሚሰጠው ዋጋ ዝቅተኛ መኾኑንና የኢኮኖሚ ብዝበዛው አሁንም በረቂቅ መንገድ መቀጠሉን ያሳያል። እዚህ ላይ ሥዕለማርያም የተባለችዋን ገጸባሕርይ እና በውጭ ሀገራት የተነዙ ወሬዎችን ስንጨማምር ደግሞ የበለጠ ብዙ ለማለት ያስችላል።

መዝሙረ ሄላም ላይ እጅግ ብዙ ማኅበረሰባዊ ኂስ እናገኛለን። ለአብነት ያህል አንድ ሁለቱን እንቃኝ።
“መዝሙረ ሄላም” ላይ ማኅበረሰቡ በችላ-ባይነት አልያም በኾን ተብሎነት ልጆቹን ምን ያህል ተጠቂ እንዳደረጋቸው የሚያሳይ መልክ ተንጸባርቆበታል ማለት ይቻላል። ጋሽ ክብካብና ዘመናይ ኾን ብለው ቴዲና ሄላም ላይ የሚያደርሱትን፣ ተክለማርያም የወላጁን(የዘሪቱን) ችላ-ባይነት ለአብነት ማቅረብ ይቻላል። ማኅበረሰቡ ልጆችን “የነገ ተስፋዎች” ይላል፤ ነገር ግን ዛሬያቸው ላይ አይሠራም።

ማኅበረሰብ የመማጸኛ ከተማዎችን ወደ ተጨማሪ ግፍ መሥሪያ ቦታዎች እንደሚቀይር በአዳም መጻሕፍት ላይ በብዛት እንመለከታለን። “ይወስዳል መንገድ …” ላይ … “ቀዳዳ” በተሰኘው ታሪክ ላይ ማርታ ለደበበ በምትሰጠው ፍቅር ሳቢያ የሚሠራበትን ግፍ የምታስረሳ ብትኾንም ማኅበረሰቡ ግን ተጨማሪ ግፍ የሚሠራበት መሣሪያ ኾናለች። የስንብት ቀለማት ላይ ምኒልክ ከዚያ ሁሉ እስርና እንግልት በኋላ፣ “በፊያሜታ አርፋለሁ” ብሎ ቤቷ ሲሄድ ተጨማሪ ሕመም በጆሮው በኩል ጭንቅላቱ ላይ ይሻጥበታል። መዝሙረ ሄላም ላይም፣ ሄላም “ሙዚቃዬን ከሕዝብ ጆሮ ያደርስልኛል … ያሳርፈኛል …” ብላ የተመካችበት ምናሴ እንጦሮጦስ ይጨምራታል። ማኅበረሰባችን የመስቀል ተ ሠላጢን ግብር እንዳለው፣ ከላይ አሳልሞ ከታች በአንካሴው ጉድጓድ እንደሚምስ ያሳያል። ይህም የመልእክትን ወጭት ሰብሮ የወጣ ጥበባዊ አጻጻፍ ነው። በፈጣጣው የቀረበ የትችት ኮሶ አይደለም። ድንቅ ነው!

መዝሙረ ሄላም ላይ ከምናገኛቸው ዋና ዋና ገጸባሕርያት የተወሰኑት (አሮን፣ ቃል፣ ምናሴ፣ ሄላም) ላይ መጠነኛ ቅኝት እናድርግ።
auto-fiction ዓይነት አጻጻፍ ባለው የአሮን አተራረክ ውስጥ አሮን “system observer” መኾኑን እንገነዘባለን። ሥርዓቱን ያያል፣ ዘማቹን ያስተውላል፣ ቃለጉባኤ ይይዛል፣ ችግሩን ይመለከታል፣ ይጽፋል። አሮን የተገፋ ታሪክ ድምፅ ነው፤ ንቃት አለው፣ ግን የታሪክ ሂደትን የሚቀይር ኃይል የለውም፤ ስለዚህም ያ ሁሉ የጻፈውን ጽሑፍን ያጣል። የንቃት ችግር የለበትም፤ የማኅበራዊ ንቃት ድምፅነቱን ከዘመነ አባት ጋር ባደረገው ውይይት ውስጥ ተመልክተናል። ግን ደግሞ ይህ ብቻውን የቆመ ነጠላ ነገር ነው፤ ምክንያቱም ማኅበራዊ ተሳትፎ የለበትም። ቃል የተሰኘችው ገጸባሕርይም እንደ አሮን ናት፤ ንቃት ያላት፣ system observer ናት። ማኅበራዊ ንቃት ማኅበራዊ እንቅስቃሴ ካላገዘው ግንጥል ጌጥ ነው። ቃልና አሮን ንቃት አላቸው፤ ግን ንቃታቸውን ተግባር አላገዘውም፤ ንቃቱን የሚተገብር አደረጃጀት የላቸውም። ስለዚህ ዕጣ-ፈንታቸው ውድቀት ይኾናል። በኢትዮጵያ ውስጥ የተንሰራፋውን ይህን የድግግሞሽ አዙሪት መዝሙረ ሄላም ላይ ደራሲ አዳም ረታ በሰላ ብዕር አስቀምጧል።

የደራሲና የአርታኢ ትስስር በተንጸባረቀበት በሄላም አተራረክ ውስጥ ምናሴ የተሰኘ ገጸባሕርይ እናገኛለን። ምናሴ የ-false collective consciousness ትእምርት ነው። ምናሴዎች ለሥልጣን ይሠራሉ፣ ራሳቸውን እንደ ነጻ ያስባሉ፤ ነገር ግን የሥርዓቱ የመጠቀሚያ መሣሪያ (system functionary) ናቸው። ምናሴዎች የኦልቪቴዎች ጥይት ናቸው። ምናሴዎች የሔላምዎች ስኬት ሳይኾን የገዛ ጥቅማቸውን የሚያስቀድሙ የማኅበረሰቡ አካል ናቸው። ምናሴ በሌላ መነጽር ብናየው የመንግሥት ቢሮክራት የመካከለኛው መደብ ውክል ነው። ሀገሩ ከንጉሣዊ ሥርዓት ወደ ወታደራዊ ሥርዓት ቢቀየርም፤ ከወታደራዊ ሥርዓት ወደ ሌላ ሥርዓት ቢለወጥም ምናሴያውያን ግን አይቀየሩም። ሥርዓት ይቀየራል - ምናሴያውያን አይቀየሩም፣ ትእዛዝ ይፈጽማሉ፣ ይከድራሉ። ይህ በኢትዮጵያ ፖለቲካል-ታሪክ ውስጥ የተደጋገመ፣ ግን ደግሞ ያልተስተዋለ እውነት ነው።

ሄላም የወታደር ልጅ ናት፤ እንዲያሳድጋት በአደራ የተሰጠው ቤተሰብ የሚበድላት። የሷ ዓይነት ዕጣ ከደረሰው እንደ ወንድሟ ከምታየው ቴዲ ከሚባል ልጅ ጋር ታድጋለች። መጀመሪያ የሚልዮን፣ የኋላ ኋላ የምናሴ ፍቅረኛ የምትኾን ድምፀ-መረዋ ሴት ናት። ሁሉ ነገሯን ባጣችበት ወቅት ጡቷ ተአምር ያመርታል።
በመዝሙረ ሄላም ላይ የሄላም የጡት ወተት የአንዳች ነገር ውክል ይመስለኛል። ሻዕቢያ ለታጋይ ወጣቶች ማሳደጊያ ፈልጓት ሊሰርቃት መፈለጉ በቀላሉ የሚዘለል ነገር ነው? ወተት እና ጡት በመጀመሪያ እይታ የሕፃናት ትዝታ፣ የእናትነት ምሥል፣ የእምነት እና የጾታ መነሳሳት የተዋሃዱበትም አይደል? ወተት ሕይወት ነው? የመጀመሪያ ምግብ፣ ከእናት ወደ ልጅ የሚፈስም አይደል? በክርስቲያናዊ ምልክት ንጹሕነትን አይወክልም? ወተት ከ“ቅዱስ” ወደ “ሥጋዊ” የሚያስተላልፍ ድልድይ ነው ማለት እንችል ይኾን? የሄላምን ጡት የጠባ ታማሚ ልጅ እንዴት ጤናማ ሊኾን ቻለ? የምን ትእምርት ነው? ሄላም ከብዙ ወንድ ጋር የወጣች እንደመኾኗ ለዚህ ሰናይ ግብር ለምን የሷ ጡት ተመረጠ?

ሌላው፣ መዝሙረ ሄላም ላይ ኦልቬቲን እናገኛታለን። ኦልቬቲ የግራጫ ቃጭልዋ። መዝገቡ ንፋስ መውጫ ሳለ፣ ባልንጀራው ኤልያስ የብልግና ሀሁ ሊያስተምረው እፊቱ ያቆማት ቀይ ሰሌዳ ነበረች ኦልቬቲ። መዝሙረ ሄላም ላይ ምናሴን እና ቤተሰቡን የምታሾር ዐውራ ገጸባሕርይ ኾና ትከሰታለች። መዝሙረ ሄላም እና ግራጫ ቃጭሎች በጋለሞታይቱ በኦልቬቲ ብቻ ሳይኾን በዘመነ እንድርያስ እና በመዝገቡ ዱባለም ይገናኛሉ። ነጋ ዳቦ ጋጋሪውም በ-typological space መዝሙረ ሄላም ላይ እናገኘዋለን።

መዝሙረ ሄላምን ከህላዌነት (Existentialism) አንጻር እንመልከተው። ሄላም ትርጉም በማይሰጥ ዓለም ውስጥ እንዴት እንደምትኖር እናነባለን። የሀገሯ ዳር ድንበር እንዳይነካ አባት ብታዋጣም አሳዳጊዎቿ ግን የወላጅን ፍቅር አዋጥተው አይለግሷትም። ወርቅ አበድራ ጠጠር ትነፈጋለች። ዕቃ ለማገዝ ቤቷ ድረስ ለመጣው ሚልዮን ልቧን ትሰጣለች። ሀና የሸነቆረችውን ክፍተት ለሞላችበት ውለታዋ ክፍያ ይኾን ዘንድ ሚልዮን ለሄላም የወለፈንዴ ቡጢ ያሳርፍባታል። ለሕይወት ትርጉም ለመስጠት ባስ ውስጥ ካገኘችው ሄኖክ ጋር ብትሞክርም የበለጠ የሕይወት ትርጉም ይዛባባታል። የወታደር ልጅ መኾኗ ሄላምነቷን በዜሮ ያባዘዋል። የመጨረሻው ስንብትም ከሄኖክ ጓደኛ አፎት በሚወጣ ሰይፍ መቀላት ይኾናል። ከሄኖክ ጓደኛ ጀርባ የሚውለበለበው ባንዲራ ደግሞ የሄኖክ ሸሚዝ መኾኑ ደግሞ ቁስሉን እንደ አቡሰዲቅ ያደርገዋል። ለሕይወቷ ትልቅ ትርጉም ያለውን የሙዚቃ ሥራዋን፣ “ትርጉም ወዳለው

ነገር ይቀይርልኛል” ብላ በምትተማመንበት በምናሴ ትነጠቃለች። ተአምር በሚያስብለው በጡት ወተት ምክንያት ለሕይወቷ ትርጉም ለመስጠት ትታትራለች። የጡት ወተቷን ምርምር በማድረግ ለትልቅ ዓለምአቀፍ በጎ ተፅዕኖ ታደርጋለች ተብላ የተቆጠረችው ሥዕለማርያም የዓለም አቀፍ መሳለቂያና ትችት ምንጭ ትኾንባታለች። ይህ ሁሉ ትርጉም የሌለው ድግግሞሽ ነው። ይህ ደግሞ በሳርተር የተገለጸውን “existence without essence”-ን ያሳያል።

የህላዌነት መሠረታዊ ሐሳብ ነጻነት ነው፤ ግን ነጻነት ፍርሃትን ይወልዳል። ሄላም ለአሮን ፍቅሯን መናገር ትችላለች፤ ነገር ግን ዝምታን መርጣለች። የግራጫው መዝገቡ፣ የእንጀራ እናቱ የምታደርስበትን በደል እንደሚያውቀው ሁሉ ሄላምም ክብካብና ዘበናይ የሚያደርሱባትን አድሎ ታውቃለች፤ ግን ለረዥም ጊዜ ዝም ብላለች። ሄላም፣ ሙዚቃዋን ካጣች በኋላ ወደ ባንዱ ሄዳ መጋፈጥ ትችላለች፤ ነገር ግን አትሄድም … ይህ በሳርተርኛ bad faith ነው።

የሄላም ምርጫ ዝምታ ኾነ እንጂ ደካማ ናት ማለት አይደለም። “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል ዝምታ ነው ያላት። በሌላ ጎኑ ደግሞ ዝምታዋ፣ የለመደችውን ግፍ ከማታውቀው ዐዲስ ግፍ የመምረጥ ኹኔታ ነው። ዐዳዲስ ግፎችን ለመሸሽ በዝምታ አላዋቂነት ዛጎል ውስጥ የመደበቅ ብቃት ነው። የለመደችውን ግፍ የመከላከል አቅም ስላላት ባለመደችው ግፍ እንዳያጠፏት ሠግታ በውስጣዊ ንቃተ ሕሊና የዘየደችው ብልሃት ሊኾን ይችላል። ዝምታዋ የመቆየቷ ምሥጢር ነው። ደበበ ቀዝቃዛ ገለልተኛ ነኝ የሚለው ሰው ለመኖር ሲል ሳይታወቀው ስሜቱን የሚቆጣጠርበት መንገድን ለማስታወስ ነው።

“የስንብት ቀለማት” ገጸባሕርይ የኾነው ዮሴፍም ብዙ ነገር ያውቃል፤ ግን ዝም ይላል … ፊያሜታ ቂል መስሏት ትዘባርቃለች … እሱ ግን “አልተናገርኩም ማለት አላውቀውም ማለት አይደለም” የሚል የዝምታ መልስ ይመልስላታል። እሷ ግን ዝምታው አይገባትም። የ“ቀዳዳ”ው ደበበ እና “የስንብት …” ዮሴፍ ቀዳዳውን አይሞሉትም፤ እያዩት ይኖራሉ። ዶነሮች ጥሩ ፈንድ ሲለቁ ፊያሜታ ፕሮጀክቱን ለአሳምነው ትሰጠውና ዮሴፍን “ምን ዶነሮች እኮ ጠፉ ትለዋለች” … ዝም ይላል፤ ይታዘባል።

ቃል መሣሪያ ነበር፤ በዘመነ ደበበ፣ በዘመነ ዮሴፍ፣ በዘመነ ሄላም እና በዘመነ መዝገቡ ዱባለ ግን ቃል አደገኛ ኾኗል፤ ዝምታ ኹነኛ መጠጊያ ነው … ይህ ከደርግ በኋላ የተፈጠረ “traumatized literary silence” ማሳያ ነው። ስለኾነም ተራኪዎቹ (ደበበ፣ መዝገቡ፣ ዮሴፍ እና ሄላም) ለምን ዝም አሉ ሳይኾን "ዝምታን የሚያመነጭ ሥርዓት ምን ይኾን?" ብለን እንድንጠይቅ ያደርጋል። ግለሰብ ዝም ሲል፤ ሕዝብ በጸጥታ ይዋጣል፤ የዚያኔ የተማከለው ኃይል አፍ ያወጣል።

የአዳምን ዐዲሱን መጽሐፍ "በንባብ ይለቅ" ብለን መርቀናል።

ቢኒያም አቡራ
ሐምሌ 25 / 2018 ዓ.ም

Transform Your Minnesota Backyard!
Looking for the perfect outdoor space to enjoy the beautiful weather? Bekri Remodeling is your trusted local expert for custom deck building across Minnesota!
Whether you need a cozy spot for family gatherings or a stunning, spacious deck for entertaining guests, we bring your vision to life with top-tier craftsmanship and durable materials. We know how much Minnesotans love the outdoors, and your dream backyard oasis is just a phone call away!
Don't wait - let's build your dream deck today!
Call us now at (612) 701-6640 to get started and book your project. #bekriremodeling #minnesotadecks #mndeckbuilder #twincitieshomes #homeimprovement

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሜታ ዋና ሥራ አስፈጻሚ የሆኑት ማርክ ዙከርበርግ፣ በዓለማችን ከፍተኛ ዋጋ ካላቸው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኩባንያዎች መካከል የሆኑትን አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ የኤአይ ቴክኖሎጂን የሚያለሙበትን የተዘጋ መንገድ አጥብቀው ተቹ። ዙከርበርግ ይህ ዓይነቱ አካሄድ ስልጣንና ኃይልን በአንድ ማዕከል እንዲከማች እንደሚያደርግና ሰዎች ከዚህ ለውጥ አምጪ ቴክኖሎጂ የሚያገኙትን ተጠቃሚነት እንደሚያጠብ አስጠንቅቀዋል።

የ42 ዓመቱ ዙከርበርግ ማክሰኞ ዕለት ከኒውዮርክ ታይምስ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ የኩባንያዎቹን ስም በቀጥታ ባይጠቅሱም፤ ግንባር ቀደም የጥናት ተቋማት የኤአይ ቴክኖሎጂን በጥብቅ ቁጥጥር ስር ለማልማት የሚያደርጉት ጥረት የአሜሪካን የቴክኖሎጂ እሴቶች ከመተው ጋር እኩል መሆኑንና ፈጠራን እንደሚያዳፍን ገልጸዋል። በዘርፉ "ከመጠን ያለፈ የጥፋት ትርክት" እንደሚስተዋል የገለጹት ዙከርበርግ፣ ለውይይቱ "እውነታን" የሚያመጡ ድምጾች እንደሚያስፈልጉ አሳስበዋል።

በሲሊከን ቫሊ የተፈጠረው የሐሳብ ልዩነት የዙከርበርግ አስተያየት በሲሊከን ቫሊ የቴክኖሎጂ መሪዎች መካከል የተፈጠረውን ክፍፍል ይበልጥ አጉልቶታል። የአንትሮፒክ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ዳሪዮ አሞዴይ እና የኦፕን ኤአይ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሳም አልትማን የኤአይ ሞዴሎች እጅግ አደገኛ በመሆናቸው ያለ ጥብቅ ቁጥጥር ሊለሙና ሊጋሩ አይገባም የሚል አቋም አላቸው። በሌላ በኩል ማይክሮሶፍት፣ ኤንቪዲያ (Nvidia)፣ ጉግል እና ሜታ ይህንን ሀሳብ በመቃወም፣ ቴክኖሎጂው እንዲያድግ እና አዳዲስ የንግድ ዘርፎች እንዲፈጠሩ አብዛኛዎቹ የኤአይ ሞዴሎች በክፍት መንገድ መለማት አለባቸው ብለው ይከራከራሉ።

የቻይና ስጋት እና የዋሽንግተን ሎቢ በዚህ ወር የቻይና የኤአይ ሞዴሎች ያሳዩት ፈጣን እድገት የአሜሪካ ኩባንያዎች የነበራቸውን ብልጫ እየቀነሰው መምጣቱ ክርክሩን አባብሶታል። አርብ ዕለት የኤንቪዲያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ጄንሰን ሁዋንግ ክፍት የሶፍትዌር ልማትን የሚደግፍ ደብዳቤ ያወጡ ሲሆን፣ ከ SpaceX እና IBM ጋር በመሆን በክፍት የኤአይ ደህንነት ላይ የሚሰራ ጥምረት ማቋቋማቸውን ይፋ አድርገዋል። ሁዋንግ እና አልትማንን ጨምሮ የቴክኖሎጂ መሪዎች ጉዳዩን ከትራምፕ አስተዳደር ጋር ለመወያየት በዚህ ሳምንት ወደ ዋሽንግተን እያቀኑ ይገኛሉ።

"ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ከማዕከላዊ ቁጥጥር ይልቅ አንትሮፒክ የኤአይ ሞዴሎች ለሰው ልጅ ደህንነት ስጋት እንዳይሆኑ "የአሰላለፍ አደጋን" ለመፍታት ሲሞክር፤ ዙከርበርግ ግን አንድ ወጥ የሆነ እና ለሁሉም በእኩል የሚስማማ "ደግ" ሱፐር-ኢንተለጀንስ መፍጠር ፈጽሞ የማይቻል መሆኑን ይከራከራሉ። በምትኩ የሰዎችን ግላዊ ፍላጎት ሊያሟላ የሚችል "ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ለሁሉም ሰው መድረስ አለበት ብለዋል።

ለዓመታት የኦፕን ኤአይ አቀንቃኝ የነበረችው እና ሞዴሎቿን በነጻ ስታድል የቆየችው ሜታ፣ በቅርቡ የስትራቴጂ ለውጥ አድርጋለች። በአንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ ተቀድማ የነበረችው ሜታ፣ 14.3 ቢሊዮን ዶላር ScaleAI በተባለ ኩባንያ ላይ ኢንቨስት በማድረግ እና መስራቹን አሌክሳንደር ዋንግን በመቅጠር 'Meta Superintelligence Labs'ን አቋቁማለች። ኩባንያው 'Muse Spark' የተሰኘ አዲስ ዝግ (Closed) ሞዴል በማልማት በዚህ ወር መሸጥ መጀመሩም ተገልጿል፤ ምንም እንኳ የክፍት ሞዴል ልማቱን ጎን ለጎን እያስኬደ ቢሆንም።

ዙከርበርግ በዎል ስትሪት ጆርናል ላይ ባወጡት ጽሁፍ የኤአይ ኃይል ማዕከላዊነትን አጥብቀው በመንቀፍ፣ የኢንዱስትሪው ታሪካዊ ጉዞ የቴክኖሎጂን ኃይል በጥቂቶች እጅ ከመሰብሰብ ይልቅ ክፍት በማድረግ ወደ ብዙሃኑ እጅ ማስገባት መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል። ተቀናቃኞቹ አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ በበኩላቸው የኤአይ ልማት ደህንነትን ለማረጋገጥ ዓለም አቀፍ ትብብር እንዲኖር የሚጠይቅ ግልጽ ደብዳቤ ከሌሎች ተመራማሪዎች ጋር ፈርመው አውጥተዋል።

Enjoy 15% off access to the Domestic Lounge at Addis Ababa Domestic Airport. Relax with comfortable seating, complimentary snacks and beverages, high-speed Wi-Fi, charging stations, and a peaceful space before your flight.

Start your journey with comfort and convenience.
Book now: https://www.ethiopianairli... #ethiopianairlines #domesticlounge

Enjoy 15% off access to the Domestic Lounge at Addis Ababa Domestic Airport. Relax with comfortable seating, complimentary snacks and beverages, high-speed Wi-Fi, charging stations, and a peaceful space before your flight.

Start your journey with comfort and convenience.
Book now: https://www.ethiopianairli... #ethiopianairlines #domesticlounge

Beyond the seat counts, Ethiopiau2019s 7th general election made history through historic policy debates, institutional neutrality, and safe, inclusive voting spaces for women.
#ethiopia #election #democracyinhousing ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
Beyond the seat counts, Ethiopia’s 7th general election made history through historic policy debates, institutional neutrality, and safe, inclusive voting spaces for women.
#ethiopia #election #democracyinhousing

A milestone. A movement. A shared responsibility.
#june 16/2026
ELiDA Ethiopia proudly celebrates the establishment of the National Anti-Technology Facilitated Gender-Based Violence (Anti-TFGBV) Network.

We extend our sincere gratitude to government institutions, civil society organizations, media, social media influencers, justice actors, academia, and development partners who have united behind one clear message: online violence must end.

Together, we are building a stronger movement for safer digital spaces, survivor-centered responses, effective laws, accountability, and justice.

This is not just a network—it is a national commitment to ensure that every woman and girl can participate, lead, and thrive online without fear.

ታሪካዊ ምዕራፍ። ታላቅ ንቅናቄ። የጋራ ኃላፊነት።

ኤሊዳ ኢትዮጵያ (ELiDA Ethiopia) ብሔራዊ የፀረ-TFGBV (ቴክኖሎጂን በመጠቀም የሚፈጸም ጾታዊ ጥቃት) መረብ መመስረቱን በኩራት ያበስራል።

«የኢንተርኔት ጥቃት ሊቆም ይገባል!» በሚለው አንድ ግልጽ ዓላማ ሥር ለተሰለፋችሁ፦

ለመንግሥትና ለፍትህ ተቋማት፣
ለሲቪል ማኅበረሰብ እና ለልማት አጋሮች፣
ለሚዲያ፣ ለማኅበራዊ ሚዲያ ተፅዕኖ ፈጣሪዎች እና ለአካዳሚዎች የላቀ ምስጋናችንን እናቀርባለን።

በጋራ በመሆን፦ ደህንነቱ የተጠበቀ ዲጂታል ምኅዳር፣ ተጎጂዎችን ማዕከል ያደረገ ምላሽ፣ ጠንካራ ሕጎች እና ተጠያቂነት የሰፈነበት ሥርዓት እንገነባለን።
ይህ ዝም ብሎ መረብ አይደለም፤ እያንዳንዱ ሴት እና ሴት ልጅ ያለ ፍርሃት በዲጂታል ዓለም ውስጥ እንዲሳተፉ፣ እንዲመሩ እና እንዲበለጽጉ የተገባ ብሔራዊ ቃል ኪዳን ነው!
#የፀረTFGBVመረብ #tfgbvይብቃ #tfgbv #elidaethiopia ! #antitfgbvnetwork #endtfgbv #digitalsafety #technology #የቴክኖሎጂ_ጥቃት_ይቆም #ዲጂታል_ደኅንነት
Ministry of Peace የሰላም ሚኒስቴር Ethiopian Civil Society Organizations Council Ethio telecom Sustainable Technology Solutions-STS Christian Aid Institute for Peace and Security Studies UN Trust Fund to End Violence against Women Ethiopian Women Development Organization - EWDO የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር Ministry of Women and Social Affairs የኢትዮጵያ የሲቪል ሰርቪስ የመንግሥት ሰራተኞች

ኢሎን ማስክ የስፔስ ኤክስ አክሲዮን ማደጉን ተከትሎ የዓለማችን የመጀመሪያው ትሪሊየነር ሆነ

አርብ ሰኔ 5 ቀን 2018 ዓ.ም የስፔስ ኤክስ (SpaceX) አክሲዮኖች በናስዳቅ የገበያ ማዕከል ለመጀመሪያ ጊዜ ለሕዝብ ክፍት በሆኑበት ዕለት የ11 በመቶ ዕድገት በማሳየት 150 ዶላር ደርሰዋል።

ይህ በታሪክ ትልቁ የሆነው የአክሲዮን ሽያጭ (IPO) የኩባንያውን አጠቃላይ የገበያ ዋጋ 2 ትሪሊዮን ዶላር ያደረሰው ሲሆን፣ ባለቤቱን ኢሎን ማስክን የዓለማችን የመጀመሪያው ባለ ትሪሊዮን ዶላር (Trillionaire) ሀብታም አድርጎታል።

ከ75 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ ያስገኘው ይህ ሽያጭ፣ ኩባንያውን ከቴስላ እና ሜታ በላይ እንዲሰለፍ አድርጎታል።

እ.ኤ.አ በ2002 የተመሠረተው ስፔስ ኤክስ፣ አሁን ላይ የሳተላይት አገልግሎትን፣ የኤአይ (xAI) ኩባንያን እና የኤክስ (X) ማህበራዊ ሚዲያን ያካተተ ግዙፍ ጥምረት ሆኗል።

ማስክ በሰጠው መግለጫ የኩባንያው ቀጣይ ግብ የሰውን ልጅ ወደ ጨረቃና ማርስ ማድረስ መሆኑን በድጋሚ አረጋግጧል።

Seledadotio
Seledadotio

Be in your own space and enjoy the extra comfort in style! #flyethiopian

Be in your own space and enjoy the extra comfort in style! #flyethiopian

Be in your own space and enjoy the extra comfort in style! #flyethiopian

Enjoying extra comfort, make your flight your own little world. #myshebaspace ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
Enjoying extra comfort, make your flight your own little world. #myshebaspace

🌍 ቡኖ-ማላ ዓለም-አቀፍ ኤክስፖ 2018 ዓ.ም

📍 ዲላ ከተማ | ጌዴኦ ዞን | ደቡብ ኢትዮጵያ
📅 ከ ግንቦት 8–9, 2018 ዓ.ም
☕ የዓለምን ምርጡን ቡና ከምንጩ ይቅመሱ
🐄 በእንስሳትና በሥጋ ኢንዱስትሪ ያሉ የንግድ እድሎችን ያግኙ
💼 ከፍተኛ የኢንቨስትመንት እድሎችን ይክፈቱ

🌿 የጌዴኦን የቱሪዝም መዳረሻ ሀብቶች ይጎብኙ
✨ ከአገር ውስጥና ከውጭ ከፍተኛ ኢንቨስተሮች፣ ንግድ ባለሙያዎች እና አምራቾች ጋር ይገናኙ

✨ አዳዲስ ግንኙነቶችን ይፍጠሩ፣ ገበያዎችን ያስፋፉ፣ እድሎችን ይያዙ

👉 ቦታ ሳይሞላ አሁኑኑ ይመዝገቡ
📞 09 78 80 80 38
📞 09 78 79 79 38
📞 09 78 79 79 66

አዘጋጆች፡
✔️ የጌዴኦ ዞን አስተዳደር
✔️ የዲላ ከተማ አስተዳደር
🤝 ከጎልደን ሬሽዮ ኢንተርናሽናል ኤቨንትስ ጋር በመተባበር

🌍 Buno-Maala International Expo 2026

📍 Dilla City | Gedeo Zone | Ethiopia
📅 May 16–17, 2026

☕ Discover world-class coffee at its origin
🐄 Explore livestock & meat industry opportunities
💼 Unlock high-value investment potential
🌿 Experience tourism and culture
✨ Join top local & international investors, producers, and innovators
✨ Build partnerships. Expand your network. Enter new markets

👉 Register now — limited exhibition spaces available!

📞 +251 978 80 80 38
📞 +251 978 79 79 38
📞 +251 978 79 79 66

Organized by:
✔️ Gedeo Zone Administration
✔️ Dilla City Administration
🤝 In collaboration with Golden Ratio International Eventsጠ

🌍 ቡኖ-ማላ ዓለም-አቀፍ ኤክስፖ 2018 ዓ.ም

📍 ዲላ ከተማ | ጌዴኦ ዞን | ደቡብ ኢትዮጵያ
📅 ከ ግንቦት 8–9, 2018 ዓ.ም
☕ የዓለም ደረጃ ቡናን ከምንጩ ያግኙ
🐄 በእንስሳትና በሥጋ ኢንዱስትሪ ያሉ የንግድ እድሎችን ያግኙ
💼 ከፍተኛ የኢንቨስትመንት እድሎችን ይክፈቱ

🌿 የቱሪዝምና ባህል ልዩነትን ይለማመዱ
✨ ከአገር ውስጥና ከውጭ ከፍተኛ ኢንቨስተሮች፣ ንግድ ባለሙያዎች እና አምራቾች ጋር ይገናኙ

✨ አዳዲስ ግንኙነቶችን ይፍጠሩ፣ ገበያዎችን ያስፋፉ፣ እድሎችን ይያዙ

👉 ቦታ ሳይሞላ አሁኑኑ ይመዝገቡ
📞 09 78 80 80 38
📞 09 78 79 79 38
📞 09 78 79 79 66

አዘጋጆች፡
✔️ የጌዴኦ ዞን አስተዳደር
✔️ የዲላ ከተማ አስተዳደር
🤝 ከጎልደን ሬሽዮ ኢንተርናሽናል ኤቨንትስ ጋር በመተባበር

🌍 Buno-Maala International Expo 2026

📍 Dilla City | Gedeo Zone | Ethiopia
📅 May 16–17, 2026

☕ Discover world-class coffee at its origin
🐄 Explore livestock & meat industry opportunities
💼 Unlock high-value investment potential
🌿 Experience tourism and culture
✨ Join top local & international investors, producers, and innovators
✨ Build partnerships. Expand your network. Enter new markets

👉 Register now — limited exhibition spaces available!

📞 +251 978 80 80 38
📞 +251 978 79 79 38
📞 +251 978 79 79 66

Organized by:
✔️ Gedeo Zone Administration
✔️ Dilla City Administration
🤝 In collaboration with Golden Ratio International Events

u12e8u1328u1228u1243u12cd "u121au1235u1325u122bu12ca" u1260u122bu122a u12a0u12abu120bu1275u1366 u12a5u12cdu1290u1273 u12c8u12edu1235 u1245u12e0u1275?
#ethiopia | u12a8u1245u122du1265 u130au12dc u12c8u12f2u1205 u1260u1328u1228u1243 u1308u133d u120bu12ed u1260u12a8u134du1270u129b u134du1325u1290u1275 u1232u12c8u1290u1328u1349 u12e8u121au1273u12e9 u1325u1241u122d u1245u122du133d u12ebu120bu1278u12cd u12a0u12abu120bu1275 u1260u121bu1205u1260u122bu12ca u121au12f2u12eb u120bu12ed u1218u1290u130bu1308u122au12eb u1206u1290u12cbu120du1362 u1265u12d9u12ceu127d "u12e8u1218u133bu1270u129eu127d u1218u1295u12aeu122bu12a9u122d u1233u12edu1206u1291 u12a0u12edu1240u1229u121d" u1260u121au120d u1235u130bu1273u1278u12cdu1295u1293 u130du121du1273u1278u12cdu1295 u1232u1308u120du1339 u1262u1246u12e9u121du1363 u12e8u12d8u122du1349 u1233u12edu1295u1272u1235u1276u127d u130du1295 u1290u1308u1229 u12a8u121au1273u1230u1260u12cd u1260u120bu12ed u1240u120bu120du1293 u1233u12edu1295u1233u12ca u12a5u1295u12f0u1206u1290 u12ebu1235u1228u12f3u1209u1362

u121du1295u12f5u1293u1278u12cd u12a5u1290u12dau1205 u12a0u12abu120bu1275?

u12a5u1295u12f0 u1320u1348u122d u1270u1218u122bu121bu122au12ceu127d u1308u1208u133bu1363 u1260u1328u1228u1243 u12a0u1245u122bu1262u12eb u12e8u121au1273u12e9u1275 u12a5u1290u12dau1205 u12a0u12abu120bu1275 u12a8u1328u1228u1243 u130bu122d u121du1295u121d u12d3u12edu1290u1275 u1240u1325u1270u129b u130du1295u1299u1290u1275 u12e8u120bu1278u12cdu121du1362 u12edu120du1241u1295u121d u1260u1218u122cu1275u1293 u1260u1328u1228u1243 u1218u12abu12a8u120d u12e8u121au1308u1299 u12e8u121au12a8u1270u1209u1275 u12a0u12abu120bu1275 u120au1206u1291 u12edu127du120bu1209u1366

* u1230u12cd u1220u122bu123d u1233u1270u120bu12edu1276u127du1366 u1260u1218u122cu1275 u121du1205u12cbu122d u120bu12ed u12e8u121au1308u1299 u1260u122du12abu1273 u12e8u1218u1308u1293u129bu1293 u12e8u1325u1293u1275 u1233u1270u120bu12edu1276u127du1362

* u12e8u1320u1348u122d u134du122du1235u122bu123eu127d (Space Debris)u1366 u12a8u1325u1245u121d u12cdu132a u12e8u1206u1291 u12e8u122eu12acu1275 u12a0u12abu120bu1275u1293 u1235u1265u122du1263u122au12ceu127du1362

* u1275u1293u1295u123d u121cu1272u12ceu122eu12edu12f5u1235 (Meteoroids)u1366 u1260u1320u1348u122d u12cdu1235u1325 u12e8u121au1295u1238u122bu1238u1229 u12f5u1295u130bu12ebu121b u12a0u12abu120bu1275u1362

u1208u121du1295 u12a8u1328u1228u1243 u130bu122d u1270u1323u1265u1240u12cd u12edu1273u12ebu1209?
u12a5u1290u12dau1205 u12a0u12abu120bu1275 u1208u1328u1228u1243 u1260u1323u121d u12e8u1240u1228u1261 u12e8u121au1218u1235u1209u1275 u1260u12a5u12edu1273 u1218u1235u1218u122d (Line of Sight) u1218u1308u1323u1320u121d u121du12adu1295u12ebu1275 u1290u12cdu1362 u12a0u12abu120bu1271 u12e8u121au1308u1299u1275 u1208u1218u122cu1275 u1245u122du1265 u1260u1206u1290u12cd u121du1205u12cbu122d u120bu12ed u1262u1206u1295u121du1363 u12a5u129b u12a8u1218u122cu1275 u1206u1290u1295 u12c8u12f0 u1328u1228u1243 u1235u1295u1218u1208u12a8u1275 u130du1295 u1260u12a0u1295u12f5 u1228u12f5u134d u1235u1208u121au1308u1323u1320u1219 u1260u1328u1228u1243 u120bu12ed u12e8u121au1260u1229 u12edu1218u1235u1209u1293u120du1362 u12edu1205 u12adu1235u1270u1275 u1260u1225u1290-u1348u1208u12ad u1325u1293u1275 "u1209u1293u122d u1275u122bu1295u12dau1275" (Lunar Transit) u1270u1265u120e u12edu1320u122bu120du1362

u12e8u121du1235u1209 u1218u12cbu12e5u1245 u121du1235u1322u122d

u1260u12a8u134du1270u129b u121bu1309u12eb (Zoom) u12e8u1273u1308u12d9 u12abu121cu122bu12ceu127d u121du1235u1209u1295 u1232u1240u122du1339 u12e8u121au1273u12e8u12cd u1218u1246u122bu1228u1325 u12c8u12edu121d u12ebu120du1270u1208u1218u12f0 u12a5u1295u1245u1235u1243u1234 u12e8u121au1348u1320u1228u12cd u1260u1320u1348u122d u12a0u12abu120bu1271 u121du12adu1295u12ebu1275 u1233u12edu1206u1295 u1260u1218u122cu1275 u12a8u1263u1262 u12a0u12e8u122d u1218u12dbu1263u1275 (Atmospheric Disturbance) u121du12adu1295u12ebu1275 u1290u12cdu1362 u12e8u1219u1240u1275u1293 u12e8u1295u134bu1235 u130du134au1275 u1260u1265u122du1203u1295 u1328u1228u122eu127d u120bu12ed u1260u121au1348u1325u1229u1275 u1270u133du12d5u1296 u121du1235u1209 u120au12c8u12dbu12c8u12dd u12c8u12edu121d u1245u122du1339u1295 u120au1240u12edu122d u12edu127du120bu120du1362

u1263u1320u1243u120bu12ed u12adu1235u1270u1271 u1208u12a0u12edu1295 u12a5u1295u130du12f3 u1262u1218u1235u120du121du1363 u1208u1233u12edu1295u1272u1235u1276u127d u130du1295 u1260u1218u122cu1275 u12d9u122au12eb u12ebu1209 u1230u12cd u1220u122bu123du1293 u1270u1348u1325u122fu12ca u12a0u12abu120bu1275u1295 u12a5u1295u1245u1235u1243u1234 u1208u1218u12a8u1273u1270u120d u1275u120du1245 u12a0u130bu1323u121au1295 u12e8u121au1348u1325u122d u1270u122b u12adu1235u1270u1275 u1290u12cdu1362

Getu Temesgen - (u130cu1321 u1270u1218u1235u1308u1295)
#getutemesgen #getu #u130cu1321 #u1218u1293u12b8u122au12ebFM #spacescience #moon #lunartransit #astronomy #sciencenews #ethiopia #u12e8u1320u1348u122du1233u12edu1295u1235 #u1328u1228u1243 #u1233u12edu1295u1235 ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
u12e8u1328u1228u1243u12cd \

ለኢትዮጵያ አቪዬሽን አዲስ ተስፋ!
#ethiopia | ​ወጣቱ የቴክኖሎጂ ባለሙያ ኢብራሂም አሊ፣ በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ የ F35 RC (Remote Controlled) ጀት በስኬት በማብረር አዲስ ታሪክ አስመዝግቧል።

ይህ ስኬት ከ8 ተከታታይ ሙከራዎች በኋላ በ9ኛው ሙከራ የተገኘ ውጤት መሆኑ፣ ለስራው ያለውን ፅናትና ትጋት ያሳያል።

​የዚህ ፕሮጀክት ዋና ዋና ነጥቦች እና የወደፊት ራዕይ እንደሚከተለው ቀርቧል፦

​✈️ የፕሮጀክቱ ጉዞና ስኬት

​ፅናት፦
8 ጊዜ ወድቆ በ9ኛው ሙከራ በስኬት ወደ ሰማይ መጥቀቅ የቻለ ጀት።

​ቴክኖሎጂ፦
በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የ F35 RC ጀት ሞዴል በስኬት መብረር።

​መነሳሳት፦
እንደ ቱርኩ Selçuk Bayraktar (የባይራክታር ድሮን ፈጣሪ) ሁሉ፣ ከትንሽ ተነስተው ሀገርን በአየር ቴክኖሎጂ ወደ ላቀ ደረጃ የማድረስ ዓላማ።

​🌍 የወደፊት ግብና ራዕይ

​ኢብራሂም አሊ ግቡ RC ጀት ላይ ብቻ መቆም አይደለም፤ ይልቁንም፦

​ኢትዮጵያ በአየር ቴክኖሎጂ (Aerospace Technology) ጠንካራ ኃይል እንድትሆን ማስቻል።

​የኢትዮጵያን አየር ኃይል እና አቪዬሽን ዘርፍ በሀገር በቀል ቴክኖሎጂ ማገዝ።

​ቀጣዩ ፕሮጀክት ይበልጥ ትልቅ፣ ኃይለኛ እና የተራቀቀ እንዲሆን መስራት።

​🤝 ድጋፍና አጋርነት

​ይህንን ታላቅ ሀገራዊ ራዕይ ዳር ለማድረስ የሁላችንም ድጋፍ አስፈላጊ ነው። ድጋፍ ለማድረግ በሚከተሉት አማራጮች መጠቀም ይቻላል፦

​ለኢትዮጵያ ነዋሪዎች (CBE): 1000284862213
​ከሀገር ውጭ ላላችሁ (Stripe): Sponsor via Stripe
​ለቀጥታ ግንኙነት (Telegram): ibrahimalicode

​"ታሪክ ያሳያል፤ አንድ ሰው ያለው ራዕይ አገርን ሊቀይር ይችላል።"

እንደ አንድ ሆነን ብንሰራ፣ የኢትዮጵያ ሰማይ በሀገር በቀል ቴክኖሎጂዎች የሚሞላበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም።

​በርታ ኢብራሂም!
ኢትዮጵያ በልጆችዋ ጥረት ታፍራና ተከብራ ትኖራለች። 🚀

​#ኢትዮጵያ #ቴክኖሎጂ #ኢብራሂም_አሊ #f35 #aviation #ethiopia #innovation #getu #temesgen #getutemesgen #ጌጡ #ተመስገን #ጌጡተመስገን

#ቃለየሱስ በቀለ - የአቪየሽን ወርቃማው ጋዜጠኛ
#ethiopia | ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን ፣ መዝገበ-አእምሮ ( የአማርኛ ኢንሳይክሎፒዲያ ) ፕሮጀክቱ ለአገር የሠሩ ሰዎችን ታሪክ እየሰነደ እንደሆነ ይታወቃል። ይህ ታሪክ በዲጂታል ሚድያዎች ፣በመፅሀፍ፣በድምፅ ትረካና በሌሎችም መንገዶች እየቀረበ እንደሆነ ይታወቃል።በተለይ ጉግል ላይ ታሪካቸው ሲፈለግ የማይገኝ ሰዎች አሁን የሙያ አበርክቷቸው በቀላሉ ኢንተርኔት ላይ በግልፅ ተቀምጦ ይገኛልደ ባለፉት 4 ዓመት ከ 5 ወር ጊዜ ውስጥ የ423 ሰዎችን የሕይወትና የሥራ ታሪክ ለመሰነድ የቻልን ሲሆን 600 ገፅ ባላቸው ሁለት የተለያዩ መፅሐፎች ላይም ታሪኮቹ ዘመን ተሻጋሪ ሆነው እንዲቀመጡ አድርገናል።
#በዚህ የስነዳ ሥራችን ውስጥ በቅፅ 3 ከተካተቱት 20 ዘርፎች ውስጥ የሥራ ዘርፎች ውስጥ ሚድያ አንዱ ነው። በአሁኑ የሚድያ ሰዎችም፣ የቴአትር ባለሙያዎች እየተሰነዱ ይገኛሉ። አጠቃላይ 74 ከፍተኛ የሚድያ አመራሮች፣ሚኒስትሮች ፣ሚኒስትር ዴኤታዎች፣ የግል ሚድያ መሥራቾች፣ዋና አዘጋጆች እና መካከለኛ አመራሮች ተካተዋል። 35 ያህሉ በዋና ሥራ አስፈጻሚ ደረጃ ያሉ ሲሆን የሁሉም ታሪክ በተሟላ ደረጃ ለመሰነድ ተችሏል። የእነዚህን ሰዎች ታሪክ ሰንዶ ለአንባቢ ተደራሽ ማድረግ ፈታኝ ቢሆንም አሳክተነዋል። በዚህ ተግባራችንም ተጠናክረን እንቀጥላለን።
#ዛሬን ሰንደን የምናስነብባችሁ የሚድያ ባለሙያ የቃለየሱስ በቀለን የሙያ ታሪክ ነው። በሚድያው ሥራ ሩብ ክፍለ- ዘመን የዘለቀው ቃለየሱስ በአቬሽን እና ማዕድን ላይ ትኩረት ሰጥቶ በመዘገብ ትልቅ አሻራ አኑሯል። በጋዜጠኝነት ሙያ ውስጥ በአገራችን በአንድ ርዕስ ላይ ትኩረት ሰጥቶ ወይም ተክኖ መዘገብ ባልተለመደበት ሁኔታ ቃለየሱስ ችሎ አሳይቷል። ከባለታሪኩ የተገኘውን መረጃ በማግኘት፣ የቅርብ ሰዎቹን በማነጋገር የሙያ ታሪኩ ተሰንዷል። ዕዝራ እጅጉ እና ታደሠ ማሞ አጠናክረውታል።

፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨
#ትውልድና ዕድገት

‹‹የትኛውም አውሮፕላን ወደ አየር አኮብኩቦ መነሳቱ የተለመደ የጉዞው አማራጭ ቢሆንም አውሮፕላኑ ካሰበበት ደርሶ ማረፉ ደግሞ የግድ መሆን ያለበት ተግባር ነው፡፡››የሚል የአቪየሽን አባባል አለ፡፡በዚህ አባባል ተንደርድረን ወደ ውስጥ እንዝለቅ፡፡ሁሉም ዘርፍ የየራሱ አነፍናፊ ጋዜጠኞች እንዳሉት ሁሉ ቃለየሱስ በቀለ የተባለ ህልመኛና ደፋር ጋዜጠኛ በአቪየሽኑ ዘርፍ በተለየ መንገድ የራሱን የብዕር አሻራ ማኖር መቻሉ የዚህ ፅሁፋችን መነሻ ነው፡፡
#ቃለየሱስ በቀለ የውልደቱም ሆነ የእድገቱ መነሻ የምስራቅ ሸዋ አዳማ (ናዝሬት) ከተማ ናት፡፡ሀምሌ 18/1967 ዓ.ም በአዳማ ሀይለ ማሪያም ማሞ ሆስፒታል ቃለየሱስ የተባለ ብላቴና ከተፋፋመ ምጥ ውስጥ ወቅቱ አብዮታዊ ለውጥ ኢትዮጵያን በሚንጥበት በዚያ ጊዜ የለውጥ አየሩን እየማጉ ድምፃቸውን በማሰማት ይቺን ምድር ከተቀላቀሉት ጨቅላዎች አንዱ ሆኖ ተመዝግቦ በስሙ የልደት ካርድ ወጣለት፡፡
#ይህ ሰው ከመዋዕለ ህፃናት እስከ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ያለውን የትምህርት ጉዞውን ያሳለፈው በናዝሬት ቅዱስ ዮሴፍ ት/ቤት ነው፡፡ትምህርት ቤቱ ከቀለም ትምህርት በተጨማሪ ተማሪዎችን በግብረ ገብና በመፅሀፍ ቅዱስ ትምህርት አንፆ በማብቃት ረገድ የተዋጣለት እንደነበር ቃለየሱስና አብረውት የተማሩት ሁሉ የሚመሰክሩት ሀቅ ነው፡፡
#በ1986 ዓ.ም ውጤታማ ሆኖ የአዲስ አበባ ንግድ ስራ ኮሌጅን ደጃፍ መርገጥ የቻለው ቃለየሱስ በኮሌጁ ሁለት ዓመታት በአካውንቲነግ ሙያ ተምሮ ቢያሳልፍም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ መቀጠሉ ስላልተዋጣልኝ ከልጅነቴ ጀምሮ አልመውና እፈልገው የነበረውን የጋዜጠኝነት ሙያ ለመቀላቀል መንከራተት የየዕለት ተግባሬ ሆነ ይላል፡፡ያኔምደፋር ብዕሩን ስሎ አሰሳውን የጀመረውና በእንግሊዝኛ ቋንቋ አርቲክሎችን እየዘጋጀ ለዴይሊ-ሞኒተር እና ዘ-ሪፖርተር ጋዜጦች ማቅረብ መጀመሩ የምኞት ጭላንጭሉን ወገግ አደረገለት፡፡
#ጋዜጠኝነት

እንደምኞትና ፍላጎቱም መንከራተቱ ፍሬ አፍርቶ ሳምንታዊ የቢዝነስ ጋዜጣ በሆነው ፎርቹን ጋዜጣ ላይ በሪፖርተርነት ተቀጥሮ ማገልገል ጀመረ፡፡ምኞትና ህልሙ መሬት እንዲረግጡ ቀዳሚውን ዕድል ያመቻቸለት የፎርቹን ጋዜጣ መስራችና ማኔጂንግ ኤዲተር የሆነው አቶ ታምራት ሀይለ ጊዮርጊስ በቃለየሱስ የህይወት ጉዞ ውስጥ ትልቅ ዋጋ አለው፡፡የጋዜጠኝነት ሀ ሁን ከማስቆጠር ጀምሮ ከዚያም ባሻገር አንደ ዓለም ባንክ፣የአሜሪካ ኤምባሲና ብሪቲሽ ካውንስል ያሉ ተቋማት በሚያዘጋጁት የሚዲያ ስልጠናዎች ላይ ተሳታፊ እንድሆን ዕድሉን ከማመቻቸት አልፎ ጠንካራ የጋዜጠኝነት ሰብዕናን እንድላበስ ያደረገኝ ባለውለታዬ ታምራት ነው ይላል ቃለየሱስ፡፡
#ወትሮም ለጋዜጠኝነት ታላቅ ጉጉት የነበረው ቃለየሱስ ዜና እንዴት ይፃፋል፣የዜና ግብዓቶች እንዴት ይሰበሰባሉ፣የዜና አስተማማኝ ምንጮችን እንዴት ማዳበር ይቻላል፣ፊቸር አርቲክል እንዴት ይፃፋል የሚሉና ሌሎችም ስልጠናዎችን አግኝቶ በብዕሩ መጠንከር የቻለው በፎርቹን ጋዜጣ ቆይታው እንደሆነ ያስታውሳል፡፡መች ይሄ ብቻ ከሀገር ውጪም በዓለም አቀፍ የአየር ትራንስፖርት በኤር ባስ አማካኝነት ከበረራና የበረራ ደህንነት መረጃ አሰጣጥ ጋር በተያያዘ ስልጠናዎችን በስፋት በመውሰድ የማረጋገጫ ሰርቲፊኬቶችን ተቀብሏል፡፡
#ቃለየሱስ ባለውለታዎቼ ብዙ ናቸው ይላል፡፡የፎርቹን ጋዜጣ ኤዲተር የነበሩት መላኩ ደምሴና ይበቃል ጌታሁን በጋዜጠኝነት ሥነ ምግባር ኮትኩተው ለውጤት አብቅተውኛል ካለ በኋላ በአጠቃላይ የፎርቹን ኤዲተሮች እኔን ጠፍጥፈው ሠርተውኛል ብል ማጋነን አይሆንም በሚል ያለፈበትን የጋዜጠኝነት ህይወት በአጭሩ ገልፆታል፡፡
#ከፎርቹን የሁለት ዓመታት ቆይታ በኋላ ሪፖርተር ጋዜጣን በመቀላቀል ለ18 ዓመታት ከከፍተኛ ሪፖርተርነት እስከ ኤዲተርነት ያገለገለው ቃለየሱስ ከሪፖርተር ጋዜጣ መሥራች አቶ አማረ አረጋዊ ጋር መሥራት መታደል ነው ይላል፡፡ከአቶ አማረ ጋዜጠኝነትን ብቻ ሳይሆን የአገር ፍቅርና ብሔራዊ ጥቅምን (National Interest)፣ደግነትንና ለሠራተኞቹ ያለውን ፍቅርና አክብሮት እንዲሁም ለጋዜጠኞች የሙያ ነፃነት ሰጥቶ ሠርቶ የሚያሠራበትን መልካም ትምህርት ቀስሜያለሁ ብሏል፡፡በሪፖርተር ሳለሁም በርካታ የሙያ ማሻሻያዎችንና የአጭር ጊዜ ሥልጠናዎችን በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገሮች አግኝቻለሁ በማለት ትናንቱን ያመሰግናል፡፡
#በዘ -ሪፖርተር እንግሊዝኛ ጋዜጣ የማቀርባቸው ዘገባዎቼ በአብዛኛው ቢዝነስ ተኮር ነበሩ የሚለው ቃለየሱስ በተለይ በአቪዬሽንና በማዕድን ዘርፎች ላይ አተኩር ስለነበር፤በእነዚህ ዙሪያ በሚሠሩ የውጭ መጽሔቶች ለእኛም ጻፍልን የሚሉ ጥያቄዎች ቀርበውልኝ እ.ኤ.አ. ከ2006 ጀምሮ ኤርላይን ፍሊት ማኔጅመንት፣ወርልድ ኤር ኒውስ፣ኤርላይን ኢኮኖሚክስ፣አፍሪካን ኤሮስፔስና ዓረቢያን ኤሮስፔስ፣አቪዬሽን ኢንተርናሽናል ኒውስ፣አፍሪካን ቢዝነስ እና አፍሪካን ማይኒንግ ጆርናል ለተባሉ መጽሔቶች በፍሪላንስነት ለረዥም ዓመታት ሠርቻለሁ ይላል፡፡
እ.ኤ.አ.በ2008 በእንግሊዝ አገር በሚካሄድ “Best Aerospace Journalist of the Year” ሽልማት ታጭቼና ለንደን ተጋብዤ ዋናውን ሽልማት ባላሸንፍም፣"How Safe Are African Airlines?" በሚል ርዕስ በኤርላይን ፍሊት መጽሔት ላይ ያሳተምኩት ጽሑፍ ከ500 ለውድድር ከቀረቡ ጽሑፎች አምስቱ ምርጥ ውስጥ ለመግባት በመቻሉ፣ሰርተፊኬት ተበርክቶልኛል ብሏል፡፡
#በ2007 ዓ.ም. በትግራይ ሽመልባ የኤርትራ ስደተኞች መጠለያ ካምፕ ጉብኝት በማድረግ፣ ስለኤርትራዊያን ስደተኞች አሳዛኝ ሕይወት "The Woes of Eritrean Refugees” በሚል ርዕስ በዘ- ሪፖርተር ጋዜጣ ያሳተምኩት ሰፊ ጽሑፍ ጄኔቭ በሚገኘው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር (UNHCR) ዋና መሥሪያ ቤት ተመርጦ፣ለረዥም ጊዜ በድረ ገጻቸው ላይ ለንባብ ተቀምጦ ነበር፡፡በሻሸመኔ መልካ ኦዳ ስለሚገኙ የራስ ተፈሪያን ማኅበረሰቦች በቦታው ተገኝቼ የሠራሁት "The Plight of Rastafarians in Ethiopia" ዘገባ ከራስ ተፈሪያን ማኅረሰብ ምሥጋናና ዕውቅና አስገኝቶልኛል ይላል፡፡
ቃለየሱስን አንባቢያን የሚያውቁት ስለኢትዮጵያ አየር መንገድና በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ስለሚካሄዱ የማዕድንና የነዳጅ ፍለጋዎች ተከታታይ በርካታ ዜናዎችን በሪፖርተር ጋዜጣ ላይ በመሥራቱ ነው፡፡ ከዚያ ባለፈም ከተለያዩ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎችና ጋዜጠኞች ጋር የመሥራት ዕድሉን አግኝቷል፡፡

#የተለያዩ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ለሥራ ወደ ኢትዮጵያ በሚመጡበት ወቅትም እነሱን በማገዝ የተለያዩ ሥራዎችን ከውኗል፡፡ከእነዚህም መካከል “CNN, Aljazeera, SKY News, The Economics, National Geographic, Los Angeles Times, News Week, New York Times, Christian Science Monitor, Chicago Tribune…” እና ሌሎችም ከተሳተፈባቸው ውስጥ ይገኙበታል፡፡

እ.ኤ.አ. በ2019 አደጋ የደረሰበት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላንን በተመለከተ ሲኤንኤን (CNN) በሠራቸው ዘገባዎች ላይ በረዳት ፕሮዲዩሰርነት የሠራ ሲሆን፣በወቅቱ ላበረከተው አስተዋጽኦ ከሲኤንኤን ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ምሥጋና ተችሮታል፡፡በዘገባዎቹ ላይም ሙሉ ስሙን በማስፈር ተገቢውን ዕውቅና ሰጥተውታል፡፡የአሜሪካው አልጄዚራ ኢንግሊሽ ቡድን ስለአውሮፕላን አደጋው ዶክመንተሪ ለማዘጋጀት አደጋው ከደረሰ ከአንድ ዓመት በኋላ ወደ ኢትዮጵያ በመጣበት ወቅትም፣አብሮ የአገር ውስጥ ፕሮዲዩሰር (Local Producer) ሆኖ ሠርቷል፡፡

መቼ ይሄ ብቻ ቃለየሱስ የ”Fault Lines” ፕሮግራም አዘጋጅ ከሆነው ጆሽ ረሺንግ (Josh Rushing) እና ፕሮዲዩሰሯ ካቢታ ቺኩሩ ጋር የሠሩት ዶክመንተሪ የተለያዩ አህጉሮችን የሸፈነ ሲሆን፣ለኤሚ አዋርድ ዕጩ ሆኖ ቀርቦም ነበር፡፡
#ከ18 ዓመታት አገልግሎት በኃላ እ.ኤ.አ. በ2020 ሪፖርተር ጋዜጣን ተሰናብቶ ኦሪጅንስ ሚዲያን በማቌቋምና ከኢትዮ ኤፍ ኤም 107.8 ሬዲዮ ጣቢያ የአየር ሰዓት በመውሰድ፣‹‹ኢትዮ የንግድና የኢንቨስትመንት መድረክ››የተሰኘ ፕሮግራም በሳምንት ለሁለት ቀናት እያዘጋጀ ለሦስት ዓመታት ያህል አቅርቧል፡፡ኦሪጅንስ የሚል የጉዞ (Travel Magazine) ለማሳተም እየንቀሳቀሰ የነበረ ቢሆንም፣በኮቪድ ወረርሽኝና በሰሜኑ የአገራችን ክፍል በተቀሰቀሰው ጦርነት ምክንያት ለፍሬ ሊበቃለት እንዳልቻለ በቁጭት ያስታውሳል፡፡
#ገጠመኞቹ
#ቃለየሱስ በጋዜጠኝነት ሙያ የገጠሙኝ ፈተናዎች ብዙ ናቸው ይላል፡፡ሙያው ራሱ የሚያስደስት ነገር እንዳለው ሁሉ ብዙ የሚያስጨንቁና የሚከብዱ ነገሮችም አሉት።ጋዜጠኛው ከህሊናው ጋር ተሟግቶና ሚዛኑን ጠብቆ የሚሰራው ነገር አንዱ ሲሆን።ዘገባን ወቅት ጠብቆ መስራትም የራሱ ፈተና አለው። ሚዛናዊነቱ ሳይጓደልም እንኳን ስለአንድ ነገር ሲፃፍ ወይም ሲዘገብ በዜናው ምከንያት የሚጠቀሙ ወገኖች ሊኖሩ ይችላሉ።
ወዲህ ደግሞ ጉዳቱም የዛን ያህል ነው።አንድ ሚዲያ በሚሰራው ዘገባ ባለስልጣንም ሆነ ካምፖኒ ሊሆን ይችላል የነበረውን አቅም ሊያጣ ይችላል።ይህ የሚዲያ ባህሪ ነው።ፈተናዎቹ የበዙ ቢሆኑም ጋዜጠኛው ሲፅፍ ሚዛናዊነት የተለበሰ መሆን አለበት ባይ ነው ቃለየሱስ።
#ቃለየሱስ ረጅም ዓመት የሠራው ህትመት ሚዲያ ላይ ነው።በአንድ ወቅት ከቺጋጎ ትሪቡን ጋዜጠኛ ጋር ወደ ትግራይ በማቅናት በኢትዮ ኤርትራ ስላለው ሁኔታ ለመዘገብ አመሩ፡፡ሽሬ አካባቢ ሽመልባ የሚባል የኤርትራ ስደተኞች ያሉበትን ስፍራ ጎብኝተውና አነጋግረዋቸው ወደ ሽራሮ ሄዱ፡፡የጦርነቱ ከተማ ወደነበረችው ባድመ ሄደውም ነዋሪዎችን፣አርሶ አደሮችና የከተማውን አስተዳደር ቃኝተውና ቃለመጠይቅ አድርገው ወደ ኤርትራ ድንበር ተጠጉ፡፡
#የኤርትራን መሬት ከወንዝ ባሻገር እያዩና የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት አባላት ሲያስጎበኟቸው የተቀበሩ ፈንጂዎች ስለነበሩ በተባበሩት መንግስታት የሰላም አስከባሪ ሀይል አማካኝነት የፈንጂ ማስወገድ ስራው እየተሰራ ስለነበር የምንረግጠውን መንገድ ጠቆሙን ካለ በኋላ ቀይ ቀይ የተደረገባቸውን ድንጋዮች አሳይተውን ለእግር ፉካ የምትሆን ድንጋይ አሳዩን።ቀይ ምልክት የተደረገባቸውን ድንጋዮች ትተን ሌላ ከረገጥን ልንሞት እንደምንችል ነገሩን።በፈንጂ መሀከል በጭንቅና በዝግታ ያሳለፍንውን ምንጊዜም አልረሳውም ይላል ቃለየሱስ።

ሌላ ጊዜ ደግሞ በአቬየሽን፣በነዳጅ እና ማዕድን ፍለጋ ስራዎች ዙሪያ ለመዘገብ ወደ ሱማሌ ክልል ይሄዳል፡፡ከኦጋዴን ነፃ አውጪ ጋር የነበሩ ውጊያዎች ስለነበሩ አንድ ጊዜ አቦሌ ከሚባል በደቡብ ምዕራብ በሚገኝ ኩባንያ የነዳጅ ስራ ፍለጋ በሚያደረግ ካምፕ ላይ ታጣቂዎቹ ጥቃት ሰንዝረው 9 ቻይናውያን እና ወደ 65 የሚጠጉ ኢትዮጵያውያን ህይወት ያልፋል።

ያንን ለመዘገብ ወደ አካባቢው የሄደው ቃለየሱስ ከቺጋጎ ትሪቡን ጋዜጠኛው ፖልስ አሎቤ ጋር ያለ እንቅልፍ ረጅም ቀናት በማሳለፋቸው በሀሩራማው ኦጋዴን ውስጥ ለረጅም ሰአታት ራሱን ስቶ ወደ ሆስፒታል ተወስዶ በህክምና የነቃበትን ጊዜም ያስታውሳል።ቃለየሱስ ገጠመኞቹ የትየለሌ ናቸው፡፡በችሎት ዘገባ እንዲሁም ጋምቤላ ለዘገባ ሄዶ ያጋጠሙትንም ሁሌ እያስታወሰ ይገረምባቸዋል፡፡ በተለያዩ የአቪዬሽን ስብሰባዎችና እንዲሁም በአውሮፕላን አምራች ካምፓኒዎች በአካል እየተገኘም የሚያማልሉ ዘገባዎችን አስነብቧል፡፡
#ስለ ቃለየሱስ የታላላቅ ሰዎች ምስክርነቶች

"ቃለ ኢየሱስ በቀለ ሪፖርተር ጋዜጣ ላይ በትጋት ከሠሩ ባለሙያዎች አንዱ ነው።" ይላል የሪፖርተር ጋዜጣ መስራች አማረ አረጋዊ። ምስክርነቱንም በመቀጠል፦

"... ቃለ ኢየሱስ በአቬሽን እና በማዕድን ዘገባዎች ላይ ያተኩር እንጁ የተሰጠውን ደስ ብሎት የሚሠራ ጋዜጠኛ ነው። የጋዜጠኝነት የሥነ ምግባር ደንብን አውቆ የሚተገብር ባለሙያ ነው። ፕሮፌሽናሊዝም እንዲሰፍን የሚታገል ጠንቃቃ ባለሙያ መሆኑን መመስከር እወዳለሁ።" በማለት ገልጿል

፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨

#የአቶ ግርማ ዋቄ ምስክርነት
#ቃለ ኢየሱስ በቀለን ረጅም ጊዜ አውቀዋለሁ። ለአቬሽን የተለየ ፍቅር አለው። አለምአቀፍ ኮንፈረንሶች ላይ ንቁ ተሳትፎ ያደርጋል። ከዚያም በዕውቀት ላይ የተመሠረተ ፅሁፍ ያቀርባል።ብስለቱ ይደንቃል። ከሌሎች የስሚ ስሚ ሰምቶ ሳይሆን አንድን ጉዳይ ከስር ከመሠረቱ አውቆ የመዘገብ ችሎታውን አደንቅለታለሁ። ስለ አፍሪካ አየር መንገድ ፣ ስለ ኢትዮጵያ አየር መንገድ በወጉ ተረድቶ ስለሚፅፍም ፅሑፉ ተነባቢ ለመሆን ችሏል። ኢትዮጵያ ውስጥ አቬሽን ጋዜጠኝነት በጥልቀት ሲሠሪ የማውቀው እርሱን ነው።ሌሎችም አሉ። እርሱ ግን ከፍ አድርጎ በልህቀት የሚሠራ በመሆኑ ይለያል።

ገና አየር መንገድ ሲመጣ መረጃ ለማግኘት ፍላጎት ያሳያል። ዕውነትን ለማግኘት ይጎለጉላል። አፍሪካም ውስጥ ፈጠን ብሎ አቬሽን ጋዜጠኝነት ላይ የገባ በመሆኑ ይህም ግንባር ቀደም ያደርገዋል። ቃለኢየሱስ ካለበት ካናዳ ሆኖ የአቬሽን ጋዜጠኝነትን ሙያ እንዲያሳድግ ምክሬን እለግሰዋለሁ።

አቶ ግርማ ዋቄ

የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈፃሚ

፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨

‹‹እኔ ቃለየሱስ በቀለን የማውቀው ከ1993 ዓ.ም. ጀምሮ ለሁለት ዓመታት ፎርቹን ጋዜጣ አብረን ስንሠራ ጀምሮ ነው›› የሚለው የሪፖርተር ጋዜጣ ማኔጂንግ ኤዲተር የሆነው መላኩ ደምሴ ነው፡፡‹‹ከዚያም በኌላ ለ18 ዓመታት አብረን በሪፖርተር ጋዜጣ ሠርተናል፡፡ከጀማሪ ሪፖርተርነት አንስቶ እስከ አርታኢነት በዘለቀው የሥራ ጉዞው በሚገባ አውቀዋለሁ፡፡በተለይ በአቪዬሽንና በማዕድናት ዘርፍ እጅግ በጣም በርካታ ዘገባዎችን የሠራ ሲሆን፣በሁሉም ሥራዎቹ አንጀት አርስ የሚባል ጋዜጠኛ ነው፡፡ጋዜጠኝነትን ከልቡ ከማፍቀሩ የተነሳ አብረው ለሚሠሩ ጋዜጠኞች ጭምር የሙያውን ፍቅር የማጋባት ችሎታ ያለው ነው፡፡ቃለየሱስ ዘገባዎችን ሲሠራ የሁሉንም ባለጉዳዮች ደምፅ ከማካተት በተጨማሪ፣አንባቢያን ለርዕሰ ጉዳዩ ቅርበት እንዲፈጥሩ የሚያስችል ስሜትን የተካነ ነው፡፡

‹‹ኢትዮጵያ ውስጥ በተለይ በአቪዬሽን ዘገባ በግንባር ቀደምነትነት የሚጠቀስ ጋዜጠኛ ማነው ቢባል በመጀመሪያው ረድፍ ላይ የሚገኘው ቃለየሱስ ነው፡፡በዓለም ላይ አሉ የሚባሉ አውሮፕላን አምራች ኩባንያዎችን፣አየር መንገዶችን፣በአቪዬሽን ዘርፍ ውስጥ የተሰማሩ የሥራ ኃላፊዎችንና ባለሙያዎችን ሳይቀር በተለያዩ አገሮች በማግኘት በሪፖርቶቹ ውስጥ ድምፃቸውን ከማካተቱም በላይ በቃለ ምልልስ ጭምር ለአንባቢያን ተደራሽ በማድረግም ወደር የለውም፡፡የአውሮፕላን አደጋዎች ሲያጋጥሙም ሆነ የተለዩ ክስተቶች ሲኖሩ ከሚሠራቸው ዘገባዎች በተጨማሪ፣በተለያዩ ቴሌቪዥን ጣቢያዎች ለማብራሪያ የሚፈለገው ቃለየሱስ ነው፡፡በውጭ ለሚዘጋጁና ቁጥራቸው ቀላል ለማይባል የአቪዬሽን መጽሔቶች በርካታ ዘገባዎችን በመሥራትም ታዋቂ ነው፡፡
‹‹በማዕድናት ዘርፍም ከካሉብ ነዳጅ የጀመረው የጋዜጠኝነት ህይወቱ በተለያዩ ክልሎች የሚደረጉ የነዳጅ፣የወርቅ፣የብረት፣የፖታሽ፣የታንታለም፣የኦፓልና ሌሎች የከበሩ ማዕድናት ፍለጋ ሥራዎችን በስፋት የዳሰሰ ነው፡፡በኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ግድብ ግንባታዎች፣በጂኦ ተርማል ፕሮጀክቶች፣ በፀሐይና በንፋስ ኃይል ማመንጫዎች፣በሲሚንቶና በሌሎች የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴዎችም ሰፋፊ ዘገባዎችን በማበርከት ስመጥር ሆኖ ዘልቌል፡፡በፖለቲካው መስክ ደግሞ በተለያዩ አገራዊ ምርጫዎች ከአዲስ አበባ ውጪ በክልሎች ተሰማርቶ አመርቂ ሪፖርቶችን በማቅረብ ችሎታውን ማስመስከር የቻለ ነው፡፡ከሪፖርተር በገዛ ፈቃዱ ከተሰናበተ በኃላም በኤፍኤም 107.8 ሬዲዮ ጣቢያ የአየር ሰዓት ወስዶ ያቀርባቸው የነበሩ የቢዝነስ ፕሮግራሞቹ፣የቃለየሱስን ችሎታ ከጋዜጣ አንባቢያን ወደ ሬዲዮ አድማጮች በማዝለቅ ረገድ ትልቅ ግምት የሚሰጣቸው ነበሩ፡፡

‹‹ቃለየሱስ ግልጽ፣ ቅን፣ ሰብዓዊነትን የሚያስቀድም፣ኃላፊነት የሚሰማው፣ በአስገራሚ ትውስታው የረሳናቸውን ጉዳዮች የማስታወስ ችሎታ ያለው፣በቀልድም ሆነ በቁምነገር የሚታወቅ፣ ከማንኛውም ሰው ጋር ወዳጅነት ለመፍጠር ምንጊዜም ዝግጁ የሆነ፣በተለይ በሪፖርተር የሥራ ባልደረቦቹ ዘንድ በእጅጉ ተወዳጅና ምሥጉን ጋዜጠኛ ነው፡፡በተጨማሪም በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ በሚሰጣቸው ሰፊና ጥልቅ ትንተናዎቹ የሚታወቅ ሲሆን፣ብዙዎችም በዚህ መጠን ለነገሮች ትኩረት ሰጥቶ የማስረዳት ብቃቱን በአድናቆት የሚመሰክሩለት ነው፡፡እኔም ከሁለት አሠርት ዓመታት በላይ አብሬው ስለሠራሁ ችሎታውን በዚህ መጠን ስገልጽ በከፍተኛ ስሜት ሲሆን፣ይህንን ከመሰለ ብርቱና ታታሪ ጋዜጠኛ ጋር የመሥራት ዕድል በማግኘቴ በእጅጉ ደስተኛ ነኝ›› በማለት መላኩ ምስክርነቱን አጠቃሏል፡፡

ካፒቴን ሰሎሞን ግዛው ስለ ቃለየሱስ በሰጡት ምሥክርነት ‹‹እኔ እሱን ለአየር መንገዱ ልዩ እንደ ሆነ ሰው አየዋለሁ።በጣም ትሁት፣አዳማጭ የሆነ ሰው ነው።ከየት እንዳመጣው ባላውቅም ልዩ የሆነ የኢንግሊዘኛ ፀሀፊ ነበር።በሁለት ምክንያት የሱን ፅሁፍ አነብ ነበር፡፡አንዱ በፅሁፉ ለመደሰትና እንደ ግጥም ስለምወደው ነው።ሌላው ከእውቀቱ ወይም አንብቦም ይሁን ባላውቅም የፅሁፎቹ ይዘት በሚያውቀው ነገር ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ነው።በዚህም በጣም አበረታታዋለሁ።

‹‹ከተዋወቅን 15 ዓመታት ሆኖናል።በውጪ ህትመቶች ላይ የሚያወጣቸው ስራዎች ቃለየሱስ ብሎ ስሙ ይገለፅ ይሆናል እንጂ ማንም ነጭ የሚፅፈው አይነት ፅሁፍ ነው።የፅሁፉ ይዘትና አያያዝ ደረጃውን የጠበቀ ነው።የሚፅፍባቸው መፅሄቶች ደረጃቸውን የጠበቁና ትላልቅ ናቸው።ነገር ግን ደረጃቸውን ጠብቀዋል የሚባሉትም አንዳንዴ ትርኪምርኪ ሲፅፉም ይታያል።ግን የሱ ፅሁፍ በጣም የሚያኮራ ነው።ሌላው ዜግነቱን የሚወድ ሰው ነው።ተጨባጭ በሆነ መልኩ ለኢትዮጵያ አየርመንገድ በቦታው ካሉት ህዝብ ግንኙነቶች እሱ ብዙ የሰራ ይመስለኛል።እውቅናና ሽልማት ሊሰጠው በርታ ሊባል የሚገባው ልጅ ነው።ወገቡን ይዞ ነበር ለአየር መንገዱ ይሰራ የነበረው።አሁንም ቢሆን ባለበት ሆኖ ለአየርመንገዱ ነገሮችን መስመር የሚያሲዝ ሰው ነው››ብለዋል፡፡

፨፨፨፨፨፨፨

የቀድሞ የሲቪል አቬሽን ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ወሰንየለህ ሁነኛው በበኩላቸው ‹‹ከተዋወቅን ከ7 ዓመት በላይ ይሆነናል።እኔ ከማቃቸው የሚዲያ ሰዎች በጋዜጠኝነት የሱን ያህል ብዙም አቬሽን ዘርፉ ላይ ገብቶ እያንዳንዱን ነገር አይቶ የኢትዮጵያ አየር መንገድም ይሁን የግል ኦፕሬተሮቹም ጋር እንደሱ የሚፅፍ አላየሁም።እሱ ነው የተሻለ ጠይቆ አንብቦ ተረድቶ አስተዋጽዖ ለማድረግ የሚጥረው።በዛ ወቅት ቃለ እየሱስ ጥሩ ዘጋቢ ነበር።ብዙ መፅሄቶች ላይ ይሳተፋል አንዳንድ አለም አቀፍ ስብሰባዎች ላይ ይሄዳል። በኢትዮጵያ አየርመንገድና በሲቪል አቬየሽን ላይ የተለየ እውቀት ያለው ነው።ምክንያቱም በየእለቱ ስለሚከታተል ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን አቬየሽን ኢንዱስትሪ በደንብ ያውቀው ነበርና ነው።

‹‹አቬየሽን ኢንዱስትሪው በእነዚህ መፅሄቶች በብዙ መንገድ ይጠቀማል።ህብረተሰቡ አቬየሽኑም ሆነ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ራሱን ከማስተዋወቁ በላይ ምን ላይ እንዳለ እና በተለየ አካል እንዲሰራለት ትክክለኛነቱን ይረጋገጣል።እንዲሁም ምን ያህል የግል ኦፕሬተሮች ምን ያህል በኢኮኖሚው ይሳተፋሉ የሚለውንም ለህብረተሰቡም ለመንግስትም መረጃ ይሰጣል።ስራዎቹ ለብዙ ነገሮች የመረጃ ምንጮች ሆነው ያገለግላሉ ።

‹‹ቃለእየሱስ በዚያ ወቅት የሚያደርገው የኢትዮጵያን አቬየሽን ኢንዱስትሪ ከሌላው እያነፃፀረ በሚያውቀው ልክ ለህብረተሰቡ ሙሉ መረጃ ይሰጣል።ለግል ኦፕሬተሮችም ለኢትዮጵያ አየር መንገድም ግብዐት የሚሆኑ ብዙ ነገሮችን ያደርጋል።በተዘዋዋሪም ያስተዋውቃል።እውነተኛ መረጃ ሲያቀርብ ሰው ስለ አቬየሽን ኢንዱስትሪ ያለውን እውቀት ያዳብራል።አብዛኛው ሰው ስለ ግል ኦፕሬተር አያውቅም አውሮፕላን አላቸው ወይ ? ብሎ የሚጠይቅም ብዙ ሰው ነው።በዚህ ጉዳይ ላይ በብዛት የሚሰራው ቃለእየሱስ ነበር››ብለዋል፡፡

‹‹በኢትዮጵያ የጉዞና ቱሪዝም ዘርፍ ላይ የቃለየሱስ አስተዋፅኦ ትልቅ ነው።››ብለው ምስክርነታቸውን መስጠት የጀመሩት አቶ ተወልደ ገብረማርያም የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ናቸው፡፡‹‹ቃለየሱስና እኔ ለረጅም ጊዜ እንተዋወቃለን በ«Reporter» ጋዜጣ ሲሰራ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዜናዎችንና እድገቶችን ይዘግብ ነበር።በቀጣይ የአቪዬሽን ዘርፍ ላይ ጥልቅ ፍላጎት አሳየ፤እኛም ከIATA ጋር እንዲገናኝ አደረግነው፣በተለይም በየዓመቱ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚካሄዱ የIATA አመታዊ አጠቃላይ ጉባኤዎች (AGM) ላይ የፕሬስ ኮንፈረንሶች ላይ ይሳተፍ ነበር።

‹‹በአፍሪካ አየር እና አቪየሽን (African Aerospace and Aviation) መጽሔት እና በሌሎች ከአቪየሽን ጋር የተያያዙ መጽሔቶች ላይ ጽሁፎችን ይጽፍ ነበር።በአጋርነትም ብዙ ፕሮጀክቶችን አከናውነናል። እኔም የኢትዮጵያ ቱሪዝም ቦርድ ሊቀመንበር በነበርኩበት ሰዓት፣የራሱን የጉዞና ቱሪዝም መጽሔት እንዲጀምር ወይም እንዲያስብበት ሀሣብ አቀርብለት ነበር፤እርሱም ይህን ሀሳብ በአዎንታ ይመልከተው ነበር።
‹‹በአጠቃላይ፣ ይህ ዘርፍ እስከዛሬም በቂ የሚዲያ ሽፋንና የማስተዋወቂያ መድረክ ስላልነበረው፣ ቃለየሱስ ይህን ክፍተት ልብ ብሎ በማጤን በኢትዮጵያ የጉዞና ቱሪዝም ዘርፍ ልማት ላይ ከፍተኛ ስራ ሰርቷል።በእኔ አመለካከት፣ያበረከተው አስተዋፅኦ አስደናቂ ነው፣ለሥራውም እውቅናና ምስጋና ሊቀርብለት ይገባል››ብለዋል፡፡

ሲጠቃለል ከ15 አመት በላይ በአለም አቀፍ የአቪየሽን ስብሰባዎችን በአሜሪካ፣አውሮፓ፣አፍሪካ፣ መካከሉኛው ምስራቅ እና ኤሽያ ተሳትፌያለሁ 36 ሃገሮችንም የማየት እድል ገጥሞኛል የሚለው የአቪየሺን ባለወርቃማ ብዕሩ ቃለየሱስ በቀለ እ.ኤ.አ.ከ2023 መጨረሻ ጀምሮ ኑሮውን በካናዳ ያደረገ ሲሆን፤ለአፍሪካ ኤሮስፔስና አቪየሽን ኢንተርናሽናል ኒውስ በፍሪላንስነት በማገልገል ላይ ይገኛል፡፡

"ቱርክ በሶማሊያ የጠፈር ጣቢያ ልትገነባ ነው"

የቱርክ የጦር ዝሆን በሞቃዲሾ የአንካራ ስትራቴጂካዊ ጥልቀት ወይንስ አዲስ የአፍሪካ ቀንድ ወታደራዊ ሽኩቻ?

[የኔታ ሚዲያ - ሞቃዲሾ]

በምስራቅ አፍሪካ ቀንድ የፖለቲካ ትኩሳት በጨመረበት በዚህ ወቅት ቱርክ እጅግ ዘመናዊ የሆኑ የጦር ታንኮችን እና የኤፍ-16 (F-16) ተዋጊ ጄቶችን ወደ ሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ማስገባቷ ተሰምቷል። ይህ እርምጃ በክልሉ ያለውን ወታደራዊ ሚዛን ሊቀይር የሚችል ትልቅ ክስተት ተደርጎ ተወስዷል።

ባለፈው ቅዳሜና እሁድ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በስፋት በተሰራጩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች የቱርክ የባህር ኃይል መርከቦች ግዙፍ የጦር ታንኮችን በሞቃዲሾ ወደብ ሲያራግፉ ታይተዋል።

ከጥቂት ቀናት በፊት ደግሞ የቱርክ የጦር ጄቶች በሶማሊያ ሰማይ ላይ ሲያንዣብቡ መታየታቸው አንካራ በሶማሊያ ያላትን ወታደራዊ አሻራ ወደ አዲስ ምዕራፍ ማሸጋገሯን ማሳያ ሆኗል።

የየኔታ ሚዲያ የዜና ክፍል ጉዳዩን ሲመረምር የቱርክ ግዙፍ ወታደራዊ ዝግጅት ከሦስት ዋና ዋና ስትራቴጂካዊ ግቦች ጋር የተያያዘ መሆኑን ተረድቷል

ቱርክ በሶማሊያ ምድር ላይ የሳተላይት መተኮሻ (Spaceport) እና የሚሳኤል መፈተኛ ጣቢያ ለመገንባት በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር መድባለች። ይህንን ውድ ፕሮጀክት ከአል-ሸባብ ጥቃት ለመከላከል ታንክና ጄት የግድ አስፈላጊዎቿ ናቸው።

በቅርቡ ቱርክ በሶማሊያ ባህር ዳርቻ የነዳጅ ቁፋሮ ለመጀመር ከሞቃዲሾ ጋር ስምምነት ተፈራርማለች። ይህንን የኢኮኖሚ ጥቅም ለማስከበር የባህርና የየብስ ኃይሏን እያጠናከረች ትገኛለች።

ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችውን የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ ቱርክ ከሶማሊያ ጎን በመቆም በባህር ዳርቻውና በየብሱ ላይ ያላትን ተጽዕኖ በማሳደግ የቀጠናው ቁልፍ ተዋናይ ለመሆን እየጣረች መሆኑ ይነገራል።

የአል-ሸባብ ስጋት እና የ"ጎርጎር" ኃይሎች

እንደ የደህንነት ምንጮች ገለጻ እነዚህ የቱርክ ጦር መሣሪያዎች በታችኛው ሸበሌ እና መካከለኛው ሸበሌ አካባቢ የአል-ሸባብን ይዞታዎች ለመደምሰስ ከሶማሊያ የ"ጎርጎር" (Gorgor) ልዩ ኃይሎች ጋር በቅንጅት ስራ ይጀምራሉ።

ይሁን እንጂ ኤፍ-16 ጄቶቹ በቱርክ መኮንኖች ቁጥጥር ስር መሆናቸው ጉዳዩ ከሽብርተኝነት መከላከል ባለፈ የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ይዘት እንዳለው ያመላክታል።

የቱርክ ወታደራዊ መስፋፋት ለሶማሊያ መንግስት የደህንነት ዋስትና ቢሆንም ለጎረቤት ሀገራት ግን "አንካራ በአፍሪካ ቀንድ ምን እያሰበች ነው?" የሚል ስጋት ማጫሩ አልቀረም።
የየኔታ ሚዲያ ጉዳዩን በቅርበት መከታተሉን ይቀጥላል።

የኔታ ሚዲያ - እውነታውን ለናንተ!
#yenetamedia #turkeysomalia #hornofafrica

የናፍቆት ስንክሳር፦ የአስቴር አወቀ "ሀገሬ"

​የአስቴር አወቀ "ሀገሬ" የተሰኘው ዜማ ተራ የሙዚቃ ስራ አይደለም፤ ይልቁንም በስደት እና በናፍቆት መካከል የሚዋልል የሰው ልጅ ነፍስ የለቅሶ ድምፅ ነው። ይህ ዘፈን በኢትዮጵያውያን ዘንድ እንደ ብሔራዊ መዝሙር የሚቆጠር፣ የስደት ሰለባ የሆኑ ልቦችን የሚያደማና የሚፈውስ ሚስጥራዊ ኃይል አለው። አስቴር በዚህ ዜማዋ ውስጥ "ሀገር" የሚለውን ጽንሰ-ሀሳብ ከመሬት ባለቤትነት አውጥታ ወደ ስሜትና ወደ ማንነት ከፍታዋለች።

​ፈላስፋው ማርቲን ሄይዴገር የሰውን ልጅ ህልውና "Dasein" (እዚህ መገኘት) በማለት ይገልጸዋል። ሄይዴገር "መኖር ማለት በዓለም ውስጥ መሆን ነው" ይላል። ሆኖም ግን፣ አስቴር "እኔም ሀገር ሀገር አለኝ ሀገር የሚታይ በሩቁ" ስትል፣ ህልውናዋ ካለችበት ቦታ (Physical space) እና ከነፍሷ መገኛ (Spiritual home) መካከል መተለሙን ያሳያል።

​የናፍቆት ሜታፊዚክስ፦ ለአስቴር ሀገር "የሚታይ በሩቁ" መሆኑ፣ የሰው ልጅ ሁልጊዜም ወደ ቀደመው "ፍጹምነት" የመመለስ ፍላጎቱን ያሳያል። ፈላስፋው ፕላቶ የሰው ልጅ ነፍስ ከእውነተኛው ዓለም ተለይታ ወደ ምድር እንደመጣችና ሁልጊዜም ያንን የቀድሞ ቤቷን እንደምትናፍቅ ይናገራል። የአስቴር ዜማም ይህንኑ የነፍስ ጥማት ያንጸባርቃል።

​ቤት እንደ ማንነት ማረጋገጫ፦ "ሀገር ሀገር ይላል ሀገሬ" የሚለው ድግግሞሽ፣ ሀገር ከሰውነት ውጭ ያለ ነገር ሳይሆን፣ በሰውየው ውስጥ የሚጮኽ ህያው አካል መሆኑን ያሳያል። ሄይዴገር እንደሚለው "Dwelling" (መኖር/መስፈር) የሰው ልጅ ማንነት መገለጫ ነው። ስደተኛው ግን "ቤት የሌለው" (Homeless) ሳይሆን፣ "ቤቱ በውስጡ የታመቀ" ፍጡር ነው።

​ከሳይኮሎጂ አንፃር፣ "ሀገሬ" የናፍቆት (Nostalgia) እና የሀዘን (Grief) ስነ-ልቦናዊ መገለጫ ነው። ሲግመንድ ፍሮይድ "Mourning and Melancholia" በሚለው ስራው፣ አንድ ሰው የሚወደውን ነገር ሲያጣ የሚሰማውን ጥልቅ ስቃይ ይተነትናል።
​የስሜት መላጋት (Cognitive Dissonance)፦ "ብደሰት ብጫወት ሳይነካ ክብሬ... እኔስ በሀገሬ" የሚለው ግጥም፣ በስደት ሀገር የሚገኝ ቁሳዊ ምቾት የነፍስን ረሃብ ሊያስታግስ እንደማይችል ያሳያል።

ሳይኮሎጂስቱ አብርሃም ማስሎ በሰብዓዊ ፍላጎቶች ደረጃው ላይ "የመካተት እና የፍቅር ፍላጎት" ከቁሳዊ ፍላጎት በላይ እንደሆኑ ይገልጻል። አስቴር "ባምር ብንቆጠቆጥ" ብትልም፣ ያ ውበት ያለ ሀገር ትርጉም አልባ መሆኑን ትገልጻለች።

​የጋራ ትውስታ ፦ ካርል ጁንግ እንደሚለው፣ የሰው ልጅ ከማህበረሰቡ ጋር የሚያስተሳስሩት የጋራ ትውስታዎች አሉት። "አመት በዓል ደረሰ... በጉ ዶሮ ይቅረብ" የሚሉት ምስሎች፣ የግል ትውስታዎች ብቻ ሳይሆኑ የአንድ ማህበረሰብ የጋራ "ስነ-ልቦናዊ መልህቆች" ናቸው። እነዚህ መልህቆች ሲበጠሱ፣ ግለሰቡ የማንነት ቀውስ (Identity Crisis) ውስጥ ይገባል። የአስቴር ለቅሶ ይህን የተበጠሰ መልህቅ የመጠገን ጥረት ነው።

​ደራሲያን ሀገርን እንደ መሬት ሳይሆን እንደ ህያው ገጸ-ባህሪ ነው የሚስሏት። አስቴር "ለውዲቷ እናቴ" ስትል ሀገርን ወደ እናትነት (Personification) ከፍ ታደርጋለች።

​የናፍቆት ውበት (The Aesthetics of Longing)፦ እንደ ማርሴል ፕሩስት ያሉ ደራሲያን፣ ያለፈ ትውስታ በሽታና በድምፅ እንዴት እንደሚቀሰቀስ ይነግሩናል። በአስቴር ዜማ "ዳቦም ይቆረስ... ጨዋታው ሲደራ" የሚሉት ቃላት የናፍቆት ሽታ አላቸው። አስቴር ለምልክት የምትጠቀማቸው እነዚህ ምስሎች፣ አንባቢው (ወይም አዳማጩ) የራሱን የልጅነት ትውስታ እንዲቃኝ ያደርጉታል።

​የተራቆተ ማንነት፦ "ሳስብሽ ይፈሳል እምባዬ በላዬ" የሚለው ስንኝ፣ በደራሲያን እይታ "የተሰበረ ልብ" (Broken Narrative) መግለጫ ነው። ስደተኛው የራሱን ታሪክ በባዕድ ሀገር መፃፍ አይችልም፤ ምክንያቱም ብዕሩና ቀለሙ የቀሩት በናፈቃት ሀገሩ ነው። አስቴር የሀገሯን ፏፏቴና አቀማመጥ ስትገልጽ፣ ልክ አንድ ሰዓሊ የሚወደውን ሰው ምስል በምናቡ እንደሚስል ያህል ጥራት አለው። ይህ "Imagery" (ምስላዊ መግለጫ) አድማጩን ከቦታው ነቅሎ ወደማይታየው "ሀገረ ብርቁ" ይወስደዋል።

​ማጠቃለያ፦ የነፍስ ጥሪ

​የአስቴር አወቀ "ሀገሬ" ዘፈን ከዜማነቱ ባለፈ፣ የሰው ልጅ የመርጋትና የመረጋጋት ፍለጋ መገለጫ ነው። ፈላስፋው ለትርጉም፣ ሳይኮሎጂስቱ ለፈውስ፣ ደራሲው ደግሞ ለውበት የሚጠቀሙበት የጥበብ መስተዋት ነው። አስቴር በዚሁ ዜማዋ ውስጥ "ሀገር" ማለት መሬት ሳትሆን፣ "እኛነታችን" መሆኗን ነግራናለች።

​"የሚታይ በሩቁ" የተባለው ሀገር፣ በጂኦግራፊያዊ ርቀት ብቻ ሳይሆን፣ በልባችን ውስጥ ያለ የማይደረስበት የንጽህና እና የፍቅር ተምሳሌት ነው። አስቴር ስታለቅስ፣ አብረን የምናለቅሰው ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን፣ በሁላችንም ውስጥ ለጠፋው "ቀዳሚ ቤት" ጭምር ነው።

⚽️ የፊፋ ማች ኤጀንቱ ኢንጂነር ፍፁም ለዳዊት እስጢፋኖስ አካዳሚ የሜዳ እና የትጥቅ ድጋፍ አደረጉ! 🙌
#ethiopia | ​"ለነገዋ ኢትዮጵያ የእግር ኳስ ተስፋዎች የሚሆን አጋርነት ተፈጥሯል"

​የፊፋ ማች ኤጀንት የሆኑት ኢንጅነር ፍፁም አድነው፤ ዛሬ ጥር 23 ቀን 2018 ዓ.ም በሰሚት በሚገኘው የዳዊት እስጢፋኖስ የእግር ኳስ አካዳሚ በመገኘት ወሳኝ ድጋፍ አድርገዋል።

​የድጋፉ ዝርዝር:
✅ ትጥቅ: 130 ፒፕስ (Bibs) እና 10 እግር ኳሶች ለአካዳሚው ተበርክቷል።

✅ የሜዳ ዕድል: ከትጥቅ በተጨማሪ ከ"Soccer Space" ጋር በመተባበር ለፕሮጀክቱ ነፃ የሜዳ ድጋፍ እንዲያገኙ ተመቻችቷል።
​ኢንጂነር ፍፁም ማናቸው?

ኢንጂነሩ ከዚህ ቀደም ሸገር ደርቢን በዱባይ እንዲሁም የሀዲያ ሆሳዕናን ጨዋታ በደቡብ አፍሪካ በማሰናዳት የሚታወቁ ሲሆን፤ የመካኒሳ፣ ኮልፌ እና ፋሲል ከነማ ታዳጊዎችንም ሲደግፉ ቆይተዋል። በቀጣይም ከዳዊት እስጢፋኖስ አካዳሚ ጋር በጋራ ለመስራት የሁለትዮሽ ስምምነት ይፈፅማሉ ተብሏል።

​የአሰልጣኝ ዳዊት ምላሽ:
"ይህ ድጋፍ አካዳሚው አንድ እርምጃ መጓዝ መጀመሩን ያሳያል፤ ለነገዋ ኢትዮጵያ የታሰበውን ራዕይ ስለደገፉን እናመሰግናለን" ሲል አሰልጣኝ ዳዊት እስጢፋኖስ ተናግሯል።

​ለኢትዮጵያ እግር ኳስ እድገት ለሚተጉት አካላት ምስጋና ይገባል!
👏

​#dawitestifanosacademy #grassrootsfootball #fifaagent #fitsumadnew #support #ethiopianfootball #soccerspace #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

​“ማርስ ላይ መሞት እፈልጋለሁ፤ ነገር ግን በመጋጨት አይደለም!” — የኢሎን ማስክ አስገራሚ ምኞትና የጠፈር ጉዞው የወደፊት እጣ ፈንታ

​በዓለም ላይ ካሉ ባለጸጎች መካከል በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሰውና የSpaceX መስራች የሆነው ኢሎን ማስክ፣ በዳቮስ የዓለም ኢኮኖሚ ፎረም ላይ ተገኝቶ ያስደመመ መግለጫ ሰጥቷል። ማስክ የሰው ልጅ በማርስ ላይ እንዲሰፍር ያለውን ጽኑ ፍላጎት ሲገልጽ፣ የእሱም የመጨረሻው የህይወት ምዕራፍ በዚሁ ቀይ ፕላኔት ላይ እንዲያበቃ እንደሚመኝ ተናግሯል።

ይሁን እንጂ ይህ ምኞቱ እውን እንዲሆን አንድ ትልቅ ቅድመ ሁኔታ አስቀምጧል፤ እሱም “እዚያው ማርስ ላይ መሞት እፈልጋለሁ፣ ነገር ግን በመጋጨት (Impact) መሆን የለበትም” በማለት ጉዞው ስኬታማና ሰላማዊ መሆን እንዳለበት በቀልድ የታጀበ መልእክቱን አስተላልፏል።

​ይህ የማስክ ድፍረት የተሞላበት ንግግር በባዶ ተስፋ ላይ የተመሰረተ ሳይሆን፣ በቅርቡ SpaceX ባከናወነው ታሪካዊ የቴክኖሎጂ ስኬት ላይ የተገነባ ነው። የሁለተኛው ትውልድ ስታርሺፕ (Starship) መንኮራኩር አምስተኛ የሙከራ በረራውን በስኬት ማጠናቀቁ፣ ማስክን ለህልሙ ይበልጥ አቅርቦታል።

ይህ ሙከራ መንኮራኩሩን ወደ ህዋ ልኮ በሰላም መመለስ ብቻ ሳይሆን፣ ወደፊት ለሚደረገው የማርስ ጉዞ ወሳኝ የሆኑ ቴክኖሎጂዎች ውጤታማነታቸውን ያሳዩበት ትልቅ ምዕራፍ ሆኖ ተመዝግቧል።

​በዚህ በረራ ላይ የታየው ትልቁ የቴክኒክ እመርታ የመንኮራኩሩ የሙቀት መከላከያ (Heat Shield) ብቃት ነው። መንኮራኩሩ ወደ ምድር ከባቢ አየር በሚመለስበት ወቅት የሚፈጠረውንና እስከ 1430^circ ext{C} የሚደርሰውን እጅግ ከፍተኛ ሙቀት መቋቋም መቻሉ መሐንዲሶቹን አስደንቋል።

ቀደም ሲል በነበሩ ሙከራዎች ላይ ይፈጠሩ የነበሩ የሙቀት መከላከያ ሰቆች መውለቅና የመቃጠል አደጋዎች በዚህኛው ሙከራ መፈታታቸው፣ የጠፈር ጉዞውን ደህንነት ወደ አዲስ ከፍታ አሸጋግሮታል።

​ለኢሎን ማስክ የማርስ ጉዞ ስኬት ቁልፉ “መንኮራኩሮችን ደጋግሞ መጠቀም” (Reusability) የሚለው መርህ ነው። ስታርሺፕ ልክ እንደ አውሮፕላን ደጋግሞ መብረር መቻሉ፣ ወደ ጠፈር የሚደረገውን ጉዞ ወጪ በከፍተኛ ሁኔታ የሚቀንስ ነው።

አምስተኛው የሙከራ በረራ ይህንን ጽንሰ-ሀሳብ ወደ እውነታ የለወጠ ሲሆን፣ ይህም ለሰው ልጅ ታሪክ የመጀመሪያ የሆነውን በማርስ ላይ የመኖሪያ ጣቢያ የመመስረት ህልም ከመቼውም ጊዜ በላይ ቅርብ እንዲሆን አድርጎታል።

​አሁን ላይ የSpaceX ትኩረት ወደ ሦስተኛው ትውልድ ስታርሺፕ ዞሯል። ይህ አዲስ መንኮራኩር ከቀደሙት ይልቅ በጭነት አቅሙና በሞተር ጉልበቱ እጅግ የላቀ እንደሚሆን ይጠበቃል። ማስክ እንደሚለው፣ እያንዳንዱ በረራና እያንዳንዱ ስኬት ለሰው ልጅ “ባለብዙ ፕላኔት ዝርያ” የመሆን መንገድን ይከፍታል።

ይህም ማለት የሰው ልጅ በአንድ ወቅት ምድር ላይ አደጋ ቢጋርጥበት እንኳ በሌሎች ፕላኔቶች ላይ ህልውናውን አስጠብቆ እንዲቀጥል የሚያስችል የኢንሹራንስ ዋስትና ነው።

​በአጠቃላይ፣ የኢሎን ማስክ “ማርስ ላይ መሞት እፈልጋለሁ” የሚለው ንግግር የግል ምኞት ብቻ ሳይሆን፣ የሰው ልጅን አድማስ ለማስፋት የተያዘ ትልቅ ግብ ነጸብራቅ ነው። የቴክኖሎጂው እድገት አሁን ባለው ፍጥነት ከቀጠለ፣ ምናልባትም በሚቀጥሉት ጥቂት አስርት ዓመታት ውስጥ የመጀመሪያው ሰው ማርስ ላይ ሲያርፍ ማየት ህልም መሆኑ ይቀራል።

ማስክ እንደተመኘው በሰላም ማርስ ላይ አርፎ እዚያው ያርፍ እንደሆነ የሚያሳየው የጊዜ ሂደት ቢሆንም፣ አሁን ያለው ስኬት ግን ታሪክ እየተሰራ መሆኑን ይመሰክራል።

፡ "እኔ የባዕድ ፍጡር (Alien) ነኝ!" — ኢሎን ማስክ

​በዳቮስ ስዊዘርላንድ እየተካሄደ ባለው የዓለም የኢኮኖሚ ፎረም (WEF 2026) ላይ ያልተጠበቀ ንግግር ያደረገው ቢሊየነሩ ኢሎን ማስክ፣ ከብላክሮክ ዋና ስራ አስፈጻሚ ላሪ ፊንክ ጋር በነበረው ቆይታ አስገራሚ ቀልዶችን አጋርቷል።

​ስለ ባዕድ ፍጡራን፦ ማስክ "ሰዎች ሁልጊዜ 'መካከላችን Alien አለ ወይ?' ብለው ይጠይቁኛል። እኔም 'አዎ እኔ ራሴ አንዱ ነኝ' እላቸዋለሁ፤ ግን ማንም አያምነኝም" በማለት በፈገግታ ተናግሯል።

​ማስረጃው፦ ስፔስ ኤክስ (SpaceX) እስካሁን ከ9,000 በላይ ሳተላይቶችን ወደ ህዋ ቢልኩም፣ አንድም የባዕድ ፍጡራን መንኮራኩር አጋጥሟቸው እንደማያውቅና ይህም በህዋ ላይ ህይወት ምን ያህል ብርቅ እንደሆነ እንደሚያሳይ ገልጿል።

​የወደፊት ትንበያ፦ በ2026 ማብቂያ ላይ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ከሰው ልጅ ብልህነት በላይ እንደሚሆንና በቅርቡም የሮቦቶች ቁጥር ከሰው ልጆች እንደሚበልጥ ትንቢቱን ተናግሯል።

​ማስክ አክሎም "በመካከላችን Alien ቢኖር ኖሮ መጀመሪያ የማውቀው እኔ ነበርኩ" በማለት ተደምጧል።

🚀 ጠፈርተኞቹን በህመም ምክንያት ወደ ምድር ተመለሱ
#ethiopia | ናሳ ጠፈርተኞቹን በአስቸኳይ ወደ መሬት መለሰ የአሜሪካው የጠፈር ምርምር ተቋም (ናሳ)፣ በዓለም አቀፉ የጠፈር ጣቢያ (ISS) ላይ ለ6 ወራት ተሰማርተው የነበሩ አራት ጠፈርተኞችን ባጋጠመ ድንገተኛ የጤና እክል ምክንያት በዛሬው ዕለት ወደ መሬት እንዲመለሱ አድርጓል። ይህ ክስተት ናሳ በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ የሕክምና መልቀቂያ ሥርዓትን በመጠቀም ጠፈርተኞችን ከጠፈር ያስወጣበት አጋጣሚ ሆኖ ተመዝግቧል።

🛰️ ተልዕኮውና ተመላሾቹ

በጠፈር ተመራማሪ ካርድማን የሚመራውና አሜሪካውያን፣ ጃፓናዊ እንዲሁም ሩሲያዊ ጠፈርተኞችን ያካተተው ይሄው ቡድን፣ በስፔስ ኤክስ (SpaceX) መንኮራኩር አማካኝነት በፓሲፊክ ውቅያኖስ ላይ በሰላም አርፏል።

🩺 የጤና ስጋቱ

ናሳ የጠፈርተኞችን የግል የጤና ምስጢር ለመጠበቅ ሲል የታመመውን ግለሰብ ማንነትና የሕመሙን ዓይነት ባይገልጽም፣ የሚከተሉትን ነጥቦች አረጋግጧል፦

* ችግሩ በምድር ላይ ጥብቅና አስቸኳይ የሕክምና ክትትል የሚሻ መሆኑን፤

* የጠፈርተኞቹ ደህንነት ከማንኛውም ሳይንሳዊ ግኝት በላይ ቅድሚያ የሚሰጠው በመሆኑ ተልዕኮው ከአንድ ወር በላይ ቀደም ብሎ እንዲቋረጥ መደረጉን።

🌍 ቀጣዩ ምዕራፍ

በአሁኑ ወቅት አራቱ ጠፈርተኞች በልዩ የሕክምና ክትትል ላይ ይገኛሉ። ናሳ በተቋረጠው ተልዕኮ ምትክ ሌሎች ተመራማሪዎችን ወደ ጠፈር ጣቢያው ለመላክ ዝግጅት እየጀመረ መሆኑን ገልጿል። ይህ አጋጣሚ ለወደፊቱ የረጅም ጊዜ የጠፈር ጉዞዎች የሕክምና ዝግጁነት ምን መምሰል እንዳለበት አዲስ ትምህርት የሰጠ ክስተት ተደርጎ ተወስዷል።

​Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ናሳ #ጠፈር #ጤና #iss #spacex #ሳይንስ #የጠፈርዜና #nasa #spacemission #medicalevacuation

ናሳ በጤና እክል ምክንያት የጠፈር ተልዕኮውን ሊያቋርጥ ነው
#ethiopia | የአሜሪካው የጠፈር ምርምር ተቋም ናሳ (NASA)፣ በዓለም አቀፉ የጠፈር ጣቢያ (ISS) ላይ የሚገኙ ጠፈርተኞችን በአስቸኳይ ወደ መሬት ለመመለስ እያሰበ መሆኑን ገለጸ። ለዚህ ድንገተኛ ውሳኔ መነሻ የሆነው በአንዱ የቡድኑ አባል ላይ የታየውና አስቸኳይ ክትትል የሚሻ የጤና እክል ነው።

🩺 የጤና ስጋቱ እና የጠፈር ጣቢያው ተግዳሮት

ምንም እንኳን ናሳ የታመመውን ጠፈርተኛ ማንነትና የሕመሙን ዓይነት ባይገልጽም፣ የጠፈርተኞች ደህንነት ግን ቀዳሚ ስጋት መሆኑን አረጋግጧል። ጠፈርተኞች በጠፈር ጣቢያው ለረጅም ጊዜ በሚቆዩበት ወቅት ለሚከተሉት የጤና ችግሮች ሊጋለጡ እንደሚችሉ ይታወቃል፦

* የአጥንት መሳሳት (Bone density loss)
* የዕይታ መለወጥ (Vision changes)
* የልብ ምት መዛባት (Cardiovascular issues)

🌍 የድንገተኛ ጊዜ ዕቅድ

ናሳ ይህንን የነፍስ አድን ተልዕኮ በስኬት ለመወጣት ከሩሲያ እና ከሌሎች ዓለም አቀፍ አጋር የጠፈር ድርጅቶች ጋር በትብብር እየሰራ ይገኛል። በዜሮ ስበት (Zero Gravity) ውስጥ የሚገኘውን ቡድን በሰላም ወደ መሬት ለመመለስ የሚያስችል የድንገተኛ ጊዜ ስልት በመቀመር ላይ ናቸው።

📅 ቀጣይ እርምጃዎች

ጠፈርተኞቹ ወደ መሬት የሚመለሱበት ትክክለኛ ቀን እና የተቋረጠው ተልዕኮ በሌላ ቡድን ስለመተካቱ ዝርዝር መረጃዎች በሚቀጥሉት ቀናት ይፋ ይደረጋሉ። ይህ ክስተት የሰው ልጅ በጠፈር ቆይታው የሚያጋጥሙትን የጤና ተግዳሮቶች ዳግም እንድንመረምር ያደረገ አጋጣሚ ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ናሳ #ጠፈር #iss #ጤና #ጠፈርተኞች #nasa #space #sciencenews #zerogravity #የሕዋዜና