አጂባደም ኸልዝኬር ግሩፕ  በአዲስ አበባ አዲስ የታካሚዎች መረጃ መስጫ ቢሮ  ከፈተ።

በቱርኪዬ ከጤና አገልገሎት ሰጪ ተቋማት ስመጥር የሆነው አጂባደም ኸልዝኬር ግሩፕ በአዲስ አበባ አዲስ የታካሚዎች መረጃ ቢሮ መክፈቱን አስታውቋል።

የኢትዮጵያ ታካሚዎች እና ቤተሰቦቻቸው በቱርክ ስለሚገኙ ልዩ የህክምና አገልግሎቶች እና የህክምና አማራጮች መረጃ ለማግኘት እንዲሁም በሀገር ቤት ሆነው ከሀኪሞች ጋር በቀጥታ መረጃ ለመለዋወጥ የሚያስችል አገልግሎት ይሰጣልም ተብላል።

ማዕከሉ፤ የታካሚዎችን ነባር የህክምና መረጃዎችን ግምገማ ከማከናወን እና ተጨማሪ የባለሙያ ምክር ከመስጠት ጀምሮ እስከ ህክምና ዕቅድ ዝግጅት፣ የጉዞ ዝግጅት ማስተባበር እና ከህክምና በኋላ የሚደረግ ክትትል ድረስ ባሉት ሂደቶች ሁሉ ለታካሚዎች ድጋፍ እንደሚሰጥ የአጂባድም ኸልዝኬር ግሩፕ የአለም አቀፍ ግንኙነት ዳይሬክተር የሆኑት ሚስተር ኢሊያስ ቤንቬኒስቴ ለብስራት ሬድዮ ተናግረዋል።

የጤና መረጃ መዓከሉ ትኩረት ከአደረገባቸው የጤና ዘርፎች ውስጥ የኒውሮሎጂ እና ኒውሮሰርጀሪ፣ የኩላሊትና ጉበት ንቅለ ተከላ ፣ የሜዲካልና ራዲዬሽን ኦንኮሎጂ ወይም ካንሰር፣ እና አይ.ቪ.ኤፍ እንዲሁም የፅንስና ማህፀን ህክምናዎች ይገኙበታል ተብሏል።

ቢሮው ለታካሚዎች አገልግሎት ከመስጠት ባለፈ በኢትዮጵያና በቱርክ ሀኪሞች መካከል የልምድ ልውውጥ፣ የስልጠናና የልዩ ሙያ  እድሎችን በማመቻቸት የሁለቱን ሀገራት የጤና ትብብር ያጠናክራል ሲሉ ሚስተር ኢሊያስ ጨምረው ተናግረዋል።

አጂባደም በዓለም ዙሪያ 30 ሆስፒታሎችና 15 ክሊኒኮች ያሉት ሲሆን፣ ይህ የአዲስ አበባው ማዕከል በዓለም አቀፍ ደረጃ 52ኛው የመረጃ ቢሮው መሆኑም ተገልፃል።

#ዳጉ_ጆርናል

ኢትዮጵያውያን ሀገራቸው ሆነው ከቱርክ ስፔሻሊስቶች የሕክምና አስተያየት የሚያገኙበት ቢሮ ተከፈተ!
#fastmereja :-በቱርክ በጤና አገልግሎት ዘርፍ ግንባር ቀደም ከሆኑ ተቋማት አንዱ የሆነው አጂባደም ኸልዝኬር ግሩፕ (Acıbadem Healthcare Group) በአዲስ አበባ አዲስ የታካሚዎች መረጃ መስጫ ቢሮ በዛሬዉ እለት ተመርቆ ስራ ጀምሯል።

ይህ ማዕከል፣ አጂባደም በዓለም ዙሪያ ከከፈታቸው ተመሳሳይ ቢሮዎች 52ኛው መሆኑ የተገለፀ ሲሆን ማዕከሉ ኢትዮጵያውያን ታካሚዎችና ቤተሰቦቻቸው ወደ ቱርክ ሳይጓዙ በሀገር ውስጥ ሆነው በአፍ መፈቻ ቋንቋቸው ስለ ሕክምና አማራጮች፣ ስለሚገመቱ ወጪዎችና የጊዜ ሰሌዳዎች ሙሉ መረጃ እንዲያገኙ የሚያስችል ስለመሆኑም ተገልጿል።

በተጨማሪም ማዕከሉ የታካሚዎችን ነባር የህክምና ሰነዶች በመገምገም ከቱርክ ስፔሻሊስቶች ሁለተኛ የሕክምና አስተያየት (second opinion) ማቅረብ፣ የሕክምና ቪዛ እና የጉዞ ሁኔታዎችን ማመቻቸት፣ እንዲሁም ሕክምና ተጠናቆ ወደ ሀገር ከተመለሱ በኋላ የሚደረግ ቀጣይነት ያለው የክትትል አገልግሎት እንደሚሰጥ ተገልጿል።

በምረቃ ስነ-ስርዓቱ ላይ የተገኙት የአጂባደም የአለም አቀፍ ግንኙነት ዳይሬክተር ሚስተር ኢሊያስ ቤንቬኒስቴ እንደገለጹት፣ ቢሮው ለአገልግሎት ፈላጊዎች መረጃ ከመስጠት ባለፈ ከኢትዮጵያ የጤና ባለሙያዎች ጋርበመተባበር የልምድና የእውቀት ሽግግር ለማድረግ ያለመ መሆኑን አስረድተዋል።

በዕለቱ በቦታው የተገኙት ታዋቂው የጉበት ንቅለ-ተከላ እና ሄፓቶቢሊየሪ ቀዶ ጥገና ስፔሻሊስት ፕሮፌሰር አሊ አዘርም ቀደም ሲል በቱርክ ሕክምና አድርገው ከነበሩ ኢትዮጵያውያን ታካሚዎች ጋር የተገናኙ ሲሆን፣ ከሀገር ውስጥ ሀኪሞች ጋርም ቀጣይነት ባለው ሙያዊ ትብብር ዙሪያ ተወያይተዋል።

አጂባደም ኸልዝኬር ግሩፕ በቱርክ፣ ቡልጋሪያ፣ ሰርቢያ፣ ኔዘርላንድስ እና መቄዶንያ 30 ሆስፒታሎችንና 15 የተመላላሽ ክሊኒኮችን የሚያስተዳድር ሲሆን፣ በየዓመቱ ከ50 ሺህ በላይ ዓለም አቀፍ ታካሚዎችን ያስተናግዳል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በመካከለኛው ምስራቅ የጂኦ-ፖለቲካ የቼዝ ጠረጴዛ ላይ፣ የየመኑ ጦርነት አዳዲስ እና ወሳኝ ወታደራዊ ክስተቶችን እያስተናገደ ይገኛል። የሁቲ አማፂያንን በመውጋት ላይ የሚገኘው ሳዑዲ መራሹ ጥምረት በሁዳይዳ ግዛት የባህር ኃይል ወታደራዊ ዘመቻ ማካሄዱን ሲያስታውቅ፤ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና የተሰጠው የየመን መንግስት ጦር በበኩሉ፣ ከባብ አል-ማንደብ ስትሬት በስተደቡብ ካደረገው ውጊያ በኋላ የሞካ ከተማን ከሁቲዎች እጅ መልሶ መቆጣጠሩን አረጋግጧል።

ይሁን እንጂ፣ የሁቲ አማፂያን ይህንን ወታደራዊ ጫና በዝምታ አላለፉትም። የቡድኑ ወታደራዊ ቃል አቀባይ እንዳስታወቁት፣ ታጣቂዎቻቸው በሳዑዲ አረቢያ ዋና ከተማ ሪያድ በሚገኘው የኪንግ ካሊድ አውሮፕላን ማረፊያ እና በራቢግ ከተማ በሚገኘው ግዙፉ የአራምኮ የነዳጅ ማጣሪያ ላይ ጥቃት ሰንዝረዋል። ይህ የሁቲዎች የድፍረት እርምጃ በሳዑዲ አረቢያ ላይ የፈጠረው የደህንነት ስጋት፣ የቀጠናውን ኃያላን አዲስ ወታደራዊ ስምሪት እንዲያደርጉ አስገድዷቸዋል።

ጉዳዩን ተከትሎ በተጠራ አስቸኳይ ስብሰባ፣ ቱርክ እና ፓኪስታን የሳዑዲ አረቢያን ደህንነት ለማጠናከር እና አጋርነታቸውን ለማሳየት ወታደሮቻቸውን በፍጥነት ለማሰማራት ከስምምነት ላይ ደርሰዋል። ይህ የቱርክ እና ፓኪስታን ፈጣን ወታደራዊ ምላሽ፣ የየመኑ ግጭት ከውስጣዊ የእርስ በርስ ጦርነት አልፎ ሰፊ ቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ መልክ እየያዘ መምጣቱን ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።
_____
🗣️ ይህ እየተወሳሰበ የመጣው የቀጠናው ውጥረት እና የኃያላኑ ጣልቃ ገብነት ወዴት ያመራ ይሆን? ሀሳባችሁን ኮመንት ላይ አጋሩን!

ፈረንሳይ እና ጣልያን አሸንፈዋል !

በአውሮፓ ኔሽንስ ሊግ መርሐግብር ፈረንሳይ ቤልጂየምን 4ለ1 ፤ ጣልያን ቱርክን 3ለ1 ማሸነፍ ችለዋል።

የፈረንሳይን የድል ግቦች ኦሊሴ 2x ፣ ሼርኪ እና ዱዌ ከመረብ ሲያሳርፉ ለቤልጅየም ሉኬባክዮ አስቆጥሯል።

ካላፊዮሪ ፣ ሳካማካ እና እስፖሲቶ የጣልያንን ግቦች ሲያስቆጥሩ ስምሲር የቱርክን ግብ ከመረብ አሳርፏል።

ስዊድን በበኩሏ ሮማንያን በቪክቶር ዮኬሬሽ ግብ 1ለ0 አሸንፋለች።

ቪክቶር ዮኬሬሽ በሰባት ተከታታይ የኔሽንስ ሊግ ጨዋታዎች ግብ ያስቆጠረ የመጀመሪያው ተጨዋች ሆኗል።

ዮኬሬሽ ለብሔራዊ ቡድኑ ባደረጋቸው ያለፉት አራት ጨዋታዎች አራት ግቦችን አስቆጥሯል።

በሌሎች ጨዋታዎች :-

- ሀንጋሪ ዩክሬይንን 2ለ1
- ቦስኒያ ፖላንድን 1ለ0 ማሸነፍ ችለዋል።

@tikvahethsport      kidusyoftahe

ዛሬ የሚደረጉ የኔሽንስ ሊግ ጨዋታዎች !

01:00 | ሳይፕረስ ከ ላቲቪያ
03:45 | ፈረንሳይ ከ ቤልጂየም
03:45 | ጣልያን ከ ቱርክ
03:45 | ሰሜን አየርላንድ ከ ጆርጂያ
03:45 | ዩክሬን ከ ሃንጋሪ
03:45 | ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና ከ ፖላንድ
03:45 | ሮማኒያ ከ ሲዊደን
03:45 | ሞንቴኔግሮ ከ አርሜንያ

@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et

ትላንት የተደረጉ የኔሽንስ ሊግ ጨዋታዎች !

ካዛኪስታን 1-2 ሞልዶቫ 
ሳይፕረስ 2-0 አርሜንያ 
ላቲቪያ 1-2 ሞንቴኔግሮ 
ቤልጂየም 3-0 ቱርክ 
ፈረንሳይ 1-1 ጣልያን 
ሃንጋሪ 1-0 ጆርጂያ 
ዩክሬን 0-3 ሰሜን አየርላንድ 
ቦስኒያ 1-1 ሲዊደን 
ፖላንድ 6-0 ሮማኒያ

@Bisrat_Sport_433et
@Bisrat_Sport_433et

ዛሬ የሚደረጉ የኔሽንስ ሊግ ጨዋታዎች !

11:00 | ካዛኪስታን ከ ሞልዶቫ 
01:00 | ሳይፕረስ ከ አርሜንያ 
01:00 | ላቲቪያ ከ ሞንቴኔግሮ 
03:45 | ቤልጂየም ከ ቱርክ 
03:45 | ፈረንሳይ ከ ጣልያን 
03:45 | ሃንጋሪ ከ ጆርጂያ 
03:45 | ዩክሬን ከ ሰሜን አየርላንድ 
03:45 | ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና ከ ሲዊደን 
03:45 | ፖላንድ ከ ሮማኒያ 
03:45 | ፋሮ አይስላንድ ከ ስሎቫኪያ 

@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et

የዩኤፋ የኔሽንስ ሊግ ጨዋታዎች !

            ⏰ ተጀመሩ

     ቤልጅየም 0-0 ፈረንሳይ

    ቱርክ 0-0 ጣሊያን

   ሰሜን አየርላንድ 0-0 ሀንጋሪ

    ሮማኒያ 0-0 ቦስኒያ

  ስዊድን 0-0 ፖላንድ

ዛሬ የሚደረጉ ጨዋታዎች

የአውሮፓ ኔሽንስ ሊግ

01:00 | ጆርጂያ ከ ዩክሬን 
01:00 | አርሜንያ ከ ሞንቴኔግሮ 
01:00 | ላቲቪያ ከ ሳይፕረስ 
03:45 | ቤልጂየም ከ ፈረንሳይ 
03:45 | ቱርክ ከ ጣልያን 
03:45 | ሰሜን አየርላንድ ከ ሃንጋሪ 
03:45 | ሮማኒያ ከ ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና 
03:45 | ሲዊደን ከ ፖላንድ 

🌍 የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ

01:00 | ኢኳቶሪያል ጊኒ ከ ሴራሊዮን 
01:00 | ዚምባብዌ ከ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ 
01:00 | ሴንትራል አፍሪካ
ከ ቡርኪና ፋሶ 
04:00 | ቦትስዋና ከ ቱኒዚያ

@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et

የተመድ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽነር ፎከር ቱርክ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት መቀስቀሱ በእጅጉ እንዳሳሰባቸው አስታወቁ።

ቱርክ፣ በትግራይ የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎት መቋረጡ አደጋውን እንደሚያባብሰው ገልጸዋል። በአማራ ክልል ቆቦ ከተማ የመንግሥት ወታደሮች መስከረም 13 ቀን በሞርታር በፈጸሙት ጥቃት፣ ሲቪሎች መገደላቸውን የጠቀሱት ቱርክ፣ በትግራይ በአምስት ትምህርት ቤቶች ላይ መስከረም 12 በተፈጸሙ የድሮን ጥቃቶች ሰዎች መገደላቸውንና መቁሠላቸውን ገልጸዋል።

ቱርክ፣ ሁሉም ወገኖች ውጥረቱን እንዲያበርዱና ወደለየለት ጦርነት እንዳይገቡ፣ የሲቪሎችን ደኅንነት እንዲጠብቁና ያልተገደበ የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት እንዲኖር እንዲያደርጉም ጠይቀዋል።

በትግራይ ሕጻናትን ጨምሮ የሚካሄደውን የግዳጅ ምልመላ ቱርክ ያወገዙ ሲኾን፣ የመንግሥት ኃይሎችም የዘፈቀደ ምልመላ ያካሂዳሉ የሚሉ ሪፖርቶች እንዳሉ ጠቅሠዋል።

ዋዜማ
@Yenetube Fikerassefa

ምባፔ ለምን ያህል ጊዜ ከሜዳ ይርቃል ?

ፈረንሳዊው የፊት መስመር አጥቂ ኪሊያን ምባፔ ወደ ሪያል ማድሪድ ተመልሶ የህክምና ምርመራ አድርጓል።

ምባፔ በሪያል ማድሪድ ህክምና ቡድን በተደረገለት ምርመራ የጉልበት ጉዳት እንደገጠመው መታወቁ ተገልጿል።

ኪሊያን ምባፔ በቀጣይ ለሁለት ሳምንታት ከሜዳ እንደሚርቅ ተነግሯል።

ምባፔ ከብሔራዊ ቡድኖች ጨዋታ እረፍት በኋላ እንደሚመለስ እና ለኤል ክላሲኮ ዝግጁ እንደሚሆን ተገልጿል።

@tikvahethsport      kidusyoftahe “ ምባፔ ሲያዩት ጥሩ አይመስልም ” ዚዳን ፈረንሳዊው የፊት መስመር ተጨዋች ኪሊያን ምባፔ ፈረንሳይ ቱርክን 1ለ0 ባሸነፈችበት ጨዋታ ጉዳት አጋጥሞታል። የማሸነፊያ ግብ ያስቆጠረው ምባፔ በጉልበት ጉዳት ምክንያት ተቀይሮ ወጥቷል። ኪሊያን ምባፔ ብሔራዊ ቡድኑን ለቆ ለህክምና ምርመራ ወደ ስፔን መመለሱ ተገልጿል። አሰልጣኝ ዚነዲን ዚዳን ከጨዋታው በኋላ በሰጡት ቃል “ እንዳለመታደል ምባፔ ሲያዩት ጥሩ…

ትላንት የተደረጉ ጨዋታዎች

የአውሮፓ ኔሽንስ ሊግ

ጆርጂያ 0-1 ሰሜን አየርላንድ
አርሜንያ 2-0 ላቲቪያ
ጣልያን 0-2 ቤልጂየም
ቱርክ 0-1 ፈረንሳይ
ሃንጋሪ 0-1 ዩክሬን
ፖላንድ 0-0 ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና
ሲዊደን 2-1 ሮማኒያ
ሞንቴኔግሮ 2-1 ሳይፕረስ

🌍 የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ

ሞዛምቢክ 1-1 ሴኔጋል
ታንዛኒያ 0-2 ጊኒ ቢሳው
ኒጀር 2-1 ሌሶቶ
ጋምቢያ 2-1 ሶማሊያ
ማላዊ 2-1 ደቡብ ሱዳን
ናይጄሪያ 2-1 ማዳጋስካር
ሩዋንዳ 3-1 ላይቤሪያ
ሱዳን 1-0 ኢትዮጵያ
ቶጎ 1-0 ቡሩንዲ
አልጄሪያ 3-1 ዛምቢያ
ቡርኪና ፋሶ 1-1 ቤኒን
ግብፅ 0-0 አንጎላ
ማሊ 3-1 ኬፕ ቨርዴ
ሞሮኮ 2-0 ጋቦን

@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et

ዛሬ የሚደረጉ ጨዋታዎች

የአውሮፓ ኔሽንስ ሊግ

01:00 | ጆርጂያ ከ ሰሜን አየርላንድ
01:00 | አርሜንያ ከ ላቲቪያ
03:45 | ጣልያን ከ ቤልጂየም
03:45 | ቱርክ ከ ፈረንሳይ
03:45 | ሃንጋሪ ከ ዩክሬን
03:45 | ፖላንድ ከ ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና
03:45 | ሲዊደን ከ ሮማኒያ
03:45 | ሞንቴኔግሮ ከ ሳይፕረስ

🌍 የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ

10:00 | ሞዛምቢክ ከ ሴኔጋል
10:00 | ታንዛኒያ ከ ጊኒ ቢሳው
12:00 | ኒጀር ከ ሌሶቶ
01:00 | ጋምቢያ ከ ሶማሊያ
01:00 | ማላዊ ከ ደቡብ ሱዳን
01:00 | ናይጄሪያ ከ ማዳጋስካር
01:00 | ሩዋንዳ ከ ላይቤሪያ
01:00 | ሱዳን ከ ኢትዮጵያ
01:00 | ቶጎ ከ ቡሩንዲ
04:00 | አልጄሪያ ከ ዛምቢያ
04:00 | ቡርኪና ፋሶ ከ ቤኒን
04:00 | ግብፅ ከ አንጎላ
04:00 | ማሊ ከ ኬፕ ቨርዴ
04:00 | ሞሮኮ ከ ጋቦን

@Bisrat_Sport_433et @Bisrat_Sport_433et

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ከፍተኛ ባለስልጣናትን ያካተተ የልኡካን ቡድን በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ላይ ለመሳተፍ ኒውዮርክ እንደሚገኝ ይታወቃል፡፡ የአሜሪካ የግምጃ ቤት ሀላፊ የሆኑት ስኮት ቤሴንት የልኡካን ቡድኑን በተመለከተ አስቸጋሪ ጥያቄ አንስተዋል፡፡ ይህም ‹‹እንዴት ወደአገራቸው ይመለሳሉ?›› የሚል ነው፡፡ ቤሴንት ለፎክስ ኒውስ በሰጡት መግለጫ ሲናገሩ ‹‹በተመድ ስብሰባ እየተሳተፉ ያሉት የኢራን ተወካዮች እንዴት እንደሚመለሱ እርግጠኛ አይደለሁም›› ካሉ በኋላ አሜሪካ በኢራን አየር መንገዶችና አለም አቀፍ የአየር ግንኙነት ላይ የጣለችውን ማእቀብ አንስተዋል፡፡

ፕሬዝደንት መሱድ ፔዜኪሺያንና የልኡካን ቡድናቸው ኒውዮርክ የገቡት ማክሰኞ እለት ሲሆን ከ5 ቀን ቆይታ በኋላ ቅዳሜ ወደቴሄራን ለመመለስ አቅደዋል፡፡ ይሁንና ቅዳሜ አዲሱ የአሜሪካ የአቪየሽን ማእቀብ ተግባራዊ መሆን ከጀመረ 3ተኛ ቀን ይሆነዋል፡፡ የዋሽንግተን መንግስት ‹‹ኦፐሬሽን ኢኮኖሚክ አውትካስት›› በሚል የሰየመውን ማእቀብ ያወጣው ሴፕቴምበር 8 ቀን የነበረ ሲሆን በዚህም በሁሉም የኢራን አየር መንገዶች ላይ እገዳን ጥሏል፡፡ ይህ እርምጃ በ27 አየር መንገዶች ላይ ያነጣጠረ ከመሆኑም በላይ የኢራንን አቪየሽን በርፍ በመደገፍ ተሳትፎ ያላቸው ሌሎች ድርጅቶችም የማእቀቡ ሰለባ እንደሚሆኑ ማስጠንቀቂያ የሰጠ ነው፡፡ ማእቀቡን ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት የሰጠው ቀነ ገደብ ሴፕቴምበር 23 ቀን በመጠናቀቁ የተነሳ ትላንት ከሮብ እለት አንስቶ ተፈፃሚ መሆን መጀመሩንም አስታውቋል፡፡

በማእቀቡ ለኢራን አየር መንገዶች ነዳጅ የሚሞሉ፣ ማረፊያ የሚፈቅዱና ትኬት የሚሸጡ ጭምር ክልከላ የተጣለባቸው ሲሆን ቤሴንት ቀደም ብለው በሰጡት መግለጫ ‹‹ከሮብ ጀምሮ የኢራን አየር መንገዶች ይዘጋሉ›› ብለው ነበር፡፡ በእርግጥ እንዳሉትም ከትላንት አንስቶ ከ80 እስከ 90 ፐርሰንት የሚሆነው የኢራን አየር መንገዶች እንቅስቃሴ ቆሟል፡፡ ወደአዘርባጃን፣ ባግዳድ፣ ሙስካትና ሌሎችም ከተሞች የሚደረጉ አለም አቀፍ በረራዎች ተሰርዘዋል፡፡ የቱርክ አየር መንገድም እስከ ማርች 2027 ድረስ ወደኢራን የሚያደርገውን በረራ ማቋረጡን አስታውቋል፡፡ ይሁንና አንዳንድ የኢራን አለም አቀፍ በረራዎች እንደቀጠሉም ይገኛሉ፡፡

ለምሳሌ ወደቻይና የሚደረጉ በረራዎች ዛሬም ቀጥለዋል፡፡ የኢራኑ ፕሬዝደንትና ልኡካን ቡድናቸው ወደኒውዮርክ የተጓዙት ይህ ማእቀብ ተግባራዊ ከመሆኑ በፊት ቢሆንም በተለይ ፕሬዝደንቱ የተጓዙት በመደበኛ የኢራን የተሳፋሪዎች በረራ አይደለም፡፡ ፕሬዝደንቱ የተሳፈሩት በአሺያኔህ ባለቤትነት በሚተዳደር ኤይር ባስ 340 አውሮፕላን ሲሆን ይህ ድርጅት እንብዛም የማይታወቅ የኢራን አየር መንገድ ነው፡፡ አሺያኔህ በመደበኛነት የመንገደኞች አገልግሎት የማይሰጥ ወይንም ትኬት የማይሸጥ በመሆኑ በአሜሪካና በአውሮፓ ህብረት ማእቀብ ውስጥ እስካሁን አልተካተተም፡፡ የፍላይት ራዳር መረጃ እንደሚያሳየው አውሮፕላኑ ወደኒውዮርክ ከመድረሱ በፊት በአልጀርስ ቆሞ ነበር፡፡

ፕሬዝደንት ፔዜሽኪያን ወደቴሄራን ለመመለስ ያቀዱት በዚህ አውሮፕላን ይሁን አይሁን እስካሁን የተባለ ነገር የለም፡፡ ይህ አውሮፕላን ነዳጅ ለመሙላትና ሌሎችንም አገልግሎቶች ለማግኘት ችግር ይገጥመው ይሆን የሚለውም ግልፅ አይደለም፡፡ የኢራን ልኡካን ቡድን እንዴት ወደአገሩ ይለመለሳል? የሚለው ጥያቄ መልስ የሚያገኘውም ቅዳሜ ብቻ ነው፡፡ ለጊዜው የሚታወቀው ፔዜሽኪያን በኒውዮርክ ማጠናቀቅ ያለባቸውን ስብሰባዎች እየተካፈሉ መሆኑ ነው፡፡






(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ከፍተኛ ባለስልጣናትን ያካተተ የልኡካን ቡድን በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ላይ ለመሳተፍ ኒውዮርክ እንደሚገኝ ይታወቃል፡፡ የአሜሪካ የግምጃ ቤት ሀላፊ የሆኑት ስኮት ቤሴንት የልኡካን ቡድኑን በተመለከተ አስቸጋሪ ጥያቄ አንስተዋል፡፡ ይህም ‹‹እንዴት ወደአገራቸው ይመለሳሉ?›› የሚል ነው፡፡ ቤሴንት ለፎክስ ኒውስ በሰጡት መግለጫ ሲናገሩ ‹‹በተመድ ስብሰባ እየተሳተፉ ያሉት የኢራን ተወካዮች እንዴት እንደሚመለሱ እርግጠኛ አይደለሁም›› ካሉ በኋላ አሜሪካ በኢራን አየር መንገዶችና አለም አቀፍ የአየር ግንኙነት ላይ የጣለችውን ማእቀብ አንስተዋል፡፡

ፕሬዝደንት መሱድ ፔዜኪሺያንና የልኡካን ቡድናቸው ኒውዮርክ የገቡት ማክሰኞ እለት ሲሆን ከ5 ቀን ቆይታ በኋላ ቅዳሜ ወደቴሄራን ለመመለስ አቅደዋል፡፡ ይሁንና ቅዳሜ አዲሱ የአሜሪካ የአቪየሽን ማእቀብ ተግባራዊ መሆን ከጀመረ 3ተኛ ቀን ይሆነዋል፡፡ የዋሽንግተን መንግስት ‹‹ኦፐሬሽን ኢኮኖሚክ አውትካስት›› በሚል የሰየመውን ማእቀብ ያወጣው ሴፕቴምበር 8 ቀን የነበረ ሲሆን በዚህም በሁሉም የኢራን አየር መንገዶች ላይ እገዳን ጥሏል፡፡ ይህ እርምጃ በ27 አየር መንገዶች ላይ ያነጣጠረ ከመሆኑም በላይ የኢራንን አቪየሽን በርፍ በመደገፍ ተሳትፎ ያላቸው ሌሎች ድርጅቶችም የማእቀቡ ሰለባ እንደሚሆኑ ማስጠንቀቂያ የሰጠ ነው፡፡ ማእቀቡን ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት የሰጠው ቀነ ገደብ ሴፕቴምበር 23 ቀን በመጠናቀቁ የተነሳ ትላንት ከሮብ እለት አንስቶ ተፈፃሚ መሆን መጀመሩንም አስታውቋል፡፡

በማእቀቡ ለኢራን አየር መንገዶች ነዳጅ የሚሞሉ፣ ማረፊያ የሚፈቅዱና ትኬት የሚሸጡ ጭምር ክልከላ የተጣለባቸው ሲሆን ቤሴንት ቀደም ብለው በሰጡት መግለጫ ‹‹ከሮብ ጀምሮ የኢራን አየር መንገዶች ይዘጋሉ›› ብለው ነበር፡፡ በእርግጥ እንዳሉትም ከትላንት አንስቶ ከ80 እስከ 90 ፐርሰንት የሚሆነው የኢራን አየር መንገዶች እንቅስቃሴ ቆሟል፡፡ ወደአዘርባጃን፣ ባግዳድ፣ ሙስካትና ሌሎችም ከተሞች የሚደረጉ አለም አቀፍ በረራዎች ተሰርዘዋል፡፡ የቱርክ አየር መንገድም እስከ ማርች 2027 ድረስ ወደኢራን የሚያደርገውን በረራ ማቋረጡን አስታውቋል፡፡ ይሁንና አንዳንድ የኢራን አለም አቀፍ በረራዎች እንደቀጠሉም ይገኛሉ፡፡

ለምሳሌ ወደቻይና የሚደረጉ በረራዎች ዛሬም ቀጥለዋል፡፡ የኢራኑ ፕሬዝደንትና ልኡካን ቡድናቸው ወደኒውዮርክ የተጓዙት ይህ ማእቀብ ተግባራዊ ከመሆኑ በፊት ቢሆንም በተለይ ፕሬዝደንቱ የተጓዙት በመደበኛ የኢራን የተሳፋሪዎች በረራ አይደለም፡፡ ፕሬዝደንቱ የተሳፈሩት በአሺያኔህ ባለቤትነት በሚተዳደር ኤይር ባስ 340 አውሮፕላን ሲሆን ይህ ድርጅት እንብዛም የማይታወቅ የኢራን አየር መንገድ ነው፡፡ አሺያኔህ በመደበኛነት የመንገደኞች አገልግሎት የማይሰጥ ወይንም ትኬት የማይሸጥ በመሆኑ በአሜሪካና በአውሮፓ ህብረት ማእቀብ ውስጥ እስካሁን አልተካተተም፡፡ የፍላይት ራዳር መረጃ እንደሚያሳየው አውሮፕላኑ ወደኒውዮርክ ከመድረሱ በፊት በአልጀርስ ቆሞ ነበር፡፡

ፕሬዝደንት ፔዜሽኪያን ወደቴሄራን ለመመለስ ያቀዱት በዚህ አውሮፕላን ይሁን አይሁን እስካሁን የተባለ ነገር የለም፡፡ ይህ አውሮፕላን ነዳጅ ለመሙላትና ሌሎችንም አገልግሎቶች ለማግኘት ችግር ይገጥመው ይሆን የሚለውም ግልፅ አይደለም፡፡ የኢራን ልኡካን ቡድን እንዴት ወደአገሩ ይለመለሳል? የሚለው ጥያቄ መልስ የሚያገኘውም ቅዳሜ ብቻ ነው፡፡ ለጊዜው የሚታወቀው ፔዜሽኪያን በኒውዮርክ ማጠናቀቅ ያለባቸውን ስብሰባዎች እየተካፈሉ መሆኑ ነው፡፡

የባሕር በር: ሕጋዊና ኢኮኖሚያዊ ጥያቄ

አዲስ አበባ፣ መስከረም 11፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) የኢትዮጵያ የባሕር በር የማግኘት ጥያቄ የሎጂስቲክስ እና የእቃ ማጓጓዝ ፍላጎት ብቻ ሳይሆን ታሪካዊ፣ ሕጋዊ እና ኢኮኖሚያዊ መሠረት ያለው ነው።

በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጥናት መሠረት፣ የባሕር በር የሌላቸው ሀገራት የሕዝብ ጠቅላላ ምርት የባሕር በር ካላቸው አገራት ጋር ሲነጻጸር እስከ 25 በመቶ የሚደርስ ቅናሽ ሊያጋጥመው ይችላል።

በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ የገቢ እና የወጪ ንግድ 95 በመቶ የሚሆነው በአንድ ወደብ በኩል የሚከናወን ሲሆን÷ ሀገሪቱ ለወደብ አገልግሎት በየዓመቱ በርካታ ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር ታወጣለች።

ይህም ከፍተኛ ምርቶች በዋጋ ንረት ላይ ተጽዕኖ ከማሳደሩም በላይ፣ የወጪ ንግድን የሚያደናቅፍ፣ የሥራ ዕድል ፈጠራን የሚገድብ እና የሕዝቡን የኑሮ ውድነት የሚያባብስ ነው።

በአክሱም ሥልጣኔ ዘመን የነበረው የታሪካዊው የአዱሊስ ወደብ አገልግሎት፣ እንዲሁም ቀደም ሲል የነበሩት የምጽዋ እና የአሰብ አስተዳደሮችና የባሕር ኃይል ግንባታ ሀገሪቱ ከቀይ ባሕር ጋር የነበራትን ቁርኝት የሚያሳዩ ናቸው።

ኢትዮጵያ በታሪክ የነበራትን የራሷ የባሕር በር በሕገ-ወጥ መንገድ ማጣቷ አሁን ያነሳችው ጥያቄ ከዓለም አቀፍ ሕጎች ጋር የተጣጣመ ነው።

በተለይም የባሕር በር የሌላቸውን ሀገራት መብት በሚደነግገው የተባበሩት መንግሥታት የባሕር ሕግ ስምምነት እና በቱርክሜኒስታን በተካሄደው 3ኛው የተባበሩት መንግሥታት የባሕር በር የሌላቸው ሀገራት ጉባዔ ላይ በጸደቀው መግለጫ ውስጥ መካተቱ ጥያቄው ጠንካራ ዓለም አቀፋዊ ሕጋዊ መሠረት እንዳለው ያረጋግጣል።

በተጨማሪም የኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄ ለአንድ ሀገር ብቻ የሚጠቅም ሳይሆን የቀጣናውን የጋራ ልማት፣ ብልጽግና እና ኢኮኖሚያዊ ትስስር የሚያጠናክር ታላቅ ዕድል ነው።

ኢትዮጵያ ጥያቄዋን ከጎረቤት ሀገራት ጋር በሁለትዮሽ ዲፕሎማሲያዊ መስመሮች እና በባለብዙ ወገን መድረኮች በሰላማዊ መንገድ እንዲሁም በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ላይ ተመስርታ በማንሳት ላይ ትገኛለች።

የኢትዮጵያ ያነሳችው ይህ የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄ በታላላቆቹ ሀገራት እና በዓለም አቀፍ ተቋማት ጭምር ድጋፍ የተሰጠው ነው።

የቀጣናው ሀገራት ሀብታቸውን በጋራ በማልማት፣ በመበልጸግ እና በማስተሳሰር ለሕዝቦቻቸው ዘላቂ ዕድገትን ማምጣት እንደሚችሉ የኢትዮጵያ እምነት ነው።

ኢትዮጵያ ሕጋዊ እና ሰላማዊ የባሕር በር ስምምነቶችን ለመጠቀም የዲፕሎማሲ ጥረቷን አጠናክራ ትቀጥላለች። ለዚህም ሁሉም ዜጋ የበኩሉን ሃላፊነት ሊወጣ ይገባል፡፡

በአብረሃም አበራ

በቱርክ የግብረሰዶማውያን አክቲቪስቶች መኖሪያ ቤቶችና ባሮች ላይ በተደረገ ዘመቻ 47 ሰዎች ተያዙ።

የቱርክ ፖሊስ በግብረሰዶማውያን ማኅበረሰብ አባላትና አክቲቪስቶች ላይ ባደረገው ተከታታይ ዘመቻ 47 ሰዎች ማሰሩ ተገልጿል።

የፖሊስ እርምጃው ባለፈው ሳምንት መጨረሻ በ12 የቱርክ ግዛቶች ሲካሄድ፣ የግብረሰዶማውያን ሰዎች የሚገኙባቸውን ባሮችና የአክቲቪስቶችን መኖሪያ ቤቶች ዒላማ ማድረጉ ተዘግቧል።

ከተወሰዱት እርምጃዎች አንዱ የግብረሰዶማውያን መብቶች ተሟጋች ነኝ የሚል " Kaos GL " የተባለ ማኅበርን ዒላማ ያደረገ ነው።

የኢስታንቡል ዋና አቃቤ ሕግ ጽ/ቤት 26 ሰዎች መያዛቸውን ገልጾ፣ በዘመቻው ወቅት እጽ፣ ዲጂታል መሣሪያዎች፣ በሕገወጥ መንገድ የገባ አልኮል እና ሽጉጥ መያዙን አስታውቋል።

በተለየ መልኩ የአንካራ ዋና አቃቤ ሕግ ጽ/ቤት ከ " Kaos GL " ጋር በተያያዘ በተከፈተ ምርመራ 21 ሰዎች መያዛቸውን ገልጿል።

" Kaos GL " የተባለው ማህበር በበኩሉ 50 አክቲቪስቶች መያዛቸውን፣ ከእነዚህም ከ10 በላይ ሰዎች ከመኖሪያ ቤታቸው እንደተወሰዱ አምኗል።

ማኅበሩ ባለሥልጣናት ከግብረሰዶማውያን ድርጅቶች ጋር የተያያዙ በርካታ ድረ-ገጾችንና የማኅበራዊ ሚዲያ ገጾች መዝጋታቸውንም አስታውቋል።

ባለሥልጣናት ከ " Kaos GL " ጋር በተያያዙ በኦንላይን በሚለቀቁ ይዘቶች ላይ " አስነዋሪዎች " የሚል ክስ እንዳቀረቡ ተገልጿል።

የ" Kaos GL " X ገጽን ጨምሮ የ15 ያህል ሌሎች የግብረሰዶማውያን ድርጅቶች የX ገጾችም እንዲዘጉ መጠየቃቸው ተነግሯል።

የቱርክ መንግሥት ዘመቻውን " My Family is Safe " ወይም " ቤተሰቤ ደህና ነው " በሚል ስያሜ እያካሄደ ሲሆን ዓላማው የቤተሰብ እሴቶችን መጠበቅ እንደሆነ መንግሥት ገልጿል።

የቱርክ የፍትሕ ሚኒስትር አኪን ጉርሌክ ፥ ከግብረሰዶማውያን ጋር ከተያያዘ ከ160 በላይ ግለሰቦች፣ በርካታ ድርጅቶችና ኩባንያዎች ላይ የሕግ ሂደት መጀመሩን ገልጸዋል።

እርምጃውም ቤተሰብን መጠበቅ መሆኑን አመልክተዋል።

በቱርክ ግብረሰዶማዊነት ፅዩፍ እና እርምጃ የሚያስወስድ ህገወጥ አስነዋሪ ድርጊት ነው።

ከዚህ ቀደም የቱርክ ፕሬዚዳንት ረሲፕ ታይፕ ኤርዶጋን ግብረሰዶማውያን ሰዎችን " ጠማማዎች " በማለት በመጥራት ከወሊድ መጠን መቀነስ ጋር አያይዘዋቸው ያውቃሉ።

በቅርቡ ቱርክ ግብረሰዶማውያንን የጫነች ቅንጡ መርከብ ወደ ምድሯ እንዳይረግጥ አግዳ ማባረሯ አይዘነጋም።

@tikvahethiopia

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በአለም አቀፍ ደረጃ ያፈሩትን የዲፕሎማሲ ስኬት በቀጠናው መድገም ይችላሉ?
#fastmereja I የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ከተለያዩ የዓለም አቀፍና የቀጠናው መሪዎች ጋር ጠንካራና ስትራቴጂካዊ ግንኙነት በመመስረት ረገድ የሚደነቅ ስኬት ማስመዝገባቸውን ዘ አፍሪካ ሪፖርት አስነበበ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከኬንያው ፕሬዝዳንት ዊልያም ሩቶ ጋር ካላቸው ልዩ ወዳጅነት እስከ ፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ጋር ካላቸው ቅርብ ግንኙነት በተጨማሪ፤ ከተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች፣ ከአውሮፓ፣ ከቻይና እና ከቱርክ ጋር ያላቸውን ሁለንተናዊ ትስስር አጠናክረዋል።

​ይሁን እንጂ የጋዜጠኛ ሸሪፍ ቦጃንግ ጁኒየር ዘገባ እንደሚያመላክተው፣ ኢትዮጵያ በአለም አቀፍ መድረክ ከሩቅ አገራት ጋር ስትራቴጂካዊ አጋርነቷን በጠበቀ ሁኔታ ያደራጀች ቢሆንም፤ ከአጎራባች እና የቅርብ ቀጠና አገራት ጋር ያሏት ግንኙነቶች ግን ለከፍተኛ ፍጥጫና ውጥረት ተዳርገዋል።

​በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከኤርትራ፣ ከሱዳን እና ከግብፅ ጋር ያለው እያደገ የመጣ የፖለቲካ እና የደህንነት ውጥረት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አስተዳደር ትልቅ የዲፕሎማሲ ፈተና ሆኖ ቀጥሏል። እነዚህ ቀጠናዊ አለመግባባቶች ኢትዮጵያ በአካባቢው የምትጫወተውን የጂኦፖለቲካዊ ሚና በሚገባ እንዳትጠቀም እንቅፋት እየሆኑባት እንደሚገኝ ይነገራል።

​እንደ ዘ አፍሪካ ሪፖርት ትንተና ከሆነ፣ ዋናው ጥያቄ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በዓለም አቀፍ ደረጃ እና ከሩቅ አጋሮች ጋር ያሳዩትን የዲፕሎማሲ ስኬት እና የኔትወርክ ግንባታ ውጤታማነት፣ በቅርብ ጎረቤቶቻቸው እና በቀጠናው የቀውስ ቀጠናዎች ላይ መድገም ይችላሉ ወይ የሚለው ነው።

አየር መንገዱ በድመቷ ምክንያት ተቀጣ!
#ethiopia | በቱርክ ኢስታንቡል ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ያልተጠበቀ እንግዳ የፈጠረችው ውዝግብ የአንድን የረጅም ርቀት በረራ ለሁለት ሰዓታት ያህል ለማስተጓጎል በቅታለች።

አንዲት ድመት ተሳፋሪዎችና የኤርፖርቱ ሠራተኞች ባልጠረጠሩት ሁኔታ አምልጣ ወደ አውሮፕላኑ ጭነት (ካርጎ) ክፍል ለመግባት በመሞከሯ ምክንያት መደበኛው የበረራ መርሃ ግብር እንዲስተጓጎል ሆኗል።

ድመቷ ወደ ጭነት ክፍሉ መግባቷ ከታወቀ በኋላ የበረራ ደህንነትን ለማረጋገጥ ሲባል የአውሮፕላኑ ሠራተኞች በአስቸኳይ ፍለጋ ማድረግ መጀመራቸውን ገለፁ።

ነገር ግን ድመቷ በተደረደሩት በርካታ ሻንጣዎችና እቃዎች መካከል ተሸሽጋ በመቆየቷ ምክንያት ፍለጋው ፈታኝና ጊዜ ወሳጅ ሆኖ አልፏል።

የካቢንና የምድር ላይ ሠራተኞቹ ባደረጉት ጥረት ድመቷን በቀላሉ ማግኘት ባለመቻላቸው ሁኔታውን ለመቆጣጠር የቴክኒክ ቡድን አባላት በአስቸኳይ ፍለጋ እንዲያደርጉ ተደርጓል።

የቴክኒክ ቡድኑና የአውሮፕላን ማረፊያው ሠራተኞች ባደረጉት የተቀናጀና ጥንቃቄ የተሞላበት ፍለጋ ድመቷ ያለ ምንም ጉዳት በሰላም ለመያዝ ተችላለች።

ከተያዘች በኋላም አስፈላጊውን እንክብካቤና ምርመራ እንድታገኝ ወደ ኤርፖርቱ የእንስሳት ማረፊያ ክፍል ተወስዳለች።

በዚህ ያልተለመደ ክስተት ምክንያት አውሮፕላኑ ከተያዘለት መደበኛ የመነሻ ሰዓት ሁለት ሰዓታት ዘግይቶ እንዲነሳ ተገዷል።

ተሳፋሪዎችም ድመቷ በሰላም መያዟንና የበረራው ደህንነት መረጋገጡን ተረድተው ጉዞአቸውን ቀጥለዋል ሲል ዩፒአይ አስነብቧል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #istanbulairport #flightdelay #catnews #aviationnews #oddnews

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱዳኑ ጄኔራል ‹‹ቅድሚያ የምንሰጠው ለእባቡ ጭንቅላት ነው›› አሉ፡፡ የሱዳን ጦር ሀይል ኤታማዦር ሹም ሌተና ጄኔራል ያስር አልአታ ከአንድ የግብፅ ጋዜጣ ጋር ሰፋ ያለ ቃለምልልስ አድርገዋል፡፡ የሱዳን ሉአላዊ የሽግግር ምክር ቤት አባል የሆኑት እኚህ ጄኔራል የኤታማዦር ሹም ስልጣንን ካገኙ ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ በሰጡት በዚህ ቃለ ምልልስ በርከት ባሉ ጉዳዮች ላይ መልስ ሰጥተዋል፡፡ ሌተና ጄኔራል አልአታ እንደገለፁት የሱዳን ጦር ሀይል በአሁኑ ወቅት ከምንም በላይ ቅድሚያ የሚሰጠው ለእባቡ ጭንቅላት ነው፡፡

‹‹የእባቡ ጭንቅላት›› በማለት የገለፁት ደግሞ የዳርፉርን ትልልቅ ከተሞችን ነው፡፡ በዚህ ዝርዝር ውስጥ አልፋሽር፣ ኒያላ፣ አል ጂኒና፣ ኢድ ዳይንና ዛሊንጊ ከተሞችን ጠርተው የጦር ሀይላቸው በቅርቡ ወደእነዚህ አካባቢዎች እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡ እነዚህ የጠሯቸው ከተሞች በሙሉ ጦርነቱ ከተጀመረ አንስቶ በተፋላሚያቸው ፈጥኖ ደራሽ ሀይል ቁጥጥር ስር መሆናቸው ይታወቃል፡፡ እንዲሁም ፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ ላቋቋመው ትይዩ መንግስት ዋና ከተማውን በኒያላ ማድረጉና በስፍራው ጠንካራ ይዞታ እንዳለው የሚታወቅ ነው፡፡ ሌተና ጄኔራል ያሲር አታ በዚህ ቃለምልልሳቸው ‹‹በቅርቡ ወደእነዚህ ከተሞች እንገባለን፡፡ ይህንን ቃል በራስ መተማመን የምገባው ከዚህ ቀደም ካለን ተጨባጭ ሪከርድ በመነሳት ነው›› ያሉ ሲሆን ለዚህም የካርቱምን ሁኔታ አስታውሰዋል፡፡ በካርቱም በ146,000 ሚሊሻና በ12,000 የጦር ተሸከርካሪዎች የተገነባውን ምሽግ ደርምሰው ከተማውን ለመቆጣጠር መቻላቸውንም ገልፀዋል፡፡

በገዚራ ግዛት የተፋላሚያቸውን ማእከላዊ ዘንግ መስበራቸውን የጠቀሱት ጄኔራሉ በኮርዶፋን አካባቢ የነበረውን የታጣቂዎቹን ስጋት መቀነሳቸውንና ወደዳርፉር የሚያደርጉት ጉዞ እየተሳካ መሆኑንም አስረድተዋል፡፡ ጨምረውም ‹‹ፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ በብሉናይል ግዛት አካባቢ ጥቃት የከፈተው ሰራዊቱን ለማዘናጋትና የትኩረት አቅጣጫ ለማስቀየር ነው›› ያሉ ሲሆን በዳርፉር በኩል የሚካሄደው ውጊያ ወሳኝ መሆኑንም አስታውቀዋል፡፡ አስከትለውም ‹‹ከሱዳን 48 ሚሊዮን ህዝብ ውስጥ አንድ ወይንም ሁለት ሚሊዮኑን አሰልፎ ለዳርፉር እንዲጋፈጥ ማድረግ ይቻላል›› ካሉ በኋላ ዳርፉር ፈፅሞ እንደማይገነጠል ተናግረዋል፡፡ በዚህ ቃለምልልስ ጄኔራሉ ያነሱት እሳቸው ‹‹የጃንጃዊድ ሚሊሻ›› የሚሉት ፈጥኖ ደራሽ ሀይሉን ስለሚደግፉ የውጭ ሀይሎች ነው፡፡ በዚህ ረገድ ከሱዳን ጎረቤቶች ውስጥ ኢትዮጵያን፣ ቻድንና ሊቢያን ወቅሰዋል፡፡

በተለይ ኢትዮጵያ ለጃንዳዊድ የጦር ሰፈር መስጠቷንና ከወደቁ ድሮኖች መነሻቸው ኢትዮጵያ መሆኑን ማረጋገጣቸውን አስታውቀዋል፡፡ ጨምረውም ‹‹በዚህ ውስጥ የኢትዮጵያ አላማ ስልታዊ ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ከአልፋሽጋ እስከ ዳማዚን የተዘረጋውን የሱዳን ለም የእርሻ መሬት ለመውሰድና ከዚያም አልፈው ቀይ ባህር ለመድረስ የሱዳንን ወቅታዊ ሁኔታ እንደመልካም አጋጣሚ ለመጠቀም ፈልገዋል›› ብለዋል፡፡ ጄኔራሉ ለተፋላሚያቸው ድጋፍ የሚሰጡትን አገራት ‹‹ጠላቶች›› በሚል ምድብ ውስጥ ያካተቱ ሲሆን የ‹‹ወዳጆች›› ምድባቸውንም በቃለ ምልልሱ ገልፀዋቸዋል፡፡ ሲናገሩም ‹‹ግብፅ፣ ኤርትራ፣ ሳኡዲ አረቢያ፣ ኳታር፣ ቱርክና አልጄሪያ በዚህ አስቸጋሪ ሰአት ከእኛ ጎን የቆሙ ወንድሞቻችን አገራት ናቸው›› ብለዋል፡፡

የሳዑዲው ልዑል አሜሪካ በሁቲዎች ላይ ጥቃት እንድትፈጽም ጠይቀው ተቀባይነት አለማግኘታቸው ተዘገበ

የሳዑዲ አረቢያው ልዑል ሞሐመድ ቢን ሳልማን ሐሙስ ዕለት ሁለት ጊዜ ለፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ስልክ ደውለው በየመን በሚገኙት የሁቲ ታጣቂዎች ላይ አሜሪካ የአየር ጥቃት እንድትፈጽም መጠየቃቸው ተዘገበ።
አክሲዮስ የተባለው የአሜሪካ የዜና ድረ ገጽ ሁለት የአሜሪካ ባለሥልጣናትን ጠቅሶ እንደዘገበው ጥያቄውን ፕሬዝዳንት ትራምፕ ውድቅ አድርገውታል፤ የአሜሪካ ባለሥልጣናትም አስተዳደሩ በአሁኑ ወቅት በሁቲዎች ላይ ቀጥተኛ ወታደራዊ እርምጃ የመውሰድ ዕቅድ እንደሌለው ገልጸዋል።

ሮይተርስ የዜና ወኪል ሳዑዲ የአየር ጥቃቱን ስለመጠየቋ ለማጣራት ለአሜሪካ ፕሬዝዳንት ጽህፈት ቤት ዋይት ሐውስ እና በዋሽንግተን ላለው የሳዑዲ ኤምባሲ ጥያቄ ቢቀርብም ወዲያውኑ ምላሽ አላገኘም።
እንደ አክሲዮስ ዘገባ፣ አሜሪካ በየመን ውስጥ በፈጣን ሁኔታ እየተባባሰ ያለውን ግጭት በከፍተኛ ስጋት እየተከታተለችው ሲሆን፣ ነገር ግን ቀጥተኛ ወታደራዊ እርምጃ ውስጥ ላለመግባት ለሳዑዲ አረቢያ የምትሰጠውን ድጋፍ እያጠናከረች ነው።

የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ አዛዥ አድሚራል ብራድ ኩፐር ሐሙስ ዕለት ለአስቸኳይ የቅንጅት ውይይት ወደ ሳዑዲ አረቢያ መጓዛቸውም ተዘግቧል።
ዘገባው ጨምሮም የአሜሪካ ወታደራዊ እና ሲቪል ባለሥልጣናት ባለፉት ሳምንታት ለሳዑዲ አቻዎቻቸው ፕሬዝዳንት ትራምፕ የሰጡት መመሪያ፣ የአሜሪካ ኃይሎች ትኩረታቸውን በኢራን እና በሆርሙዝ ወሽመጥ የመርከብ እንቅስቃሴን በመጠበቅ ላይ እንዲያደርጉ፣ ሌላ የወታደራዊ ግጭት ግንባር ከመክፈት እንዲቆጠቡ የሚል መሆኑን ገልጸዋል።

የየመን ሁቲ ታጣቂዎች ዒላማ የሆነችው ሳዑዲ አረቢያ መርከቦቿ በቀይ ባሕር ደቡባዊ ክፍል በኩል እንዳያልፉ በቡድኑ እገዳ የተጣለባቸው ሲሆን፣ የሁቲዎችን ጥቃት ለመከላከልም ከቱርክ እና ከፓኪስታን ጋር ጥምረት ከመመሥረቷ በተጨማሪ ምዕራባውያን የቀይ ባሕርን ደኅንነት በመጠበቅ እንዲተባበሩ ጥሪ አቅርባለች።
በኢራን እንደሚደገፉ የሚነገርላቸው ሁቲዎች በሳዑዲ በሚመራው ጥምረት የሚደገፈውን የየመን መንግሥት በማዳከም የአገሪቱን ሰፊ አካባቢ እየተቆጣጠሩ ነው።
ባለፉት ቀናትም ይዞታቸውን እያሰፉ ወደ ቀይ ባሕር የሚሰስገባውን የባብ ኤል መንደብ መተላለፊያ ወሽመጥን ለመቆጣጠር የሚሰስችሏቸውን የየመን ወደቦች እና የባሕር ዳርቻዎችን በእጃቸው አስግበተዋል።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኡጋንዳው ጄኔራል የቱርክ ዜጎች አገሪቱን ለቀው እንዲወጡ አዘዙ፡፡ አነጋጋሪው የኡጋንዳ መከላከያ ሀይል ዋና አዛዥ ጄኔራል ሙሁዚ ካይናሩጋባ ቱርካዊያን በሙሉ ከኡጋንዳ አንዲወጡ የሚገልፅ መመሪያ አወጡ፡፡ ጄኔራሉ በማህበራዊ ሚዲያቸው ላይ ያስተላለፉት ይህ መልእክት በካምፓላና በአንካራ መካከል ለወራት የዘለቀው አለመግባባት ወደውጥረት መሸጋገሩን የሚያመለክት ነው፡፡ ሙሁዚ በመልእክታቸው ‹‹ኡጋንዳ ከቱርክ ጋር ያላትን ግንኙነት አቋርጣለች›› ካሉ በኋላ ሴፕቴምበር 18 በቱርክ ኤምባሲ ደጃፍ ሊደረግ በታቀደው የተቃውሞ ሰልፍ የቱርክ ሰላይ ሆኖ የሚሰራ ሰው እስር እንደሚጠብቀው አስጠንቅቀዋል፡፡

የተቃውሞ ሰልፉን እንዲመሩ የፓርላማ አባል የሆኑትን ትዋላ ፋዲልን መሾማቸውን የጠቀሱት ጄኔራሉ ህዝቡ በከፍተኛ ሁኔታ ለተቃውሞ እንዲወጣ ቅስቀሳ እየተደረገ መሆኑንም አስረድተዋል፡፡ እንደመረጃዎች ከሆነ የተቃውሞው ሰልፍ በካምፓላ አውራ ጎዳናዎች ላይ ካለፈ በኋላ በቱርክ ኤምባሲ ደጃፍ መቀመጥን የሚያካትት ነው፡፡

ጄኔራሉ መልእክታቸውን በመቀጠል ‹‹ኡጋንዳ ከቱርክ ጋር ያላትን ግንኙነት ማቋረጧን ከዚህ ቀደም ገልጫለሁ፡፡ ስለዚህም ቱርካዊያን በተቻለ ፍጥነት ሻንጣቸውን ይዘው ከአገራችን መውጣት አለባቸው›› ብለዋል፡፡ በቱርክና በኡጋንዳ መካከል ስላለው ግንኙነት ጄኔራሉ ከዚህ ቀደምም የተለያዩ መግለጫዎችንና ማስጠንቀቂያዎችን መስጠታቸው ይታወሳል፡፡ ነገር ግን በጉዳዩ ላይ የኡጋንዳ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እስካሁን የሰጠው ይፋዊ መግለጫ የለም፡፡ በካምፓላ የሚገኘው የቱርክ ኤምባሲም ዝምታን መርጧል፡፡

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila)

የጉዞ ማስታወሻ - ( ክፍል - 1 )

ከደቡብ እስያ ዋነኛ የቱሪዝም መዳረሻ ደጃፍ ቆመናል፤ ዴልሂ - ቀይ ምሽግ።
#ethiopia | ዴልሂ በሰሜን ሕንድ የምትገኝ ሲሆን፣ የያሙና ወንዝ በምሥራቅ በኩል ያልፋል። በምዕራብና በደቡብ አካባቢዎቿ የአራቫሊ ተራራማ ሰንሰለት (Aravalli Ridge) ቅርንጫፍ ይገኛል። ይህ የተለያየ የተፈጥሮ አቀማመጥ ከከተማዋ የከተማ ልማት ጋር ተደምሮ ልዩ ገጽታ ይሰጣታል።

ዴልሂ የብዙ ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎችና ምግቦች መገናኛ ናት። Hindi በሰፊው የሚነገር ሲሆን Punjabi፣ Urdu፣ Bengali እና English ደግሞ በከተማዋ በስፋት ይጠቀማሉ።

Old Delhi በባህላዊ ገበያዎች፣ ጠባብ መንገዶች፣ ታሪካዊ ሕንፃዎችና የመንገድ ምግቦች ይታወቃል። በተቃራኒው New Delhi ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ የመንግሥት ማዕከላት፣ ሰፊ መንገዶችና አረንጓዴ መናፈሻዎች ያሏት ናት።

Red Fort – የሙጋል ዘመን ታላቅ ምሽግ
Qutub Minar – የ12ኛው ክፍለ-ዘመን ታሪካዊ ሕንፃ
Humayun’s Tomb – የሙጋል የመቃብር ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምሳሌ
India Gate – ታዋቂው የመታሰቢያ ሐውልት
Lotus Temple
Rashtrapati Bhavan
Jantar Mantar
Akshardham Temple
Lodhi Garden
Red Fort፣ Qutub Minar እና Humayun’s Tomb ከዴልሂ የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎች መካከል ይገኛሉ።

ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው። በአንድ ቀን የሙጋል ዘመን ቅርስ ማየት፣ በOld Delhi ባህላዊ ምግብ መብላት፣ ከዚያም በNew Delhi ዘመናዊ የንግድና የመንግሥት ማዕከላትን መጎብኘት ይቻላል።

ኒው ዴልሂ የሕንድ የፖለቲካ ልብ ብቻ ሳትሆን፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የምግብ፣ የሥነ-ሕንፃና የዘመናዊ እድገት መገናኛ ናት።

***
በሕንድ ኒው ዴልሂ የሚገኘውና ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በመባል የሚታወቀው ታሪካዊ ቅርስ የሕንድ የነጻነት፣ የፖለቲካ ሥልጣንና የበለጸገ የሙጋል የሥነ-ሕንጻ ጥበብ ዋነኛ መገለጫ ነው።

ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንና ተቋማት ቅርሱን ከታሪካዊ እሴቱ ባሻገር በዘመናዊቷ ሕንድ ፖለቲካዊና ጸጥታዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ከሚጫወተው ማዕከላዊ ሚና አንጻር በሰፊው ይዘግቡታል።

ታሪካዊ መሠረትና የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በጥልቀት ለማየት ይጋብዛል። ምሽጉ እ.ኤ.አ. በ1638 በሙጋል ኢምፓየር ንጉሥ ሻህ ጃሃን (Shah Jahan) ዋና ከተማቸውን ከአግራ ወደ ዴልሂ ባዛወሩበት ወቅት የተገነባ ነው።

ሕንጻው ከተራቀቀ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ (Red Sandstone) የተገነባ ሲሆን፤ የእስላማዊ፣ ፐርሺያዊ፣ ቲሙሪድና ሕንዳዊ የሥነ-ሕንጻ ዘይቤዎች ድንቅ ውህደት ነው።

እ.ኤ.አ. በ2007 የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) ቅርሱን የዓለም ቅርስ አድርጎ መዝግቦታል።

Dr. Jay Bir Singh Guide, Delhi (ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ - እያስጎበኙን፤ ታሪክ እየነገሩን ነው። እንዲህም አሉ ፦ "ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) የሕንድ ነጻነትና ፖለቲካዊ ምልክትነት ነው። በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በሚከበረው የሕንድ የነጻነት ቀን የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) አደባባይ የሕንድን ሰንደቅ ዓላማ በመስቀል ለሕዝቡ ታሪካዊ ንግግር ያደርጋሉ።

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በሕንድ የነጻነት ትግል ወቅት የብሪታንያ ቅኝ ገዥዎችና የነጻነት ታጋዮች የፍልሚያና የፖለቲካ ውሳኔዎች ማዕከል ሆኖ አገልግሏል።"

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ "እግር በእግር ተከተሉኝ!" የሚል ትዕዛዝ ሰጡን ።

የሙጋል እምፓየር የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በ16ኛው እና 18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በሕንድ ክፍለ-አህጉር የጎለበተ፣ የፋርስ፣ የእስላማዊ፣ የቱርክ እና የሕንዳዊ ባህሎችን አዋህዶ የያዘ ድንቅ የኪነ-ሕንጻ ዘመን ነው። ይህም ዘመን በጂኦሜትሪያዊ ሚዛን፣ በሽንኩርት ቅርጽ ጉልላቶች፣ በከበሩ ድንጋዮች ዝርዝር ቅርጻ ቅርጽና በውብ የአትክልት ስፍራዎች ይታወቃል።

የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ዋና

ጂኦሜትሪያዊ ሚዛንና ተመጣጣኝነት (Symmetry): ሕንጻዎችና ቅፅሮቻቸው ከተመሳሳይ ማዕከል የተመጠኑና የግራና ቀኝ ሚዛናቸውን የጠበቁ ናቸው።

የቻርባግ (Charbagh) የአትክልት ስልት: በውሃ ቦዮች አራት ቦታዎች የተከፈሉና የገነትን መሰል ውበት የሚወክሉ መሬቶች።

ፒዬትራ ዱራ (Pietra Dura): በነጭ ማርብል ላይ ባለቀለም የከበሩ ድንጋዮችን በመቅረጽ የሚሰራ ውብ የአበባና የጂኦሜትሪ ጌጣጌጥ።

የተራቀቁ ጉልላቶችና ሚናሬቶች: በከፍተኛ ጥበብ የተሰሩ የሽንኩርት ቅርጽ ያላቸው ጉልላቶችና ረጃጅም ግንቦች።

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ በሕንድ የሚገኙ ዋና ዋና የሙጋል ቅርሶች መተንተን ይዘዋል።

"የቅርሱ ስም የሚገኝበት ቦታ የገነባው ንጉሥ ዋና መገለጫና ታሪካዊ እሴት ታጅ ማሃል (Taj Mahal) አግራሻህ ጃሃን የነጭ ማርብል ድንቅ ውጤትና የዓለም የዩኔስኮ ቅርስ። ... የሁማዩን መቃብር (Humayun's Tomb) ኒው ዴልሂሀሚዳ ባኑ ቤጉምየቻርባግ ስልት አቅኚና ለታጅ ማሃል ግንባታ መነሻ የሆነ ቅርስ። ... ፋተህፑር ሲክሪ (Fatehpur Sikri) አግራ አቅራቢያ አክባር በበሉንድ ዳርዋዛ (Buland Darwaza) በርና በባህሎች ውህደት የሚታወቅ ከተማ። ... የአግራ ምሽግ (Agra Fort)አግራአክባር / ሻህ ጃሃንከቀይ አሸዋ ድንጋይ የተገነባ ታላቅ የቤተ-መንግሥትና የጦር ምሽግ። ... ጃማ መስጊድ (Jama Masjid)ኒው ዴልሂሻህ ጃሃንበሕንድ ከሚገኙ ትልልቅ መስጂዶች አንዱና የቀይ አሸዋ ድንጋይ ድንቅ ሥራ ናቸው።

የታሪክ እድገትና የወርቃማው ዘመን አሻራ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ላይ ይወድቃል። የሙጋል ሥነ-ሕንጻ በእምፓየሩ አጼዎች ዘመን የተለያየ መልክ ነበረው። በንጉሥ አክባር ዘመን (1556–1605) የሂንዱና የእስላማዊ ጥበባት ውህደት ጎልቶ የወጣ ሲሆን፣ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። በንጉሥ ሻህ ጃሃን ዘመን (1628–1658) ደግሞ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ወደ "ወርቃማ ዘመኑ" ከፍ ብሏል፤ በዚህ ወቅት ነጭ ማርብል፣ የተራቀቀ የድንጋይ ውቅርና ድንቅ ሚዛን ያላቸው ግንባታዎች የኪነ-ሕንጻው ዋነኛ መታወቂያ ሆነዋል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

የታሪክ አመጣጥና ምሽጉ የተመረጠበት ምክንያት

የመጀመሪያው የነጻነት ብስራት (1947)፦ ሕንድ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 15 ቀን 1947 ከብሪታንያ የቅኝ ግዛት አገዛዝ ነጻ ስትወጣ፣ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ነህሩ (Jawaharlal Nehru) የመጀመሪያውን የሕንድ ሦስት ቀለም ሰንደቅ ዓላማ በምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) ላይ ሰቀሉ።

የሥልጣንና የምልክትነት መቀየር፦ ቀይ ምሽግ ቀደም ሲል የሙጋል እምፓየር የሥልጣን ማዕከል እና በኋላም የብሪታንያ ጦር ሰፈር የነበረ በመሆኑ፣ ሰንደቅ ዓላማውን እዚያ መስቀል የቅኝ ግዛት ጭቆና ማብቃቱንና ሥልጣን ወደ ሕንድ ሕዝብ መመለሱን የሚያሳይ ትልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም ነበረው።

የሰንደቅ ዓላማ መስቀልና የ21 መድፍ ተኩስ፦ የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሰንደቅ ዓላማውን ሲሰቅሉ የሀገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር (Jana Gana Mana) ይዘመራል፤ በተመሳሳይ ጊዜም 21 ጊዜ የመድፍ ተኩስ አክብሮት ይፈጸማል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከላሆሪ ጌት አደባባይ ሆነው ለሕዝቡ ባሕላዊና ፖለቲካዊ መልእክት ያስተላልፋሉ። ንግግሩ ያለፉት ዓመታት ስኬቶችን፣ የሀገሪቱን የኤኮኖሚና ማህበራዊ አቅጣጫዎች እንዲሁም የወደፊት የልማት ግቦችን ያካትታል።

የሰራዊትና የባህል ሰልፍ፦ የሕንድ መከላከያ ሠራዊት፣ ፖሊስና የወጣቶች ቡድኖች የክብር ሰልፍ የሚያደርጉ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችና የባህል ቡድናት ልዩ ልዩ ትርኢቶችን ያቀርባሉ።

በልዩነት ውስጥ ያለ አንድነት (Unity in Diversity)፦ ሕንድ በብዙ ቋንቋዎች፣ ሃይማኖቶችና ባህሎች የተከፈለች ብትሆንም፣ በዕለቱ ሁሉም ዜጎች በሕንዳዊነታቸው ሥር የሚሰበሰቡበት ማዕከል ነው።

የትውልድ ቅብብልና የሀገር ፍቅር ወጣቱ ትውልድ የሀገሩን ታሪክ፣ የነጻነት ታጋዮችን መስዋዕትነትና የሀገራዊ ኃላፊነት ስሜትን እንዲገነዘብ ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ትርጉም የሕንድን ወታደራዊ፣ ባህላዊና ኤኮኖሚያዊ እድገት ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚያሳይ ትልቅ የዲፕሎማሲ መድረክ ሆኖ ያገለግላል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

ይህ ትዕይንት ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው።

ቁጡብ ሚናር
— የኒው ዴልሂ ታሪካዊ ሐውልት

ቁጡብ ሚናር (Qutub Minar) በሕንድ ኒው ዴልሂ መህራውሊ አካባቢ የሚገኝ፣ ከሕንድ ታሪካዊና ሥነ-ሕንፃ ቅርሶች ውስጥ በዓለም የሚታወቀው አንዱ ነው።

72.5 ሜትር ከፍታ ያለው ይህ አስደናቂ የቀይ ድንጋይ ማማ ግንባታው በ1199 ዓ.ም. በቁጥብ-ዑዲን አይባክ ተጀምሮ በተከታዮቹ ገዢዎች ተጠናቋል።

ቁጡብ ሚናር ብቻውን ሳይሆን በዙሪያው ካሉት የታሪክ ቅርሶች ጋር በመሆን የቁጡብ ሚናር እና ሐውልቶቹ (Qutb Minar and its Monuments) የUNESCO ዓለም ቅርስ ስፍራ ሆኖ ከ1993 ጀምሮ ተመዝግቧል።

በቅርሱ ዙሪያ የሚገኙት የኩዋት-ኡል-ኢስላም መስጊድ፣ አላይ ዳርዋዛ፣ የብረት ምሰሶው (Iron Pillar) እና ሌሎች ጥንታዊ ሕንፃዎች የዴልሂን ረጅም የታሪክና የሥነ-ሕንፃ ቅርስ ያሳያሉ።

Qutub Minar — የታሪክ፣ የባህልና የሕንድ ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምስክር።

ameti āderesachihu

इथियोपियाई लोगों को – नया साल 2019 मुबारक हो
ኢትዮጵያውያን - እንኳን ለ2019ዓ.ም ለዓዲስ ዓመት አደረሳችሁ - ብለዋል

ክፍል ( -2- )ይቀጥላል ...

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks : #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco
#(Dhruv Mishra) Under Secretary (Press Relations) #mir . Randhir Jaiswal Additional Secretary (XP) & Spokesperson #mr . Dhruv Mishra Under Secretary (Press Relations) #mr . Manoj Madhav Under Secretary (XPD) #mr . Amit Raghav Publicity Officer (XLM) #mr . Chandreshwer Singh Media Liaison Officer #mr . Ishu Bhadouria Media Liaison Officer #mr . Om Shahi Media Liaison Office
​#delhi #redfort #india #history #tourism #culture #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

"ቱርክ በሁለቱም በኩል ልትጫወት ነው ወይስ አሰላለፏን ወደ ግብፅ እየቀየረች ነው?"
#ethiopia | የቱርኩ የጦር መሣሪያ አምራች ኩባንያ MKE በግብፅ ቅርንጫፉን ከፈተ።

ከቱርክ ግንባር ቀደም የጦር መሣሪያ አምራች ኩባንያዎች አንዱ የሆነው MKE በሰሜን አፍሪካ ትልቅ ገበያ በሆነችው ግብፅ "ዛፌር" የተሰኘ ቅርንጫፍ ኩባንያ ማቋቋሙን ይፋ አድርጓል።

ይህ ውሳኔ ኩባንያው ለቀጠናው አገራት የመከላከያና የጦር መሣሪያዎችን በጥራትና በፍጥነት ለማቅረብ ትልቅ ዕድል እንደሚፈጥርለት ገልጿል።

ይህ ጉዳይ በሰሜን አፍሪካ በባህረ ሰላጤው ሀገራት እና በአፍሪካ ቀንድ የጂኦፖለቲካዊ ሚዛን ላይ የራሱን ጥላ ማሳረፉ እየተነገረ ይገኛል።

ግብፅ የቱርክን የጦር መሣሪያ ቴክኖሎጂ በቅርበት ማግኘቷና በጋራ ማምረቷ በሰሜን አፍሪካና በአፍሪካ ቀንድ የምታሳድረውን ወታደራዊና ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ከፍ ያደርገዋል ተብሏል።

ይህ እርምጃ ሙሉ በሙሉ ከንግድና ከኢኮኖሚ ጥቅም ባሻገር ስትራቴጂካዊና ድብቅ አጀንዳዎች ሊኖሩት እንደሚችል የጂኦፖለቲካ ተንታኞች ይናገራሉ።

የቱርክ ወታደራዊ ቴክኖሎጂ በግብፅ በኩል ወደ ቀይ ባሕር ተፋሰስ መጠጋቱ በቀጠናው የባሕር ንግድ መስመር ላይ ተጨማሪ የኃይል አሰላለፍ ይፈጥራል ብለዋል።

የMKE በግብፅ መመሥረት በቀጥታ የንግድ እንቅስቃሴ ቢመስልም ከጀርባው ግን በቱርክ እና በግብፅ መካከል የተፈጠረውን አዲስ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት የሚያጠናክር መሆኑን ተንታኞች ተናግረዋል።

በተጨማሪም የአፍሪካ ቀንድ እና የቀይ ባሕር ቀጠናን ወታደራዊ ስትራቴጂ የሚቀይር አህጉራዊ ኩነት እንደሆነ ነው የተናገሩት።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #hornofafrica #redsea #militarynews #defenceindustry #zafer #tolga #eastafrica #middleeastpolitics

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila)

የጉዞ ማስታወሻ

ከደቡብ እስያ ዋነኛ የቱሪዝም መዳረሻ ደጃፍ ቆመናል፤ ዴልሂ - ቀይ ምሽግ።
#ethiopia | ዴልሂ በሰሜን ሕንድ የምትገኝ ሲሆን፣ የያሙና ወንዝ በምሥራቅ በኩል ያልፋል። በምዕራብና በደቡብ አካባቢዎቿ የአራቫሊ ተራራማ ሰንሰለት (Aravalli Ridge) ቅርንጫፍ ይገኛል። ይህ የተለያየ የተፈጥሮ አቀማመጥ ከከተማዋ የከተማ ልማት ጋር ተደምሮ ልዩ ገጽታ ይሰጣታል።

ዴልሂ የብዙ ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎችና ምግቦች መገናኛ ናት። Hindi በሰፊው የሚነገር ሲሆን Punjabi፣ Urdu፣ Bengali እና English ደግሞ በከተማዋ በስፋት ይጠቀማሉ።

Old Delhi በባህላዊ ገበያዎች፣ ጠባብ መንገዶች፣ ታሪካዊ ሕንፃዎችና የመንገድ ምግቦች ይታወቃል። በተቃራኒው New Delhi ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ የመንግሥት ማዕከላት፣ ሰፊ መንገዶችና አረንጓዴ መናፈሻዎች ያሏት ናት።

Red Fort – የሙጋል ዘመን ታላቅ ምሽግ
Qutub Minar – የ12ኛው ክፍለ-ዘመን ታሪካዊ ሕንፃ
Humayun’s Tomb – የሙጋል የመቃብር ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምሳሌ
India Gate – ታዋቂው የመታሰቢያ ሐውልት
Lotus Temple
Rashtrapati Bhavan
Jantar Mantar
Akshardham Temple
Lodhi Garden
Red Fort፣ Qutub Minar እና Humayun’s Tomb ከዴልሂ የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎች መካከል ይገኛሉ።

ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው። በአንድ ቀን የሙጋል ዘመን ቅርስ ማየት፣ በOld Delhi ባህላዊ ምግብ መብላት፣ ከዚያም በNew Delhi ዘመናዊ የንግድና የመንግሥት ማዕከላትን መጎብኘት ይቻላል።

ኒው ዴልሂ የሕንድ የፖለቲካ ልብ ብቻ ሳትሆን፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የምግብ፣ የሥነ-ሕንፃና የዘመናዊ እድገት መገናኛ ናት።

***
በሕንድ ኒው ዴልሂ የሚገኘውና ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በመባል የሚታወቀው ታሪካዊ ቅርስ የሕንድ የነጻነት፣ የፖለቲካ ሥልጣንና የበለጸገ የሙጋል የሥነ-ሕንጻ ጥበብ ዋነኛ መገለጫ ነው።

ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንና ተቋማት ቅርሱን ከታሪካዊ እሴቱ ባሻገር በዘመናዊቷ ሕንድ ፖለቲካዊና ጸጥታዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ከሚጫወተው ማዕከላዊ ሚና አንጻር በሰፊው ይዘግቡታል።

ታሪካዊ መሠረትና የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በጥልቀት ለማየት ይጋብዛል። ምሽጉ እ.ኤ.አ. በ1638 በሙጋል ኢምፓየር ንጉሥ ሻህ ጃሃን (Shah Jahan) ዋና ከተማቸውን ከአግራ ወደ ዴልሂ ባዛወሩበት ወቅት የተገነባ ነው።

ሕንጻው ከተራቀቀ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ (Red Sandstone) የተገነባ ሲሆን፤ የእስላማዊ፣ ፐርሺያዊ፣ ቲሙሪድና ሕንዳዊ የሥነ-ሕንጻ ዘይቤዎች ድንቅ ውህደት ነው።

እ.ኤ.አ. በ2007 የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) ቅርሱን የዓለም ቅርስ አድርጎ መዝግቦታል።

Dr. Jay Bir Singh Guide, Delhi (ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ - እያስጎበኙን፤ ታሪክ እየነገሩን ነው። እንዲህም አሉ ፦ "ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) የሕንድ ነጻነትና ፖለቲካዊ ምልክትነት ነው። በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በሚከበረው የሕንድ የነጻነት ቀን የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) አደባባይ የሕንድን ሰንደቅ ዓላማ በመስቀል ለሕዝቡ ታሪካዊ ንግግር ያደርጋሉ።

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በሕንድ የነጻነት ትግል ወቅት የብሪታንያ ቅኝ ገዥዎችና የነጻነት ታጋዮች የፍልሚያና የፖለቲካ ውሳኔዎች ማዕከል ሆኖ አገልግሏል።"

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ "እግር በእግር ተከተሉኝ!" የሚል ትዕዛዝ ሰጡን ።

የሙጋል እምፓየር የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በ16ኛው እና 18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በሕንድ ክፍለ-አህጉር የጎለበተ፣ የፋርስ፣ የእስላማዊ፣ የቱርክ እና የሕንዳዊ ባህሎችን አዋህዶ የያዘ ድንቅ የኪነ-ሕንጻ ዘመን ነው። ይህም ዘመን በጂኦሜትሪያዊ ሚዛን፣ በሽንኩርት ቅርጽ ጉልላቶች፣ በከበሩ ድንጋዮች ዝርዝር ቅርጻ ቅርጽና በውብ የአትክልት ስፍራዎች ይታወቃል።

የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ዋና

ጂኦሜትሪያዊ ሚዛንና ተመጣጣኝነት (Symmetry): ሕንጻዎችና ቅፅሮቻቸው ከተመሳሳይ ማዕከል የተመጠኑና የግራና ቀኝ ሚዛናቸውን የጠበቁ ናቸው።

የቻርባግ (Charbagh) የአትክልት ስልት: በውሃ ቦዮች አራት ቦታዎች የተከፈሉና የገነትን መሰል ውበት የሚወክሉ መሬቶች።

ፒዬትራ ዱራ (Pietra Dura): በነጭ ማርብል ላይ ባለቀለም የከበሩ ድንጋዮችን በመቅረጽ የሚሰራ ውብ የአበባና የጂኦሜትሪ ጌጣጌጥ።

የተራቀቁ ጉልላቶችና ሚናሬቶች: በከፍተኛ ጥበብ የተሰሩ የሽንኩርት ቅርጽ ያላቸው ጉልላቶችና ረጃጅም ግንቦች።

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ በሕንድ የሚገኙ ዋና ዋና የሙጋል ቅርሶች መተንተን ይዘዋል።

"የቅርሱ ስም የሚገኝበት ቦታ የገነባው ንጉሥ ዋና መገለጫና ታሪካዊ እሴት ታጅ ማሃል (Taj Mahal) አግራሻህ ጃሃን የነጭ ማርብል ድንቅ ውጤትና የዓለም የዩኔስኮ ቅርስ። ... የሁማዩን መቃብር (Humayun's Tomb) ኒው ዴልሂሀሚዳ ባኑ ቤጉምየቻርባግ ስልት አቅኚና ለታጅ ማሃል ግንባታ መነሻ የሆነ ቅርስ። ... ፋተህፑር ሲክሪ (Fatehpur Sikri) አግራ አቅራቢያ አክባር በበሉንድ ዳርዋዛ (Buland Darwaza) በርና በባህሎች ውህደት የሚታወቅ ከተማ። ... የአግራ ምሽግ (Agra Fort)አግራአክባር / ሻህ ጃሃንከቀይ አሸዋ ድንጋይ የተገነባ ታላቅ የቤተ-መንግሥትና የጦር ምሽግ። ... ጃማ መስጊድ (Jama Masjid)ኒው ዴልሂሻህ ጃሃንበሕንድ ከሚገኙ ትልልቅ መስጂዶች አንዱና የቀይ አሸዋ ድንጋይ ድንቅ ሥራ ናቸው።

የታሪክ እድገትና የወርቃማው ዘመን አሻራ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ላይ ይወድቃል። የሙጋል ሥነ-ሕንጻ በእምፓየሩ አጼዎች ዘመን የተለያየ መልክ ነበረው። በንጉሥ አክባር ዘመን (1556–1605) የሂንዱና የእስላማዊ ጥበባት ውህደት ጎልቶ የወጣ ሲሆን፣ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። በንጉሥ ሻህ ጃሃን ዘመን (1628–1658) ደግሞ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ወደ "ወርቃማ ዘመኑ" ከፍ ብሏል፤ በዚህ ወቅት ነጭ ማርብል፣ የተራቀቀ የድንጋይ ውቅርና ድንቅ ሚዛን ያላቸው ግንባታዎች የኪነ-ሕንጻው ዋነኛ መታወቂያ ሆነዋል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

የታሪክ አመጣጥና ምሽጉ የተመረጠበት ምክንያት

የመጀመሪያው የነጻነት ብስራት (1947)፦ ሕንድ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 15 ቀን 1947 ከብሪታንያ የቅኝ ግዛት አገዛዝ ነጻ ስትወጣ፣ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ነህሩ (Jawaharlal Nehru) የመጀመሪያውን የሕንድ ሦስት ቀለም ሰንደቅ ዓላማ በምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) ላይ ሰቀሉ።

የሥልጣንና የምልክትነት መቀየር፦ ቀይ ምሽግ ቀደም ሲል የሙጋል እምፓየር የሥልጣን ማዕከል እና በኋላም የብሪታንያ ጦር ሰፈር የነበረ በመሆኑ፣ ሰንደቅ ዓላማውን እዚያ መስቀል የቅኝ ግዛት ጭቆና ማብቃቱንና ሥልጣን ወደ ሕንድ ሕዝብ መመለሱን የሚያሳይ ትልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም ነበረው።

የሰንደቅ ዓላማ መስቀልና የ21 መድፍ ተኩስ፦ የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሰንደቅ ዓላማውን ሲሰቅሉ የሀገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር (Jana Gana Mana) ይዘመራል፤ በተመሳሳይ ጊዜም 21 ጊዜ የመድፍ ተኩስ አክብሮት ይፈጸማል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከላሆሪ ጌት አደባባይ ሆነው ለሕዝቡ ባሕላዊና ፖለቲካዊ መልእክት ያስተላልፋሉ። ንግግሩ ያለፉት ዓመታት ስኬቶችን፣ የሀገሪቱን የኤኮኖሚና ማህበራዊ አቅጣጫዎች እንዲሁም የወደፊት የልማት ግቦችን ያካትታል።

የሰራዊትና የባህል ሰልፍ፦ የሕንድ መከላከያ ሠራዊት፣ ፖሊስና የወጣቶች ቡድኖች የክብር ሰልፍ የሚያደርጉ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችና የባህል ቡድናት ልዩ ልዩ ትርኢቶችን ያቀርባሉ።

በልዩነት ውስጥ ያለ አንድነት (Unity in Diversity)፦ ሕንድ በብዙ ቋንቋዎች፣ ሃይማኖቶችና ባህሎች የተከፈለች ብትሆንም፣ በዕለቱ ሁሉም ዜጎች በሕንዳዊነታቸው ሥር የሚሰበሰቡበት ማዕከል ነው።

የትውልድ ቅብብልና የሀገር ፍቅር ወጣቱ ትውልድ የሀገሩን ታሪክ፣ የነጻነት ታጋዮችን መስዋዕትነትና የሀገራዊ ኃላፊነት ስሜትን እንዲገነዘብ ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ትርጉም የሕንድን ወታደራዊ፣ ባህላዊና ኤኮኖሚያዊ እድገት ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚያሳይ ትልቅ የዲፕሎማሲ መድረክ ሆኖ ያገለግላል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

ይህ ትዕይንት ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው።

ይቀጥላል ...

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks : #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco
#(Dhruv Mishra) Under Secretary (Press Relations) #mir . Randhir Jaiswal Additional Secretary (XP) & Spokesperson #mr . Dhruv Mishra Under Secretary (Press Relations) #mr . Manoj Madhav Under Secretary (XPD) #mr . Amit Raghav Publicity Officer (XLM) #mr . Chandreshwer Singh Media Liaison Officer #mr . Ishu Bhadouria Media Liaison Officer #mr . Om Shahi Media Liaison Officer

የፕሬዚዳንቱ ልጅ የቱርክ ዜጎች ሀገሪቱን ለቀው እንዲወጡ አዘዙ
#ethiopia | ​የኡጋንዳ ኃይል ዋና አዛዥ እና የፕሬዚዳንት ዮዌሪ ሙሴቬኒ ልጅ የሆኑት ሙሁዚ ካይነሩጋባ በሀገሪቱ የሚኖሩ የቱርክ ዜጎች በአስቸኳይ ጨርቄን ማቄን ሳይሉ በቶሎ እንዲወጡ ጥሪ አቀረቡ።

ጄነራሉ በኤክስ ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት ከቱርክ ጋር ያላቸውን ግንኙነት ሙሉ በሙሉ ማቋረጣቸውን የገለጹ ሲሆን በመስከረም 18 ቀን በካምፓላ በሚገኘው የቱርክ ኤምባሲ ፊት ለፊት ታላቅ የተቃውሞ ሰልፍ እንዲደረግ አስተላላፈዋል።

​በሁለቱ ወገኖች መካከል የተፈጠረው ውጥረት ዋነኛ መንስኤ በቱርክ የሚኖረውና የኡጋንዳ መንግሥትን አብዝቶ የሚተቸው ፍሬድ ሉምቡዬ የተባለው ብሎገር ጉዳይ እንደሆነ ተመልክቷል።

ሙሁዚ ካይነሩጋባ ቀደም ሲል የቱርክ ባለስልጣናት ይህንን ተቃዋሚ አሳልፈው እንዲሰጧቸው ወይም ከሀገራቸው እንዲያባርሩት አጥብቀው ሲጠይቁ የቆዩ ቢሆንም ጥያቄያቸው ባለመመለሱ ምክንያት እርምጃው ወደ ጥብቅ ዲፕሎማሲያዊ ውጥረት አድጓል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

የኢትዮጵያ የድሮን ምርት‼️
ኤኤፍፒ ‹‹ኢትዮጵያ አማፅያንን ለመዋጋት የድሮን ምርቷን አሳድጋለች›› ሲል ዘገበ፡፡ የፈረንሳይ ዜና አገልግሎት የሆነው ኤኤፍፒ ዛሬ ባቀረበው ዘገባ ኢትዮጵያ ድሮን የማምረት አቅሟን ማሳደጓን ገልጿል፡፡ እንደዘገባው ካለፈው አመት አንስቶ በሁለት ፋብሪካዎች ውስጥ ድሮኖችን እያመረተች ሲሆን አሁን በሺህ የሚቆጠሩ ድሮኖች አሏት፡፡ እ.ኤ.አ ከ2020 እስከ 2022 በነበረው አውዳሚ የእርስ በእርስ ጦርነት ወቅት ቱርክ ሰራሽ ድሮኖች ወሳኝ ሚና መጫወታቸውን የገለፀው ዘገባው የፌዴራል መንግስቱ ከአዲስ አበባ 200 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የደረሱትን የትግራይ ክልል አማፅያን ጉዞ ለመግታት እንደተጠቀመባቸው አስረድቷል፡፡ 130 ሚሊዮን ህዝብ ባለባት አገር ወታደራዊ ድሮኖች ያሉት የፌዴራል መንግስቱ ብቻ መሆኑንም አስታውቋል፡፡

በተለያዩ ክልሎች ውስጥ በሚንቀሳቀሱ አማፅያን ላይ እነዚህን ድሮኖች በመጠቀም ላይ እንደሚገኝ ገልፆም አሁን በአገር ውስጥ ድሮኖችን የማምረት አቅሙን ማሳደጉን አስረድቷል፡፡ ባለፈው አመት መጋቢት ወር ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ስካይዊን ኤሮናቲክስ ኢንዱስትሪ ፋብሪካን በመረቁበት ወቅት ፋብሪካው ለሲቪልም ሆነ ለወታደራዊ አገልግሎት የሚውሉ ድሮኖችን እንደሚያመርት መናገራቸውን አውስቷል፡፡ ፋብሪካውን ‹‹በራሳችን ወጣት ባለሙያዎች የተነደፉና የተገነቡ ናቸው›› በማለት መናገራቸውን ጨምሮ ያወሳው ዘገባው አላማው ግጭትን ማቀጣጠል ሳይሆን መከላከል ላይ ትኩረት ያደረገ እንደሆነ መግለፃቸውን ጠቅሷል፡፡

ዘገባው በመቀጠል አብዛኛው የኢትዮጵያ ድሮን የማምረት አቅም ሚስጥራዊ እንደሆነና የውጭ ሚዲያዎች ፋብሪካውን እንዳይጎበኙ መከልከላቸውን አስታውቋል፡፡ በስቶኮልም አለም አቀፍ የሰላም ምርምር ተቋም ተመራማሪ የሆኑት ፒተር ዌዜማን ለዜና ምንጩ ሲናገሩ ‹‹አብለጭልጨው የምናያቸው ድሮኖች ስለእውነተኛው የምርት አቅምና ቴክኖሎጂው ወይንም ወሳኝ አካላቱ ከየት እንደሚመጡ ብዙም አይነግሩንም›› ካሉ በኋላ በእሳቸው ግምት አብዛኛው የድሮኖቹ አካላት ከውጭ የሚገቡ እንደሚመስላቸው ገልፀዋል፡፡

ኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም የቱርክን ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው አካንቺ ድሮኖችና መሰረታዊ የሆኑትን ባይራክታር ቲቢ 2 ሞዴሎችን መግዛቷን ያወሳው ዘገባው እንዲሁም ርካሽ የሆኑትን የቻይናውን ዊንግ ሉንግና የኢራንን ሞሀጅር 6 ድሮኖችን ገዝታ እንደነበር ጠቅሷል፡፡ የጄንስ መከላከያና የደህንነት ተቋም ባለሙያው ጄረሚ ቢኒ እንደገለፁት በስካይ ዊን ምርቃት ላይ የታየውና ‹‹ኤስደብሊው01›› የሚል ምልክት የተፃፈበት ድሮን በገበያ ላይ ካሉት የቻይና ምርቶች ጋር ይመሳሰላል፡፡ እነዚህን ድሮኖች በብዛት ማምረት በጦርነት ላይ ከመድፍ በሁለትና በ3 እጥፍ የበለጠ ውጤታማነትን ሊያመጣ እንደሚችል ገልፀው ምናልባትም እነዚህ ድሮኖች አነስተኛ ቦምቦችን እንዲይዙ ተደርገው ሊሻሻሉ እንደሚችሉ ግምታቸውን አስቀምጠዋል፡፡

ሁለተኛው የድሮን ፋብሪካ ኤሮአባይ ባለፈው አመት መገባደጃ የተመረቀ መሆኑን የጠቀሰው ዘገባው እያንዳንዳቸው ከ5000 እስከ 10000 ዶላር የሚያወጡ በሺህ የሚቆጠሩ ድሮኖችን ማምረቱን አስታውቋል፡፡ ግጭቶችን የሚከታተለው አክሊድ በአማራ ክልልና በኦሮሚያ ክልል በሚንቀሳቀሱ አማፅያን ላይ 102 የድሮን ጥቃት መከናወኑን መጥቀሱን ያስታወቀው ዘገባው በዚህም በሰላማዊ ሰዎች ላይ ጉዳት ማድረሳቸውን አስረድቷል፡፡ 

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኤኤፍፒ ‹‹ኢትዮጵያ አማፅያንን ለመዋጋት የድሮን ምርቷን አሳድጋለች›› ሲል ዘገበ፡፡ የፈረንሳይ ዜና አገልግሎት የሆነው ኤኤፍፒ ዛሬ ባቀረበው ዘገባ ኢትዮጵያ ድሮን የማምረት አቅሟን ማሳደጓን ገልጿል፡፡ እንደዘገባው ካለፈው አመት አንስቶ በሁለት ፋብሪካዎች ውስጥ ድሮኖችን እያመረተች ሲሆን አሁን በሺህ የሚቆጠሩ ድሮኖች አሏት፡፡ እ.ኤ.አ ከ2020 እስከ 2022 በነበረው አውዳሚ የእርስ በእርስ ጦርነት ወቅት ቱርክ ሰራሽ ድሮኖች ወሳኝ ሚና መጫወታቸውን የገለፀው ዘገባው የፌዴራል መንግስቱ ከአዲስ አበባ 200 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የደረሱትን የትግራይ ክልል አማፅያን ጉዞ ለመግታት እንደተጠቀመባቸው አስረድቷል፡፡ 130 ሚሊዮን ህዝብ ባለባት አገር ወታደራዊ ድሮኖች ያሉት የፌዴራል መንግስቱ ብቻ መሆኑንም አስታውቋል፡፡

በተለያዩ ክልሎች ውስጥ በሚንቀሳቀሱ አማፅያን ላይ እነዚህን ድሮኖች በመጠቀም ላይ እንደሚገኝ ገልፆም አሁን በአገር ውስጥ ድሮኖችን የማምረት አቅሙን ማሳደጉን አስረድቷል፡፡ ባለፈው አመት መጋቢት ወር ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ስካይዊን ኤሮናቲክስ ኢንዱስትሪ ፋብሪካን በመረቁበት ወቅት ፋብሪካው ለሲቪልም ሆነ ለወታደራዊ አገልግሎት የሚውሉ ድሮኖችን እንደሚያመርት መናገራቸውን አውስቷል፡፡ ፋብሪካውን ‹‹በራሳችን ወጣት ባለሙያዎች የተነደፉና የተገነቡ ናቸው›› በማለት መናገራቸውን ጨምሮ ያወሳው ዘገባው አላማው ግጭትን ማቀጣጠል ሳይሆን መከላከል ላይ ትኩረት ያደረገ እንደሆነ መግለፃቸውን ጠቅሷል፡፡

ዘገባው በመቀጠል አብዛኛው የኢትዮጵያ ድሮን የማምረት አቅም ሚስጥራዊ እንደሆነና የውጭ ሚዲያዎች ፋብሪካውን እንዳይጎበኙ መከልከላቸውን አስታውቋል፡፡ በስቶኮልም አለም አቀፍ የሰላም ምርምር ተቋም ተመራማሪ የሆኑት ፒተር ዌዜማን ለዜና ምንጩ ሲናገሩ ‹‹አብለጭልጨው የምናያቸው ድሮኖች ስለእውነተኛው የምርት አቅምና ቴክኖሎጂው ወይንም ወሳኝ አካላቱ ከየት እንደሚመጡ ብዙም አይነግሩንም›› ካሉ በኋላ በእሳቸው ግምት አብዛኛው የድሮኖቹ አካላት ከውጭ የሚገቡ እንደሚመስላቸው ገልፀዋል፡፡

ኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም የቱርክን ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው አካንቺ ድሮኖችና መሰረታዊ የሆኑትን ባይራክታር ቲቢ 2 ሞዴሎችን መግዛቷን ያወሳው ዘገባው እንዲሁም ርካሽ የሆኑትን የቻይናውን ዊንግ ሉንግና የኢራንን ሞሀጅር 6 ድሮኖችን ገዝታ እንደነበር ጠቅሷል፡፡ የጄንስ መከላከያና የደህንነት ተቋም ባለሙያው ጄረሚ ቢኒ እንደገለፁት በስካይ ዊን ምርቃት ላይ የታየውና ‹‹ኤስደብሊው01›› የሚል ምልክት የተፃፈበት ድሮን በገበያ ላይ ካሉት የቻይና ምርቶች ጋር ይመሳሰላል፡፡ እነዚህን ድሮኖች በብዛት ማምረት በጦርነት ላይ ከመድፍ በሁለትና በ3 እጥፍ የበለጠ ውጤታማነትን ሊያመጣ እንደሚችል ገልፀው ምናልባትም እነዚህ ድሮኖች አነስተኛ ቦምቦችን እንዲይዙ ተደርገው ሊሻሻሉ እንደሚችሉ ግምታቸውን አስቀምጠዋል፡፡

ሁለተኛው የድሮን ፋብሪካ ኤሮአባይ ባለፈው አመት መገባደጃ የተመረቀ መሆኑን የጠቀሰው ዘገባው እያንዳንዳቸው ከ5000 እስከ 10000 ዶላር የሚያወጡ በሺህ የሚቆጠሩ ድሮኖችን ማምረቱን አስታውቋል፡፡ ግጭቶችን የሚከታተለው አክሊድ በአማራ ክልልና በኦሮሚያ ክልል በሚንቀሳቀሱ አማፅያን ላይ 102 የድሮን ጥቃት መከናወኑን መጥቀሱን ያስታወቀው ዘገባው በዚህም በሰላማዊ ሰዎች ላይ ጉዳት ማድረሳቸውን አስረድቷል፡፡
-

(ዘ-ሐበሻ ዜና) መንግስት የሀገር ውስጥ ኢንቨስትመንትን ለማበረታታት በማሰብ ለተወሰኑ ፕሮጀክቶች ከቀረጥ ነጻ የአርማታ ብረት እንዲያስገቡ የፈቀደውን ልዩ መብት መከታ በማድረግ፣ ከፍተኛ መጠን ያለው እና ጥራቱን ያልጠበቀ ብረት በሕገወጥ መንገድ ገበያ ላይ እየዋለ መሆኑ ተጋለጠ። ይህ ድርጊት መንግስትን ለከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ብክነት እና የታክስ ኪሳራ ከመዳረጉም ባሻገር፣ ጥራቱን ያልጠበቀው ብረት በመሬት መንቀጥቀጥ ቀጠና ውስጥ በሚገነቡ ሕንጻዎች ላይ ጥቅም ላይ መዋሉ በሕዝብ ደህንነት ላይ ከባድ የሞት እና የሽረት አደጋ ደቅኗል።

የኢንዱስትሪ ሚኒስትር እና የገንዘብ ሚ/ር የቀረጥ ነፃ መብት ጥያቄዎችን ገምገመው በሚሰጡት የድጋፍ ደብዳቤ መሰረት፣ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን እቃዎቹ ከቀረጥ ነጻ እንዲገቡ ይፈቅዳል። ነገር ግን እነዚህን መብቶች ያገኙ ድርጅቶች ብረቱን ለታለመለት የኢንቨስትመንት ዓላማ ከማዋል ይልቅ፣ ግዙፍ መጋዘኖች ውስጥ በማከማቸት በሕገወጥ መንገድ ለገበያ እያቀረቡት ይገኛሉ። ይህ አሰራር መንግሥት በየዓመቱ ማግኘት ከሚገባው ከ100 ቢሊዮን ብር በላይ የታክስ ገቢ እንዲያጣ እያደረገው ሲሆን፣ በዚህ ከፍተኛ የሀገር ሀብት ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ማድረግ የነበረባቸው እንደ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን፣ የኢንቨስትመንት ኮሚሽን እና የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ያሉ ተቋማት ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ባለመወጣታቸው አሰራሩ ለከፋ ሙስና እና ብልሹነት ተጋልጧል።

የዓለም የገንዘብ ድርጅት (አይ ኤም ኤፍ) ከዚህ ቀደም ለኢትዮጵያ መንግሥት በሰጠው የፖሊሲ ምክረ ሐሳብ ላይ፣ መንግሥት ኢንቨስትመንትን ለመሳብ በሚል ከዘረጋው የቀረጥ ነፃ መብት ሥርዓት የሚያገኘው ጥቅም እጅግ አነስተኛ መሆኑን አብራርቶ ነበር። ከዚህ ይልቅ በየዓመቱ በነጻ ከሚተወው ቀረጥ የሚሰበሰበው ገንዘብ ግዙፍ ሀገራዊ ሜጋ ፕሮጀክቶችን በሙሉ አቅም ሊሸፍን እንደሚችል በማስረገጥ፣ መንግስት ይህንን የቀረጥ ነፃ መብት ሥርዓት እንዲያጥፍ ማሳሰቡ የሚታወስ ነው።

ከኢኮኖሚያዊ ኪሳራው በከፋ መልኩ ጉዳዩን እጅግ አሳሳቢ የሚያደርገው፣ ወደ ሀገር ውስጥ እየገባ ያለው የአርማታ ብረት መዋቅራዊ የጥራት ደረጃ ነው። በስምጥ ሸለቆ (ሪፍት ቫሊ) ቀጠና ውስጥ ለምትገኘው እና ለመሬት መንቀጥቀጥ ተጋላጭ ለሆነችው ኢትዮጵያ፣ የግንባታ ግብዓቶች የጥራት ደረጃ የህዝብ ደህንነት ዋስትና ነው።

በሕገወጥ ነጋዴዎቹ "የቱርክ አርማታ ብረት" በሚል የውሸት ስያሜ እና የሀሰት የጥራት ደረጃ እየተለጠፈባቸው ገበያ ላይ የሚውሉት እነዚህ ብረቶች፣ ከደረጃ በታች የሆኑ ናቸው። በዓለም አቀፍ የስትራክቸራል ኢንጂነሪንግ ስታንዳርድ መሰረት ለትላልቅ ሕንጻዎች ቢያንስ "ግሬድ 60" ወይም 500 ሜጋ ፓስካል የመለጠጥ እና የመሸከም አቅም ያለውብረት ያስፈልጋል። ነገር ግን ከቀረጥ ነጻ በኮንትሮባንድ መልክ የሚገቡት አብዛኞቹ የሀሰት ብረቶች የመሸከም አቅማቸው ከ300 ሜጋ ፓስካል በታች የሆኑ እና ምንም ዓይነት የመለጠጥ ባህሪ የሌላቸው በመሆናቸው፣ አነስተኛ የርዕደ መሬት ንዝረት በሚፈጠርበት ጊዜ በቀላሉ ተሰብረው ለከፍተኛ የሕንጻ መደርመስ አደጋ የሚያጋልጡ ናቸው።

በአንጻሩ የሀገር ውስጥ የአርማታ ብረት አምራቾች፣ ጥራታቸውን በመንግስት የጥራት ደረጃዎች ኤጀንሲ ጥብቅ ቁጥጥር ስር የሚያመርቱ በመሆናቸው፣ አስተማማኝ እና ከውጭ ከሚገባው የውሸት ብረት በእጅጉ የተሻለ ጥራት አላቸው። ነገር ግን ይህ በኢንቨስትመንት ስም በመጋዘን እየተከማቸ ያልተገባ የውሸት ግሬድ እየተለጠፈበት የሚሸጠው ብረት፣ ትክክለኛዎቹን የሀገር ውስጥ አምራቾች ከገበያ እያስወጣ እና ኢንዱስትሪውን ክፉኛ እየጎዳው ይገኛል።

አሁንም ድረስ በጅቡቲ ወደብ በኩል በሺዎች የሚቆጠሩ ቶን ሕገወጥ የአርማታ ብረቶች ወደ ሀገር ውስጥ ለመግባት ተጭነው እንደሚገኙ እና ይህ የጥፋት ፍሰት በስፋት ቀጥሎ እንዳለ ታማኝ ምንጮች ለዘ-ሐበሻ አረጋግጠዋል። ይህ ድርጊት መንግስትን በቢሊዮኖች ከማክሰር እና ኢንዱስትሪውን ከማዳከም አልፎ፣ ነገ በሚሊዮን የሚቆጠር ህዝብ ለሚኖርባቸው ሕንጻዎች የጅምላ መቃብር ከመሆኑ በፊት፣ የሚመለከታቸው የመንግስት የጸጥታ እና የቁጥጥር አካላት በአስቸኳይ ጣልቃ ገብተው የማያዳግም እርምጃ እንዲወስዱ የዘርፉ ባለሙያዎች በጥብቅ እያሳሰቡ ይገኛሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ የገንዘብ ሚኒስቴር የቦንድ ግዢ ዕቅዱን ማሳወቁን ተከትሎ የዶላር አቅም መዳከሙ፣ ዓለም አቀፍ ባለሀብቶች አዳዲስ የትርፍ አማራጮችን ፍለጋ ፊታቸውን ወደ ታዳጊ ገበያዎች እንዲያዞሩ እያደረጋቸው መሆኑን የኢኮኖሚ ትንታኔዎች አመለከቱ። ባለፈው ወር የአሜሪካው የገንዘብ ሚኒስትር ስኮት ቤሰንት የዋጋ ንረትን እና የዕዳ ጫናን ለማርገብ በማሰብ፣ የረዥም ጊዜ የመንግስት የዕዳ ሰነዶችን (ቦንዶችን) መልሶ የመግዛት ዕቅድን በእጥፍ ማሳደጋቸው ይታወሳል።

በብሩኪንግስ ኢንስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ሮቢን ብሩክስ እንዳሉት ታዳጊ ገበያዎች በቀጣይነት ከፍተኛ የሆነ "የገንዘብ ጎርፍ" ያስተናግዳሉ ተብሎ ይጠበቃል። ይህ የሆነበት ዋነኛ ምክንያት ታላላቅ ያደጉ ሀገራት የመንግስት ቦንድ ወለድን ለመቀነስ የሚያደርጉት ጥረት፣ ባለሀብቶች በዝቅተኛ ወለድ ገንዘብ ተበድረው ከፍተኛ ትርፍ ወደሚያስገኙ ታዳጊ ገበያዎች እንዲያፈሱ ምቹ ሁኔታ ስለፈጠረላቸው ነው። የአሜሪካ መንግስት በገበያው ውስጥ ጣልቃ መግባቱ፣ የብድር ወለድ በድንገት እንዳያሻቅብ በማድረግ የባለሀብቶችን ስጋት በእጅጉ ቀንስዋል።

በቲዲ ሴኪዩሪቲስ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ዓለም አቀፍ የታዳጊ ገበያ የቦንድ ፈንዶች ባለፈው ሳምንት ብቻ 967 ሚሊዮን ዶላር የሚገመት የገንዘብ ፍሰት አግኝተዋል፤ ይህም ካለፈው ሳምንት ጋር ሲነጻጸር የ15 በመቶ ብልጫ አለው። በሌላ በኩል ባለሀብቶች ይበልጥ አስተማማኝ ወደሆኑ የሀብት ማከማቻ አማራጮች ፊታቸውን በማዞራቸው፣ የአሜሪካው ውሳኔ ለወርቅ ዋጋ መናርም ትልቅ አስተዋጽኦ አድርጓል።

በለንደን የዩኒየን ባንኬር ፕራይቪ የውጭ ምንዛሬ ስትራቴጂ ኃላፊ ፒተር ኪንሴላ...የአሜሪካ መንግስት እርምጃ ዶላርን በማዳከሙ ምክንያት ከፍተኛ ወለድ የሚከፍሉ የታዳጊ ሀገራት ገንዘቦች ዋነኛ ተጠቃሚ መሆናቸውን ገልጸዋል። ለምሳሌ የቦንድ ግዢው ከተዋወቀ ወዲህ የደቡብ ኮሪያ ዎን በ2.83 በመቶ፣ የብራዚል ሪያል በ0.64 በመቶ፣ እንዲሁም የደቡብ አፍሪካ ራንድ በ0.59 በመቶ በዶላር ላይ ብልጫ ማሳየት ችለዋል።
እንደ ትንታኔው ከሆነ ብራዚል እና ቱርክ አሁንም ድረስ ከፍተኛ የኢንቨስትመንት መዳረሻ በመሆን ቀዳሚውን ስፍራ ይዘዋል። ብራዚል 14 በመቶ እንዲሁም ቱርክ 37 በመቶ የሆነ ከፍተኛ የወለድ ምጣኔ በማቅረባቸው በባለሀብቶች ዘንድ ተመራጭ ሆነዋል። በተመሳሳይ ኮሎምቢያም በዚህ ዓመት ከፍተኛ የውጭ ኢንቨስትመንት መሳብ የቻለች ሲሆን፣ የሀገሪቱ የገንዘብ ዋጋም ከዓመቱ መጀመሪያ አንስቶ በ20 በመቶ እድገት አሳይቷል።

በአንጻሩ እንደ ህንድ ያሉ የእስያ ሀገራት ዝቅተኛ የወለድ ምጣኔ ያላቸው በመሆኑ (የህንድ ማዕከላዊ ባንክ የወለድ ምጣኔ 5.25 በመቶ ነው)፣ ከሌሎች ታዳጊ ገበያዎች አንጻር ተመራጭነታቸው ዝቅተኛ መሆኑን የስክዋክ ቦክስ እስያ ዘገባ አመልክቷል። የኢራንን ጦርነት ተከትሎ ከታዳጊ ገበያዎች በከፍተኛ ፍጥነት ወጥቶ የነበረው የውጭ ገንዘብ፣ አሁን በአሜሪካ የቦንድ ግዢ ፖሊሲ ምክንያት ዳግም እያንሰራራ መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎች አስረድተዋል።

በሰሜናዊ ቆጵሮስ የጉዞ ጀልባ በመስመጧ የ8 ሰዎች ህይወት አለፈ
#ethiopia | በሰሜናዊ ቆጵሮስ የባህር ዳርቻ 267 ሰዎችን አቃፊ የነበረች የመንገደኞች ጀልባ በመስመጧ ቢያንስ የስምንት ሰዎች ህይወት ማለፉ የተረጋገጠ ሲሆን የ 18 ሰዎች ደግሞ አሁንም የደረሱበት አልታወቀም።

ፊሎ ጄት በመባል የምትታወቀው እና 259 መንገደኞችን እንዲሁም 8 የሰራተኛ አባላትን የያዘችው ይህች ጀልባ ከኪሬኒያ ወደ ቱርክ ታሱቹ የምታደርገውን ጉዞ እንደጀመረች በገጠማት ከፍተኛ ማዕበል ምክንያት በውሃ በመሞላቷ ተገልብጣ ሙሉ በሙሉ ወደ ባህር ሰጥማለች።

አደጋውን ተከትሎ በቱርክ እና በሰሜናዊ ቆጵሮስ አየር እና ባህር ኃይሎች አማካኝነት በተካሄደው አፋጣኝ የነፍስ አድኖ ስራ ከ 240 በላይ ሰዎች በህይወት መታደግ ተችሏል።

የአካባቢው ባለስልጣናት በአደጋው ምክንያት የሦስት ቀናት ብሄራዊ የሀዘን ቀን ያወጁ ሲሆን፣ የአደጋውን መንስኤ የማጣራት ስራ መጀመሩን እና የጀልባዋ ካፕቴንን ጨምሮ ስምንት የሰራተኛ አባላት በቁጥጥር ስር ውለው ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሚገኝ አስታውቀዋል።
#northerncyprus #shipwreck #maritimedisaster #mediterranean #rescueoperation #globalnews #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa