ግራንድ አፍሪካን ረን 2026 | Grand African Run 2026

አብሮነት መሻል ነው!
Celebrating Africa and bringing people together
#ethiopia | ወደ መነሻ መስመሩ ይቅረቡ፤ ግራንድ አፍሪካን ረን ~ የተለያዩ የኑሮ ዘርፎችና የሕይወት ታሪኮች ያሏቸውን ሰዎች በአንድ የሚያሰባስብ የ5 ኪሎ ሜትር ሩጫ እና ከባህል ጋር የተቆራኘ የአንድነትና የተሳትፎ ልምድ የሚያቀርብ የትርፍ ያልሆነ ዝግጅት ነው።

ከተለያዩ ትውልዶች የተውጣጡ ቤተሰቦች፣ የተለያየ ዕድሜ፣ የአኗኗር ዳራ፣ ችሎታና የሕይወት ልምድ ያላቸው ሰዎች ተመሳሳይ ቀለም ያላቸውን ሸሚዞች ለብሰው በሩጫው፣ በእግር ጉዞው እና በመራመዱ ይሳተፋሉ።

የግራንድ አፍሪካን ረን መስራች ዶ/ር ጋሻው አበዛ እንደሚሉት፦

“ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ዓይነት ሸሚዝ ለብሷል፤ ስለዚህ ማን ዕድሜው የገፋ ወይም ወጣት፣ ሀብታም ወይም ድሃ መሆኑን ማወቅ አይቻልም። በመነሻ መስመሩ አጠገብ የሚፈሱትን ሰዎች ማየት ያለውን ስሜት እወደዋለሁ፤ ምክንያቱም ይህን ዝግጅት ለማዘጋጀት ብዙ ጥረት ይደረጋል።”

ከሩጫ በላይ የሆነ የባህል ተሞክሮ

ግራንድ አፍሪካን ረን በአሌክሳንድሪያ ከተማ በሚገኙ እንደ Old Town እና Potomac Yard ባሉ ሰፈሮች የሚካሄድ ሩጫ ብቻ አይደለም። ይህ አፍሪካዊ ባህልን የሚያስተዋውቅ ልዩ የባህል ተሞክሮም ነው።

በዝግጅቱ የተለያዩ የቀጥታ ትርዒቶች ይቀርባሉ። ሙዚቀኞች የተለያዩ የአፍሪካ ከበሮዎችንና ቫዮሊንን ይጫወታሉ፤ ዳንሰኞችም እስክስታ የተባለውን ባህላዊ የኢትዮጵያ ዳንስ ጨምሮ ከኤርትራ፣ ከሩዋንዳ፣ ከኬንያና ከሌሎችም የአፍሪካ አገራት የተውጣጡ ባህላዊ ውዝዋዜዎችን ያቀርባሉ።

በተጨማሪም ከአፍሪካ ዲያስፖራ የተውጣጡ ምግቦችና የባህል ቅርሶች በነጋዴዎች ይቀርባሉ። የበጎ አድራጎት አጋር ድርጅቶችም ከተሳታፊዎች ጋር በመገናኘት ሩጫውን የሚሳተፉበትን ወይም የሚደግፉበትን የበጎ አድራጎት ዓላማ እንዲመርጡ ያደርጋሉ።

ከእነዚህም መካከል African Women’s Cancer Awareness Association (AWCAA)፣ Your Ethiopian Professionals Network (YEP)፣ Raeye Children Aid (RCA) እና ሌሎች በርካታ ድርጅቶች ይገኙበታል። WIHA የተባለው ድርጅት ደግሞ በአፍሪካ ለሚገኙ በቂ አገልግሎት ላላገኙ ማህበረሰቦች ንጹህ ውሃ፣ የወር አበባ ንጽህና ፓዶችና ሌሎች አስፈላጊ ድጋፎችን ያቀርባል።

አሌክሳንድሪያ፦ የተለያዩ ባህሎች መገናኛ

ዶ/ር ጋሻው አበዛ አሌክሳንድሪያ ለግራንድ አፍሪካን ረን ተስማሚ ስፍራ የሆነችውን ምክንያት ሲገልጹ፦

“ከተማዋ ሰዎቿ ናቸው። ከመላው ዓለም የመጡ ሰዎች በአሌክሳንድሪያ ይኖራሉ። እዚህ ሁሉም ሰው ተቀባይነት አለው፤ ተሞክሮዎቹም ይህንን ያረጋግጣሉ።”

የመስጠትና የማህበረሰብ መንፈሱ በዝግጅቱ ሁሉ ይቀጥላል። ተሳታፊዎች የመኪና ሎተሪ ዕጣ ለመግዛትም ዕድል ያገኛሉ። በዚህ ዓመት ሽልማቱ 2026 Toyota Corolla ነው።

እንዲሁም African Impact Award በተለያዩ የሥራ ዘርፎች የላቀ አስተዋጽኦ ያበረከቱ የአፍሪካ መሪዎችን የሚያውቅና የሚያከብር የሽልማት መርሃ ግብር ነው።

ዶ/ር አበዛ፣ “ለማንም ክፍት ነው። ሁሉም ሰው በሩጫው መሳተፍ ይችላል። ነገር ግን የአፍሪካን ስኬቶች ለማክበር ስለፈለግን ግራንድ አፍሪካን ሩን ብለን ሰየምነው” ይላሉ።

የአፍሪካ የሩጫ ባህል ያነሳሳው ስም

ግራንድ አፍሪካን ረን የሚለው ስም አፍሪካ በሩጫ ዓለም ያላትን ጠንካራ ባህል ያንፀባርቃል። ዶ/ር አበዛ ይህንን ባህል በሥራ ሕይወታቸው መጀመሪያ ላይ ከ30,000 በላይ ተሳታፊዎችን ባሰባሰበ የሩጫ ዝግጅት ላይ በመስራት ተመልክተዋል።

“ያ የሥራ ሕይወቴ የመጀመሪያ ዘመን በጣም ያምር ነበር። ያ ከአምስት ዓመታት በላይ የሠራሁበት የመጀመሪያ ሥራዬ ነበር። በዚያን ጊዜ ወንዶች፣ ሴቶች፣ አካል ጉዳተኞች—ሁሉም አብረው ይሰበሰቡ ነበር።”

ዶ/ር አበዛ ለአምስት ዓመታት ያህል የሩጫ ዝግጅቶችን በማዘጋጀት ያሳለፉ ሲሆን፣ ስፖርት የዕድሜ፣ የባህል፣ የአኗኗር ወይም የችሎታ ልዩነት ሳይገድበው ሰዎችን ማቀራረብ እንደሚችል በተግባር ተመልክተዋል።

በቀጣይ ዓመታትም በስፖርት ቢዝነስ ዘርፍ ተመራማሪ፣ ፕሮፌሰርና አማካሪ በመሆን ሰፊ ልምድ አካብተዋል። የዶክትሬት ትምህርታቸውን ሲጀምሩ፣ ከባለቤታቸውና ከልጆቻቸው ጋር መረጋጋት ሲጀምሩና በሌላ ሀገር ቤት መስራት ምን ማለት እንደሆነ ሲያስቡ ስለሕይወት ዓላማቸው በጥልቀት ማሰብ ጀመሩ።

“ማስተማር እችላለሁ። መጽሐፍትን መጻፍና ተማሪዎችን ማስተማር እችላለሁ። ግን ከዚያስ? ማሰብ ጀመርኩ፤ ‘አንድ ነገር ማድረግ አለብኝ። ሕይወት ወደዚህ የዓለም ክፍል ካመጣኝ፣ መልሼ ለማኅበረሰቡ መስጠት እፈልጋለሁ’ አልኩ። 70 ዓመት ሲሆነኝ ለልጆቼ ምን እነግራቸዋለሁ? እናንተ በሕይወታችሁ ዓላማ አላችሁ፤ እኔም በሕይወቴ ዓላማ አለኝ። ሁሉም ሰው በዚህ ሕይወት ዓላማ አለው፣ አይደል? የእኔ ዓላማ ለሌሎች መስጠት ነው።”

ይህ የሕይወት ዓላማ ፍለጋ የግራንድ አፍሪካን ሩን ሃሳብ እንዲወለድ አደረገ። የሚቀረው ጉዳይ ይህንን ራዕይ ለማስፈጸም ተስማሚ ቦታ ማግኘት ነበር፤ እሱም አሌክሳንድሪያ ሆነች።

የአፍሪካ ብቃትና ስኬትን ማክበር

የዝግጅቱ ዓላማ ግልጽ ከሆነ በኋላ ዶ/ር አበዛ ግራንድ አፍሪካን ሩንን ከአፍሪካና ከዓለም የተወደዱ ታዋቂ አትሌቶች ጋር ለማገናኘት ችለዋል። ከእነዚህም መካከል የኦሎምፒክ ታሪካዊ አትሌቶች ጥሩነሽ ዲባባ እና ደራርቱ ቱሉ ይገኙበታል።

በአቅራቢያውም ለህፃናት የሚዘጋጅ የሩጫ ውድድር ይካሄዳል፤ ይህም ለዝግጅቱ ሌላ የደስታና የተሳትፎ ደረጃን ይጨምራል።

ዶ/ር አበዛ እንደሚሉት፦

“በአሌክሳንድሪያ ሁሉም ባህሎች ይገናኛሉ። ውብ ከተማ ናት፤ ከዓለም የመጡ ሰዎችም በውስጧ ይኖራሉ። ፍጹም መዳረሻ ናት። ከVisit Alexandria የሚደረገው ድጋፍም ሚና አለው። አሁን ያለችው ከንቲባ አሊያ ጋስኪንስ፣ የከተማው ምክር ቤት አባል ጆን ቴይለር ቻፕማን እና ሌሎችም በጣም ደጋፊ ነበሩ። ለዚህም ነው በአሌክሳንድሪያ የምናደርገው።”

ግራንድ አፍሪካን ረን 2026

ቅዳሜ፣ ጥቅምት 10 ቀን 2026
አሌክሳንድሪያ፣ ቨርጂኒያ፣ አሜሪካ
5 ኪ.ሜ ሩጫ • ባህል • ማኅበረሰብ • በጎ አድራጎት
አፍሪካን፣ ስኬቶቿንና የአንድነት መንፈሷን ለማክበር

ግራንድ አፍሪካን ረን ለሁሉም ክፍት ነው።

***
Grand African Run

Step up to the starting line for the Grand African Run, a nonprofit event where people from all walks of life come together for a 5K run and a cultural experience rooted in connection and belonging.

Families spanning generations, people of all ages, backgrounds, abilities, and life experiences create a vibrant sea of runners, joggers, and walkers—united by matching-colored shirts.

“All human beings in the same type of shirt…so you can’t tell who is old or young, rich or poor. I love that feeling of seeing a stream of people by the start line, because there’s a lot of hard work that goes into this event,” says Dr. Gashaw Abeza, founder of the Grand African Run.

More than a race through Alexandria’s neighborhoods, including Old Town and Potomac Yard, the Grand African Run is an immersive cultural experience. Live performers take the stage as musicians play African drums and violins, while dancers showcase Eskista, the traditional Ethiopian dance, alongside cultural performances from Eritrea, Rwanda, Kenya, and other African communities.

Vendors also offer food, cultural products, and artifacts from across the African diaspora. Charity partners connect with participants and give runners the opportunity to support causes of their choice, including the African Women’s Cancer Awareness Association (AWCAA), Your Ethiopian Professionals Network (YEP), Raeye Children Aid (RCA) and many other organizations. Among them is WIHA, which supports underserved communities in Africa by providing clean water, menstrual pads, and other essential resources.

Alexandria: A City of Connection

Dr. Abeza says Alexandria quickly became the perfect home for the Grand African Run.

“The city is the people. People from all over the world live in Alexandria. You are welcome, and the experiences prove it.”

That spirit of community and giving continues throughout the event. Participants also have the opportunity to enter a lottery drawing for a car, with the 2026 Toyota Corolla serving as this year’s prize.

The event also features the African Impact Award, which recognizes extraordinary achievements by African leaders across different industries.

“It’s open for anyone. Everybody is welcome to run in it. But we called it that way to celebrate Africa’s achievements, so we called it Grand African Run,” Dr. Abeza explains.

Inspired by Africa’s Running Culture

The name Grand African Run also reflects Africa’s remarkable running culture, something Dr. Abeza encountered early in his career while working at a local running event that attracted more than 30,000 participants.

“That early age of my career was beautiful. That was my very first job, which I did for five years, and during that time, men, women, anyone disabled, they all came together.”

For nearly five years, Dr. Abeza helped organize running events and saw firsthand how sport could bring people together regardless of age, background, or ability.

Over the years, he developed an extensive career as a researcher, professor, and consultant in sports business. But while pursuing his doctoral degree, settling down with his wife and children, and reflecting on what it meant to build a home in another country, he began thinking more deeply about purpose.

“I can teach. Write books and educate students. But so, what? I started to think, I have got to do something. If life took me to this part of the world, I want to give back. When I’m 70, what am I going to tell my kids? You have purpose in your life. I have a purpose in my life. Everyone has got purpose in this life, right? My purpose is giving back.”

That search for purpose became the inspiration for the Grand African Run. The remaining question was where to bring the vision to life—and Alexandria proved to be the place.

Celebrating African Excellence

With the event's purpose firmly established, Dr. Abeza has brought the Grand African Run to the attention of some of Africa and the world's celebrated athletes, including Olympic legends Tirunesh Dibaba and Derartu Tulu.

A dedicated kids’ race also takes place nearby, adding another generation to the celebration.

“In Alexandria, all cultures come together. It’s a beautiful city and people from all over the world live in it. It’s a perfect destination, and having support from Visit Alexandria plays a role as well. The current Mayor Alyia Gaskins, Councilman John Taylor Chapman, those people they have been amazingly supportive. That’s why we do it in Alexandria,” says Dr. Abeza.

Join the Grand African Run

The Grand African Run will take place on Saturday, October 10, 2026, in Alexandria, Virginia.

It is more than a 5K. It is a gathering of communities, cultures, generations, athletes, families, charities, and supporters coming together to celebrate Africa, its people, achievements, and spirit of belonging.

Everyone is welcome.

Grand African Run 2026
Saturday, October 10, 2026
Alexandria, Virginia, USA
5K Run • Culture • Community • Giving

Celebrating Africa and bringing people together

Getu: We had a coverage on Visit Alexandria:
https://visitalexandria.co...
We posted it this way:
https://www.facebook.com/s...

--

The night a United legend was born ❤️

















The night a United legend was born ❤️

“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።

መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።

ታሪክን ከትውፊት መለየት

የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።

በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።

ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።

በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።

ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።

የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።

ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።

ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።

ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።

የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።

ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት

የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።

እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።

የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና

መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።

የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።

በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።

መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።

የኢሮብ አስተዋጽዖ

ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።

የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።

በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።

የወጣቱ ትውልድ ሚና

ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።

ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።

በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።

ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።

የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።

ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።

ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።

“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።

The Irob People

History, Culture, and the Struggle for Survival

Ghirmay Tesfagherghis

***
Introduction

The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.

For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.

Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.

Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.

XII

The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.

The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.

Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.

A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.

The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.

***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.

This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.

An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.

***

‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso

"Come to Ethiopia u2014 get a 7-year age discount!
Itu2019s 2026 in much of the world, but on September 11, Ethiopia welcomed 2019.
Come for the 7-year age discount. Stay for the ancient history, epic landscapes, legendary coffee, vibrant culture, and unforgettable hospitality.
Ethiopia u2014 where time is younger and the adventure is timeless." #ethiopia #landoforigions #13monthsofsunshine #pmabiyahmed ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
\

(ዘ-ሐበሻ ሕይወት) የጃኖ ባንድ መስራች፣ የዳሎል ባንድ አባል የነበሩት ሙዚቀኛ ዘለቀ ገሰሰ ወንድም እና በዓለም አቀፍ ደረጃ ስማቸው የገነነ ታዋቂው የሙዚቃ ፕሮዲውሰር እና ማኔጀር አቶ አዲስ ገሰሰ፣ በኒው ጀርሲ፣ አሜሪካ ባደሩበት በድንገት ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸውን የቅርብ ወዳጆቻቸው አሳዝነው አስታውቀዋል። የሞታቸው ምክንያት ገና በውል ያልታወቀ ሲሆን፣ አስከሬናቸው ወደ ውዲቷ ሀገራቸው ኢትዮጵያ እንደሚሸኝም መረጃዎች ያመለክታሉ።

አቶ አዲስ ገሰሰ በሙዚቃው ኢንደስትሪ ውስጥ ጉልህ አሻራ ያሳረፉ፣ የብዙዎችን ህይወት የቀየሩ እና የኢትዮጵያን ስም በዓለም አደባባይ ከፍ አድርገው ያቆሙ ታላቅ ሰው ነበሩ። እኚህ የሙዚቃ ማኔጅመንት ባለሙያ፣ ዓለም አቀፍ ዝና ያተረፉትን የሬጌው ንጉስ የቦብ ማርሊ ቤተሰቦችን ጨምሮ የበርካታ ታዋቂ ሙዚቀኞች የጀርባ አጥንት በመሆን አገልግለዋል። የእሳቸው የህይወት ጉዞ ከኢትዮጵያ ጀምሮ፣ በቺካጎ፣ ጃማይካ፣ ኒው ዮርክ እና በመጨረሻም ኒው ጀርሲን ያዳረሰ ረዥም እና አስደናቂ መንገድ ነበር።

አቶ አዲስ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከተመረቁ በኋላ፣ ከ30 ዓመታት በፊት ወደ አሜሪካ አቅንተው ማኔጅመንት አጠኑ። ከዚያም ወንድሞቻቸው ሲከተሏቸው፣ ህይወታቸውን ሙሉ ለሙሉ ለወንድሞቻቸው የሙዚቃ ስኬት አዋሉ። ወንድሞቻቸውና ጓደኞቻቸው የመሰረቱት "ዳሎል" የተሰኘው ባንድ፣ ከኢትዮጵያዊ ሙዚቃ ወደ ሬጌ በማዘንበል፣ በአቶ አዲስ አመራር ስር በቺካጎ ስሙን ማግነን ጀመረ።

በ1982 የቦብ ማርሊ ባለቤት ሪታ ማርሊ ባቀረበችላቸው ጥሪ መሰረት፣ ዳሎል ባንድ በጃማይካ ኪንግስተን በተካሄደው የመጀመሪያው የቦብ ማርሊ መታሰቢያ ላይ ለመጫወት በቅቷል። አቶ አዲስ ሪታ ማርሊ በባለቤቷ ሞት እያዘነች በነበረችበት ወቅት የሰጧት ድጋፍ፣ ጠንካራ ወዳጅነትን ፈጠረ። ይህ ግንኙነት ዳሎል ባንድ ከ1988 እስከ 1991 ድረስ የዚጊ ማርሊ ይፋዊ ባንድ እንዲሆን አስችሎታል። ዳሎል ባንድ በ "Conscious Party" አልበም ፕላቲነም፣ እና በ "One Bright Day" አልበም ጎልድ ደረጃ በመድረስ፣ ይህን ታሪካዊ ስኬት ያገኘ የመጀመሪያው የኢትዮጵያውያን ባንድ ለመሆን በቅቷል።

አቶ አዲስ ከሪታ ማርሊ ጋር በመሆን የቦብ ማርሊን 'Legend' አልበም ዓለም አቀፍ ጉብኝት አደራጅተዋል። ከሁሉም በላይ ግን፣ አቶ አዲስ በ2005 በአዲስ አበባ የተካሄደውንና ከግማሽ ሚሊዮን በላይ ህዝብ የታደመበትን ታሪካዊውን "Africa Unite" ኮንሰርት በዋናነት የጠነሰሱት እሳቸው ነበሩ። ይህ ኮንሰርት የቦብ ማርሊን 60ኛ የልደት በዓል ምክንያት በማድረግ፣ የቦብ ማርሊ ቤተሰብ፣ አንጀሊክ ኪጆን ጨምሮ በርካታ ከዋክብትን በአዲስ አበባ ያሰባሰበና ስለ ኢትዮጵያ አዎንታዊ ገጽታ ለዓለም ያሳየ ታላቅ ኩነት ነበር።

አቶ አዲስ የዓለም አቀፍ ከዋክብትን ከማስተዳደር ባሻገር፣ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ወደ ዓለም መድረክ ለማሸጋገር ትልቅ ህልም ነበራቸው። ለዚህም ነው "አዲስ ማኔጅመንት" የተሰኘውን ድርጅታቸውን መስርተው በርካታ ኢትዮጵያውያን አርቲስቶችን የደገፉት።

ታዋቂውን ድምጻዊ ቴዲ አፍሮን በማግኘትና ለረጅም ጊዜ ማኔጀሩ በመሆን አገልግለዋል። እንዲሁም፣ ታዋቂዋን ድምጻዊት ጂጂን በአጋጣሚ ቤታቸው ውስጥ ካገኟት በኋላ፣ ችሎታዋን አይተው፣ ኒው ዮርክ እንድትመጣ በመምከር፣ ከታዋቂው የአይላንድ ሪከርድስ መስራች ክሪስ ብላክዌል ጋር አስተዋውቀዋት፣ ዓለም አቀፍ የሙዚቃ ውል እንድትፈራረም አድርገዋል።

አቶ አዲስ ዓለም አቀፍ ኔትዎርክ ያላቸውና ስኬታማ ቢሆኑም፣ እንደቅርብ ወዳጆቻቸው ምስክርነት እጅግ ትሁት ነበሩ። ኒው ጀርሲ በሚገኘው መኖሪያ ቤታቸው፣ ሹራብና አጭር ሱሪ ለብሰው ከሶስት ዓመት ልጃቸው ሀና ጋር ጊዜ ማሳለፍን የሚወዱ አባት ነበሩ። ከሙዚቃ ስራቸው በተጨማሪ በቺካጎ የሬጌ ክለብ፣ በኢትዮጵያ የእርሻ ስራ እና በ "One Love Africa Foundation" አማካኝነት በኢትዮጵያ ገጠራማ ክፍሎች ትምህርት ቤቶችን የመገንባት ሰፊ ራዕይ ነበራቸው።

አቶ አዲስ ገሰሰ ኢትዮጵያን በዓለም አደባባይ በክብር ያስጠሩ፣ የሙዚቃውን ኢንደስትሪ ያሳደጉ እና ለብዙዎች መነሻ የሆኑ ታላቅ ሰው ናቸው። በድንገተኛ ህልፈታቸው የሙዚቃው ዓለም፣ ቤተሰቦቻቸው፣ ወዳጆቻቸው፣ እንዲሁም አድናቂዎቻቸው ጥልቅ ሀዘን ላይ ይገኛሉ።
ነፍስ ይማር! አቶ አዲስ ገሰሰ፣ ስራዎ እና አሻራዎ ለዘለዓለም ሲታወስ ይኖራል።

ታዋቂዋ ማራቶን አትሌት ፋጡማ ሮባ እና ጋዜጠኛ ካሳሁን ፈይሳ ከዓመታት በኋላ በደስታ ተገናኙ
#ethiopia | የኢትዮጵያን ስም በዓለም አደባባይ ካስጠሩ ስመ ጥር የስፖርት ባልባለቶች መካከል አንዷ የሆነችው አትሌት ፋጡማ ሮባ እና ጋዜጠኛ ካሳሁን ፈይሳ ከረጅም ዓመታት በኋላ በድጋሚ ተገናኝተዋል።

አትሌት ፋጡማ ሮባ በታሪካዊው የአትላንታ ኦሎምፒክ በሴቶች ማራቶን ውድድር ለኢትዮጵያ ከአርባ ዓመታት በኋላ የመጀመሪያውን የወርቅ ሜዳሊያ ያስገኘች ታላቅ ባለውለታ ናት።

በወቅቱ ይህንን ታላቅ ድል ተቀዳጅታ ወደ ሀገሯ ስትመለስ በነበረው ከፍተኛ የደስታ ድባብ ውስጥ ጋዜጠኛ ካሳሁን ፈይሳ ለኢትዮጵያ ሬድዮ ፕሮግራም የሚሆን አጭር ቃለ መጠይቅ አድርጎላት እንደነበር ይታወሳል።

ያኔ በወጣትነት ዘመናቸው በስራ አጋጣሚ ተገናኝተው የተነሱትን የማይረሳ ትዝታ የያዘ ፎቶግራፍ በማስታወስ፣ ከአያሌ ዓመታት በኋላ አሁን ላይ በድጋሚ በመገናኘታቸው ለተባረከው ዕድሜና ለአምላክ ምስጋና በማቅረብ ለታዋቂዋ አትሌት መልካም ጤንነትና ረጅም ዕድሜ ተመኝቷል።

ጋዜጠኛ ካሳሁን ፈይሳ በኦንታሪዮ፣ ቶሮንቶ ካናዳ ነዋሪ ነው።
#sport #marathon #atlanta1996 #olympics #athletics #history #legend #ethiopianathletes #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

የንጉሡ መመለስ
የክቡር ዶክተር ጥላሁን ገሠሠ መታሰቢያ ሐውልት ነገ ይመረቃል
#ethiopia | ለኢትዮጵያ ዘመናዊ ሙዚቃ ዕድገት ወደር የሌለው አስተዋጽኦ ላበረከተውና የሙዚቃው ንጉሥ ተብሎ ለሚጠራው ለክቡር ዶክተር ጥላሁን ገሠሠ መታሰቢያ የሚሆን ግርማ ሞገስ ያለው ሐውልት ተሠርቶ መጠናቀቁ ተገልጿል።

የኢትዮጵያ መንግሥት ለታላቁ የጥበብ ሰው ያለውን አክብሮት ለመግለጽ ያስገነባው ይህ ሐውልት፣ በስድስት ኪሎ አካባቢ ወደ ምኒልክና ፈረንሳይ በሚወስደው መንገድ መገናኛ ላይ ቆሟል።

ነገ ማክሰኞ ጠዋት 1:00 ሰዓት ጀምሮ

ቦታ ስድስት ኪሎ አደባባይ (አዲስ አበባ)

የጥላሁን ገሠሠ ባለቤት ወይዘሮ ሮማንና ቤተሰቦቹ ለመላው የጥበብ ሰዎችና አድናቂዎች በቦታው እንዲገኙ ጥሪ አቅርበዋል።

ተሳታፊዎች ተሽከርካሪዎቻቸውን በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ግቢ ውስጥ በማቆም በምርቃቱ ላይ መታደም ይችላሉ።

የንጉሡ አሻራ
ጥላሁን ገሠሠ ስለ ሀገር፣ ስለ ፍቅር፣ ስለ እናትና ስለ ጀግንነት ያልዘፈነበት ርዕስ የለም። በአማርኛ፣ በአፋን ኦሮሞና በሱዳንኛ ዜማዎቹ ህዝብን ሲያቆራኝ የኖረ ባለውለታ ነው።

ሚያዝያ 11 ቀን 2001 ዓ.ም. በ68 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ቢለየንም፣ ዜማዎቹ ግን ከትውልድ ትውልድ ተሻግረው ዛሬም የነፍሳችን ምግብ ናቸው።

ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ ብቻ ሳይሆን ለኢትዮጵያዊነት ራሱ ትልቅ ትርጉም የሰጠ ሰው ነው። ዛሬ ሐውልቱ ሲቆም የምናየው የሳቁንና የድምጹን ግርማ ብቻ ሳይሆን፣ ጥበብ ሀገርን እንዴት እንደምትገነባ ጭምር ነው።

ነገ ስድስት ኪሎ ላይ ሁላችንም ተገኝተን ለዚህ የሀገር ባለውለታ የሚገባውን ክብር ልንሰጥ ይገባል!

ጥላሁን ገሠሠ—የኢትዮጵያ የሙዚቃ ንጉሥ ለዘላለም ይኖራል!
#getu #tilahungessesse #ethiopianmusic #legend #monument #addisababa #history #art #kingofmusic #ጥላሁንገሠሠ #የሙዚቃንጉሥ #ሐውልት #አዲስአበባ #ጌጡተመስገን #getutemesgen

የቡናው አንጋፋ ተጫዋች ተስፋዬ መኮንን (ጅማ) ከዚህ ዓለም ተለየ
#።Ethiopia | ​የኢትዮጵያ ቡና ቀድሞ ተጫዋች ተስፋዬ መኮንን "ጅማ" ባደረበት ህመም በህክምና ሲረዳ ቆይቶ ዛሬ ሐሙስ ሚያዝያ 22 ቀን 2018 ዓ.ም ከዚህ ዓለም ድካም አርፏል።

​በጅማ ቡና ተክል ክለብ በነበረው ድንቅ ብቃት ወደ ቡና ገበያ (ኢትዮጵያ ቡና) ያቀናው ተስፋዬ፣ በግራ መስመር ተጫዋችነቱና በነበረው ልዩ ተሰጥኦ በ1980ዎቹ የእግር ኳስ ወዳጅን ቀልብ የገዛ ተወዳጅ ተጫዋች ነበር።

ባለ ትዳርና የአንድ ወንድ ልጅ አባት ነበር።

​ ነገ ዓርብ ሚያዝያ 23 ቀን 2018 ዓ.ም ከቀኑ 8:00 ሰዓት ላይ በሜክሲኮ ቅድስት ልደታ ለማርያም ቤተክርስቲያን የቀብር ስነ-ስርዓቱ ይፈጸማል።

ዛሬ የኢትዮጵያ ቡና ቤተሰብ ትልቅ ኮከቡን አጥቷል። በዛ ድንቅ ዘመን በግራ መስመር የሚያሳየው ፈጣንና ቴክኒካዊ ጨዋታ በብዙዎቻችን ትዝታ ውስጥ ሁሌም ይኖራል። ለባለቤቱ፣ ለልጁና ለመላው የቡና ደጋፊዎች መጽናናትን እመኛለሁ። ተስፋዬ መኮንን (ጅማ) በሰራው ስራ ሁሌም ሲታወስ ይኖራል።

​ተስፋዬ ሆይ! በሰላም እረፍ! 🙏🕊️

***
በወርቃማው ዘመን፤ የእግር ኳስ ጥበበኛ ተስፋዬ (ጂማ) ኳሷ እግሩ ሥር ናት።

​#getu #ethiopiabunna #tesfayemekonnen #jimma #ethiopianfootball #legend #restinpeace #ኢትዮጵያቡና #ተስፋዬመኮንን #ጅማ #እግርኳስ #ዜናእረፍት #ጌጡተመስገን #getutemesgen

ትግስት አሰፋ በለንደንን ጎዳናዎች ዳግሞ ተሞሸረች
#ethiopia | ​የለንደን ጎዳናዎች ዛሬም የኢትዮጵያዊቷ የጥንካሬ ምልክት በሆነችው ትግስት አሰፋ ደምቀው ውለዋል። ትግስት ዝም ብላ አልሮጠችም፤ ታሪክን በድጋሚ በአዲስ ቀለም ጽፋለች።

የለንደን ማራቶን ክብሯን ከማስጠበቅ ባለፈ፣ በሴቶች ብቻ ሩጫ (Women-only race) የራሷን የዓለም ክብረ ወሰን በመስበር ለዓለም ድንቅ ብቃቷን አሳይታለች።

​ትግስት ዛሬ ያስመዘገበችው ውጤት በቁጥር ሲሰላ እንዲህ ይነበባል፦

​የተመዘገበ ሰዓት፦ 2:15:41
​መሻሻል፦ ባለፈው ዓመት ካስመዘገበችው ሰዓት ላይ 9 ሰከንድ ቀንሳለች።

​ይህ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው አፍሪካ ኩራት ነው። ትግስት አሰፋ በራስ መተማመን እና በማይበገር ስነ-ልቦና የታጀበው ሩጫዋ፣ "የማይቻል ነገር የለም" የሚለውን መልእክት ለዓለም አስተላልፏል።

ባለፈው ዓመት የራሷ ያደረገችውን ክብረ ወሰን ዛሬ በለንደን በድጋሚ ማሻሻሏ፣ በሴቶች ማራቶን ንግሥትነቷን አስመስክሯል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu
​#ethiopia #tigstassefa #londonmarathon #worldrecord #athletics #ethiopianpride #legend #ትግስትአሰፋ #ለንደንማራቶን #ኢትዮጵያ

የአሜሪካ ኤንባሲ ፕ/ር ኃይሌ ገሪማን አደነቀ
#ethiopia | ታዋቂውና ዝነኛው ኢትዮ-አሜሪካዊ የፊልም ባለሙያ ኃይሌ ገሪማ ለዓለም የሲኒማ ጥበብ ላበረከቱት ከፍተኛና ተፅዕኖ ፈጣሪ አስተዋፅኦ፣ በ76ኛው የበርሊን ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል (Berlinale) ላይ የተከበረውን "የበርሊን ካሜራ" (Berlinale Camera) ሽልማት ተረክበዋል።

ኃይሌ ገሪማ በፊልም ጥበብ ጉዞው በቺካጎ የቲያትር ጥበብን በማጥናት የጀመሩ ሲሆን፣ በኋላም በሎስ አንጀለስ ካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ (UCLA) በፊልም ጥበብ የማስተርስ ዲግሪያቸውን አግኝቷል።

በዘርፉ በነበራቸው ጠንካራ ተሳትፎም "የሎስ አንጀለስ የጥቁር ፊልም ባለሙያዎች ትምህርት ቤት " (L.A. School of Black Filmmakers) ፈር ቀዳጅና ግንባር ቀደም አባል ለመሆን በቅተዋል።

ይህ ሽልማት ለታሪክ ዘጋቢነታቸው፣ ለኪነ-ጥበብ ጥራቱና ለብዙዎች አርአያ ለሆነው የረጅም ዘመን የፊልም ሥራዎቿቸው የተሰጠ ታላቅ እውቅና ነው። በኢትዮጵያ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲም ለባለሙያው ያለውን አድናቆት ገልጿል።

Getu Temesgen - (ጌጡ
#getutemesgen #getu #hailegerima #berlinale76 #ethiopiancinema #filmmaking #legend #berlinfilmfestival #ethiopia #usainethiopia #ኃይሌገሪማ #በርሊን #ሲኒማ

አሮን ራምሴ በ35 ዓመቱ ከእግር ኳስ ሜዳ ተሰናበተ!
#ethiopia | ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ በክህሎቱና በጽናቱ የእግር ኳስ አፍቃሪዎችን ቀልብ ሲስብ የነበረው ዌልሳዊው አማካይ ''አሮን ራምሴ''፣ በይፋ ከእግር ኳስ ዓለም መገለሉን አስታውቋል።

ራምሴ የእግር ኳስ ህይወቱን በወጣትነት እድሜው በካርዲፍ ሲቲ የጀመረ ቢሆንም፣ ደማቅ ስሙ የተገነባው ግን በለንደኑ አርሰናል ነው።

በአርሰናል (2008-2019) ለ11 ዓመታት በመድፈኞቹ ቤት በቆየባቸው ጊዜያት 3 የኤፍ ኤ ካፕ (FA Cup)እና 3 የኮሚዩኒቲ ሺልድ** ዋንጫዎችን አንስቷል።

በተለይም በኤፍ ኤ ካፕ ፍፃሜዎች ላይ ያስቆጠራቸው ወሳኝ ጎሎች በአርሰናል ደጋፊዎች ዘንድ ሁሌም በታላቅ ክብር ያስታውሱታል።

በጁቬንቱስ ወደ ጣሊያን በማምራትም የሴሪ አ፣ የጣሊያን ዋንጫ እና የአሸናፊዎች አሸናፊ ዋንጫን በስብስቡ ውስጥ ማካተት ችሏል።

በሬንጀርስ፣ በፈረንሳዩ ኒስ፣ በድጋሚ በካርዲፍ ሲቲ እና በሜክሲኮው ፑማስ አጭር ቆይታዎችን በማድረግ የእግር ኳስ ህይወቱን አጠናቋል።

ራምሴ ለሀገሩ ዌልስ ባደረጋቸው 86 ጨዋታዎች 21 ጎሎችን በማስቆጠር የሀገሩን እግር ኳስ ወደ አዲስ ምዕራፍ ካሸጋገሩት የወርቅ ትውልድ አባላት አንዱ ነው። ዌልስ በአውሮፓ ዋንጫ ላይ ለነበራት ስኬታማ ተሳትፎ የእሱ ሚና ላቅ ያለ ነበር።

ራምሴ ጎል ባስቆጠረ ቁጥር በዓለም አቀፍ ደረጃ የታወቁ ዝነኛ ሰዎች ህልፈት ይከሰታል በሚል ለአመታት ‘የራምሴ እርግማን’ (The Ramsey Curse)የሚለው ወሬ በማህበራዊ ሚዲያዎች ሲናፈስ ቆይቷል። እርግጥ ነው፣ ይህ በአጋጣሚዎች የተሞላ አዝናኝ አፈ ታሪክ ቢሆንም፣ ለተጫዋቹ ግን ልዩ መጠሪያ ሆኖት አልፏል።

በአጠቃላይ አሮን ራምሴ በጉዳት ቢፈተንም ተስፋ ባለመቁረጥና በሜዳ ላይ ባለው ብልሃተኛ እንቅስቃሴው የሚታወስ ድንቅ ተጫዋች ነበር። መልካም የጡረታ ዘመን ለራምሴ!

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #aaronramsey #arsenal #juventus #wales #footballretirement #legend #ramseycurse #cardiffcity

የዓለም የሙዚቃ ንግሥት ሴሊን ዲዮን ወደ መድረክ ልትመለስ ነው!
#ethiopia | ካናዳዊቷ የሙዚቃ ኮከብ ሴሊን ዲዮን፣ ላለፉት ስድስት ዓመታት ከቆየችበት የጤና እክል አገግማ በመጪው መስከረም ወር ወደ መድረክ እንደምትመለስ በይፋ አስታወቀች።

ድምፃዊቷ "Stiff-Person Syndrome" በሚባለውና የጡንቻ መሸማቀቅን በሚያስከትል ብርቱ የጤና ችግር ምክንያት ለረጅም ጊዜ ከሙዚቃው ዓለም ርቃ የቆየች ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን ለሥራ ዝግጁ የሚያደርጋት ከፍተኛ ብርታትና ተነሳሽነት ላይ እንደምትገኝ ገልጻለች።

ሴሊን ዲዮን ዳግም ወደ አድናቂዎቿ የምትመለስበትን ተከታታይ ኮንሰርቶች በፈረንሳይ ፓሪስ ለማቅረብ ዝግጅቷን ማጠናቀቋን ስትገልጽ፣ በሕመም ወቅት አድናቂዎቿ ላሳዩዋት የማይረሳ ፍቅርና ድጋፍ ምስጋናዋን አቅርባለች።

የ56 ዓመቷ አርቲስት በቅርቡ በ2024ቱ የፓሪስ ኦሊምፒክ መክፈቻ ላይ በኤፌል ታወር ስር ተገኝታ ባቀረበችው ድንቅ ብቃት፣ ወደ መድረክ ለመመለስ ያላትን ጥንካሬ ማሳየቷ የሚታወስ ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #አራዳfm #celinedion #musicnews #celinedionreturns #parisconcerts #legend #musicstar #entertainmentnews

የአንጋፋው ድምፃዊ ጥላዬ ጨዋቃ ስራዎች ህያው ሆነው ይኖራሉ
#ethiopia | "ምስጉኑ ሾፌር"፣ "ንቦዬ"፣ "ኮረሪማ" እና "መምህሩ" በሚሉና በሌሎች በርካታ ተወዳጅ ዜማዎቹ የሚታወቀው አንጋፋው ድምፃዊ ጥላዬ ጨዋቃ በህመም ምክንያት ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል።

ጥላዬ ጨዋቃ በ1961 ዓ.ም ከወዳጅ ዘመዶቹ ጋር "ደህና ሁኝ አዳማ" ብሎ ከተለያየ በኋላ፣ የምድር ጦር ኦርኬስትራን በመቀላቀል ለረጅም ዓመታት በኮከብ ድምፃዊነት አገልግሏል።

ማህበራዊ ጉዳዮችን በሙዚቃው በማቀንቀንና ለሀገሩ ትልቅ ውለታ በመዋል የሚታወቅ ጨዋታ አዋቂ የጥበብ ሰው ነበር።

ሲመኝ የነበረው ጊዜው ሞልቶለታል
አስተምሮ ሊማር ወደ ገጠር ዘምቷል ...

ጥላዬ ጨዋቃ 🙏

የቀብር ሥነ ሥርዓቱ ትናንት መጋቢት 19 ቀን 2018ዓ.ም በቤተል ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ተፈጽሟል።

ለቤተሰቦቹ፣ ለወዳጅ ዘመዶቹና ለአድናቂዎቹ መጽናናትን እንመኛለን። ስራዎቹ ግን ሁልጊዜም ሲዘከሩ ይኖራሉ።

ነፍስ ይማር! 🙏✨
#ጥላዬጨዋቃ #ኢትዮጵያ #ሙዚቃ #ሀዘን #ትዝታ #ምድርጦርኦርኬስትራ #tilaayechewaqa #ethiopianmusic #legend #riptilaaye #ethiopia

የሆሊውድ የአክሽን ፊልሞች ፈርጥ ቻክ ኖሪስ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ
#ethiopia | ​ታዋቂው አሜሪካዊ የሆሊውድ ተዋናይ እና የማርሻል አርት ጥበብ መምህር ቻክ ኖሪስ በ86 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት መለየቱ ተሰምቷል።

በአክሽን ፊልሞቹና በማይበገረው ማንነቱ የሚታወቀው ኖሪስ፣ በሃዋይ በሕክምና ሲረዳ ቆይቶ ሕይወቱ ሊያልፍ ችሏል።

​የጥበብና የጥንካሬ ጉዞ፦
​ጅማሮ፦ በ1940 በኦክላሃማ የተወለደው ኖሪስ፣ ወደ ጥበብ ዓለም ከመግባቱ በፊት በአሜሪካ አየር ኃይል ውስጥ አገልግሏል።

​ዝነኛ ሥራዎቹ፦
በተለይም "Walker, Texas Ranger" በተሰኘው ተከታታይ ፊልሙ እንዲሁም ከብሩስ ሊ ጋር በሰራው "Way of the Dragon" እና በሌሎችም በርካታ የአክሽን ፊልሞች ዓለም አቀፍ ዝናን አትርፏል።

​ቻክ ኖሪስ ከፊልም ሥራዎቹ ባሻገር፣ በልዩ የማርሻል አርት ችሎታውና በተለያዩ የበጎ አድራጎት ሥራዎቹ የሚታወቅ የዘመናችን የጥበብ ምልክት ነበር።

​የማይበገረው ቻክ ኖሪስ በ86 ዓመቱ ቢያርፍም፣ በጥበብ ሥራዎቹ ግን በብዙዎች ዘንድ ለዘላለም ሲታወስ ይኖራል።

​#getu #chucknorris #hollywood #actionmovies #martialarts #legend #restinpeace #rip #ሆሊውድ #ቻክኖሪስ #አክሽንፊልም #ጌጡተመስገን #getutemesgen

ምንተስኖት አዳነ በይፋ ከሜዳ መራቁን አሳወቀ
#ethiopia | ከፈረሰኞቹ ቤት ተገኝቶ በኢትዮጵያ እግርኳስ ላይ ትልቅ አሻራውን ያሳረፈው ምንተስኖት፣ ከ17 ዓመታት ድንቅ ጉዞ በኋላ "ጫማዬን ሰቅያለሁ" ሲል አዲሱን የሕይወት ምዕራፍ ተቀብሏል።

የምንተስኖት አዳነ የስኬት ጉዞ በአጭሩ፦

* የፈረሰኞቹ ምልክት፦ በቅዱስ ጊዮርጊስ ቤት ለ13 ዓመታት በቆየባቸው ጊዜያት 6 የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ዋንጫዎችን በማንሳት የታሪክ አካል ሆኗል።

* የመጨረሻው ድምቀት፦ ባለፈው የውድድር ዓመት ከኢትዮጵያ መድን ጋር ድንቅ ጊዜን አሳልፎ ሻምፒዮን መሆን ችሏል።

* የብሔራዊ ቡድን አገልጋይ፦ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን (ዋሊያዎቹ) በተከላካይ መስመር ላይ የነበረው አስተዋጽኦ የሚዘነጋ አይደለም።

"አዲስ ምዕራፍ"

ምንተስኖት ስንብቱን ሲያበስር እንዲህ ብሏል፦

"በኢትዮጵያ እግርኳስ ውስጥ ለነበረኝ ቆይታ አመስጋኝ ነኝ። አሁን አዲስ ምዕራፍ የምጀምርበት ነው፤ ደስ የሚልና ስኬታማ ጊዜ ነበረኝ።"

ለአንድ ተጫዋች ከሜዳ መራቅ ከባድ ቢሆንም፣ ምንተስኖት ግን በስኬት ማማ ላይ ሆኖ መሰናበቱን መርጧል። ለኢትዮጵያ እግርኳስ ላበረከተው አስተዋጽኦ ትልቅ ምስጋና ይገባዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #mintesnotadane #photocredittikvah #ethiopianfootball #kidusgiorgis #ethiopiamedhin #legend #retirement #የኢትዮጵያፕሪሚየርሊግ

ኃይሌ - የኢትዮጵያ ስም፣ የዓለም ምልክት!
​⚽️🏃‍♂️ ሁለት የስፖርት ዓለም "ግዙፎች" በአዲስ አበባ ተገናኙ!
#ethiopia | ​"የአርሰናሉ ኮከብ ባካሪ ሳኛ ከጀግናው ሻለቃ ኃይሌ ገብረሥላሴ ጋር ቡና ጠጡ፤ ፊርማውንም ተቀበለ!"

​በኢትዮጵያ ጉብኝት እያደረገ የሚገኘው የቀድሞው የፈረንሳይ ብሔራዊ ቡድን እና የአርሰናል እግር ኳስ ክለብ ተከላካይ ባካሪ ሳኛ፤ ከኢትዮጵያዊው የምንጊዜም የአትሌቲክስ ንጉሥ ሻለቃ ኃይሌ ገብረሥላሴ ጋር በኃይሌ ግራንድ ሆቴል ተገናኝተዋል።

​የቆይታው ድምቀት:

እነዚህ ሁለት የስፖርት ጀግኖች የኢትዮጵያን ቡና እየጠጡ ፍሬያማ ውይይት ያደረጉ ሲሆን፤ ለዓለም አቀፍ ስፖርተኞች ኃይሌን ማግኘት ትልቅ ክብር እንደሆነ ሁሉ፣ ሳኛም የሻለቃ ኃይሌን ፊርማ (Autograph) እንደ ትልቅ መታሰቢያ ተቀብሏል።

​ይህ ክስተት ኃይሌ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለውን ተቀባይነት እና የኢትዮጵያን እንግዳ ተቀባይነት ያረጋገጠ ልዩ አጋጣሚ ሆኗል።

​ኃይሌ - የኢትዮጵያ ስም፣ የዓለም ምልክት!

​#hailegebrselassie #bacarysagna #arsenal #legend #hailegrandhotel #ethiopia #sportsicons #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

🎷 በአንጋፋው አሊ ቢራ ስም የሙዚቃ ትምህርት ቤት ሊቋቋም ነው! 🎵
#ethiopia | ​"የድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ለ60 ዓመታት የጥበብ ንጉስ ታሪካዊ ክብር ሊሰጥ ነው"

​የድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ፤ ከ260 በላይ የሙዚቃ ሥራዎችን ለኢትዮጵያ እና ለዓለም ያበረከተውን አንጋፋ ድምፃዊ፣ የዜማ ደራሲ እና አቀናባሪ ዶ/ር አሊ ቢራን ለመዘከር በስሙ የሙዚቃ ትምህርት ቤት ለማቋቋም ዝግጅት እያደረገ መሆኑን አስታወቀ።

​የሙዚቃ ትምህርት ቤቱ ዓላማ፡-
1️⃣ የድሬዳዋን የኪነ-ጥበብ ጸጋ መጠቀም፣
2️⃣ የአሊ ቢራን ዘመን አይሽሬ ውርስ ለትውልድ ማሸጋገር፣
3️⃣ የተለያዩ የሙዚቃ ጥበቦችን እና የአካባቢውን ባህል መሰረት ያደረጉ ትምህርቶችን መስጠት ነው።

​አሁን ላይ ዩኒቨርሲቲው አስፈላጊውን ቅድመ ዝግጅት እያከናወነ ሲሆን፤ የቦርዱ ውሳኔ በትምህርት ሚኒስቴር ሲጸድቅ ወደ ተግባር እንደሚገባ ተገልጿል።

​ለአሊ ቢራ ይህ ይነስበታል እንጂ አይበዛበትም! 👏

​አዲስ ዘመን (በነፃነት አለሙ)

​#alibirra #diredawauniversity #musicschool #ethiopianmusic #legend #art #diredawa

💔 ቴሪዬ - ደህና ሁኚ!

የኢትዮጵያ የውበት ኢንዱስትሪ "ተፈጥሮአዊ ኃይል"
(Force of Nature) ወ/ሮ ትርሃስ (ቴሪ) ገብረኪዳን

በወፍ በረር
አጭር የሕይወት ታሪክ
#ethiopia | ወ/ሮ ትርሃስ ገብረኪዳን ~ ወዳጆቿ በሚጠሯት የፍቅር ስም ቴሪ፣ በ1965 ዓ.ም ከአቶ ገ/ኪዳን በርሄ እና ከወ/ሮ ክንደ ሃፍቲ በአሥመራ ከተማ ተወለደች። እድሜዋ ለትምህርት ሲደርስም እንደ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ መደበኛ የትምህርት ስርዓት ውስጥ ያለፈች ሲሆን፣ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷንም በልዑል በዕደማርያም ት/ቤት አጠናቃለች።

​"ጥራትን ከለጋስነት ያጣመረች፣ የ30 ዓመታት የውበት ንግሥት!" ​በኢትዮጵያ የውበት እና የቆዳ እንክብካቤ ዘርፍ ላለፉት 3 አሥርት ዓመታት ስሟ በጉልህ የሚነሳው፤ የTerry Style H₂O መስራች ትርሐስ (ቴሪ) ነበረች።

​🌟 ቴሪ፤ በኢትዮጵያ የውበት ኢንዱስትሪ ውስጥ ዘመናዊ አሰራርን በማስተዋወቅ "የውበት እመቤት" ለመባል የበቃች ፈር-ቀዳጅ፤ ሥመ ጥር ባለሙያ ነበረች።

ቴሪ - በአውሮፓ፣ እስያ እና አሜሪካ በመዘዋወር የወሰደችውን ስልጠና ተጠቅማ፤ እንደ ሎሪያል - Loreal ያሉ ዓለም አቀፍ ብራንዶችን ወኪል በመሆን የሜካፕ ዘርፉን ወደ ከፍታ አሸጋግራለች።

ባለ ራዕይ (The Visionary) ቴሪ

ቴሪ ተራ የውበት ሳሎን ሳይሆን የከፈተችው፤ የክብር እና የእንክብካቤ ስፍራን (Sanctuary) ነበር። ስራዋን እንደ ህይወት ዓላማዋ (Purpose) በመቁጠር ያልነበረውን ነገር በምናቧ አይታ ወደ እውነት፤ ወደ ምድር ያመጣች - በተግባር የቀየረች ብርቱ ሰው ነበረች።

​✅ ወ/ሮ ትርሐስ (ቴሪ) ገብረኪዳን - አስተማሪ እና አቅም ፈጣሪ (The Mentor) ነበረች

"እውቀት ሲካፈሉት ይበዛል" የምትለው ቴሪ፤ በርካታ ወጣቶች የራሳቸውን የውበት ሳሎን እንዲከፍቱ በሙያ እና በቁሳቁስ በዝምታ ደግፋለች። ስኬቷን ለራሷ ብቻ ሳታደርግ ለሌሎችም የምታካፍል ለጋስ እናት ነበረች።

ግልጽነት ለዘላለም ይኑር!
ቴሪ - ​ደግነት እና ሰብአዊነቷ አልተነገረላትም። በዚህም ያልተዘመረላት ጀግና፤ ዝምተኛዋ ጀግና የሚል ምወድስ በክብር የሚነገርላት የቸርነት እናት ነበረች።

ችግር ለገጠማቸው ወገኖች ያለምንም ማስታወቂያ እና ዝና ፍለጋ የምትደርስ፤ ፈገግታዋ የማይጠፋ "የሕይወት አፍቃሪ" የምታውቋት ቴሪ ሰውነት ነበር።

በመጨረሻም
​👩‍👧‍👦 አፍቃሪዋ እናት (ቴሪ )

ከሰሊሆም እና ከኢዮአስ ጋር የነበራት ግንኙነት ልዩ ነበር። "ሰሊሆም ትሙት" እያለች የምትምልላቸው፣ ከህይወቷ በላይ የምትወዳቸው ልጆቿ የህይወቷ ማዕከል ነበሩ።

​ቴሪ
ፍቅሯ፣ ራዕይዋ እና ለጋስነቷ ( ሌጋሲዋ ) ለዘላለም ከእኛ ጋር በክብር ይኖራል!

ትርሃስ፣ ባደረባት ህመም ምክንያት በአሜሪካ ህክምና ስትከታተል ቆይታ ጥር 9 ቀን፣ 2018 ዓ.ም በ53 ዓመቷ ከዚህ አለም በሞት ተለይታለች።

ቴሪ - እህተ ማርያ ንስሀ ገብታ ማረፏ ተገልጿል።

ዛሬ ጥር 18 ቀን 2018ዓም በሳዕሊተ ምህረት ቤተ ክርስቲያን ከቀኑ 6:00 ሰዓት (በእኩለ ቀን) ሥርዓተ ቀብሯ ተፈጽሟል።

​ለቤተሰቦቿ፣ ለወዳጆቿ እና ለሙያ አጋሮቿ መጽናናትን እንመኛለን።

ቴርዬ - እንወድሻለን። እንናፍቅሻለን።

ቴሪዬ - ደህና ሁኚ!

💔🙏

​#terrystyle #restinpeace #ethiopianbeautyindustry #legend #tirhasgebrekidan #terryh2o #ethiopia

💔 የ30 ዓመታት የውበት ንግሥት - ቴሪ

* የኢትዮጵያ የውበት ኢንዱስትሪ "ተፈጥሮአዊ ኃይል" (Force of Nature) አረፈች! 🕯️

* ​"ጥራትን ከለጋስነት ያጣመረች የ30 ዓመታት የውበት ንግስት - ቴሪ (Terry Style H₂O)"
#ethiopia | ​በኢትዮጵያ የውበት እና የቆዳ እንክብካቤ ዘርፍ ላለፉት 3 አስርት ዓመታት ስሟ በጉልህ የሚነሳው፤ የTerry Style H₂O መስራች ወ/ሮ ትርሐስ (ቴሪ) ገብረኪዳን ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች።

​የቴሪ የማይረሳ አሻራ:
✅ ፕሮፌሽናሊዝም:
ደንበኞቿ ምርጥ አገልግሎት እንዲያገኙ በአውሮፓ፣ እስያ እና አሜሪካ እየተዘዋወረች በመሰልጠን ዓለም አቀፍ ደረጃን ወደ ሀገር ቤት ያመጣች፤ በጥራት ላይ የማትደራደር ባለሙያ ነበረች።

✅ አቅም ፈጣሪ:
ስኬቷን ለራሷ ብቻ ሳታደርግ፤ በርካታ ወጣቶች የራሳቸውን የውበት ሳሎን እንዲከፍቱ በሙያ እና በቁሳቁስ የደገፈች ታላቅ እናት ናት።

✅ ደግነት:
ችግር ለገጠማቸው ወገኖች ያለምንም ማስታወቂያ እና ዝና ፍለጋ የምትደርስ፤ ፈገግታዋ የማይጠፋ "የሕይወት አፍቃሪ" ነበረች።

​ ቴሪ፤ በኢትዮጵያ የውበት ኢንዱስትሪ ውስጥ ትልቅ አሻራ ጥላ አልፋለች።

​ለቤተሰቦቿ፣ ለወዳጆቿ እና ለሙያ አጋሮቿ መጽናናትን እንመኛለን።

​ፈጣሪ ነፍስሽን በገነት ያኑርልን!
ቴሪዬ እንወድሻለን! 💔🙏

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#terrystyle #restinpeace #ethiopianbeautyindustry #legend #tirhasgebrekidan #terryh2o

🏅 የ43 ዓመታት የጥበብ እና የሚዲያ ባለውለታ ተፈሪ ዓለሙ ተከበረ! 👏

* ​"ብሬማን ፕሮዳክሽን ለጋዜጠኛ እና አርቲስት ተፈሪ ዓለሙ ካባ ደረበለት"
#ethiopia | ​በኢትዮጵያ የኪነ-ጥበብ እና የሚዲያ መድረክ ላለፉት 43 ዓመታት ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይል ያገለገለው ተፈሪ ዓለሙ፤ በብሬማን ፕሮዳክሽን ልዩ የክብር እውቅና እና ካባ ተበርክቶለታል።

​ተፈሪ ዓለሙ ማነው?

📻 ሚዲያ: የሸገር 102.1 ሬዲዮን የዛሬ 18 ዓመት ከመሠረቱት አውራዎች አንዱ።

🎭 ኪነ-ጥበብ: በሀገር ፍቅር ቴአትር በስራ አስኪያጅነት የመራ፣ በርካታ ቴአትሮችን የፃፈ እና የተወነ የጥበብ ሰው።

🤝 አርአያነት: ወጣቶችን በማበረታታት እና በጎነትን በማስተማር ለብዙዎች መምህር የሆነ ባለሙያ።

​ልዩ ዝግጅት በፋና ፕላስ:
ይህንን ታላቅ ሰው የሚዘክረው፣ ምስክርነቶች እና ሙዚቃዊ ዝግጅቶች የተካተቱበት ልዩ ፕሮግራም፤ የጥምቀት በዓልን ምክንያት በማድረግ በፋና ፕላስ (Fana Plus) ከቀኑ 10:00 ሰዓት ጀምሮ ይተላለፋል።

​ክብር ለሚገባው ክብር መስጠት ታላቅነት ነው!
እንኳን ደስ አለህ!
​ለተጨማሪ መረጃ፡ https://tewedajewikipedia....

​#teferialemu #legend #ethiopianart #shegerfm #bremanproduction #recognition #fanaplus

"ከአፍሪካ ዋንጫ ጋር ያለኝ ጉዞ አብቅቷል!" - ሳዲዮ ማኔ 👋
#ethiopia | ​ሜዳ ጥለው ሊወጡ ሲሉ ማኔ የወሰደው የጀግንነት እርምጃ እና የጡረታ ውሳኔው...

​የሴኔጋሉ ኮከብ ሳዲዮ ማኔ ዋንጫውን ካነሳ በኋላ በሰጠው መግለጫ ሁለት ወሳኝ ጉዳዮችን አነሳ። አንደኛው ከአፍሪካ ዋንጫ ተሳትፎ ራሱን ማግለሉ ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ጨዋታው ተቋርጦ በነበረበት ሰዓት የተፈጠረውን ሁኔታ ነው።

​🗣️ ሳዲዮ ማኔ ምን አለ?

​1️⃣ ስለ ጡረታው:

"በመጀመሪያ የሴኔጋልን ህዝብ አመሰግናለሁ። ቀላል አልነበረም፤ ነገር ግን በጋራ አደረግነው። በጣም ደስተኛ ነኝ። ቀደም ብዬ እንደተናገርኩት፤ ለእኔ ከአፍሪካ ዋንጫ ጋር ያለኝ ነገር እዚህ ላይ አብቅቷል።" (በብሄራዊ ቡድን የአፍሪካ ዋንጫ ተሳትፎው የመጨረሻው መሆኑን አረጋግጧል)።

​2️⃣ ስለ አወዛጋቢው ፔናልቲ እና ሜዳ ጥሎ ስለመውጣት:

"ፔናልቲውን በተመለከተ፣ እኔ ትክክለኛ ፔናልቲ ነበር ብዬ አላስብም። ነገር ግን ዳኛው ካለ ምንም ችግር የለም።"
​"በወቅቱ ሁሉም ተጫዋች ሜዳውን ጥሎ መውጣት ፈልጎ ነበር። እኔ ግን ክሎድ ሊሮይን (Claude Le Roy) ምክር ጠየቅሁት፤ እሱም 'መጫወት አለባችሁ' አለኝ። ኤል ሀዲጂ ዲዩፍም (El Hadji Diouf) ተመሳሳይ ነገር ነገረኝ።"

​"ከዚያም ለልጆቹ እንዲህ አልኳቸው፡- 'የሚመጣው ይምጣ እንጂ ኃላፊነት መውሰድ አለብን፤ እንገባለን እንጫወታለን!'"

​ሳዲዮ ማኔ ሀገሩን በድል መርቶ በክብር ተሰናብቷል!
ቻው ጀግናው! 🦁👋

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#sadiomane #senegal #afcon2025 #legend #retirement #leadership #ethiopia

⚫ "ከማንም ያልተወሰደ የራሱ የሆነ ልዩ የኮሜዲ ስልት የነበረው ሰው!"
#ethiopia | ​ያልተጠበቀው የነጻነት ወርቅነህ ህልፈት እና የህንድ ቆይታ ትውስታ...

​ወንድማችን ነጻነት ወርቅነህ ከማንም ያልተወሰደ የራሱን የኮሜዲ ስልት ይዞ የነገሠ እና የሚልዮኖችን ቀልብ የሳበ የጥበብ ሰው ነበር።

​ህንድ ሀገር እየታከመ በነበረበት ወቅት ስልክ ደውዬለት፤ ህክምናው በጥሩ ሁኔታ እየሄደ እንደሆነ እና ደህና እንደሆነ ነግሮኝ ነበር። ከዚህ ሁሉ ተስፋ በኋላ እንዲህ ያለ የከፋ ነገር ይገጥመዋል ብዬ ፈጽሞ አላሰብኩም ነበር። 💔

​ወንድማችን ነጻነት፤ ፈጣሪ ነፍስህን በገነት ያኑርልን። ለቤተሰቦቹ፣ ለሙያ ጓደኞቹ እና ለመላው አድናቂዎቹ መጽናናትን እመኛለሁ።

​ሳምሶን ማሞ

​#rip #netsanetworkneh #legend #ethiopianartist #samsonmamo #tribute

⚫ የተወዳጁ አርቲስት ነጻነት ወርቅነህ ህልፈት ተሰማ! 😭

​"የቤተሰብ ጨዋታው ናፋቂ... በድንገት ተለየን!"
#ethiopia | ​በኢቢኤስ ቴሌቪዥን በሚተላለፈው "የቤተሰብ ጨዋታ" ፕሮግራም እና በተለያዩ የፊልም ስራዎቹ በህዝብ ዘንድ እጅግ የተወደደው አርቲስት ነጻነት ወርቅነህ፤ ባጋጠመው ድንገተኛ ህመም ምክንያት ዛሬ ረፋድ ላይ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል።

​ነጻነት በስነ-ምግባሩ፣ በፈገግታው እና በሙያ ፍቅሩ የሚታወቅ ታላቅ ባለሙያ ነበር። ነፍስሄር ባለትዳር እና የ3 ልጆች አባት ነበር።

​የኢቢኤስ ቴሌቪዥን ማኔጅመንት እና ሰራተኞች በደረሰው ህልፈት የተሰማቸውን ጥልቅ ሀዘን ገልጸው፤ ለቤተሰቦቹ፣ ለሙያ ባልደረቦቹ እና ለአድናቂዎቹ መፅናናትን ተመኝተዋል።

​ድጋሚ የማናገኘው ድንቅ ሰው!
ፈጣሪ ነፍስህን በአጻድ ጻድቅ ያኑርልን! 🕯️💔

​#restinpeace #netsanetworkneh #ebs #ethiopianartist #familygame #legend

🎭 "ፍንጭቷ ምሽት" ከሳካው ንጉሥ ጋር! 🌟
#ethiopia | ​በአሁኑ ሰዓት የ41ኛው የባህል ማዕከል የኪነ-ጥበብ ምሽት በአንጋፋው ድምጻዊ ፀሐዬ ዮሐንስ የክብር እንግዳነት በድምቀት እየተካሄደ ነው!

ድምፃዊ ፀሐዬ ዮሐንስ የኢትዮጵያ ሙዚቃ ወርቃማ ዘመን (Golden Era) ከሚባለው ጊዜ አንስቶ እስካሁን ድረስ በልዩ ጉልበት እና ተወዳጅነት የዘለቀ አንጋፋ የሙዚቃ ንጉሥ ነው።

​ስለ እሱ ማወቅ ያለብዎት ዋና ዋና ነጥቦች እነሆ፡-

​1. የሙዚቃ ስልቱ እና መለያው

​የ"ሳካ" ንጉሥ፡ ፀሐዬ ዮሐንስ በኢትዮጵያ ሙዚቃ ውስጥ "ሳካ" (Saka) የተሰኘውን የሙዚቃ ስልት (Rhythm) በማስተዋወቅ እና በስፋት በመጠቀም ይታወቃል። ዘፈኖቹ አድማጭን የማነቃነቅ እና የመደነስ ጉልበት አላቸው።

​ልዩ የድምፅ ቀለም: ድምፁ በተፈጥሮው ኃይለኛ እና ልዩ የሆነ የድምፅ ርግብግብ (Vibrato) ያለው ሲሆን፤ ይህም ከሌሎች ድምጻውያን ይለየዋል።

​የመድረክ እንቅስቃሴ: በመድረክ ላይ በሚያሳየው ጉልበታማ (Energetic) እንቅስቃሴ እና ልዩ አለባበስ ይታወቃል።

​2. የማይረሱ ሥራዎቹ

ፀሐዬ ዮሐንስ በርካታ ተወዳጅ ዘፈኖች ያሉት ሲሆን ጥቂቶቹ፡-
​"የበረሃ ሎሚ" (እጅግ ተወዳጅ ስራው)
​"ሳካ"
​"እምቢ አልልም"
​"ወይ አዲስ አበባ"
​"ትዝታ" (በራሱ ስልት የተጫወተው)
​"አይዞሽ ሀገሬ"

​3. የህይወት ጉዞው

​ፀሐዬ በወጣትነቱ ወደ ሙዚቃ ዓለም የገባ ሲሆን፣ በቀድሞ ጊዜ በተለያዩ የሙዚቃ ባንዶች (ለምሳሌ በብሔራዊ ቲያትር እና በሌሎችም) ውስጥ አገልግሏል።

​ለረጅም ዓመታት በውጭ ሀገር (በተለይም በአሜሪካ) የኖረ ሲሆን፣ በቅርቡ ወደ ሀገር ቤት በመመለስ በሙዚቃው ዘርፍ በንቃት እየተሳተፈ ይገኛል።

​4. አሁን ያለው ሁኔታ

​ፀሐዬ ዮሐንስ በልዩ ልዩ መድረኮች ላይ በመገኘት ልምዱን እያካፈለ ያለ የጥበብ አባት ነው።
​በአጠቃላይ ፀሐዬ ዮሐንስ ባህላዊ የኢትዮጵያን ዜማ ከዘመናዊ የሙዚቃ ቅንብር (Funk/Soul elements) ጋር በማዋሃድ ፈር ቀዳጅ ከሆኑ ድምጻውያን አንዱ ነው።

​"የበረሃ ሎሚ"፣ "ሳካ" እና ሌሎችም ዘመን አይሽሬ ስራዎች ባለቤት የሆነው ፀሐዬ ዮሐንስ፤ በዚህ ልዩ ምሽት ተገኝቶ የሙያ ልምዱን ለታዳሚው እያካፈለ ይገኛል።

​ምሽቱ በምን አሸብርቋል?

📜 ልብ የሚነኩ ግጥሞች
🗣 ማራኪ ወጎች እና ሞኖሎጎች
🎶 ጣፋጭ ሙዚቃዎች

​ጥበብ ከልምድ ጋር የተዋሃደበት ልዩ ምሽት!

Photographer Rix / ረታ

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#finchitwa #artnight #tsehayeyohannes #legend #ethiopianmusic #culture #addisababa #poetry

#ጥበቡን_በጉያው_ኢትዮጵያን_በነፍስያው_አዝሎ_የሚዞረው_ድምፃዊ_መስፍን_በቀለ
#ethiopia | አፍላ ወጣትነቴን የዋጀልኝ፤ ሙዚቃ እንዲህ እንደዛሬ ስልካችን ላይ መርጠን፤ መራርጠን በማንሰማበት ጊዜ፤ የኮፒ መብት መሆኑን ሳናውቅ፤ ያኔ እንዲህ ሳይገባን በካሴት አስለቅመን ከእነ አህመድ እና ዘላለም ሙዚቃ ቤት በኮሌክሽን መልክ ከምናስቀዳቸው ተመራጭ ዘፋኞቻችን መካከል በሁሉም ሰው ዘንድ ተፈላጊው የ90ዎቹ ውዱ ዜመኛ መስፍን በቀለ፤ ራሕሮታዊ በሆነ ልሳነ-ዜማው፤

በክረምት ወር ሀምሌ ነሀሴ
ከኔ ሌላ አለ ትራሴ
እንደሌለኝ የሚያሞቅ ሰው
የሚነግርሽ ኧረ ማነው
እሱስ ይሁን ይነገርሽ
ለኔ ካዘነ ልብሽ
መጥተሽ ላትገቢ ከእቅፌ
ለምን ይጥፋ እንቅልፌ

ነይ በክረምት ነይ በብርዱ
ሰው አይችልም ሆዱ .....

እያለ የአፍላ ወጣትነት የፍቅር ጀምሬ ልባችን ቅልጥ አድርጎ በአንድ ከተማ ያሉ ፍቅረኛሞችን ሳይቀር አድማስ ጥግ የተራራቁ ይመስል፤ በጥበባዊ የምናብ ኃይሉ እያለቀሰ ያሰናኘ። ሲያሻው ደግሞ ልክ አሁን እንደለቀቀው ስርዓተ-ባህለ-ወጉን የጠበቀ፤ ባህል ከእነቱባ-ክቱ፤ "ደም-መላሽ... ያይዋ" እያለ ከእግር ጥፍራችን እሰከ ራስ ፀጉራችን አንዝሮ፤ አናዝሮ፤ ነፍስያን አጥፍቶ ትክሻችን እስኪላጋ ድረስ ያስነገጠን፤ ያስደለቀን። መስፍን በቀለ የነካኸው ይመርልህ ተብሎ በጠዋቱ ተመርቋልና ይሄው በውቧ እና ታሪካዊቷ ጎንደር እንደ አዲስ ተገልጧል።

ታላቁ ፈላስፋ አርስቶትል "ጥበብ የጎደለውን ዓለም ምልዓት የምትሆን ናት" ይላል። ወይም ጥበብ ተፈጥሮ ጀምራ ያላጠናቀቀችውን ዳር ለማድረስ የምትጥር ናት እንደማለት ነው። (Art partly completes what nature is itself unable to bring to a finish, and partly imitates her.) ተፈጥሮ በራሷ ውብ ብትሆንም፣ የሰው ልጅ ነፍሳዊ ሐሴቱን ሆነ ትካዜውን የስሜት ዳርቻዊ ክፍተቱን ብሎም የሀገርን የናፍቆት ስሜቱን ሙሉ በሙሉ መሙላት አትችልም። ይህንን ክፍተት የሚሞላው ደግሞ እንደ መስፍን ያሉ የጥበብ ውጤቶች ናቸው። በዚህም የተነሳ ጥበብ ለነፍስያ ምግብ ናት ይባላል።

መሰፍን በቀለ ከመንፈሳዊ ምግብነት ባለፈ ለሀገራችን ኢትዮጵያ ያለውን ጥልቅ ፍቅር በዜማና በግጥሙ ደጋግሞ እየሰጠን ይገኛል። አሁን ይዞት የመጣው አዲስ ስራ፣ የጥበብ በሳልነቱን የሚያመለክት ብቻ ሳይሆን ለኢትዮጵያዊነት የኩራት ምንጭ የሆነችውን ጎንደር ሞሽሮ፤ እርሱም በታሪክ ፊት ተሞሸረባት። ለሐገሩ ያለውን ክብርና ኩራት በጉልህ የሚያሳይ ድንቅ የጥበብ ስራ ውጤት ሆኖ ተመልክቸዋለሁ።
#ድምፃዊ_መስፍን_በቀለ
#የዜማህ_ውበት፦ በድምፅህ ውስጥ የሚስረቀረቀው ቃናዊ ልክህ ልብን የሚያርስ፣ ትዝታን የሚቀሰቅስና ተስፋን የሚጭር ነው። ባትሆን እንኳ "እኔም ጎንደሬ ነኝ" የሚያሰኝ ነው።
#የሐገር_ፍቅርህ፦ ሔሌም በየስራዎችህ ውስጥ የሚንፀባረቀው የሐገር ፍቅር ስሜት፣ እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ የራሱን ማንነትና እውነተኛ ኩራት እንዲመለከት የማነሳሳት ኃይል አለው።
#የፈጠራ_ብቃትህ፦ አሁን ያስደመጥከን አዲስ ሙዚቃ በቅንብርም ሆነ በይዘት ጥራት ያለው፤ በተለይ ሲኒማቶግራፊው እንዴት ድንቅ ነው። በሙዚቃ ቪዲዮ ሥራ ውስጥ አዲስ ከፍታን ያሳየ ነው ብዬ አምናለሁ።

ጥበብ የሕዝበ-ሐገር ድምፀት ናት። አንተ ደግሞ የጎንደር ድምፀት መሪ ሆነህ ብቅ ብለሃል።

ይህ አዲስ ስራህ በሰዎች ዘንድ የሚፈጥረው ደስታ እና መነቃቃት በቀላሉ የሚታይ አይደለም። ለዚህ ደግሞ ተከተለውህ እየመጡ ያሉ ሥራዎች እማኞችህ ናቸው። ድካምህ ፍሬ አፍርቶ፣ ጥበብህ ለብዙዎች መፅናኛና ኩራት ከመሆን አልፎ ባለሙያዎች ላይ በጎ ተፅዕኖ ማሳረፍ በመቻልህ ኩራት ሊሰማህ ይገባል።

የበለጠ እንድትበረታ፣ እንዲህ በመሰለ እና አዳዲስ መንገዶች ደጋግመህ እንድትመላለስ፣ ሑሌም የጥበብ አድማስህን እንድታሰፋና በምትወዳት ሐገርህ ላይ ሁሌም ምልክትህን እያሳረፍክ እንድትቀጥል ታላቅ ምኞቴ ነው።
#ቻላቸው_ፈረጅ (#ረፕ)

​#mesfinbekele #gondar #ethiopianmusic #legend #art #culture #chalachewferej

🔥 እንዳያመልጥዎ! | የኮከቦች ጨዋታ በአዲስ አበባ ስታዲየም
#ethiopia | ​ነገ፣ እሁድ የቀድሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ተጫዋቾች (በውጭ እና በሀገር ውስጥ ያሉ) የሚገናኙበት ልዩ ጨዋታ ይደረጋል።

​ተሳታፊዎች እነማን ናቸው?

በውጪ የሚኖሩ የቀድሞ ኮከቦች 🆚 በሀገር ውስጥ ያሉ ኮከቦች
(እነ አሸናፊ ግርማ፣ ዮርዳኖስ ዓባይ እና ሽመልስ በቀለን ጨምሮ)
​📅 ቀን፡ ነገ እሁድ
⏰ ሰዓት፡ ከጠዋቱ 3:00 ሰዓት ጀምሮ
📍 ቦታ፡ አዲስ አበባ ስታዲየም

​ቤተሰብ ይሁኑ፣ ይዝናኑ!

​🛡️ የማይደፈረው የመሀል ደጀን - አሸናፊ ግርማ ⚽️

​በኢትዮጵያ እግር ኳስ በተለይም በቅዱስ ጊዮርጊስ እና በብሔራዊ ቡድን ታሪክ ውስጥ በጠንካራ ተከላካይነቱ እና በዲሲፕሊኑ የሚታወቀው አሸናፊ ግርማ!

​በቀኝ ተከላካይነት ቦታ ላይ በሚያሳየው አስደናቂ ብቃት፣ ወደ ፊት ሄዶ ኳስ በማሻገር እና የቡድንን ሞራል በመጠበቅ ረገድ አሸናፊ ተወዳዳሪ አልነበረውም። "ፈረሰኞቹ" በስኬት በቆዩባቸው ዓመታት የአሸናፊ ግርማ ሚና እጅግ ከፍተኛ ነበር።

​ለክለቡም ሆነ ለሀገሩ በታማኝነት ያገለገለ እውነተኛ የስፖርት ሰው! 🙌

​⚽️ የጎል ማሽኑ - ዮርዳኖስ ዓባይ! 🥅

​የኢትዮጵያ እግር ኳስ ካፈራቸው፣ መረብን ማራድ የዘወትር ተግባራቸው ከሆነ ምርጥ አጥቂዎች አንዱ!

​ዮርዳኖስ ዓባይ በመብራት ኃይል (ኤሌክትሪክ) እና በቅዱስ ጊዮርጊስ ባሳለፈው ጊዜ በግዙፍ ሰውነቱ፣ በአየር ላይ ኳስ አጠቃቀሙ እና በድንቅ የጨረስ አቅሙ ይታወሳል።

በተለይም ወደ የመን በማምራት በ አል ሳቅር ክለብ የሰራው ታሪክ እና የሰበራቸው የጎል ክብረወሰኖች ስሙን በውጭ ሀገር ጭምር ገናና አድርገውታል።

​ከዓመታት በኋላ ይህንን "የጎል አዳኝ" ነገ እሁድ በአዲስ አበባ ስታዲየም በሚደረገው የናፍቆት ጨዋታ ላይ ልንመለከተው ነው።

​⚽️ የሜዳው ታንክ - ፍቅሩ ተፈራ!

​በኢትዮጵያ እግር ኳስ ታሪክ ውስጥ ተክለ ሰውነቱ፣ ጉልበቱ እና አጨራረሱ ለየት ያለ ድንቅ አጥቂ!

​ፍቅሩ ተፈራ (ሌሜሳ) ኢትዮጵያውያን ተጫዋቾች በውጭ ሀገር ፕሮፌሽናል ሊጎች ተፈላጊ እንዲሆኑ በር የከፈተ ፈር ቀዳጅ ነው። ከቅዱስ ጊዮርጊስ ተነስቶ በደቡብ አፍሪካው ታላቅ ክለብ ኦርላንዶ ፓይሬትስ እና ሱፐር ስፖርት ዩናይትድ ያሳየው ብቃት አይረሳም።

​በተለይም በሕንድ ሱፐር ሊግ (ISL) ታሪክ የመጀመሪያውን ጎል ለአትሌቲኮ ደ ኮልካታ በማስቆጠር ስሙን በታሪክ መዝገብ ላይ አሰፍሯል። የተከላካዮችን ጥንካሬ የሚፈትነው ጉልበቱ እና አልፎ አልፎ የሚያስቆጥራቸው "አክሮባቲክ" ጎሎች የፍቅሩ መለያዎች ናቸው።

​ለኢትዮጵያ እግር ኳስ በዓለም አቀፍ መድረክ ተጠሪ ለነበረው ለዚህ ጀግና ክብር ይገባዋል! 🙌
​
​#fikrutefera #ethiopianlegend #orlandopirates #isl #historymaker #waliyas ​#shimelisbekele #ethiopianfootball #waliyas #legend #playmaker #sport​ #football #ethiopia #legendsgame #addisababa​ #ashenafigirma #saintgeorgefc #ethiopianfootball #legend #defender #waliyas​ #yordanosabay #goalmachine #ethiopianfootball #legend #waliyas #yemenleague

ud83dudd25 TONIGHT TONIGHT TONIGHT ud83dudd25
ud83dudd25 SATURDAY SATURDAY SATURDAY ud83dudd25
Music Revolution Live Music To The Next level Legendar Newaye Debebe Alongside. Wondemu..Meselu..Gezachw.. Petros Performing Live At The World Famous Club Revolution Door Open 7Pm Band Starts 10Pm Early Arrivals Strictly suggested Dress to impress For Reservation Call +251965687384 Sheger building 3rd Floor #livemusic #musicrevolution
https://t.me/MusicRevoluti...
u0040music_revolution_addis","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"ExternalUrl","__isEntity":"ExternalUrl","url":"https://l.facebook.com/l.p...
🔥 TONIGHT TONIGHT TONIGHT 🔥
🔥 SATURDAY SATURDAY SATURDAY 🔥
Music Revolution Live Music To The Next level Legendar Newaye Debebe Alongside. Wondemu..Meselu..Gezachw.. Petros Performing Live At The World Famous Club Revolution Door Open 7Pm Band Starts 10Pm Early Arrivals Strictly suggested Dress to impress For Reservation Call +251965687384 Sheger building 3rd Floor #livemusic #musicrevolution
https://t.me/MusicRevoluti...
music_revolution_addis

ከሰር አሌክስ ፈርጉሰን በኋላ
#ethiopia | ታላቁ ክለብ ማንችስተር ዩናይትድ ከሰር አሌክስ ፈርጉሰን በኋላ ክለቡ የገጠመውን ማንነት የማጣት እና የመርጋት ችግር በግልፅ ያሳያል።

​በዝርዝሩ ላይ እንደተመለከተው ክለቡ ሁሉንም አይነት አሰልጣኞች ሞክሯል፤ ነገር ግን ውጤቱ ተመሳሳይ ሆኖ ቀጥሏል፡

​ተተኪዎች (The Chosen Ones): እንደ ዴቪድ ሞይስ።
​የታክቲክ ሰዎች (The Tacticians): እንደ ቫንሀል እና ቴን ሀግ።
​አሸናፊዎች (The Winners): እንደ ሆዜ ሞሪንሆ።
​የክለቡ ልጆች (Club Legends): እንደ ጊግስ እና ኦሌ ጉናር።
​ጊዜያዊ አዳኞች (Interims): እንደ ራግኒክ እና ካሪክ።

​የክለቡ ዋና ችግሮች ምን ሊሆኑ ይችላሉ?

​ይህ የአሰልጣኞች መፈራረቅ የሚያመላክተው ችግሩ ከአሰልጣኞቹ ባሻገር እንደሆነ ነው።

​የእቅድ ጥራት ማነስ፡ ክለቡ ከአንዱ አሰልጣኝ ወደ ሌላው ሲሸጋገር የተለያየ ፍልስፍና ያላቸውን ሰዎች ስለሚቀጥር፣ ተጫዋቾች ከአዲሱ ሲስተም ጋር ለመላመድ ይቸገራሉ።

​የማኔጅመንት ችግር፡ ከሜዳ ውጪ ያለው አመራር በእግር ኳስ እውቀት ላይ የተመሰረተ ውሳኔ ሲሰጥ አልታየም (በተለይ በግሌዘር ቤተሰብ ስር በነበሩት ዓመታት)።

​የተጫዋቾች ስብስብ፡ ውድ ተጫዋቾች ቢገዙም፣ እንደ ቡድን ተቀናጅቶ የሚጫወት ስብስብ መፍጠር አልተቻለም።

​ጥያቄ፡
በእርስዎ እምነት ችግሩ የሚፈታው 11ኛው አሰልጣኝ በመቅጠር ነው ወይስ የክለቡን አጠቃላይ መዋቅር (Ownership and Structure) በመቀየር?

​በዚህ ጉዳይ ላይ የእርስዎን አስተያየት ለመስማት እወዳለሁ?

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

የኛ ዲዮጋን : ዶ/ር ጴሌ ዳሮታ ...
____

(ፍልስፍናን ከነነፃነቷ የኖራት፣ በልዩ ትወና የሰበካት አይረሴ ምሁር!)

#ethiopia | የዕውቁን የፍልስፍና መምህራችንን የዶ/ር ጴሌ ዳሮታን ህልፈት ሰማሁ። ከልብ አዝኜያለሁ።

በእርግጥ ፔሌ ቀጥታ የእኔ አስተማሪ ሆኖ ባያውቅም፣ ዝናውን በመስማት ጉዱን ለማየት ከጓደኞቼ ጋር ከአንድም ሁለት ቀን በእርሱ ሌክቸር ክፍለጊዜ ገብቼ ሎጂክን እንደ መደሰቻ ሽቶ ተርከፍክፌ ነው የወጣሁት ብል ማጋነን አይደለም!

ጴሌ በጣም ቀልደኛ ሰው ነበረ። ስሙን በእንግሊዝኛ "Pelle" ብሎ ይፅፍና፣ ዕድሜ ለእንግሊዝኛ "ጴ" የሚል ፊደል ስለሌለው ስሜን ከጴሌ ወደ ፔሌ ቀየረልኝ — በማለት ያሳቀንን አልረሳውም!

አንዴ መምህር ፔሌ በፍልስፍና (ሎጂክ) ክላሱ በሆነ ርዕስ ሰበብ አንስቶ አንድ ጥያቄ ጠየቀ ተማሪዎችን። እስቲ መጀመሪያ ሴቶች መልሱልኝ አለና ጠየቀ፦

"እዚህ ካምፓስ የምታውቂው አንድ ልጅ
ወዳንቺ መጥቶ፣ አፈቅርሻለሁ እሺ በዪኝ፣
አለበለዚያ በዚህ ገመድ ነው የምታነቀው
ቢልሽ፣ ምን ትመልሺለታለሽ?"

እጁን አንስቶ የሚመልስ ጠፋ። ሁሉም ዝም አለ። ከዚያ ፔሌ ራሱ በድንገት ዓይኑ የገባችውን እመቤት የተባለችውን (ኋላ ሎውስኩል አብረን የገባን የነጌሌ ልጅ) ጠየቃት።

መጀመሪያ "እኔ እንጃ? ምን እንደምመልስለት አላውቅም" አለች። ጴሌ በጣም ተበሳጨ። እንዴት እኔእንጃ ትያለሽ? ፈትሽ ገመዱን እያየሽ? ብሎ ደግሞ ጠየቃት። ተማሪዎች ሳቅን።

እሷ ግን "እኔ ካላፈቀርኩት እሱ ስላፈቀረኝ ብቻ እሺ ልለው አልችልም!" የሚል ቆፍጣና አቋሟን ደገመችለት። ተማሪው በመልሷ ሳቀ። በእርግጥም አቋሟ ነው፣ መብቷም ነበር!

ጴሌ ግን ይበልጥ በተበሳጨ አኳኋን የእሷን ቃል እያሾፈ ደገመው። ክፍሉ በሣቅ ፈረሰ። በመጨረሻም ፔሌ፦

"አንድ የመጨረሻ ዕድል እሰጥሻለሁ፣
ልጁ እምቢ ካልሽው በቀጥታ በገመድ
ራሱን እንደሚሰቅል በእርግጠኝነት ብታውቂስ?
መልስሽ የተለየ ይሆን ነበር?"

አላት። ልጂት ግን ድርቅ ብላ ቀረች። ትንሽም እልህ የተጋባች ትመስል ነበረ ከመምህሩ ከፔሌ ጋር።

"ኖ እኔ እስካላፈቀርኩት የፈለገውን ቢያደርግ
እሺ አልለውም፣ ባያደርገው ደስ ይለኛል፣ ግን
ሞንም ማድረግ አልችልም...!"

ፔሌ ሁለት እጆቹን የተመለጠ ጭንቅላቱ ላይ አድርጎ ሌክቸር አዳራሹ ውስጥ "ኡኡኡኡ....!!" ብሎ ጮኸ። ተማሪው በሙሉ በሣቅ ተንከተከተ። እሱ ግን ጮኾ አላበቃም!

"ውጪ ከዚህ አንቺ ጨካኝ!?
ከፈለገ ይሰቀል፣ ካላፈቀርኩት አያገባኝም..
ይባላል? አረመኔ! የሰው ነፍስ ምንም
የማይመስልሽ ጨካኝ ውጪልኝ አሁን...!!"

ልጅቷ ደነገጠች። ሁላችንም ቀልዱንም መስሎን ነበር። ፔሌ ግን "ውጪ እኮ ነው የምልሽ!" ብሎ ደገመላት።

ጥቂት ለመከራከር ሞከረች፦

"እንዴ? ምን አደረግኩ? ጠየቅከኝ፣ መለስኩኝ...!"

አላስጨረሳትም። በደረጃዎች እንደ ስቴዲየም በተደረደሩት ወንበሮች ሽቅብ በደረጃዎቹ ወጥቶ፣ ልጂቱን ጎትቶ አስነሳትና አስወጣት! ስትወጣ ክፍሉ በአንድ እግሩ ቆመ።😀🤪😌 በጭብጨባና በወከባ፣ በወጣቶች ሣቅ!!

ከወጣች በኋላም አላቆመም ነበረ ፔሌ፦

"ይህቺ ጨካኝ! ይሙት በቃ ምናገባኝ
ብላ የምትፈርድ!? አረመኔ! ለሰው ህይወት
ምንም ዋጋ የሌላት! ግፈኛ! የታባቷ የእጇን
ነው የሰጠኋት...!!"🤪😀

ተማሪው በሣቅ አበደ አይገልፀውም! አሁን ይህ ከሆነ በትክክል ወደ 28 ዓመት ሆነው መሠለኝ! ጊዜው ይበርራል! ይገርማል።

ግን ያቺን ፔሌ እመቤትን ከክፍሉ ጎትቶ ያባረረባትን ቀን ሁሌም በህይወቴ ሳስስታውሳት የምትኖር ገጠመኝ ነች። ፔሌ ምናልባት የህይወትን ክቡር ዋጋ በእኛ በተማሪዎች አዕምሮ ውስጥ... በቃላት ቀምሮ በመንገር ብቻ እንዳንረሳው አድርጎ መከተብ እንደማይችል ተረድቶ ይሆናል ብዬ አስባለሁ አሁን ላይ!

መምህር ፔሌ ነገሮችን dramatize አድርጎ እንዳትረሳው አድርጎ በትውስታህ የሚያትምባቸው እንዲህ የመሠሉ በርከት ያሉ ድንገታዊ ትዕይንቶች ነበሩት!

ፍልስፍና ሲባል ራሱ እንደሆነ የዕብደት ዓይነት አድርገን ለምንቆጥር ሰዎች የፔሌ አስቂኝ፣ ሊገመት የማይችል፣ አጓጊና መሳጭ ክላሶች በብዙ ተማሪዎች ዘንድ ስሙን እጅግ ተወዳጅና ዝነኛ አድርገውት የቀሩ ይመስለኛል!

ወደ ካምፓሱ የመጣ አዲስ ባች ሁሉ... "ፔሌ ነው ፊሎሶፊ አስተማሪህ? እሱንማ ማየት አለብህ...!" እየተባለ በሲኒየሮች ለፍሬሾች ዝናው የሚነገርለት...፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በወቅቱ ከነበሩ መምህራን ሁሉ ስሙና ትያትሪካል የሆኑ ንግግሮቹ እየተጋነኑ የሚወራለት፣ ሲበዛ አነጋጋሪና በጣም ተወዳጅ፣ legendary personality ነበረ!

የፍልስፍና ሌጀንዱ፣ ፔሌ ዳሮታ፣ እንደማስታውሰው በእኛ ጊዜ (1990 ዓ/ም ላይ) "ዶክተር" ተብሎ አይጠራም ነበረ። ወይ በወቅቱ ዶክትሬቱን አልሠራም ነበር፣ ወይ አይጠራበትም ነበር ማለት ነው!

ግን እውነትነቱን የማረጋገጥ ዕድሉ ባይኖረኝም፣ ያኔ ስለ ፔሌ ከምንሰማቸው ታሪኮች አንዱ፣ ፔሌ ድሮ ከፍልስፍና ትምህረት ክፍል ሲመረቅ፣ ብቻውን የተመረቀ ተማሪ ነበረ ይባላል!

በእኛ ጊዜ የፍልስፍና ትምህርት ክፍል እንዲዘጋ ተደርጎ ነበር። እና በcommon courses ውስጥ፣ወይ በየፋከልቲው ባሉ ኮርሶች ውስጥ ነበር ፍልስፍናን የምንማረው።

(በኋላ እነ ዶክተር ሣሙኤል አሰፋ ናቸው በ90ዎቹ መጨረሻ አካባቢ ይመስለኛል በስንት ዓመቱ ከተዘጋበት እንደ አዲስ የፍልስፍና ዲፓርተመንቱን ያስከፈቱት!)

እና እነ ፔሌ ድሮ በሚማሩበት ጊዜ ፍልስፍና ዲፓርትመንት ከሚገቡ ተማሪዎች መሐል ተመርጠው፣ ተመርጠው፣ በመጨረሻ ተቋቁመው የሚያልፉትና የሚመረቁት አራት ወይ አምስት ተማሪዎች ብቻ ነበሩ ሲባል እንሰማለን! ዶ/ር ፔሌ እንግዲህ አንድ ለእናቱ ሆኖ ብቻውን የተመረቀ ነበር ማለት ነው! (ከሆነ ይገርመኛል!)

ፔሌ ተማሪ እያለ በኬኔዲ ላይብረሪ (በዋናው ስድስት ኪሎ በሚገኘው ቤተመጽሐፍት ውስጥ) የሚፈልጋቸውን መጽሐፎች ሌሎች ተማሪዎች እየተሻሙ ያስቸግሩት ስለነበር፣ እና መርካቶን የመሰለ የሰው ግርግር ባለበት ማንበብ ስለሚጠላ፣ ልክ ላይብረሪው ሊዘጋ ሲል ከምሽቱ 4:00 ሰዓት ገደማ፣ ተማሪዎች ሲወጡ፣ እሱ ግን በአንዱ የላይብረሪው ጥግ ይደበቅና ይቀር ነበረ!🤪🤓

የላይብረሪው ሠራተኞች መጥተው ሰው አለመኖሩን አረጋግጠው ሲወጡለት፣ እሱ ከተደበቀበት ይወጣና የፈለገውን መጽሐፍ መዝዞ እያነበበ ያድራል። ጠዋት ላይ ላይብረሪው ተከፍቶ ተማሪዎች ለንባብ ሲገቡ፣ እሱ ደሞ ጨርሶ ይወጣ ነበር!

ከቀድሞ ፖሊሶች በወሬ የነገረኝ አንድ ሻምበል፣ ፔሌ ተማሪ እያለ — አለኝ — አንዴ የላይብረሪው መብራት ሁሉ ጠፋፍቶ እና በሮቹ ተቆልፈው፣ ነገር ግን ሌሊት 7:00 ሰዓት ላይ በጀርባው በልደት የምግብ አዳራሽ አቅጣጫ ባለው የኬኔዲ መስኮት በኩል አንዲት ክፍል መብራት እንደበራባት አንድ ሰው ውስጥ እንዳለ ለጥበቃ ስንዘዋወር ተመለከትን!

በሌሊት ላይብረሪ ገብቶ መብራት ያበራ ማነው? ሌባ መሆን አለበት! ሪፖርት አድርገን ፖሊስ ሁሉ ተሰበሰበ። ከውጭ ሆነን ስንጮህ እሱ መልስም አይሰጠን፣ ቀና ብሎም አያየንም ነበር። መጽሐፉ ላይ እንደተቸከለ ነው።

በመጨረሻ ቁልፍ ተሰብሮ ይገባና በቁጥጥር ሥር እናውለው ብለን ወስነን፣ ወደ ላይብረሪው ዘልቀን ገባን። ገቤተን መብራት ወደበራበት መስኮት አቅጣጫ ስንሄድ ፔሌን እዚያው መጽሐፉ ላይ እንዳጎነበሰ አገኘነው።

የኛ ዲዮጋን : ዶ/ር ጴሌ ዳሮታ ...
____________

(ፍልስፍናን ከነነፃነቷ የኖራት፣ በልዩ ትወና የሰበካት አይረሴ ምሁር!)
#ethiopia | የዕውቁን የፍልስፍና መምህራችንን የዶ/ር ጴሌ ዳሮታን ህልፈት ሰማሁ። ከልብ አዝኜያለሁ።

በእርግጥ ፔሌ ቀጥታ የእኔ አስተማሪ ሆኖ ባያውቅም፣ ዝናውን በመስማት ጉዱን ለማየት ከጓደኞቼ ጋር ከአንድም ሁለት ቀን በእርሱ ሌክቸር ክፍለጊዜ ገብቼ ሎጂክን እንደ መደሰቻ ሽቶ ተርከፍክፌ ነው የወጣሁት ብል ማጋነን አይደለም!

ጴሌ በጣም ቀልደኛ ሰው ነበረ። ስሙን በእንግሊዝኛ "Pelle" ብሎ ይፅፍና፣ ዕድሜ ለእንግሊዝኛ "ጴ" የሚል ፊደል ስለሌለው ስሜን ከጴሌ ወደ ፔሌ ቀየረልኝ — በማለት ያሳቀንን አልረሳውም!

አንዴ መምህር ፔሌ በፍልስፍና (ሎጂክ) ክላሱ በሆነ ርዕስ ሰበብ አንስቶ አንድ ጥያቄ ጠየቀ ተማሪዎችን። እስቲ መጀመሪያ ሴቶች መልሱልኝ አለና ጠየቀ፦

"እዚህ ካምፓስ የምታውቂው አንድ ልጅ
ወዳንቺ መጥቶ፣ አፈቅርሻለሁ እሺ በዪኝ፣
አለበለዚያ በዚህ ገመድ ነው የምታነቀው
ቢልሽ፣ ምን ትመልሺለታለሽ?"

እጁን አንስቶ የሚመልስ ጠፋ። ሁሉም ዝም አለ። ከዚያ ፔሌ ራሱ በድንገት ዓይኑ የገባችውን እመቤት የተባለችውን (ኋላ ሎውስኩል አብረን የገባን የነጌሌ ልጅ) ጠየቃት።

መጀመሪያ "እኔ እንጃ? ምን እንደምመልስለት አላውቅም" አለች። ጴሌ በጣም ተበሳጨ። እንዴት እኔእንጃ ትያለሽ? ፈትሽ ገመዱን እያየሽ? ብሎ ደግሞ ጠየቃት። ተማሪዎች ሳቅን።

እሷ ግን "እኔ ካላፈቀርኩት እሱ ስላፈቀረኝ ብቻ እሺ ልለው አልችልም!" የሚል ቆፍጣና አቋሟን ደገመችለት። ተማሪው በመልሷ ሳቀ። በእርግጥም አቋሟ ነው፣ መብቷም ነበር!

ጴሌ ግን ይበልጥ በተበሳጨ አኳኋን የእሷን ቃል እያሾፈ ደገመው። ክፍሉ በሣቅ ፈረሰ። በመጨረሻም ፔሌ፦

"አንድ የመጨረሻ ዕድል እሰጥሻለሁ፣
ልጁ እምቢ ካልሽው በቀጥታ በገመድ
ራሱን እንደሚሰቅል በእርግጠኝነት ብታውቂስ?
መልስሽ የተለየ ይሆን ነበር?"

አላት። ልጂት ግን ድርቅ ብላ ቀረች። ትንሽም እልህ የተጋባች ትመስል ነበረ ከመምህሩ ከፔሌ ጋር።

"ኖ እኔ እስካላፈቀርኩት የፈለገውን ቢያደርግ
እሺ አልለውም፣ ባያደርገው ደስ ይለኛል፣ ግን
ሞንም ማድረግ አልችልም...!"

ፔሌ ሁለት እጆቹን የተመለጠ ጭንቅላቱ ላይ አድርጎ ሌክቸር አዳራሹ ውስጥ "ኡኡኡኡ....!!" ብሎ ጮኸ። ተማሪው በሙሉ በሣቅ ተንከተከተ። እሱ ግን ጮኾ አላበቃም!

"ውጪ ከዚህ አንቺ ጨካኝ!?
ከፈለገ ይሰቀል፣ ካላፈቀርኩት አያገባኝም..
ይባላል? አረመኔ! የሰው ነፍስ ምንም
የማይመስልሽ ጨካኝ ውጪልኝ አሁን...!!"

ልጅቷ ደነገጠች። ሁላችንም ቀልዱንም መስሎን ነበር። ፔሌ ግን "ውጪ እኮ ነው የምልሽ!" ብሎ ደገመላት።

ጥቂት ለመከራከር ሞከረች፦

"እንዴ? ምን አደረግኩ? ጠየቅከኝ፣ መለስኩኝ...!"

አላስጨረሳትም። በደረጃዎች እንደ ስቴዲየም በተደረደሩት ወንበሮች ሽቅብ በደረጃዎቹ ወጥቶ፣ ልጂቱን ጎትቶ አስነሳትና አስወጣት! ስትወጣ ክፍሉ በአንድ እግሩ ቆመ።😀🤪😌 በጭብጨባና በወከባ፣ በወጣቶች ሣቅ!!

ከወጣች በኋላም አላቆመም ነበረ ፔሌ፦

"ይህቺ ጨካኝ! ይሙት በቃ ምናገባኝ
ብላ የምትፈርድ!? አረመኔ! ለሰው ህይወት
ምንም ዋጋ የሌላት! ግፈኛ! የታባቷ የእጇን
ነው የሰጠኋት...!!"🤪😀

ተማሪው በሣቅ አበደ አይገልፀውም! አሁን ይህ ከሆነ በትክክል ወደ 28 ዓመት ሆነው መሠለኝ! ጊዜው ይበርራል! ይገርማል።

ግን ያቺን ፔሌ እመቤትን ከክፍሉ ጎትቶ ያባረረባትን ቀን ሁሌም በህይወቴ ሳስስታውሳት የምትኖር ገጠመኝ ነች። ፔሌ ምናልባት የህይወትን ክቡር ዋጋ በእኛ በተማሪዎች አዕምሮ ውስጥ... በቃላት ቀምሮ በመንገር ብቻ እንዳንረሳው አድርጎ መከተብ እንደማይችል ተረድቶ ይሆናል ብዬ አስባለሁ አሁን ላይ!

መምህር ፔሌ ነገሮችን dramatize አድርጎ እንዳትረሳው አድርጎ በትውስታህ የሚያትምባቸው እንዲህ የመሠሉ በርከት ያሉ ድንገታዊ ትዕይንቶች ነበሩት!

ፍልስፍና ሲባል ራሱ እንደሆነ የዕብደት ዓይነት አድርገን ለምንቆጥር ሰዎች የፔሌ አስቂኝ፣ ሊገመት የማይችል፣ አጓጊና መሳጭ ክላሶች በብዙ ተማሪዎች ዘንድ ስሙን እጅግ ተወዳጅና ዝነኛ አድርገውት የቀሩ ይመስለኛል!

ወደ ካምፓሱ የመጣ አዲስ ባች ሁሉ... "ፔሌ ነው ፊሎሶፊ አስተማሪህ? እሱንማ ማየት አለብህ...!" እየተባለ በሲኒየሮች ለፍሬሾች ዝናው የሚነገርለት...፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በወቅቱ ከነበሩ መምህራን ሁሉ ስሙና ትያትሪካል የሆኑ ንግግሮቹ እየተጋነኑ የሚወራለት፣ ሲበዛ አነጋጋሪና በጣም ተወዳጅ፣ legendary personality ነበረ!

የፍልስፍና ሌጀንዱ፣ ፔሌ ዳሮታ፣ እንደማስታውሰው በእኛ ጊዜ (1990 ዓ/ም ላይ) "ዶክተር" ተብሎ አይጠራም ነበረ። ወይ በወቅቱ ዶክትሬቱን አልሠራም ነበር፣ ወይ አይጠራበትም ነበር ማለት ነው!

ግን እውነትነቱን የማረጋገጥ ዕድሉ ባይኖረኝም፣ ያኔ ስለ ፔሌ ከምንሰማቸው ታሪኮች አንዱ፣ ፔሌ ድሮ ከፍልስፍና ትምህረት ክፍል ሲመረቅ፣ ብቻውን የተመረቀ ተማሪ ነበረ ይባላል!

በእኛ ጊዜ የፍልስፍና ትምህርት ክፍል እንዲዘጋ ተደርጎ ነበር። እና በcommon courses ውስጥ፣ወይ በየፋከልቲው ባሉ ኮርሶች ውስጥ ነበር ፍልስፍናን የምንማረው።

(በኋላ እነ ዶክተር ሣሙኤል አሰፋ ናቸው በ90ዎቹ መጨረሻ አካባቢ ይመስለኛል በስንት ዓመቱ ከተዘጋበት እንደ አዲስ የፍልስፍና ዲፓርተመንቱን ያስከፈቱት!)

እና እነ ፔሌ ድሮ በሚማሩበት ጊዜ ፍልስፍና ዲፓርትመንት ከሚገቡ ተማሪዎች መሐል ተመርጠው፣ ተመርጠው፣ በመጨረሻ ተቋቁመው የሚያልፉትና የሚመረቁት አራት ወይ አምስት ተማሪዎች ብቻ ነበሩ ሲባል እንሰማለን! ዶ/ር ፔሌ እንግዲህ አንድ ለእናቱ ሆኖ ብቻውን የተመረቀ ነበር ማለት ነው! (ከሆነ ይገርመኛል!)

ፔሌ ተማሪ እያለ በኬኔዲ ላይብረሪ (በዋናው ስድስት ኪሎ በሚገኘው ቤተመጽሐፍት ውስጥ) የሚፈልጋቸውን መጽሐፎች ሌሎች ተማሪዎች እየተሻሙ ያስቸግሩት ስለነበር፣ እና መርካቶን የመሰለ የሰው ግርግር ባለበት ማንበብ ስለሚጠላ፣ ልክ ላይብረሪው ሊዘጋ ሲል ከምሽቱ 4:00 ሰዓት ገደማ፣ ተማሪዎች ሲወጡ፣ እሱ ግን በአንዱ የላይብረሪው ጥግ ይደበቅና ይቀር ነበረ!🤪🤓

የላይብረሪው ሠራተኞች መጥተው ሰው አለመኖሩን አረጋግጠው ሲወጡለት፣ እሱ ከተደበቀበት ይወጣና የፈለገውን መጽሐፍ መዝዞ እያነበበ ያድራል። ጠዋት ላይ ላይብረሪው ተከፍቶ ተማሪዎች ለንባብ ሲገቡ፣ እሱ ደሞ ጨርሶ ይወጣ ነበር!

ከቀድሞ ፖሊሶች በወሬ የነገረኝ አንድ ሻምበል፣ ፔሌ ተማሪ እያለ — አለኝ — አንዴ የላይብረሪው መብራት ሁሉ ጠፋፍቶ እና በሮቹ ተቆልፈው፣ ነገር ግን ሌሊት 7:00 ሰዓት ላይ በጀርባው በልደት የምግብ አዳራሽ አቅጣጫ ባለው የኬኔዲ መስኮት በኩል አንዲት ክፍል መብራት እንደበራባት አንድ ሰው ውስጥ እንዳለ ለጥበቃ ስንዘዋወር ተመለከትን!

በሌሊት ላይብረሪ ገብቶ መብራት ያበራ ማነው? ሌባ መሆን አለበት! ሪፖርት አድርገን ፖሊስ ሁሉ ተሰበሰበ። ከውጭ ሆነን ስንጮህ እሱ መልስም አይሰጠን፣ ቀና ብሎም አያየንም ነበር። መጽሐፉ ላይ እንደተቸከለ ነው።

በመጨረሻ ቁልፍ ተሰብሮ ይገባና በቁጥጥር ሥር እናውለው ብለን ወስነን፣ ወደ ላይብረሪው ዘልቀን ገባን። ገቤተን መብራት ወደበራበት መስኮት አቅጣጫ ስንሄድ ፔሌን እዚያው መጽሐፉ ላይ እንዳጎነበሰ አገኘነው።

እንዲነሳና እንዲከተለን በኃይለ ቃል ነገርነው። በተለያየ ጥያቄም አዋከብነው። እሱ ግን ከተቀመጠበት ሳይነሳና፣ ወደ እኛም ሳይዞር፣ ባለበት ሆኖ፣ እንዲህ አለን፦

"አንድ ጂኒየስ ፈላስፋ እያነበበ ነው፣
ምንም አልተፈጠረም፣ አትረብሹት!"😀🤪🤣

ይሄን ሲለን ምን ማድረግ እንዳለብን ቸገረን። መታወቂያ እንዲሰጠን፣ ማን እንደፈቀደለት፣ ብዙ ነገር ጠየቅነው። መታወቂያውን አውጥቶ (አሁንም ፊቱን ወደኛ ሳያዞር) በአየር ላይ በእጁ ይዞ አሳየን። የፍልስፍና ተማሪ ነው። ተቀብለነው ትተነው ወጣን!

ይህንንና ይህን የመሠሉ የፔሌን ታሪኮች እየሰማን በህይወት እንዳለ አንድ የምናብ የልብወለድ ዓለም ሰው አድርገን ነበር የምንመለከተው ፔሌን።

ብዙ ጊዜ ፔሌን በስድስት ኪሎ ካምፓስ NCR በሚባለው ህንፃ ካሉት የፍሬሽማን Gዎች የመማሪያ አዳራሾች፣ እና የLaw Launge ወይም ዕድር እየተባለ ከሚጠራው ዕድሜ ጠገብ በፅዶችና በትናንሽ የእንጨት ጎጆዎች የተሞላ ካፍቴሪያ መሐል ባሉት መንገዶች ላይ አታጣውም ነበረ።

ሲያገኝህ በጣም በፈገግታ ሠላምታ ለመስጠትና ለማዋራት ምንም ዓይነት ቁጥብነት የሌለበት፣ ከተማሪዎች ጋርም ተግባቢና ጓደኛ እስከመሆንም የደረሰ ነበር ፔሌ። ለምሣሌ የእኛ የሎውስኩል ልጅ ከነበረው ከታደሰ ቶርቶራ ጋር በጣም ሽርክ ጓደኞች ነበሩ።

አብረው እየተቃለዱ ካፌ ሻይ ሲጠጡ ማየት - ተማሪና አስተማሪን - በዚያን ጊዜ - ከአንዳንድ እንደ ትያትር አርትስ ካሉ ዲፓርትመንቶች በቀር የተለመደ አልነበረም!

ብዙ መምህሮች ለተማሪ ትሁቶች ቢሆኑም፣ የዩኒቨርሲቲው የመሳፍንት ዘመን አስተሳሰብ ያረበበበት የጌቶችና የሎሌዎች የመሠለ ድባብ በቀላሉ የሚሻገሩት አልነበረም!

ለምሣሌ የመምህራን ካፌና የተማሪ ካፌ የተለየ ነበረ፣ ያንን አልፈው ወደ ተማሪ ካፌዎች የሚመጡ አልነበሩም ለማለት አይደለም። ግን ተማሪ ሆነህ ከሌላ staff ጋር ካልሆንክ በቀር በመምህራን ካፌ ድርሽ አትላትም ነበር! ...

የመምህራን ቢሮ የተከበረ ነው፣ ለተለየ ጉዳይ ካልሆነ በቀር ዘው ብለህ አስተማሪ ቢሮ መግባት ከባድ ነውር ተደርጎ ይቆጠር ነበር!

እንዲህ እንዲህ ዓይነቶቹ በተማሪና በአስተማሪ መሐል ያሉ ክብርን የመጠበቅ ወይ ድንበርን የመጠባበቅ ዓይነት ባህሎች ከንጉሡ ዘመን አልፈው በእኛም ጊዜ ነበሩ በደንብ!

አንዴ የማልረሳው፣ ህንዳዊው አስተማሪያችን ሚስተር ሻርማ፣ አንድ ቀን በቁጣ ተሞልቶ የነገረን ማስጠንቀቂያ ነው፦

"መንገድ ላይ ስታገኙኝ ስሜን ጠርታችሁ
ለሠላምታ የምታስቆሙኝ ተማሪዎች፣
ነግሬያችኋለሁ፣ ሁለተኛ ጉዳይ ከሌላችሁ
በቀር ስሜን እንዳትጠሩ፣ እንዳታስቆሙኝ፣
ስንት የምሠራው ሥራ ያለብኝ ሰው ነኝ፣
ጊዜዬን እያባከናችሁ እንደሆነ አይታወቃችሁም?
ከዛሬ በኋላ ለሠላምታ ብታቆሙኝ ተከትዬ ክስ እመሠርትባችኋለሁ፣ ተግባባን?"😀🤪

መዓት ሣቅ!😀🤪 ሻርማ ፊት ለፊት በመናገርና በመናቆር ዝና ያተረፈ፣ ግን በተማሪ ዘንድ እጅግ ተወዳጅና በችሎታውም የተደነቀ፣ ለብዙ አሰርት ዓመታት በዩኒቨርሲቲው ያገለገለ ሌላኛው ዝነኛ መምህር ነበር!

እንግዲህ ዶ/ር ፔሌ ይሄንን ዓይነቱን የጌታና የሎሌ የመሠለ የመከባበርና የመፈራራት ግንኙነት ሰብሮ ነው፣ ከተማሪዎች ጋር እንደ ጓደኛ የሚጫወተውና በትህትናና በፈገግታ ለተማሪ ፊት የሚሰጠው! ያ ሰብዕናው እጅግ የሚገርመኝና ኋላም በኮሌጆች የአስተማሪነት ዕድሉን ሳገኝ አርዓያ ሆነውኛል ከምላቸው ሰብዕናዎች አንዱና አይረሴው ነው ጋሼ ፔሌ ዳሮታ!!

አንድ የማይረሳኝ፣ በወቅቱ ያበሸቀኝ፣ ኋላ ግን ዘግይቼ ትርጉሙ የገባኝ የፔሌ ፍልስፍናዊ ድምዳሜም ነበረ።

ሎጂካል ስላልሆኑ፣ ወይም በሎጂክ ፉርሽ ስለሆኑ ስሜታዊ ድምዳሜዎች እያስተማረ በአንደኛው ቀን ጴሌ ዜግነትን እንደ ጥሩ ምሣሌ አድርጎ አቀረበው! እና እንደተለመደው ተማሪዎችን randomly በየተራ መጠየቅ ጀመረ፦

"ኢትዮጵያዊ በመሆንህ የተለየ ኩራት ይሰማሃል?
ኢትዮጵያዊት ሆነሽ በመፈጠርሽ የተለየ ደስታ ይሰማሻል?"

ተማሪ በየተራ እየተነሳ ኢትዮጵያዊ መሆኑ እንደሚያኮራው መናገር ጀመረ። እንደተለመደው ፔሌ በንዴት ተንጨረጨረ! በመጨረሻም አልቻለም!

የአንደኛውን የመጨረሻውን ተማሪ ምላሽ "ኡቡቡቡቡቡ... እባባባባባባ.... ኢቢቢቢቢቢ.." በማለት ተማሪው በተናገረበት ቅላፄ ደግሞ በመናገር ሲያላግጥ ተማሪው ሁሉ ሳቀ።

ፔሌ በነገራችን ላይ የተማሪውን ፍቅርና እምነት ስላገኘ፣ የፈለገ ነገር በክፍል ውስጥ ቢያብድ፣ ወይ ቢናደድ፣ ወይ ቢሳደብ፣ ወይም የፈለገውን ቀልድና ሹፈት ቢሰነዝር... ተማሪው ሁሉ እነደ አንዳች የኮሜዲ ሾው በናፍቆት የሚጠባበቀውና የሣቅ ምንጩ ነበር..።

እንጂ ፔሌን እንዲህ ተናገረኝ፣ አደረገኝ ብሎ የሚቀየመው ሰው አልነበረም! እሱን ይሄን ሳያውቅ አይቀርም! እና በጣም ከሚገባው በላይ ኮስተር ያለ ኮሚክ መምህር ነበረ ፔሌ!

ታዲያ ኢትዮጵያዊ ሆኜ በመፈጠሬ ያኮራኛል ባሉ ተማሪዎች ላይ ምን አበሳጨው? ያበሳጨው ሎጂክ ነው። የሰው ልጆች ፍልስፍና። ከድንበር የማያልፈው የተጠየቆች የሃሳብ ዓለም።

ፔሌ በኢትዮጵያዊነትህ የምትኮራ ከሆነ ጭንቅላትህን አስመርምር አለ። የተለየ የምትኮራበት ነገር ካለ ንገረኝ፣ አንተ ምንም ያልለፋህበት፣ ሌሎች በአጋጣሚ ተገናኝተው ወልደው ያመጡህ ያልታሰብክ ሰው፣ እንዴት ብለህ ነው በሆነ ቦታ በመገኘትህ ብቻ የምትኮራው?🤣🤓🤪

ተማሪዎች ተከራከሩት። እጅ አንሰጥም አሉት። በመጨረሻ ፔሌ እሺ በምትሉት ተስማምቼያለሁ፣ ለዛሬ ተሸንፌያለሁ። እናንተ ትክክል ናችሁ! May be, logicኩን ማሻሻል ሳይኖርብን አይቀርም! በኢትዮጵያዊነታችሁ ብትኮሩ ችግር የለብኝም አለ።

አንድ መምህር የተማሪዎቹን argument ሰምቶ፣ እሺ እኔ ተሳስቼያለሁ፣ እናንተ ልክ ናችሁ ማለት በፔሌ ካልሆነ የተለመደ ነገር አይመስለኝም! ግን እንዲያም ሆኖ የማልረሳውን ይህቺን ሃሳቡን ነገረን፦

"እኔን ብትጠይቁኝ ኢትዮጵያዊ ስለሆንኩ
እኮራለሁ። ግን ኬንያዊም ብሆን ኖሮ
በኬንያዊነቴ እኮራ ነበር! ሱዳናዊም ብሆን
በሱዳንነቴ እኮራለሁ። በቃ ሁላችንም
እንደኮራን እንደተጀነንን እንኖራለና ምን
ችግር አለ!? ግን.... ግን... ፊቴ ተገትረህ
እኔ ብቻ ነኝ የምኮራው፣ ከሌሎች ኩራት
የእኔ ኩራት ይበልጣል... ካልከኝ...?! በቀጥታ
በካልቾ ጠልዤ ከዚህ ክፍል አባርርሃለሁ!!"

🤣🤣🤪 (አቤት ሣቅ...!!) በቃ የዕለቱ ወሬ ሆኖ በካምፓሱ ፔሌ ዛሬ እንዲህ አለ እየተባለ እንደጉድ ይሠራጫል! ይፈተላል! በየዶርማችን እንከራከርበታለን! እንስቃለን! Seriously, የነጀሰን ጊዜ፣ እንናደድበታለንም!

ዶክተር ጴሌ ዳሮታ በሙያው ውስጥ፣ አሊያም በፍልስፍናው ትምህርት ዘርፍ ያበረከታቸው አስተዋፅዖዎች እንደሚኖሩ አምናለሁ። ያንን የቅርብ ተማሪዎቹ ወይ ባልደረቦቹና የሙያ አጋሮቹ የነበሩ ቢናገሩት ትውልድ በሚገባ በሥራው እያስታወሰው ይኖራል ብዬ አስባለሁ።

ከሃያ ምናምን ዓመታት በፊት በአምስት ዓመታት የካምፓስ የተማሪነት ቆይታዬ በትውስታዬ ውስጥ፣ በዚያ ያማረ የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ የቀድሞ ቤተመንግሥት በነበረው የገነተ ልዑል ውብ የዩኒቨርሲቲ ቅፅር ግቢ ውስጥ፣ በጉልህ ደማቅ ሆነው ከማይረሱኝ ከልብ የምንወዳቸው መምህሮቻችን መሐል ግን፣ ዶ/ር ጴሌ ወይም በኛ አጠራር ፔሌ እጅግ የማይረሳ ድንቅ መምህር ነበረ!

ከቀለማቀለም፣ ከደረቅ አይዲያዎች፣ ወይም ከተሸመደዱ ምዕራባዊ መነባንቦች ይልቅ... እንደ ፔሌ ዓይነቱ መምህር ፍልስፍናን ከምንኖረው ህይወታችን ጋር በቀጥታ አገናኝተን እንድናየው ለማድረግ የራሱን የማስተማር ዘዴ ፈጥሮ በእኛ ልብና ጭንቅላት ውስጥ የሚፈልገውን ሃሳብና ጥያቄ ማኖር የቻለ ጂኒየስና የተለየ ራሱን የነበረ ሰው ነበር ብዬ አስበዋለሁ!!

በራሱ መንገድ የሚጓዝ!
በራሱ አስተሳሰብ የሚመራ!
በራሱ መንገድ እጅግ የመጠቀና ያሻቀበ!
የፍልስፍና ቴክስትቡኮች ከሚሉት ደርዝ በላይ የተሻገረና የሰፋ የራሱ ወጣ ያሉ ፍልስፍናዎች የነበሩት!
የሚገርም እና የማይረሳ ምርጥ ሰው ነበረ ፔሌ!

ደልደል ባለ ሰውነቱ፣ ቀለል ባለ አለባበሱ፣ ደማቅ ከሚያደርገው ለጥቁር ያደላ ጠይም መልኩ፣ እና ከነሚያብረቀርቀውና ብዙ ጊዜ ለተማሪዎች እያነሳ ከሚቀልድበት መላጣው፣ ከነሣቁና ፈገግታው፣ ከተማሪዎች ጋር ሲገናኝ እንደኛ እንደ ጎረምሶቹ በሰፊ ትከሻው ገፋ አድርጎ ሠላምታ የሚሰጠው ነገሩ፣ ...

ከነነፃነቱ፣ ከመምህራን የበለጠ በተማሪዎች መከበብና ከተማሪዎች ጋር መቀራረብ ደስ ከነሚላት ውብና ትሁት ነፍሱ ጋር... ሁሌም ፔሌን ሳስታውሰው እኖራለሁ። ስናስታውሰው እንኖራለን።

ዶ/ር ጴሌ ዳሮታ ፍልስፍና በነፃነት የማሰብ ሳይንስ መሆኑን በተግባር ኖሮ፣ በነፃነት ተመላልሶ፣ በነፃነት ማሰብን በልባችን ተክሎ ያለፈ፣ የነፃና ዘመናዊ ሰው ተምሣሌት ነበር! በ1993 ዓ/ም ላይ የዩኒቨርሲቲ አመፅ ሲነሳ ከተማሪ ጋር ወግኖ የቆመ ጀግናም ነበር!

ደግሞ ከባለጊዜዎች ጋር የማይተጣጠፍ ታላቅ ራሱን የቻለ ነጻ ፈላስፋ ነበረ! የኛ ዲዮጋናችን ነበር ዶ/ር ጴሌ!!

ዶ/ር ጴሌ ዳሮታ ምርጥ መምህርና አርዓያ ሰብዕ ነበርክ!

ፈጣሪ ነፍስህን በአፀደ ገነቱ ይቀበላት!

(ይህንን ስል ቢሰማኝ ጸሎቴን ይቀበለው ይሆን? ወይስ ይሞግተው? — አላውቅም! ፈጣሪ ንፁህ ነፍሱን ደጋግሞ ይቀበላት!)

ለቤተሰቦቹ፣ ወዳጅ ዘመዶቹ፣ አድናቂዎቹ መጽናናቱን ይስጥልን!

አሉን የምንላቸው ምሁራን እንደ ዘበት ተራ በተራ በሞት የመለየታተው ነገር የሆነ ውስጥን የሚያደማ ሀዘን አለው! አንድ ጄነሬሽን እያለፈ፣ ሌላ ትውልድ በእግራቸው እየተተካ መሆኑንም የሚናገር አስታዋሽ ነው!

ይህ ትውልድ እንደቀደሙት ትውልዶች ራሱን በዕውቀት ያደረጀና በአስተሳሰብ ያመጠቀ ሆኖ ይገኝ ይሆን? ወይስ እነዚህ ዋርካዎች የማይተኩ፣ የአንድ ግዙፍ ዘመን የመጨረሻዎቹ ቆንጆዎች ይሆኑ? አላውቅም! ፈጣሪ ለትውልዳችን አብርሆትን እንዲሰጠው ከልቤ እመኛለሁ!

የመምህራችንን ነፍስ ይማርልን!

ሸጋ ቀን!

🙏🏿❤️

Via Assaf Hailu