አሜሪካ በቬንዙዌላ ላይ የወሰደችው እርምጃ ህጋዊ መሰረት አላት ?
በየኔታ ትዩብ

አሜሪካ በሌላ ሉዓላዊት አገር ላይ ወታደራዊ እርምጃ መውሰዷ እና መሪዋን በቁጥጥር ስር ማዋሏ በዓለም አቀፍ ሕግ እና በፖለቲካ ረገድ እጅግ አነጋጋሪ እና ውስብስብ ጥያቄ ነው። ጉዳዩን በሁለት ዋና ዋና እይታዎች ማየት ይቻላል፡-

1. በዓለም አቀፍ ሕግ እይታ (International Law)
ከዓለም አቀፍ ሕግ አንጻር አሜሪካ ይህንን ለማድረግ ሕጋዊ ሥልጣን የላትም የሚለው ክርክር ጠንካራ ነው።

ምክንያቱም፡-
* የሉዓላዊነት መርህ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (UN) ቻርተር ማንኛውም አገር በሌላ ሉዓላዊ አገር የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ እንዳይገባ እና ግዛታዊ አንድነቷን እንዳይደፍር ይከለክላል።

* የጸጥታው ምክር ቤት ፈቃድ፦

አንድ አገር በሌላ አገር ላይ ጦርነት ለመክፈት ወይም ወታደራዊ እርምጃ ለመውሰድ በተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት ፈቃድ ማግኘት ይኖርባታል።

አሜሪካ ይህንን እርምጃ የወሰደችው ያለ ምክር ቤቱ እውቅና ነው።

* የራስን መከላከል መብት (Self-Defense)፦

አገራት ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ የሚችሉት ቀጥተኛ ጥቃት ሲሰነዘርባቸው ብቻ ነው። ቬንዙዌላ በአሜሪካ ላይ ቀጥተኛ ወታደራዊ ጥቃት ስላልሰነዘረች ይህ እርምጃ በዓለም አቀፍ ሕግ ተቀባይነት ለማግኘት ይቸግረዋል።

2. የአሜሪካ ሕጋዊ መከራከሪያ (The U.S. Justification)

አሜሪካ እርምጃዋን "ሕጋዊ" ለማስመስል የምትጠቀማቸው ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፡-

* ናርኮ-ሽብርተኝነት

አሜሪካ ማዱሮን በዕፅ ዝውውር ከሰሰችው በቁጥጥር ስር እንዲውሉ ቀደም ብላ የይያዙ ትዕዛዝ አውጥታ ነበር።

"ወንጀለኛን ለሕግ ማቅረብ" በሚል ሰበብ እርምጃውን እንደ ፖሊሳዊ ተግባር ልታቀርበው ትሞክራለች።

* የሕዝብ ደህንነት (R2P - Responsibility to Protect)፦

ማዱሮ በገዛ ሕዝባቸው ላይ ሰብአዊ መብት እየጣሱ ነው በሚል "ሕዝብን ከአምባገነን የመታደግ ኃላፊነት አለብኝ" የሚል ሞራልን መሠረት ያደረገ መከራከሪያ ታቀርባለች።

* ብሔራዊ ደህንነት፦

በቬንዙዌላ ያለው አለመረጋጋት እና የሩሲያ/ኢራን ተፅዕኖ ለአሜሪካ ደህንነት ስጋት ነው በሚል "Preemptive Strike" (ቀድሞ የመምታት) መብት አለኝ ትላለች።

3. የታሪክ ተሞክሮ

ይህ ክስተት እ.ኤ.አ. በ1989 አሜሪካ የፓናማውን መሪ ማኑኤል ኖሪጋን በቁጥጥር ስር ለማዋል የወሰደችውን እርምጃ ያስታውሳል።

በወቅቱም አሜሪካ ኖሪጋን በዕፅ ዝውውር ከሰሳ በወታደራዊ ኃይል ከቤተ መንግሥታቸው አውጥታ ወደ አሜሪካ ወስዳ ለፍርድ አቅርባቸዋለች።

ያ እርምጃ በወቅቱ በብዙ አገራት ቢወገዝም አሜሪካ ግን በኃይል የበላይነቷ ተግባራዊ አድርጋዋለች።

ባጠቃላይ

በወታደራዊ እና በፖለቲካ ጉልበት (Might makes Right) አሜሪካ ይህንን የማድረግ አቅም ቢኖራትም በዓለም አቀፍ የሕግ መርሆዎች መሠረት ግን ጥያቄ ውስጥ የሚወድቅ እና ብዙዎችን የሚያስማማ ሕጋዊ መሠረት የለውም።