(ዘ-ሐበሻ ዜና) በኦሮሚያ ክልል ምስራቅ እና ሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞኖች የሚኖሩ አርሶ አደሮች እና ነዋሪዎች በመንግስት የጸጥታ ኃይሎች እና በታጣቂ ቡድኖች መሀል ተተኩሰው ከፍተኛ የህልውና ስጋት ውስጥ መውደቃቸውን ዋዜማ ራድዮ ያወጣችው አዲስ ዘገባ አጋልጧል። ዋነኛ የግብርና በተለይም የበቆሎ እርሻ ወቅት በሆነው አሁን ሰዓት፣ ገበሬው ማሳውን በማረስ ፋንታ የግዳጅ ወታደራዊ ምልመላን (አፈሳን) በመሸሽ ወደ ጫካ እና ከተሞች ተሰዶ ለመደበቅ ተገዷል። ይህ ክስተት በክልሉ ያለውን የጸጥታ መደፍረስ ከማሳየቱም በላይ፣ በቀጣይ ሊከሰት የሚችለውን አደገኛ የምግብ ዋስትና ቀውስ በግልጽ የሚያመላክት ክሪቲካል ማሳያ ነው።

የግዳጅ ምልመላው ምንም ዓይነት የሰብዓዊ መብትም ሆነ የጤና ሁኔታን ከግምት ውስጥ ያላስገባ መሆኑ የችግሩን ጥልቀት ያሳያል። ነዋሪዎች ከቤት ለቤት ፍተሻ፣ ከገበያ፣ ከሃይማኖት ስፍራዎች ብሎም ከሀዘንና ደስታ ስነ-ስርዓቶች ላይ ሳይቀር እየታፈሱ ለግዳጅ ስልጠና ይወሰዳሉ። ለምሳሌ የሚጥል በሽታ ያለባቸው እና የዘወትር ህክምና የሚፈልጉ ዜጎች እንኳ ሳይቀሩ ታፍሰው መወሰዳቸው እና የህክምና ማስረጃቸው ተቀባይነት ማጣቱ የስርዓቱን ኢ-ፍትሃዊነት ያጋልጣል። በምስራቅ ወለጋ ጊዳ አያና እና ኪረሙ፣ እንዲሁም በሆሮ ጉዱሩ አቤ ዶንጎሮ፣ ጉሎ እና ሀባቦ ጉዱሩ ወረዳዎች መንግስት "ጋቸና ሲርና" (የስርዓት ጥበቃ) በሚል ሰበብ አርሶ አደሩን የአጭር ጊዜ የሚሊሻ ስልጠና እንዲወስድ ማስገደዱ ህዝቡን ወደ አላስፈላጊ ጦርነት እየማገደው ይገኛል።

ከዚህም በከፋ መልኩ ነዋሪው በሁለት ጥይት መሀል ተቀርቅሯል። በአንድ በኩል መንግስት "ታጣቂዎችን ትደግፋላችሁ" በሚል ሲያፍሳቸው፣ በሌላ በኩል ደግሞ የኦሮሞ ነፃነት ጦር (ኦነጦ) ታጣቂዎች "ለመንግስት መረጃ ታቀብላላችሁ" በማለት ጥቃት ይሰነዝሩባቸዋል። በተለይም በጃርደጋ ጃርቴ ወረዳ የኦነጦ ታጣቂዎች "ፋ ኖን መዋጋት አለባችሁ" በሚል አርሶ አደሮችን በግዳጅ ወደ ጫካ መውሰዳቸው እና በዚህም ምክንያት አስራ ስድስት አርሶ አደሮች ህይወታቸው ማለፉ ቀውሱ ምን ያህል ደም አፋሳሽ ደረጃ ላይ መድረሱን ያረጋግጣል።

ከመደበኛው የጸጥታ መዋቅር ውጪ ያሉ ኢ-መደበኛ እና ህገ-ወጥ ተግባር ላይ የተሰማሩ ቡድኖች መበራከታቸው አካባቢውን የከፋ የህግ አልባነት ቀጠና አድርጎታል። በአባይ ጮመን፣ ጂማ ራሬ፣ ጂማ ገነት፣ ሱሉለ ፊንጫ እና ኮምቦልቻ ወረዳዎች የሚኖሩ አርሶ አደሮች ከሁለት ወራት በላይ ቤታቸውን ጥለው በጫካ ለመደበቅ ተገደዋል። የኦሮሚያ ክልል መንግስት እና የብልጽግና ፓርቲ ቃል አቀባዮች ስለዚህ አሳሳቢ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እና የጸጥታ ቀውስ ምላሽ ከመስጠት መቆጠባቸው፣ መንግስት ለዜጎቹ ደህንነት ያለውን ኃላፊነት ከመሸሽም ባለፈ የዜጎችን ስቃይ እውቅና ለመስጠት ፈቃደኛ አለመሆኑን ያሳያል።