ጭንቀታም እና  በትምህርት ደካማ አድርጓቸዋል— ማኅበራዊ ሚዲያ በወጣቶች ላይ እንዴት ጉዳት እያደረሰ እንደሆነ የሚያሳዩ አስደንጋጭ ሪፖርቶች

ዕድሜያቸው ከ15 ዓመት በታች የሆኑ ህጻናት የማኅበራዊ ድረ-ገጾችን እንዳይጠቀሙ መከልከል በብዙ ሀገራት የተለያዩ ተነሳሽነቶች አሉ።

የዚህ ሀሳብ አቀንቃኞች እንደሚሉት  በስልኮች ስክሪን ላይ ለረጅም ጊዜ ማፍጠጥ  በልጆች ላይ ጎጂ ውጤት እንዳላቸው በመረጃ አስደግፈው ይከራከራሉ።

  የምዕራባውያን መገናኛ ብዙኃን በቅርብ ጊዜ ሪፖርት ካደረጓቸው ጥናቶች መካከል አነስተኛ ክፍል እነሆ፦

ዳንኤል ሶፊ በኤል ፓይስ  ጋዜጣ ላይ እንደፉት፣ ወጣቶች ቀውስ ውስጥ ናቸው፣ በጣም አዝነዋል፣ ተጨንቀዋል፣ እና የመንፈስ ጭንቀት ተሰምቷቸዋል።

በአሜሪካው PLOS One ሳይንሳዊ መጽሔት ላይ የወጣውን አንድ ጽሑፍ ጠቅሰዋል፣ ይህም በአሁኑ ጊዜ ከወጣቶች የበለጠ ደስተኛ ያልሆነ የዕድሜ ቡድን እንደሌለ አረጋግጧል። ቀደም ሲል ሁለተኛው በጣም ደስተኛ ቡድን ነበሩ፣ አሁን ግን የደስታ ደረጃቸው የወደቀው እነሱ ብቻ ናቸው። በተለይ በጣም የተጎዱት በአጠቃላይ ከ12 እስከ 24 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ወጣቶች ናቸው። ጥናቱ የተመሠረተው ከ40 በላይ በሆኑ አገሮች ውስጥ በተደረጉ የዳሰሳ ጥናቶች ላይ ነው።በPLOS One ዘገባ መሠረት፣ በወጣቶች መካከል ያለው ደስታ ማጣት በፈረንጆቹ 2012  አካባቢ በከፍተኛ ሁኔታ መጨመር ጀመረ። ታዲያ ዓለም አቀፍ ተጽዕኖ ለመፍጠር ያኔ ምን ተከሰተ? አንደኛው መላምት ይህንን ቀውስ ከማኅበራዊ ሚዲያዎች እና ከስማርት ስልኮች መበራከት ጋር ያያይዙታል።

የ"ጭንቀት የሞላበት ትውልድ" መጽሐፍ ደራሲ የሆኑት የሶሺዮሎጂ ባለሙያ ጆናታን ሃይድ፣ በእነዚህ ቴክኖሎጂዎች እና በወጣቶች የአእምሮ ጤንነት መበላሸት መካከል ያለውን የምክንያት ግንኙነት የሚያረጋግጡ ብዙ የተለያዩ ጥናቶች እንዳሉ ያስረዳሉ፦ "ማኅበራዊ ሚዲያ የመንፈስ ጭንቀትና የጭንቀት ከፍተኛ መንስኤ ነው፣ ከእነዚህም መታወክዎች ጋር ለተያያዙ ባህሪያት በትንሹ የሚታይ ትስስር ብቻ አይደለም።"
ሃይድ እንደሚሉት፣ ችግሩ በ Instagram ወይም በ TikTok በመሰሉ መድረኮች የሚመጣው ጭንቀት ወይም መገለል ብቻ አይደለም፤ ነገር ግን እነዚህ መረቦች ወጣቶች የሚግባቡበትን መንገድ ሙሉ በሙሉ ለውጠውታል።

ስለዚህ፣ አንድ ወጣት የአእምሮ ጤንነቱን ለመጠበቅ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን ለማቆም ቢወስን፣ ከእኩዮቹ ማኅበራዊ ሕይወት ስለሚቆረጥ፣ እንዲያውም የባሰ ስሜት ሊሰማው ይችላል።

ሃይድ ይህንን "የአውታረ መረብና የእኩዮች ተጽዕኖ" ብለው ይጠሩታል፦ ሁሉም ሰው ከስርአቱ ቢወጣ የተሻለ ስሜት የሚሰማው፣ ነገር ግን ብቻውን ያደረገ ሰው ሁሉ ደግሞ ተነጥሎ የሚቀርበት፣ ሙሉ ትውልድ በውስጡ ታስሮ የገባበት ስርአት ነው።

እንደ ሃይድ አባባል፣ የዛሬው ትውልድ በእውነተኛው ዓለም ከመጠን በላይ የተጠበቀ ሲሆን፣ በምናባዊው ዓለም ደግሞ በቂ ጥበቃ የሌለው ነው፦ "ከቤት ውጭ የልጆች ነፃነት እየተገደበ ሲሄድ፣ በበይነመረብና በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ደግሞ ፍጹም ጥበቃ የላቸውም"

እርሳቸው እንደሚጠቁሙት፣ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን የመጠቀም ዕድሜ እስከ 14 ዓመት ድረስ መዘግየት አለበት። በተጨማሪም ኤል ፓይስ (El Pais) እንደዘገበው፣ ሰው ሠራሽ ብልህነት አስተውሎት ከራሳቸው ከማኅበራዊ ድረ-ገጾች የበለጠ በወጣቶች ላይ ጎጂ ሊሆን እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ።

"የሚንቀሳቀስ ኢላማ"

NPR  አዲስ ጥናት ላይ ሪፖርት አድርጓል፤ ይህም የሚያሳየው ማኅበራዊ ሚዲያዎችን ብዙ የሚጠቀም ልጅ፣ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን በጣም ትንሽ ወይም ምንም ከማይጠቀሙት ልጆች ጋር ሲነጻጸር፣ በወጣትነት ዕድሜ ወቅት የንባብ፣ የመዝገበ ቃላት እና የማስታወስ ችሎታ ፈተናዎች ላይ አነስተኛ ውጤት ያስመዘግባል።

"ይህ ከመላው አገሪቱ ከሚገኙ ትምህርት ቤቶች ስንሰማው የነበረውን ብዙ ነገር የሚያረጋግጥ ነው፤ ይኸውም ልጆች ቀደም ሲል እንደሚያደርጉት የማተኮር እና የመማር ከፍተኛ ችግር እየገጠማቸው ነው፤ ይህም ምናልባት ማኅበራዊ ሚዲያ መረጃን የማስኬድ ችሎታቸውን በለወጠበት መንገድ የተነሳ ነው።"

አብዛኞቹ ቀደም ሲል የተደረጉ ጥናቶች በማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም በልጆች የአእምሮ ጤንነት ላይ በሚያመጣው ተፅዕኖ ላይ ያተኮሩ ቢሆንም፣ በተለይም በትምህርት ሰዓት የሚደረግ የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ትምህርትን እንዴት እንደሚጎዳ መረዳት ወሳኝ ነው።

"ብዙ ትምህርት ቤቶች በአሁኑ ጊዜ ስልኮችን ስለመከልከል እያሰቡ መሆኑን ማስታወስ ያስፈልጋል" ሲሉ የጥናቱ ደራሲ እና የካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ፣ ሳን ፍራንሲስኮ የሕፃናት ሐኪም የሆኑት ጄሰን ናጋታ ተናግረዋል።

የአሜሪካ የሥነ ልቦና ማኅበር የስትራቴጂና ውህደት ኃላፊ የሆኑት ፕሪንስቲን ደግሞ "ልጆች የሚንቀሳቀስ ኢላማ መሆናቸውን መረዳት አስፈላጊ ነው" ይላሉ። "ከሁለት፣ ከሦስት፣ ከአምስት ዓመት በኋላ፣ ከፍተኛ ተጠቃሚ በሆኑ ልጆችና ብዙም ባልተጠቀሙት መካከል ስላሉ በጣም ጉልህ ልዩነቶች ልንነጋገር እንችላለን።" ብለዋል።

ጥናቱ እንዳመለከተው አብዛኞቹ ልጆች — ወደ ሁለት ሦስተኛ የሚጠጉት — ዕድሜያቸው 13 ዓመት ሳይሞላቸው ማኅበራዊ ሚዲያ መጠቀም ይጀምራሉ፣ አማካኝ ተጠቃሚ ደግሞ ሦስት የማኅበራዊ ሚዲያ መገለጫዎች (profiles) አሉት። ከፍተኛ የሆነ ሱስን የሚመስሉ ምልክቶች፣ከ10-14 ዓመት ዕድሜ ባላቸው ልጆች ላይ ከስማርት ስልክ አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ናቸው።

ናጋታ "ስማርት ስልኮች ካሏቸው ልጆች መካከል ግማሾቹ በስልካቸው ላይ የሚያጠፉትን ጊዜ እንደሚያጡ ይናገራሉ" ብለዋል።

ፕሪንስቲን ደግሞ "ልጆች ከእኩዮቻቸው በሚያገኙት መውደዶች (likes)፣ አስተያየቶች፣ ግብረመልሶች እና መውደዶች ላይ ከመጠን በላይ ስሜታዊ እየሆኑ መሆኑን እየተመለከትን ነው። እነዚህ ግኝቶች የአዲሶቹን ጥናቶች ውጤቶች ለማስረዳት ይረዳሉ። አእምሮአቸው ለማኅበራዊ ሚዲያ ተግባራት እንዲመች ተደርጎ እየተገነባ ከሆነ፣ ሊያደርጓቸው ለሚገቡ ሌሎች ነገሮች የማመቻቸት እድላቸው አነስተኛ መሆኑ በጣም ምክንያታዊ ነው" ይላሉ።

ሲኤንኤን በዘገባው በ165 አገሮች ውስጥ በ2 ሚሊዮን ሰዎች ላይ የተደረገ ሌላ ጥናት እንደሚያመለክተው፣ ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች በሆኑ ሕፃናት ስማርት ስልክ መጠቀም ከአጥፍቶ ጠፊነት ሐሳቦች፣ ደካማ ስሜታዊ ቁጥጥር፣ ዝቅተኛ የራስ ግምት እና ከእውነታው የመለየት (detachment from reality) ጋር የተቆራኘ መሆኑን አረጋግጧል፤ በተለይም በሴት ልጆች መካክል ይህ ከፍ ያለ ነው።

ውጤቶቹ በጣም ግልጽ በመሆናቸው ተመራማሪዎች ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች የሆኑ ህጻናት ስማርት ስልክ እና ማኅበራዊ ሚዲያ እንዳይጠቀሙ ለመከላከል ዓለም አቀፍ ገደቦች እንዲጣል እየመከሩ ነው።

የጥናቱ ዋና ፀሀፊ  ፣ የሳፒየን ላብስ  መስራች እና ዋና ሳይንቲስት የሆኑት ታራ ቲያጋራጃን "ይህ ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች ለሆኑ ሕፃናት ስማርት ስልክ ተደራሽነትን ለመገደብ እንዲሁም ወጣቶች ለሚጋለጡበት ዲጂታል አካባቢ ይበልጥ ግልጽ የሆኑ ደንቦችን ለማውጣት አስቸኳይ እርምጃዎችን ይጠይቃል" ብለዋል።

በዚህ ረገድ አመላካች የሆነው በዘ ጋርዲያን ላይ በኤሚሊ ሴመር የተጻፈው ርዕስ ነው፦ "የሕፃናት የሥነ ልቦና ሐኪም እንደመሆኔ መጠን ስማርት ስልኮች በልጆች የአእምሮ ጤንነት ላይ የሚያደርጉትን አይቻለሁ — ያስፈራል። አስደንጋጭም ነውም" ይላል።