(ዘ-ሐበሻ ስፖርት) የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባጋኢ፣ ሃገራቸው ከአሜሪካ ጋር የነበራትን የመግባቢያ ሰነድ (MoU) በኤሌክትሮኒክ መንገድ መፈራረሟን ለኢራን መገናኛ ብዙሃን አረጋግጠዋል። የሁለቱ ሃገራት ተደራዳሪ ቡድኖች በጄኔቫ ለመገናኘት ቀጠሮ የያዙ ቢሆንም፣ ሰነዱ በዲጂታል መንገድ መፈረሙ በስዊዘርላንድ የሚካሄድ ምንም አይነት አካላዊ የፊርማ ስነስርዓት እንደማይኖር ያሳያል።
በመጀመሪያው ስምምነት መሰረት አሜሪካ በኢራን ወደቦች ላይ የጣለችው የባህር ላይ እገዳ በ30 ቀናት ውስጥ የሚነሳ ሲሆን፣ ለዚህም በምላሹ ኢራን በሆርሙዝ ስትሬት ላይ የመተላለፊያ ፈቃድ ትሰጣለች ተብሎ ነበር።
ነገር ግን የእስራኤል መንግስት በዳሂየህ ላይ ያደረሰውን ጥቃት እና የኢራንን ተከታታይ ዛቻ ተከትሎ፣ ወዲያውኑ በተካሄደው ድርድር አሜሪካ ስምምነቱን በፍጥነት ተግባራዊ እንድታደርግ አድርጓታል። በዚህም መሰረት በአሁኑ ሰዓት የኢራን መርከቦች ያለምንም ማቋረጥ ወደቦችን እየገቡ እና እየወጡ ይገኛሉ። የሰነዱ መፈረምን ተከትሎም ኢራን በሰነዱ ላይ የተስማማችባቸውን የጋራ ግዴታዎች በይፋ መተግበር ትጀምራለች።
ለቴህራን፣ በሊባኖስ ያለውን ጦርነት ማቆም እና የተኩስ አቁም ስምምነት ማረጋገጥ ልክ እንደ ሀገር ውስጥ ፍላጎቷ እኩል ክብደት የሚሰጠው ጉዳይ ነው። የመግባቢያ ሰነዱ የመጀመሪያ አንቀጽ ላይ የሊባኖስ ስም ሶስት ጊዜ የተጠቀሰ ሲሆን፣ ይህም የሊባኖስን የግዛት አንድነት እና ብሔራዊ ሉዓላዊነት ማክበርን በግልጽ የሚያስገድድ ነው።
በዚህ የመጀመሪያ ደረጃ ላይ ኢራን ሆን ብላ ጦርነቱን በማቆም ላይ ብቻ ትኩረት ያደረገች ሲሆን፣ የኒውክሌር ጉዳይን ግን ለጊዜው ወደ ጎን ትታዋለች። የተፈረመው ሰነድ ወዲያውኑ ተግባራዊ የሚደረግ ጥብቅ የ60 ቀናት የጊዜ ገደብ ያስቀመጠ ሲሆን፣ ይህ ጊዜ በኒውክሌር ፕሮግራሙ እና ማዕቀቦችን በማንሳት ላይ ብቻ ለመደራደር የሚያገለግል ነው፤ አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘም ሊራዘም የሚችልበት አማራጭ አለው።
በሌላ በኩል የኢራን የመከላከያ አቅም እና የሚሳኤል ፕሮግራሞች በምንም መልኩ ለድርድር እንደማይቀርቡ ተገልጿል። ቃል አቀባዩ ባጋኢ እንዳሉት "የሃገሪቱ ሚሳኤሎች ለመተኮስ ብቻ እንጂ ለድርድር የሚቀርቡ አይደሉም" በማለት፣ ቴህራን ስለ መከላከያ ሀብቷ ከማንኛውም አካል ጋር በምንም አይነት ሂደት እንደማትወያይ አረጋግጠዋል።
በመጀመሪያው ስምምነት መሰረት አሜሪካ በኢራን ወደቦች ላይ የጣለችው የባህር ላይ እገዳ በ30 ቀናት ውስጥ የሚነሳ ሲሆን፣ ለዚህም በምላሹ ኢራን በሆርሙዝ ስትሬት ላይ የመተላለፊያ ፈቃድ ትሰጣለች ተብሎ ነበር።
ነገር ግን የእስራኤል መንግስት በዳሂየህ ላይ ያደረሰውን ጥቃት እና የኢራንን ተከታታይ ዛቻ ተከትሎ፣ ወዲያውኑ በተካሄደው ድርድር አሜሪካ ስምምነቱን በፍጥነት ተግባራዊ እንድታደርግ አድርጓታል። በዚህም መሰረት በአሁኑ ሰዓት የኢራን መርከቦች ያለምንም ማቋረጥ ወደቦችን እየገቡ እና እየወጡ ይገኛሉ። የሰነዱ መፈረምን ተከትሎም ኢራን በሰነዱ ላይ የተስማማችባቸውን የጋራ ግዴታዎች በይፋ መተግበር ትጀምራለች።
ለቴህራን፣ በሊባኖስ ያለውን ጦርነት ማቆም እና የተኩስ አቁም ስምምነት ማረጋገጥ ልክ እንደ ሀገር ውስጥ ፍላጎቷ እኩል ክብደት የሚሰጠው ጉዳይ ነው። የመግባቢያ ሰነዱ የመጀመሪያ አንቀጽ ላይ የሊባኖስ ስም ሶስት ጊዜ የተጠቀሰ ሲሆን፣ ይህም የሊባኖስን የግዛት አንድነት እና ብሔራዊ ሉዓላዊነት ማክበርን በግልጽ የሚያስገድድ ነው።
በዚህ የመጀመሪያ ደረጃ ላይ ኢራን ሆን ብላ ጦርነቱን በማቆም ላይ ብቻ ትኩረት ያደረገች ሲሆን፣ የኒውክሌር ጉዳይን ግን ለጊዜው ወደ ጎን ትታዋለች። የተፈረመው ሰነድ ወዲያውኑ ተግባራዊ የሚደረግ ጥብቅ የ60 ቀናት የጊዜ ገደብ ያስቀመጠ ሲሆን፣ ይህ ጊዜ በኒውክሌር ፕሮግራሙ እና ማዕቀቦችን በማንሳት ላይ ብቻ ለመደራደር የሚያገለግል ነው፤ አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘም ሊራዘም የሚችልበት አማራጭ አለው።
በሌላ በኩል የኢራን የመከላከያ አቅም እና የሚሳኤል ፕሮግራሞች በምንም መልኩ ለድርድር እንደማይቀርቡ ተገልጿል። ቃል አቀባዩ ባጋኢ እንዳሉት "የሃገሪቱ ሚሳኤሎች ለመተኮስ ብቻ እንጂ ለድርድር የሚቀርቡ አይደሉም" በማለት፣ ቴህራን ስለ መከላከያ ሀብቷ ከማንኛውም አካል ጋር በምንም አይነት ሂደት እንደማትወያይ አረጋግጠዋል።
2 days ago
