(ዘ-ሐበሻ ዜና) በቅርቡ በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት ላይ የተመሰረተውን የ"ህልውና ጥምረት" (ህወሓት፣ የኤርትራ መንግሥት፣ ኦነ*ግ ሸኔ እና ፋ*ኖ) አስመልክቶ የፖለቲካ ተንታኝ እና አክቲቪስት ጃዋር መሐመድ ጥልቅ የስትራቴጂ እና የፖለቲካ ትንታኔ አውጥቷል። በትንታኔው መሰረት፣ ይህ ጥምረት በውስጡ ከባድ ፈተናዎችን ያዘለ ሲሆን፣ የጥምረቱ እጣ-ፈንታም በቅርብ ጊዜ በሚታዩ ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ውሳኔዎች ላይ የተመሰረተ ነው።
በጃዋር ትንታኔ መሰረት ይህ ጥምረት ለአንዳንዶቹ የጥምረቱ አባላት (እንደ ህወሓት እና ኤርትራ ላሉት) ፍጹም የህልውና፣ የሞት እና ሽረት ጉዳይ ነው። ይህ አካሄድ ቢሳካ ፖለቲካዊ ቁመናቸውን ያድናል፤ ቢከሽፍ ግን ወደ መደምሰስ ያፋጥናቸዋል። ለፋ*ኖ እና ለኦነ*ግ ሸ*ኔ ግን ጉዳዩ ስትራቴጂካዊ እንጂ የህልውና አደጋ አያመጣባቸውም።
በዚህ የፖለቲካ እና ወታደራዊ ቁማር ውስጥ አሁን ኳሷ በህወሓት ሜዳ ትገኛለች። ጥምረቱ ይፋ እንዲሆን ከፍተኛ ግፊት ሲያደርግ የነበረው ህወሓት፣ አሁን በቶሎ መጠነ-ሰፊ እና አሸናፊነት ያለው ጥቃት ካልከፈተ ሌሎች የጥምረቱን አባላት ወደ ተግባር ማስገባት ይቸግረዋል። በሌላ በኩል የኤርትራ መንግሥት ጦርነቱን በተቻለ መጠን ከድንበሯ ለማራቅ ስትል የ"ቆይተን እንይ" ስልትን እንደምትከተል እና ወደ ቀጥተኛ ጦርነት የምትገባው ህወሓት ሙሉ በሙሉ ካሸነፈ አሊያም ተሸንፎ ወደ ድንበሯ ከተገፋ ብቻ እንደሆነ የጃዋር ትንታኔ ያሳያል።
የዚህ ጦርነት ሌላው ወሳኝ ገጽታ የውጭ ደጋፊዎች ሚና ነው። ግብጽ ዐቢይ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች (UAE) ያላቸውን የአየር የበላይነት ለመስበር ምን ያህል ኃይሏን ታስገባለች፣ እንዲሁም ዩኤኢ እና ሳዑዲ አረቢያ ለማን ምን ያህል ድጋፍ ያደርጋሉ የሚለው ጉዳይ የጦርነቱን አቅጣጫ በእጅጉ ይወስነዋል። ከዚህም በተጨማሪ ኤርትራ በቀጥታ ጦርነት ውስጥ ከገባች፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ይህንን አጋጣሚ ተጠቅመው "የቀይ ባህር እና የአሰብ" አጀንዳቸውን ከህልውና እና የጸጥታ ስጋት ጋር በማስተሳሰር የጦርነቱ ማዕከል ሊያደርጉት እንደሚችሉ ይጠበቃል።
የጃዋር ትንታኔ ትልቁ እና አወዛጋቢው መደምደሚያ፣ የጥምረቱ ይፋ መሆን የፈጠረው "እርስ በርሱ የሚቃረን አስገራሚ ሁኔታ (ተቃርኖ)" ነው። በአንድ በኩል ይህ ጥምረት መመስረቱ ህወሓት ከመንግሥት ጋር በሚያደርገው ድርድር ላይ "ሌላ አማራጭ አለኝ" ብሎ የመደራደሪያ አቅሙን እንዲያሳድግ ይረዳዋል።
በሌላ በኩል ግን ይኸው የጥምረቱ ይፋ መሆን ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አገዛዝ ልክ ከሰማይ እንደወረደ "የፖለቲካ ስጦታ" ሆኖለታል። መንግሥት "ከሰሜን የሚመጣ የጸጥታ ስጋት አለ" የሚለውን የቆየ ትርክት በማጠናከር፣ በተለይም የኦሮሞን ህዝብ አስተያየት ለማነሳሳት እና በዙሪያው ድጋፍ እንዲሰባሰብ ለማድረግ ትልቅ መሳሪያ አግኝቷል። የዚህ ጥምረት ስኬት የሚለካው በመግለጫው ሳይሆን፣ እጅግ የተራራቀ የግዛት ፍላጎት እና ታሪክ ያላቸው (እንደ ፋ*ኖ እና ህወሓት ያሉ) ኃይሎች በጦር ሜዳ ላይ የሚያሳዩት የውስጥ ቅንጅት እና የመንግሥትን የመልሶ ማጥቃት አቅም እንዴት ይቋቋሙታል በሚለው ላይ ነው።
በጃዋር ትንታኔ መሰረት ይህ ጥምረት ለአንዳንዶቹ የጥምረቱ አባላት (እንደ ህወሓት እና ኤርትራ ላሉት) ፍጹም የህልውና፣ የሞት እና ሽረት ጉዳይ ነው። ይህ አካሄድ ቢሳካ ፖለቲካዊ ቁመናቸውን ያድናል፤ ቢከሽፍ ግን ወደ መደምሰስ ያፋጥናቸዋል። ለፋ*ኖ እና ለኦነ*ግ ሸ*ኔ ግን ጉዳዩ ስትራቴጂካዊ እንጂ የህልውና አደጋ አያመጣባቸውም።
በዚህ የፖለቲካ እና ወታደራዊ ቁማር ውስጥ አሁን ኳሷ በህወሓት ሜዳ ትገኛለች። ጥምረቱ ይፋ እንዲሆን ከፍተኛ ግፊት ሲያደርግ የነበረው ህወሓት፣ አሁን በቶሎ መጠነ-ሰፊ እና አሸናፊነት ያለው ጥቃት ካልከፈተ ሌሎች የጥምረቱን አባላት ወደ ተግባር ማስገባት ይቸግረዋል። በሌላ በኩል የኤርትራ መንግሥት ጦርነቱን በተቻለ መጠን ከድንበሯ ለማራቅ ስትል የ"ቆይተን እንይ" ስልትን እንደምትከተል እና ወደ ቀጥተኛ ጦርነት የምትገባው ህወሓት ሙሉ በሙሉ ካሸነፈ አሊያም ተሸንፎ ወደ ድንበሯ ከተገፋ ብቻ እንደሆነ የጃዋር ትንታኔ ያሳያል።
የዚህ ጦርነት ሌላው ወሳኝ ገጽታ የውጭ ደጋፊዎች ሚና ነው። ግብጽ ዐቢይ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች (UAE) ያላቸውን የአየር የበላይነት ለመስበር ምን ያህል ኃይሏን ታስገባለች፣ እንዲሁም ዩኤኢ እና ሳዑዲ አረቢያ ለማን ምን ያህል ድጋፍ ያደርጋሉ የሚለው ጉዳይ የጦርነቱን አቅጣጫ በእጅጉ ይወስነዋል። ከዚህም በተጨማሪ ኤርትራ በቀጥታ ጦርነት ውስጥ ከገባች፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ይህንን አጋጣሚ ተጠቅመው "የቀይ ባህር እና የአሰብ" አጀንዳቸውን ከህልውና እና የጸጥታ ስጋት ጋር በማስተሳሰር የጦርነቱ ማዕከል ሊያደርጉት እንደሚችሉ ይጠበቃል።
የጃዋር ትንታኔ ትልቁ እና አወዛጋቢው መደምደሚያ፣ የጥምረቱ ይፋ መሆን የፈጠረው "እርስ በርሱ የሚቃረን አስገራሚ ሁኔታ (ተቃርኖ)" ነው። በአንድ በኩል ይህ ጥምረት መመስረቱ ህወሓት ከመንግሥት ጋር በሚያደርገው ድርድር ላይ "ሌላ አማራጭ አለኝ" ብሎ የመደራደሪያ አቅሙን እንዲያሳድግ ይረዳዋል።
በሌላ በኩል ግን ይኸው የጥምረቱ ይፋ መሆን ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አገዛዝ ልክ ከሰማይ እንደወረደ "የፖለቲካ ስጦታ" ሆኖለታል። መንግሥት "ከሰሜን የሚመጣ የጸጥታ ስጋት አለ" የሚለውን የቆየ ትርክት በማጠናከር፣ በተለይም የኦሮሞን ህዝብ አስተያየት ለማነሳሳት እና በዙሪያው ድጋፍ እንዲሰባሰብ ለማድረግ ትልቅ መሳሪያ አግኝቷል። የዚህ ጥምረት ስኬት የሚለካው በመግለጫው ሳይሆን፣ እጅግ የተራራቀ የግዛት ፍላጎት እና ታሪክ ያላቸው (እንደ ፋ*ኖ እና ህወሓት ያሉ) ኃይሎች በጦር ሜዳ ላይ የሚያሳዩት የውስጥ ቅንጅት እና የመንግሥትን የመልሶ ማጥቃት አቅም እንዴት ይቋቋሙታል በሚለው ላይ ነው።
16 days ago
