ዛሬ ቅዳሜና ነገ እሁድ ከ Reem Restaurant በ beU Delivery special burger እና Margarita Pizza ሲያዙ የ 70% ቅናሽ ያገኛሉ።

🤧 የሰሞኑን ጉንፋን እንዲህ ካልበላበት አይሆንም 😂🔥

🍔 Texas Burger Medium Burger 230 ETB 50% OFF
🍕 King Donner Margarita Pizza 496 ETB 20% OFF
🍔 Terry Corner Classic Burger 250 ETB 50% OFF
🍔 SONA Burger & Coffee Chicken Burger 325 ETB 50% OFF
🌯 Abees Burrito Chicken Burrito 594 ETB 40% OFF
🍔 Bite Addis Big Bite 382 ETB 60% OFF
🍔 GK Foods Double Burger 351.2 ETB 60% OFF
🍔 Pullup Burger Little Burger 264 ETB 60% OFF!
Order now on beU Delivery.



🤧 የሰሞኑን ጉንፋን እንዲህ ካልበላበት አይሆንም 😂🔥

🍔 Texas Burger Medium Burger 230 ETB 50% OFF
🍕 King Donner Margarita Pizza 496 ETB 20% OFF
🍔 Terry Corner Classic Burger 250 ETB 50% OFF
🍔 SONA Burger & Coffee Chicken Burger 325 ETB 50% OFF
🌯 Abees Burrito Chicken Burrito 594 ETB 40% OFF
🍔 Bite Addis Big Bite 382 ETB 60% OFF
🍔 GK Foods Double Burger 351.2 ETB 60% OFF
🍔 Pullup Burger Little Burger 264 ETB 60% OFF!
Order now on beU Delivery.

🤧 የሰሞኑን ጉንፋን እንዲህ ካልበላበት አይሆንም 😂🔥

🍔 Texas Burger Medium Burger 230 ETB 50% OFF
🍕 King Donner Margarita Pizza 496 ETB 20% OFF
🍔 Terry Corner Classic Burger 250 ETB 50% OFF
🍔 SONA Burger & Coffee Chicken Burger 325 ETB 50% OFF
🌯 Abees Burrito Chicken Burrito 594 ETB 40% OFF
🍔 Bite Addis Big Bite 382 ETB 60% OFF
🍔 GK Foods Double Burger 351.2 ETB 60% OFF
🍔 Pullup Burger Little Burger 264 ETB 60% OFF!
Order now on beU Delivery.
🤧 የሰሞኑን ጉንፋን እንዲህ ካልበላበት አይሆንም 😂🔥

🍔 Texas Burger Medium Burger 230 ETB 50% OFF
🍕 King Donner Margarita Pizza 496 ETB 20% OFF
🍔 Terry Corner Classic Burger 250 ETB 50% OFF
🍔 SONA Burger & Coffee Chicken Burger 325 ETB 50% OFF
🌯 Abees Burrito Chicken Burrito 594 ETB 40% OFF
🍔 Bite Addis Big Bite 382 ETB 60% OFF
🍔 GK Foods Double Burger 351.2 ETB 60% OFF
🍔 Pullup Burger Little Burger 264 ETB 60% OFF!
Order now on beU Delivery.

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ሜሪላንድ እና ቨርጂኒያ (ዲ.ኤም.ቪ) የሚገኙ የወላይታ ብሔር ተወላጆች፣ የብሔሩ አሮጌው ዓመት መሸኛ እና የአዲስ ዓመት ማብሰሪያ የሆነውን የዘመን መለወጫ ‘ጊፋታ’ በዓል ከሦስት ሺህ በላይ ተሳታፊዎች እና ተጋባዥ እንግዶች በተገኙበት በቨርጂኒያ ግዛት በደማቅ ሁኔታ አከበሩ።

በበዓሉ ላይ ተገኝተው ንግግር ያደረጉት የወላይታ የመጨረሻ ንጉሥ የሆኑት የንጉሥ ጦና አራተኛ ትውልድ ወ/ሮ ሪብቃ ደስታ ፍሰሃ (ሮቤ ጦና)፣ ጊፋታ ከጊዜ አቆጣጠርነቱ ባሻገር የወላይታ ሕዝብ የስልጣኔ መነሻ፣ የአንድነት፣ የመሰባሰብ እና የፍቅር ተምሳሌት በመሆኑ የተለየ ክብር እና ሞገስ እንደሚሰጠው ገልጸዋል። የአባቶችን ታላቅነት እና አይበገሬነት ለትውልድ ማስተላለፍ የእያንዳንዱ ዜጋ ኃላፊነት መሆኑን ያሳሰቡት ወ/ሮ ሪብቃ፤ ከ36 ዓመታት በፊት በፖለቲካ ጥገኝነት በሰሜን አሜሪካ ቆይተው ያረፉት አባታቸው ፊታውራሪ ደስታ ፍሰሃ፣ ይህንን ታላቅ የሕዝብ ስብስብ እና ፍቅር ቢያዩ ምን ያህል ደስ ባላቸው ነበር ሲሉ ሳግ እየተናነቃቸው በስሜት ተናግረዋል።

የዘንድሮውን በዓል ለየት ካደረጉት ሁነቶች መካከል በወጣት ኢንጂነር ሳምሶን ራማቶ የተዘጋጀው የወላይታ ብሔር ዲጂታል የዘመን አቆጣጠር (Gifaataa Digital Calendar) ይፋ መደረጉ ነው። ወጣቱ የብሔሩን የዘመን ቀመር ወደ ዲጂታል ሥርዓት ለማሸጋገር ላደረገው የላቀ ጥረት ከታዳሚው ከፍተኛ አድናቆት እና ምስጋና የተቸረው ሲሆን፣ ተጠቃሚዎች ይህንን የዘመን አቆጣጠር በጎግል ክሮም (Google Chrome) መፈለጊያ ላይ "Wolaita. netlify .app" ብለው በመጻፍ ማግኘት እንደሚችሉ በዕለቱ ተገልጿል።

ዝግጅቱ የተለያዩ ጥናታዊ ጽሑፎች እንዲሁም አዝናኝ እና ቁምነገር አዘል ባህላዊ ጭውውቶች የቀረቡበት ነበር። ታዳሚው ልዩ ልዩ ባህላዊ ምግቦችን (የጥሬ ሥጋ ቁርጥ በዳታ አዋዜ፣ ቆጭቆጮ፣ ቡላ እና የመሳሰሉትን) እየተመገበ በዓሉን ያከበረ ሲሆን፣ የዕለቱ መርሃ ግብር በሴቶች የ‘ኩላ ኩርቹቼ’ እና በወንዶች የ‘ባልሄሌሌ’ ባህላዊ ጨዋታዎች በድምቀት ተጠናቋል።

ይህ የዘንድሮው የጊፋታ በዓል፣ ትውፊቱ ከባህላዊ አልባሳቱ (ዱንጉዛ ሀዲያ)፣ ምግቡ እና አጨዋወቱ ጋር በመሆን እ.ኤ.አ. በ2025 በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስ እና የባህል ተቋም (UNESCO) በማይዳሰሱ የዓለም ባህላዊ ቅርሶች (Intangible Cultural Heritage of Humanity) ዝርዝር ውስጥ ከተመዘገበ በኋላ የተከበረ የመጀመሪያው በዓል በመሆኑ ታሪካዊ ፋይዳው የጎላ ሆኗል።

(ዘገባው ለዘ-ሐበሻ - በሙሉቀን ገብሬ ላንካ ከዲ.ኤም.ቪ ወላይታ ኮሚዩኒቲ የተጠናቀረ ነው)

“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።

መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።

ታሪክን ከትውፊት መለየት

የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።

በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።

ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።

በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።

ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።

የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።

ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።

ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።

ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።

የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።

ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት

የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።

እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።

የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና

መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።

የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።

በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።

መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።

የኢሮብ አስተዋጽዖ

ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።

የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።

በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።

የወጣቱ ትውልድ ሚና

ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።

ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።

በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።

ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።

የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።

ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።

ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።

“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።

The Irob People

History, Culture, and the Struggle for Survival

Ghirmay Tesfagherghis

***
Introduction

The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.

For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.

Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.

Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.

XII

The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.

The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.

Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.

A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.

The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.

***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.

This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.

An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.

***

‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso

ዮ…ዮ… ጊፋታ!

የወላይታ ዘመን መለወጫ በዓል — ከትውፊት ወደ ዓለም የተሻገረ የአንድነት ቅርስ

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ…!
#ethiopia | እንኳን ለወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ጊፋታ በሰላም አደረሳችሁ! አደረሰን!

በደቡባዊ ኢትዮጵያ የሚገኘው የወላይታ ምድር በተፈጥሮ ውበቷ፣ በጥንታዊ ታሪኳ፣ በልዩ ቋንቋዋ እና በሕያው ባህሏ የምትታወቅ ናት። ከእነዚህ የባህል ሀብቶቿ መካከል ጊፋታ ልዩ ስፍራ ይይዛል።

ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የአዲስ ዓመት በዓል ሲሆን፣ የአሮጌውን ዓመት ተሰናብቶ አዲሱን ዓመት በተስፋ፣ በደስታ፣ በምስጋና እና በአብሮነት የሚቀበሉበት ታላቅ የባህል ወቅት ነው። UNESCO እንደሚገልጸው ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ በመስከረም አጋማሽ እስከ ጥቅምት መጀመሪያ ባለው ወቅት የሚከበር የአዲስ ዓመት በዓል ነው።

ጊፋታ — ከአሮጌው ወደ አዲሱ

የጊፋታ ትልቁ መልዕክት የዘመን መለወጥ ብቻ አይደለም። በውስጡ የተያዙት የሰላም፣ የዕርቅ፣ የመከባበር፣ የመረዳዳት፣ የቤተሰብ አንድነት እና የትውልድ ትስስር እሴቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ሰዎች ቤታቸውንና አካባቢያቸውን ያጸዳሉ፤ ከሩቅ የሚኖሩ የቤተሰብ አባላትም ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ። ከዚህ በላይ በሰዎች መካከል የነበሩ ግጭቶችና አለመግባባቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ የሚደረግበት ወቅት ነው። UNESCO ይህንን እርቅና ሰላማዊ መፍትሔ ከጊፋታ ዋና የማኅበራዊ እሴቶች አንዱ አድርጎ ይጠቅሰዋል።

ስለዚህ ጊፋታ አሮጌውን ዓመት በአሮጌ ቂምና ጥላቻ ሳይሆን፣ በይቅርታና በእርቅ ለመሰናበት እና አዲሱን ዘመን በንጹሕ ልብ ለመቀበል የሚጠራ ትውፊት ነው።

የጨረቃ ዑደትና የወላይታ የጊዜ ቀመር

ጊፋታ ከዘመን መለወጥ ጋር ብቻ የሚያያዝ በዓል አይደለም። የወላይታ የጊዜ አቆጣጠር እና የሰማይ አካላት ምልከታ ከበዓሉ የተያያዙ ጥንታዊ እውቀቶች ናቸው።

የወላይታ ዞን አስተዳደር የባህል መረጃ እንደሚያሳየው የወላይታ የቀን መቁጠሪያ ከጨረቃና ከፀሐይ ዑደት ጋር የሚያያዝ ሲሆን፣ ጊፋታም የዘመን መለወጫ በዓል ነው።

ቤተሰብ ወደ ቤት፣ ልብ ወደ ልብ

ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ ውስጥ የመመለስ በዓልም ነው። በየአቅጣጫው የተበተኑ የቤተሰብ አባላት ወደ ትውልድ ቀዬአቸው ይመለሳሉ። ዘመድ ከዘመድ፣ ጎረቤት ከጎረቤት ይገናኛል።

በዚህም በዓሉ የቤተሰብ ግንኙነትን ከማደስ ባለፈ የማኅበረሰቡን የጋራ መኖር የሚያጠናክር ማኅበራዊ ሥርዓት ሆኖ ይታያል። UNESCO በጊፋታ ውስጥ የአዛውንቶች ሚናን እና እውቀቱ ከትውልድ ወደ ትውልድ መተላለፉን በተለይ ያጎላል።

እርቅ — ከጊፋታ ዋና መልዕክቶች አንዱ

አዲስ ዓመትን በአዲስ ልብ መቀበል፤ የድሮ ጥላቻን ከኋላ መተው፤ በቂም የተራራቁ ሰዎችን ማቀራረብ — እነዚህ የጊፋታ ጥልቅ ማኅበራዊ መልዕክቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ግጭቶችን በሰላም መፍታት የበዓሉ ዋና የዝግጅት አካል መሆኑን UNESCO ይገልጻል።

ይህም ጊፋታን ከአንድ የዘመን መለወጫ በዓል በላይ ያደርገዋል፤ ማኅበራዊ ትስስርን የሚያድስ የሕይወት ፍልስፍና ያደርገዋል።

የምግብ፣ የመጠጥ፣ የዜማና የውዝዋዜ ድምቀት

የጊፋታ ዋና ቀን ሲደርስ ቤተሰቦች ይሰበሰባሉ። ባህላዊ ምግቦች ይዘጋጃሉ፤ የበዓሉ ልዩ የምግብና የመጠጥ ሥርዓቶች ይከናወናሉ። UNESCO በዋናው የበዓል ቀን ቤተሰቦች በመሰባሰብ ሥጋና የአካባቢውን መጠጥ በመካፈል ከአዛውንት በረከት እንደሚቀበሉ ይገልጻል።

በሌሊትም ማኅበረሰቡ በእሳት ዙሪያ በመሰባሰብ ሥርዓታዊ ዝግጅቶችን፣ ዜማንና ውዝዋዜን ያከናውናል።

የባህላዊ አልባሳት ውበት፣ የጨዋታና የውዝዋዜ ትርኢቶች፣ የባህላዊ ዜማዎች ድምጽ እና የበዓሉ የማኅበረሰብ ስብሰባ ወላይታን በእጅጉ ያደምቃሉ።

የጊፋታ የቁጠባ ጥበብ

ጊፋታ በደስታ እና በውዝዋዜ ብቻ የሚያልፍ በዓል አይደለም። በውስጡ የቤተሰብ ኢኮኖሚን የሚያጠናክሩ የቁጠባና የመረዳዳት ባህሎችም ይገኛሉ።

የጊፋታ ዝግጅት በቤተሰብ ደረጃ ከቀደም ብሎ ስለሚጀመር ሰዎች ለበዓሉ የሚያስፈልጉ ወጪዎችን አስቀድመው ያዘጋጃሉ። ይህ ባህል በዓሉን ከማክበር ባለፈ የቤተሰብ የኢኮኖሚ ዕቅድን እና የመረዳዳት ባህልን ያጠናክራል።

ለትውልድ የሚተላለፍ ቅርስ

ጊፋታ የአንድ ትውልድ ብቻ በዓል አይደለም። አዛውንት የሚያስተላልፉት፣ ወጣቶች የሚማሩት፣ ልጆች የሚመለከቱትና በቀጣዩ ዘመን የሚያስቀጥሉት ሕያው ባህላዊ ትውፊት ነው።

UNESCO በጊፋታ የአዛውንቶች ሚና፣ የትምህርት ተቋማትና የቅርስ ክለቦች ተሳትፎ፣ የምርምር መድረኮችና የባህል ቦታዎችን መጠበቅ የበዓሉን ቀጣይነት ከሚያጠናክሩ ሥራዎች መካከል እንደሆኑ ይጠቅሳል።

2025 — ወደ UNESCO የዓለም መድረክ

በጊፋታ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ የተከፈተው በ2025 ነው። የUNESCO የማይዳሰስ የባህል ቅርስ መንግሥታት ኮሚቴ በኒው ዴልሂ በተካሄደው 20ኛ ስብሰባ ጊፋታን በRepresentative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity ላይ አስመዝግቧል።

ይህ ማለት ጊፋታ የሚከበረው በወላይታ ሕዝብ ዘንድ ብቻ ሳይሆን፣ በUNESCO የሰው ልጅ የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ተወካይ ዝርዝር ውስጥ የተካተተ ሕያው ባህላዊ እሴት መሆኑን ያሳያል።

ኢትዮጵያ አሁን በUNESCO የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ዝርዝሮች ላይ ሰባት የተመዘገቡ እሴቶች አሏት፤ ጊፋታም በ2025 የተጨመረው አዲሱ አካል ነው።

የዓለም ቅርስ መሆን ለወላይታ ምን ይሰጣል?

የUNESCO ምዝገባ ለጊፋታ ዓለም አቀፍ ዕውቅና ከመስጠት ባለፈ የቅርሱን ጥበቃና ትውልድ-ተሻጋሪ ቀጣይነት ማጠናከር እንደ ዋና አላማ ያለው ነው።

ይህ ዕውቅና ወላይታን በባህላዊ ቱሪዝም ዘርፍ ይበልጥ ለማስተዋወቅ፣ የአካባቢውን ባህላዊ ፈጠራዎች ለዓለም ለማቅረብ እና በቅርስ ላይ የተመሠረተ የጎብኚ ልምድ ለማሳደግ እድል ይፈጥራል።

የወላይታ ዞን እና የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮም ጊፋታን ከወላይታ ሌሎች የተፈጥሮ፣ የታሪክና የባህል መስህቦች ጋር በማጣመር የቱሪዝም መዳረሻ ለማድረግ እየሠሩ፤ እየታተሩ ናቸው።

ጊፋታን ከበዓል በላይ ማየት

ጊፋታ ሲከበር ወደ ወላይታ መጓዝ ማለት አንድ ቀን የሚከበር በዓልን ብቻ መመልከት አይደለም።

የዳሞታ ተራራን፣ የአጆራ ፏፏቴን፣ የኤግዘር ድልድይን እና ሌሎች የወላይታ የተፈጥሮና የታሪክ መስህቦችን ከባህላዊ ልምዱ ጋር ማየት ይቻላል። የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮ እነዚህን መዳረሻዎች ከጊፋታ ጋር የሚያያዙ የጎብኚ ልምዶች አድርጎ ይዘረዝራል።

ስለዚህ ወደ ወላይታ ሂዱ።

በጊፋታ ወቅት ባህሉን ይመልከቱ፤ የወላይታን ሙዚቃ ይስሙ፤ የባህላዊ ውዝዋዜውን ይመልከቱ፤ ከሕዝቡ ጋር ይገናኙ፤ የበዓሉን የእርቅና የአብሮነት መልዕክት ይረዱ።

ከዚያም የወላይታን ተፈጥሮ፣ ታሪክና ሕያው ባህል ለመረዳት ዓመቱን ሙሉ መመለስ ይቻላል።

ጊፋታ — የወላይታ ኩራት፣ የኢትዮጵያ ቅርስ፣ የዓለም ሕያው ባህል

ከትውልድ ወደ ትውልድ የተላለፈው ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ብቻ አይደለም።

የተራራቁን የሚያቀራርብ፣
የተጣሉትን የሚያስታርቅ፣
የተረሳውን የሚያስታውስ፣
ቤተሰብን የሚያሰባስብ፣
ትውልድን ከትውልድ የሚያገናኝ፣
ያለፈውን በይቅርታ ተሻግሮ የወደፊቱን በተስፋ ለመቀበል የሚያስችል ሕያው የባህል ቅርስ ነው።

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ… ወላይታ!

እንኳን ለጊፋታ በዓል አደረሳችሁ፤ አደረሰን!

ሀሹ ቆሬናን ሻኬናን ኡባካ ሳሮ ጋቴስ!

የጊፋታ በዓል የሰላም፣ የዕርቅ፣ የፍቅር፣ የአንድነት፣ የአብሮነትና የተስፋ ይሁንልን!
#gifaataa #wolaita #unesco #wolaitadunguzza #culturalheritage #visitwolaita #visitethiopia

ከተዋስዖ መር እስከ ላቀ መግባባት፡ አዲሱ የሀገር ግንባታ መንገድ በኢትዮጵያ
*****************

ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ በዘመናዊው የፖለቲካ ሳይንስ ዓለም ውስጥ በስፋት መታወቅ የጀመረው በ1980ዎቹ አካባቢ ቢሆንም፣ የፅንሰ ሐሳቡ ስረ መሠረት ግን ከጥንቷ ግሪክ የፖለቲካ ልምምድ የሚነሳ ነው።

በጥንቷ አቴንስ ዜጎች በአደባባይ ተሰብስበው ጉዳዮችን በምክንያት እና በውይይት ይወስኑ ከነበረው ልምምድ ይመነጫል። ነገር ግን ፅንሰ ሐሳቡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ትልቅ ተቀባይነትን ያገኘው እና ጀርመናዊው ዩርገን ሀበርማስ እና አሜሪካዊው ጆን ሮልስ ባዳበሩት "የፐብሊክ ሪዝን ፅንሰ ሐሳቦች አማካኝነት በስፋት ታውቋል።

ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ የድምፅ ብልጫን መሠረት በማድረግ ውሳኔ ከማሳለፍ ባለፈ፣ በጥልቅ የሐሳብ ልውውጥ፣ በመደማመጥ እና የጋራ መግባባትን በመፍጠር ላይ ሲቆም እውነተኛ የሕዝብ የሥልጣን ባለቤትነትን ያረጋግጣል። በኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት ግንባታ ሂደት ውስጥ "ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ" እና ከ"መደመር" እሳቤ ጋር በጥብቅ ተቆራኝቶ የሚነሳው ለዚሁ ነው።

ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ፣ የሐሳብ ልዩነቶችን በጠረጴዛ ዙሪያ በማምጣት፣ ያልተደመጡ ድምፆችን በማካተት እና የልሂቃንን ተቃርኖ ከማስፋት ይልቅ ወደ የጋራ ማዕከል በማምጣት ላይ ያተኩራል። አሸናፊ እና ተሸናፊ ከሚፈጥረው የአንዱ አገኘ ሌላው ሲያጣ ዕሳቤ በመውጣት፣ በጋራ አሸናፊ ወደምንሆንበት አዎንታዊ የሰላም ግንባታ የሚያሸጋግር ቁልፍ መሣሪያ ነው።

የኢትዮጵያን ነባራዊ ሁኔታ ስንመለከት፣ ኢትዮጵያ እጅግ ሰፊ የባህል፣ የቋንቋ እና የማንነት ብዝኃነት ያላት ሀገር ናት። ይህን ብዝኃነት በአብላጫ (Majoritarian) የዴሞክራሲ ሥርዓት እና በውህደት (Integrationist) አቀራረብ ብቻ ለማስተዳደር መሞከር፣ ብዙ የሕብረተሰብ ፍላጎቶችን ከማፈኑም ባለፈ በቁጥር አነስተኛ የሆኑ ማህበረሰቦችን ፍላጎት በመደፍጠጥ፣ ላለፉት አስርት ዓመታት ፖለቲካዊ መገለልን፣ የልሂቃን ጽንፈኝነትን እና ማለቂያ የሌላቸውን ግጭቶችን ሲወልድ ቆይቷል።

የመደመር እሳቤ ይህንን የፖለቲካ ስብራት በጥልቀት በመገንዘብ፣ በብቸኝነት ጉድለት ውስጥ ከምትዳክር ሀገር በመውጣት፣ ችግሮቻችንን ከራሳችን ባህላዊ ዕሴቶቻችን በመነሳት እንድንፈታ አቅጣጫ ያስቀምጣል።

የኢትዮጵያውያን የቆየ የመተሳሰብ፣ የመቻቻል፣ የሽምግልና፣ የይቅርታ እና የእርቅ ባህሎች ለመግባባት ዴሞክራሲ ጠንካራ መደላድሎች እና ማኅበራዊ ካፒታሎች ናቸው። ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ እነዚህን ዕሴቶች ተቋማዊ በማድረግ፣ ዜጎች በሀገራቸው ጉዳይ ላይ እውነተኛ ባለቤት የሚሆኑበትን ሰፊ ምህዳር ይከፍታል።

አሁን ባለንበት ወቅት ይህ ተዋስዖ መር የዴሞክራሲ ግንባታ ከንድፈ ሐሳብ አልፎ ወደ ተግባር ሲቀየር በጉልህ እያየነው ነው። በተለይም በቅርቡ በታላቅ ስኬት የተጠናቀቀው የኢትዮጵያ ሀገራዊ የምክክር ጉባኤ፣ የዚህ ዴሞክራሲያዊ ሽግግር ማሳያና የዘመኑ ትልቁ የፖለቲካ ትሩፋት ነው።

በታሪካችን ለመጀመሪያ ጊዜ የተለያየ የፖለቲካ አቋም፣ የተለያዩ ትርክቶች እና የተራራቁ ፍላጎቶች ያላቸው አካላት በአንድ መድረክ ተሰባስበው፣ በውይይትና በድርድር ሀገራዊ ስምምነት ላይ መድረስ መቻላቸው የተዋስዖ መር ዴሞክራሲ አንጸባራቂ ስኬት ነው።

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር በስኬት መቋጨት፣ መግባባት የተደበቀ አቅማችንን አውጥቶ አንድነታችንን ያጠነከረበት እንዲሁም ዜጎች በጠብመንጃ ሳይሆን በሐሳብ ልዕልና እና በምክንያታዊነት የተወያዩበት ታሪካዊ ክስተት ነው።

በእንዲህ ዓይነት መድረኮች የሚካሄዱ ተዋስዖ መር ድርድሮች ለመፍትሔና ለአቋም ከመሮጥ በፊት፣ ግንኙነቶችን በማስተካከል እና ታፍነው የቆዩ ሐሳቦችን ወደ አደባባይ በማውጣት ጠንካራ ማኅበራዊ መሰረት ይጥላሉ።

በመጨረሻም፣ ተዋስዖ መር ዴሞክራሲ የአንድ ጊዜ ክስተት ሳይሆን፣ ቀጣይነት ያለው የፖለቲካ ባህል ነው። ከሀገራዊ የምክክር ጉባኤ ስኬታማ መቋጨት በኋላ የሚኖረን የኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት ግንባታ ጉዞ፣ በተገኙት ዘላቂ ስምምነቶች ላይ ተመስርቶ ፍትሐዊ፣ አካታች እና ተጠያቂነት ያለው ተቋማዊ ሥርዓት መገንባትን አጥብቆ ይጠይቃል።

ኢትዮጵያ በውስጧ ያሉትን ልዩነቶችና ብዝኃነቶች እንደ ጸጋ በመቀበል፣ በመደመር ዕሳቤ የተቃኘ የመግባባት ዴሞክራሲን እውን ማድረግ የምትችለው የጀመረችውን የንግግር፣ የድርድርና የተዋስዖ ባህል ማጽናት ስትችል ነው።

የምክክሩ ስኬትና የዘመኑ ትሩፋት የሰጠን ብሩህ ተስፋ፣ ጠንካራና የሲቪክ ባህል የዳበረባትን ኢትዮጵያን በጋራ አቅም መገንባት እንደምንችል ነው። በመሆኑም፣ በምክንያታዊነት እና በመግባባት ላይ የቆመው ይህ ሥርዓት ኢትዮጵያን ከባለፉት የታሪክ ስብራቶች በማላቀቅ፣ ወደ ላቀ የሥልጣኔ፣ የትብብርና ብልጽግና ከፍታ የሚያሸጋግራት አስተማማኝ የጋራ ድልድያችን ነው።

በአዶኒያስ ወልደአረጋይ
#ethiopia #ebc #nationbuilding #nationaldialogue #nationalconsensus

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

የብሔራዊ አሸናፊነትና የአዲስ ዘመን ብርሃን

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ጉባዔ በስኬት መጠናቀቁ የሀገሪቱን ጽናት፣ የሕዝቦቿን ጥበብ እና የራሷን እጣፈንታ በራሷ የመወሰን ብስለት የሚያረጋግጥ ታሪካዊ ክስተት ነው።

ይህ አህጉራዊ ትኩረትን የሳበ ስኬት ኢትዮጵያ በምክክር እና በሰለጠነ ውይይት መሻገር የማትችለው ምንም አይነት የመከራ ድንጋይ እንደሌለ ለዓለም ያስመሰከረበት፣ ለዜጎቿም የተስፋ ብርሃን የፈነጠቀበት አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ነው።

በሀገሪቱ ታሪክ ውስጥ የታዩ ፖለቲካዊና ማህበራዊ ውዝግቦችን በጠብመንጃና በኃይል አማራጭ ለመፍታት የተደረጉ ጥረቶች ሁሉ የቂም አዙሪትን ከመፍጠር ባለፈ ዘላቂ ሰላምን እንዳላመጡ የታሪክ ድርሳናት ይመሰክራሉ።

ታዋቂው አፍሪካዊ ባለታሪክ እና ጸሐፊ አሊ ማዝሩይ "The Africans: A Triple Heritage" በተሰኘው ድንቅ መጽሐፋቸው ላይ እንደሚገልጹት÷ የአፍሪካ ሀገራት ዘላቂ መረጋጋትንና ልማትን ማረጋገጥ የሚችሉት በውጫዊ ጫና ሳይሆን የራሳቸውን ታሪካዊና ባህላዊ እሴቶች መሠረት ያደረገ ውስጣዊ ውይይትና መግባባት ሲፈጥሩ ብቻ ነው።

የምክክሩ ስኬት በቀጣይዋ ኢትዮጵያ ምድር የማንኛውም ወገን ጥያቄና ልዩነት እልባት የሚያገኘው በጠረጴዛ ዙሪያ በተደረገ በሰለጠነ ውይይት እንጂ በጦር መሳሪያ አፈሙዝ አለመሆኑን የማያወላውል ግልጽ መልዕክት አስተላልፏል።

ትናንት ለውጭ ወራሪዎችና ለቅኝ ገዥዎች ሳትበገር፣ የነጻነትና የጥቁር ሕዝቦች ተስፋ ሆና የዘለቀችው ኢትዮጵያ፣ ዛሬም በውስጥ ችግሮቿ ሳትንበረከክና ለታሪካዊ ጠላቶቿ አሸናፊነቷን በድጋሚ በማሳየት በራሷ ልጆች አቅምና በራሷ የውይይት መድረክ ችግሮቿን መፍታት ችላለች።

የኢትዮጵያ ሕዝቦች ታሪካዊ ጥንካሬ የሚመነጨው በፈተናዎች ወቅት ከሚያሳዩት አስደናቂ የተፈጥሮ ህብረትና ሀገራዊ ጽናት እንደሆነ የተለያዩ የታሪክ ምሁራን ያከናወኗቸው የምርምር ሥራዎች ያስረዳሉ፡፡

የምክክር ጉባዔው ስኬት ኢትዮጵያውያን በውስጣዊ ልዩነቶቻቸው ላይ ተነጋግረው መግባባት የሚችሉበት የበሰለ የፖለቲካ ባህል መገንባታቸውን የሚያሳይ ሲሆን÷ ይህም የሀገሪቱን ሉዓላዊነትና አንድነት ከአለት የጠነከረ ያደርገዋል።

ቀጣይዋ ኢትዮጵያ ሰላሟ የጸና፣ የህዝቦቿ ህብረ ብሔራዊ አንድነት ከአለት የጠነከረ እና ለቀጣናውም ሆነ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሰላም ዘብነቷን የምታጠናክርበት አዲስ ጎዳና ላይ ትገኛለች።

ዶናልድ ሌቪን "Greater Ethiopia: The Evolution of a Multiethnic Society" በተሰኘው መጽሐፋቸው እንደገለጹት÷ የኢትዮጵያ ጥንካሬና ህልውና መሰረቱ በልዩነቶች ውስጥ ያለ ህብረት ነው።

የሀገራዊ ምክክሩ ስኬት ኢትዮጵያ የራሷን የውስጥ ሰላም በማረጋገጥ በምስራቅ አፍሪካ ቀጣና እና በመላው አህጉር የምትጫወተውን አዎንታዊና መሪ ሚና ዳግም ያበሰረ ብሔራዊ ድል ነው።

በታሪኩ ለገሰ

Harar Jugol – The Living Museum
ሐረር ጁጎል – ሕያው ሙዚየም
#ethiopia | ሐረር በየዕለቱ ሰላም፣ መቻቻል እና አብሮነት የሚኖሩባት ከተማ ናት።

ሐረር በዓለም ላይ ሦስት የዓለም ቅርስ እውቅናዎችን ያጎናጸፈች ልዩ ታሪካዊ ከተማ ናት።

መዲናቱል አውሊያ – የቅዱሳን ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ቲምቡክቱ

የታሪካዊው የአዳል ሱልጣኔት ዋና ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ታሪካዊ የንግድ ማዕከል

በእስልምና ዓለም አራተኛዋ ቅድስት ከተማ በመሆን የምትከበር

የድሮውና የዘመናዊው ዓለም የሚገናኙባት ልዩ ከተማ

የሐረርን የበለጸገ ታሪክ፣ ባህል፣ ልዩ የስነ-ሕንፃ ቅርስ እና እንግዳ ተቀባይነት ለመመስከር ይጎብኙ። በየአደባባዩ ታሪክ ይነገራል፤ እያንዳንዱ ጉብኝትም የማይረሳ ተሞክሮ ይሆናል።

Harar is the City of Peace, Tolerance, and Solidarity, where these values are lived every day.

A rare city embraced by three UNESCO World Heritage recognitions, Harar is a treasure unlike any other.

Harar Medinat al-Awliya – The City of Saints

The Timbuktu of East Africa

Former capital of the Adal Sultanate

A historic center of East African trade

Revered as the fourth holiest city in Islam

Where the old meets the new in perfect harmony

Visit Harar to discover its rich history, vibrant culture, remarkable architecture, and warm hospitality. Every corner tells a story, and every visit becomes an unforgettable experience.

ሐረር በዩኔስኮ (UNESCO) በአንድ የዓለም ቅርስነት ዕውቅና የተሰጠው ሲሆን ይህም "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በመባል ይታወቃል። እ.ኤ.አ. በ2006 "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በሚል ኦፊሴላዊ ስም በዓለም ቅርስነት መዝገብ ውስጥ ሰፍሯል።

ይህ ስፍራ አንድ የዓለም ቅርስ ቢሆንም፣ ዩኔስኮ ለዚህ ቦታ "የላቀ ሁለንተናዊ እሴት" (Outstanding Universal Value) የሰጠው በሦስት ዋና ዋና የባህል መስፈርቶች (iv እና v) ላይ በመመስረት ነው።

1. ልዩ የሕንፃ ጥበብ ውህደት

ሐረር የአፍሪካ እና የእስልምና ወጎች ያልተለመደ ውህደትን ትወክላለች። የከተማዋ አቀማመጥ እና የ"ሐረሪ" ቤቶች ዲዛይን—በመሃል ላይ በሚገኙ ግቢዎች እና ውስጣዊ ግድግዳዎቻቸው ላይ በሚታዩ ውስብስብ እና ያሸበረቁ የእንጨት ቅርጻ ቅርጾች የሚታወቁ—በክልሉ ከሚገኙ ሌሎች የእስልምና ከተሞች የተለዩ ያደርጓታል። ይህም የኢትዮጵያ ደጋማ አካባቢዎች እና የሰፊው የእስልምና ዓለም ለዘመናት የነበራቸው መስተጋብር ውጤት የሆነ ልዩ ማንነትን ፈጥሯል።

2. ልዩ የሆነ የሃይማኖት ፋይዳ

ብዙውን ጊዜ በእስልምና አራተኛዋ የተቀደሰች ከተማ ተብላ የምትጠራው (ከመካ፣ ከመዲና እና ከኢየሩሳሌም በመቀጠል)፣ ሐረር ትልቅ መንፈሳዊ ማዕከል ናት። በከተማዋ ግንብ ውስጥ እጅግ በጣም ብዙ የሃይማኖት ስፍራዎች ይገኛሉ፦

ሦስቱ ከ10ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የቆዩትን ጨምሮ 82 መስጊዶች።

ለአካባቢው ቅዱሳን እና እስላማዊ ታላላቅ ሰዎች የተገነቡ 102 መቃብሮች (ሸሪዎች)።

3. "ሕያው" የሆነ ታሪካዊ የከተማ ገጽታ

እንደ ብዙዎቹ የቅርስ ስፍራዎች ሳይሆን፣ ሐረር የመካከለኛው ዘመን የከተማ አወቃቀሯን በመጠበቅ እንደ ዘመናዊ የባህል ማዕከል የምታገለግል "ሕያው" የቅርስ ከተማ ናት። በ13ኛው እና በ16ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የተገነባው "ጁጎል" (የመከላከያ ግንብ)፣ አሁንም የድሮዋን ታሪካዊ ከተማ ይከብባል። ይህም የባህላዊ ማህበራዊ አደረጃጀትን፣ የመንገድ አቀማመጥን እና ቀደም ሲል ኢትዮጵያን ከአረብ ባሕረ ገብ መሬት እና ከዓለም ገበያዎች ጋር ያገናኙ የነበሩ ጥንታዊ የንግድ መስመሮችን ጠብቆ እንዲቆይ አድርጓል።

ሐረር በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉ ዘጠኝ የዓለም ቅርስ ቦታዎች አንዷ ነች። ሌሎችም የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት፣ የስምየን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ፣ የአክሱም ሥልጣኔ፣ የፋሲል ግቢ (ጎንደር)፣ የአዋሽ ሸለቆ፣ የታችኛው ኦሞ ሸለቆ፣ የቲያ ሐውልቶች እና የኮንሶ የባህል መልክዓ ምድር ይገኙበታል።

Harar is officially recognized by UNESCO as a single World Heritage site: Harar Jugol, the Fortified Historic Town. It was inscribed on the World Heritage List in 2006 under the official name Harar Jugol, the Fortified Historic Town.

​While it is a single site, UNESCO’s recognition is based on three primary cultural criteria (iv and v) that define why it holds "Outstanding Universal Value":

​1. Unique Architectural Synthesis

​Harar represents an exceptional fusion of African and Islamic traditions. Its urban layout and "Harari" house designs—characterized by central courtyards and intricate, colorful interior woodwork—are distinct from other Islamic cities in the region. This creates a unique architectural identity resulting from centuries of interaction between the Ethiopian highlands and the wider Muslim world.

​2. Exceptional Religious Significance

​Often described as the fourth holiest city in Islam (after Mecca, Medina, and Jerusalem), Harar serves as a major spiritual center. Within its walls, the city contains an extraordinary concentration of religious sites:

​82 mosques, three of which date back to the 10th century.

​102 shrines dedicated to local saints and Islamic figures.

​3. A "Living" Historic Urban Landscape

​Unlike many archeological sites, Harar is a "living" heritage city that has preserved its medieval urban fabric while functioning as a modern cultural hub. Its "Jugol" (defensive wall), built between the 13th and 16th centuries, still encloses the historic old town, maintaining the traditional social organization, street patterns, and ancient trade routes that once connected Ethiopia to the Arabian Peninsula and global markets.

Harar is one of nine total recognitions in the country. The others include the Rock-Hewn Churches of Lalibela, the Simien Mountains National Park, the Kingdom of Aksum, Fasil Ghebbi (Gondar), the Lower Valley of the Awash, the Lower Omo Valley, the Tiya Stelae, and the Konso Cultural Landscape.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#visitharar #hararjugol #ethiopia #unesco #heritage #culture #tourism #landoforigins #ሐረር #የዓለም_ቅርስ #ቱሪዝም

የቃል ፌርማታ
#ethiopia | “መካከለኛው ትውልድ” የሽግግር ቀውስ፣ ተጠራጣሪነት እና የጎርባቾቭ አምሳያ፡- በያ ትውልድ እና በሚሊኒያልስ መካከል የተገኘውን የጄነሬሽን ኤክስ (Generation X) ወይም “መካከለኛው ትውልድ” ሥነ-ልቦናዊ መዋቅር፣ ተጠራጣሪነትና ተግባራዊነት ያሳያል።

ይህ ትውልድ የደርግን ዘመን ቀውስ፣ እርስ በእርስ መፋጀትንና ረሃብን አይቶ ስላደገ ለትልልቅ ርዕዮተ-ዓለሞች ጥላቻ ያለውና ውጤት ተኮር የሆነ ስብስብ ነው።

ለምሳሌ ደራሲ ቤተማርያም ተሾመ “ማይክ አቀባባዮች” ወይም “ቅልጥም ያመለጠው ትውልድ” ቢላቸውም፣ ጽሁፉ እንደሚያመላክተው መካከለኛው ትውልድ በዶክተር ዐቢይ አሕመድ መሪነት ሥልጣን ይዞ “ማይኩን፣ ባንኩንም ታንኩንም” ተቆጣጥሯል፤ ነገር ግን በፖለቲካው መስክ እንደ ጎርባቾቭ ያለ የግላስኖስትና የፔሬስትሮይካ ሽግግር በመጀመራቸው ሀገሪቱን ግልጽ ፍኖት ወደሌለው መዋቅራዊ መላላትና ቀውስ አጋልጠዋታል።

ሚሊኒየሞቹ፡- ከ1981 እስከ 1996 (እ.ኤ.አ.) ከተወለዱትና “የዲጂታል ድልድይ” ወይም “ጀግና” (Hero) ተብለው ከሚጠሩት የጄነሬሽን ዋይ (Generation Y) “ዘጠናዎቹ” ትውልድ ባህሪ ጋር ይተዋወቃል። ይህ ትውልድ ከአናሎግ ወደ ዲጂታል የተሸጋገረ፣ በቡድን ሥራና በማኅበራዊ ንቃት የሚያምን፣ የኢሕአዴግን የልማታዊ መንግሥት ዘመን የተከታተለና የ2010ሩን የፖለቲካ ለውጥ በዋናነት የመራ ነው።

ለምሳሌ በጽሑፉ እንደተገለጸው፣ “ለውጥ ማምጣት እችላለሁ በሚል ‘ጀግንነት’ ሥርዓቱን ቢገፋና ቢፋለምም፤ ለውጡን አየር ላይ መካከለኞች (የጄነሬሽን ኤክስ) ትውልድ አስቀርቶ ቢቆረጥመውም፤ ቀጥሎም ከለውጡ ማግስት የመጣውን የሀገር መናጋትና ጦርነት ሲያይ ግን ዛሬ ላይ ወደ ጥልቅ ተስፋ መቁረጥ (Cynicism) እና ሀገር ጥሎ የመሰደድ አባዜ ውስጥ የገባ ስብስብ ነው”። ይለዋል፡፡

ይህ ትውልድ (ሁለቱ ትውልዶች)፡- የአዲሱን የጄነሬሽን ዜድ (Gen Z) እና የአልፋዎችን ዲጂታል ተወላጅነት፣ የቲክቶክ ሥነ-ልቦና፣ እንዲሁም የፖለቲካዊ ፖፑሊዝምና የ“ሲሎቪኪ” (የኃይል ሰዎች) ናፍቆታቸውን ይተነትናል።

ይህ ትውልድ በዲሞክራሲ ስም በሚመጣ ውዥንብርና ተቋማዊ መላላት በመሰልቸቱ (Democratic Fatigue) ምክንያት፣ ሀገርን ሰጥ ለጥ አድርጎ የሚያቆም ጠንካራና አምባገነናዊ መሪን (Authoritarian Pragmatism) ይመኛል፤ ብሎ በምክንያት ኮንኖታል።

ለምሳሌ በጽሑፉ እንደተብራራው፣ ትውልዱ በሁለት ተጣራሽ ህልሞች የቆመ ሲሆን፤ በአንድ በኩል ተስፋ በመቁረጥ የ“ኤርትራን መስመር” (መገንጠል/የብሔር ጠርዝ) ሲያይ፣ በሌላ በኩል ደግሞ “የባሕር በርን የሚያስመልስ፣ የሀገርን ሉዓላዊነት በጉልበት የሚያስከብር፣ ወታደራዊና ቴክኖሎጂያዊ የበላይነትን የሚያውጅ ብርቱና ቆራጥ መሪ (ሲሎቪኪ) ይመኛል” ብሎታል።

ከመጣጥፎቹ እኛ ዘጠናዎቹ፣ ደራሲነት ማኅበራዊ መደብና የፈጠራ ሥነ-ልቡና፣ የአክሱምና የላሊበላ ወግ፣ ኢየሱስ ወልደ አብ፣ ጎዶሎው ዓድዋ ሉዓላዊነትና ሰዋዊ ክብር የየራሳቸው ሳፋፊ ጭብጥ ያላቸው ብዙ ሚያነጋግሩ ናቸው፡፡

አጫጭር ልቦለዶቹ ሳልነግስ አልሞትም፣ ሰበራ፣ የበሶው ውል፣ የኮሮናው ሰሞን፣ ለምን አትቆጣም? እና መካደም ወይ መጋደም በቃል ፌርማታ በምሳሌ ብዙ መብራራት ብዙ መተንተን የሚያስችሉ ናቸው፡፡

ወፍ እንደ ሀገሯ ትዘምራለች፤ ደራሲ ቃል ኪዳን ኃይሉ እንደ ዘመኑ ጦምሯል፤ አንብቡትና እንደ ዘመኑ እንወያይበት!!

የሀብከ ብርሃኔ ጥላሁን

Abel Birhanu joins the 2026 League of Excellence!

Abel Birhanu is an Ethiopian travel storyteller, content creator, author, and Founder of Abel Media & Communication. Widely recognized as one of Ethiopia's leading travel influencers, he has dedicated his career to documenting global cultures, history, traditions, and human stories while making international travel accessible to Ethiopian audiences through the Amharic language.

Born and raised in Alem Gena, a town approximately 20 kilometers from Addis Ababa, Abel developed a deep fascination with the world from an early age. Inspired by documentaries about different countries, cultures, wildlife, and history, he nurtured a lifelong dream of exploring the world despite growing up in an environment where international travel seemed financially unattainable.

Driven by curiosity and determination, Abel began his journey by researching countries, writing detailed travel narratives, and producing educational content in Amharic for YouTube. Through consistency, creativity, and years of dedication, he built a loyal audience and strategically reinvested his earnings to fund his dream of traveling the world.

His first international trip to Uganda marked the beginning of an extraordinary journey that has since taken him to 88 countries across six continents, including 15 African nations. Throughout his travels, Abel has documented diverse cultures, traditions, heritage, and inspiring human stories, bringing the world closer to millions of Ethiopian viewers through engaging and educational storytelling.

Today, Abel Birhanu has established one of Ethiopia's most influential travel media platforms, inspiring a new generation of Africans to dream beyond their circumstances and embrace global opportunities. As a passionate ambassador for Ethiopia, he continues to promote cultural exchange, tourism, and cross-cultural understanding while demonstrating that determination, vision, and perseverance can transform even the boldest dreams into reality.

ST. PAUL, Minn. - The Governor of Minnesota has officially proclaimed Friday, July 3, as "Ethiopian Day" across the state, acknowledging the rich cultural heritage and significant contributions of the Ethiopian American community.

The official proclamation recognizes the achievements of Ethiopian residents in various sectors that strengthen the state, including business, education, healthcare, public service, and the arts. It highlights the community's enduring spirit and its vital role in enriching Minnesota's social and economic landscape.

The declaration coincides with the 43rd annual Ethiopian sports tournament, a major community gathering. Organizers and community leaders welcomed the governor's proclamation, expressing their gratitude for the state's recognition of their heritage and resilience.

The Ethiopian Day celebrations are scheduled to take place on Friday, July 3, at TCO Stadium in Eagan, Minnesota, where attendees will gather to honor their unity, shared future, and vibrant traditions.

የኢትዮጵያ ታላቅ ወዳጅ:
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ መታሰቢያ

* ጣሊያናዊ ምሁር፣ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ናቸው
* ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ሌጋሲያቸውን ( Legacy ) ለማስቀጠል እየታተሩ ናቸው
#ethiopia | በአፍሪካና በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት በሕክምና ሙያቸው፣ በደራሲነታቸውና በሰብአዊ ድጋፍ ሥራዎቻቸው ደካማና ረዳት የሌላቸውን ወገኖች ሲረዱ የቆዩት ታዋቂው ጣሊያናዊ ምሁር ፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ (ዶክተር) በተወለዱ በ81 ዓመታቸው ሰኔ 10 ቀን 2024 ዓ.ም. ተለይተውናል።

ፕሮፌሰሩ ለአርባ አምስት ዓመታት በዘለቀው ሙያዊ ሕይወታቸው በአርባ ሁለት የአፍሪካ ሀገራት እየተዘዋወሩ በበጎ ፈቃደኝነት የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኦርቶፔዲክስ (የአጥንት) እና በዴርማቶሎጂ (የቆዳ) ሕክምና ስፔሻሊስት ነበሩ።

በሱዳን የሚገኘውን ትልቅ ሆስፒታል ጣሊያኖች በሚገነቡበት ወቅት ከፍተኛ የገንዘብ ፈንድ በማምጣት ረገድ የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።

በሀገራችን ኢትዮጵያም ለሀያ ዓመታት ያህል ያገለገሉ ሲሆን፣ የአዳማ አጠቃላይ ሆስፒታልን በማቋቋም የመጀመሪያው ዳይሬክተር በመሆን ሰርተዋል።

በተጨማሪም በዳኑ ሆስፒታል፣ በአቤት ሆስፒታል ድንገተኛ አደጋ ክፍል በአጥንት ስፔሻሊስትነት የሰሩ ሲሆን፣ በየዓመቱ ከጣሊያን ወደ ወሊሶ ሆስፒታል እየመጡ ሰፊ የኦፕራሲዮን ሕክምና አገልግሎት በነፃ ይሰጡ ነበር።

ፕሮፌሰር ኤንሪኮ የሰውን ልጅ በዘር፣ በቋንቋ፣ በቆዳ ቀለምና በሃይማኖት የማይለዩ ፍፁም የሰብአዊነት ተምሳሌት ነበሩ። በአውሮፓ የኮሶቮ ጦርነት ወቅት የአንድ ዓመት ደሞዛቸውን በመተው በጦርነቱ መሃል በነፃ የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅትም በመጀመሪያዎቹ አምስት ጣሊያናውያን የሕክምና ባለሙያዎች ቡድን ውስጥ በመሆን በሄሊኮፕተር ወደ ስፍራው ያቀኑ ታላቅ ባለውለታ ናቸው።

በጣሊያን ሚላኖ "ናጋ" የተሰኘ የሕክምና ማዕከል በማቋቋምም አፍሪካውያንና የሌሎች ሀገራት ስደተኞችን፣ በተለይም የሕጋዊ ሰነድና የገንዘብ አቅም የሌላቸውን ወገኖች በነፃ ሲያክሙ ቆይተዋል።

ብዙዎች ስለ ሀገር ሲያነሱ "የአባት ሀገር" ወይም "የእናት ሀገር" ቢሉም፣ ፕሮፌሰሩ ግን ለኢትዮጵያ የነበራቸው ፍቅር ጥልቅ በመሆኑ ሁልጊዜም "የልጄ የካሌብ ሀገር" በማለት በኩራት ይገልጿት ነበር።

ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህልና ወታደራዊ ታሪክ በርካታ ምርምሮችን ያደረጉት ፕሮፌሰሩ፣ በአጠቃላይ ከ46 በላይ መጻሕፍትን በኢንግሊዘኛና በጣሊያንኛ ቋንቋዎች አሳትመዋል።

ከእነዚህም መካከል "The History of Imperial Ethiopian Army" የተሰኘውና ለኢትዮጵያ ወታደራዊ ምርምር ማዕከል ያበረከቱት መጽሐፍ፣ "ደስታስ ይርስ ኤንድ ላይፍ 1892-1937" እና "Aethiopia la moneta Africana" የሚሉት ተጠቃሽ ናቸው። የቡና አመጣጥ ከኢትዮጵያ መሆኑን ለአለም ካስተዋወቁበት ስራቸው ባሻገር የዘመነ መሳፍንትን ፍፃሜ የሚያሳይ ታሪካዊ መጽሐፍ ይጠቀሳሉ።

እኝህ ታላቅ ምሁር ስኮላር፣ ዶክተር፣ የሚሊተሪ ኦፊሰር እና ደራሲ ብቻ ሳይሆኑ፣ በሚላኖ ካቶሊክ ዩኒቨርሲቲ "ትንሹ ልዑል" የተሰኘውን የሕጻናት መጽሐፍ በ55 ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች በመተርጎም ያሳተሙ ተርጓሚና ድንቅ የቅብ ሥራዎችን ያበረከቱ ሰዓሊም ነበሩ።

ምንም እንኳን ሞት በድንገት ከሚወዷቸው ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ቢለያቸውም፣ ያኖሩት ታላቅ አሻራ ግን ከመቃብር በላይ ሁሌም ሕያው ሆኖ ይኖራል።

ባለቤታቸውና ልጃቸው የፕሮፌሰሩን ውርስና ሌጋሲ ለማስቀጠል፣ እሳቸው ሳይታተሙ የተዉትንና ስለ ኢትዮጵያ ጉዳይ በአምስት መቶ አምስት መቶ ገጾች የተቀነበቡ ሁለት አዳዲስ መጻሕፍትን ለሕትመት ለማብቃት እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ።

ፕሮፌሰሩ ኢትዮጵያን የመወደዳቸው ምዕራፍ የተገለጠው፤ የተጀመረው በባለቤታቸውና በልጃቸው እንደሆነ ይናገሩ ነበር። በዚህ መሠረት ቤተሰቦቻቸው በኢትዮጵያ ምድር በስማቸው ሙዚየም ለመክፈት አልያም በእርሳቸው የተሰሩ ሥራዎችን እንዲሁም ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ሙዚየም ለማበርከት ሰፊ እንቅስቃሴ ላይ ናቸው።

የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲን ሕይወትና ሥራዎች ፤ ለአገርና ለሕዝብ ያበረከቱትን አስተዋጸኦ በክብር የሚዘክር ሥራ ከኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ይጠበቃል።
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

Ethiopia’s Great Friend:

In Memory of Professor Colonel Enrico Piero Bossi

Italian scholar and human rights advocate

His wife, Mrs. Sara Yemane, and their son, Caleb Giorgi, are working to preserve and continue his legacy.
#ethiopia | The renowned Italian scholar, Professor Colonel Enrico Piero Bossi (M.D.), who dedicated many years of his life in Africa and Ethiopia through his medical profession, authorship, and humanitarian activities, helping vulnerable and disadvantaged communities, passed away at the age of 81 on June 17, 2024.

During his distinguished 45-year professional career, Professor Bossi volunteered medical services across 42 African countries. He was a specialist in Orthopedics (bone and musculoskeletal medicine) and Dermatology (skin medicine).

He made a significant contribution to securing major funding for the construction of a large hospital in Sudan built by Italian organizations.

In Ethiopia, where he served for nearly twenty years, he played a key role in establishing Adama General Hospital and served as its first director.

Additionally, he worked as an orthopedic specialist at Danu Hospital and in the Emergency Department of Abet Hospital. Every year, he traveled from Italy to Woliso Hospital, where he provided extensive surgical services free of charge.

Professor Enrico was a true symbol of humanity, treating all people equally regardless of race, language, skin color, or religion. During the Kosovo War in Europe, he gave up an entire year’s salary to provide free medical services in the war zone. Likewise, during the Ethio-Eritrean War, he was among the first five Italian medical professionals who flew by helicopter to the conflict area to provide humanitarian assistance.

In Milan, Italy, he founded the medical center known as “NAGA,” where he provided free healthcare services to African immigrants and migrants from other countries, particularly those lacking legal documentation or financial means.

While many people refer to their homeland as their “fatherland” or “motherland,” Professor Bossi’s love for Ethiopia was so profound that he proudly referred to it as “the country of my son, Caleb.”

A dedicated researcher of Ethiopian history, culture, and military history, Professor Bossi authored and published more than 46 books in English and Italian.

Among his notable works are:

The History of Imperial Ethiopian Army

Destas Yirs and Life 1892–1937

Aethiopia la Moneta Africana

His work helped introduce Ethiopia’s role as the birthplace of coffee to the wider world. He also authored historical works documenting the end of the Era of the Princes (Zemene Mesafint).

Professor Bossi was not only a scholar, physician, military officer, and author, but also a translator and artist. At the Catholic University of Milan, he translated and published The Little Prince in 55 international languages and contributed remarkable artistic and illustrative works.

Although death unexpectedly separated him from his beloved wife, Mrs. Sara Yemane, and his son, Caleb Giorgi, the remarkable legacy he left behind will remain alive far beyond his grave.

To preserve Professor Bossi’s legacy, his wife and son are working to complete and publish two previously unpublished manuscripts. These extensive works, each consisting of approximately 500 pages, focus on Ethiopian subjects and were left unfinished by the professor.

The professor used to say that the chapter of his love for Ethiopia was revealed—and indeed began—with his wife and his child. Based on this, his family is actively working either to open a museum in Ethiopia bearing his name or to donate his works, along with various personal artifacts and items, to the Ethiopian National Museum.

It is hoped that the Ethiopian Heritage Authority will undertake initiatives to honor and commemorate Professor Colonel Enrico Piero Bossi’s life, work, and invaluable contributions to the nation and its people.

May his memory and contributions continue to inspire future generations.
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi

ለወጣቶች እና የሚዲያ ተቋማት በስደት አስተዳደር ዙሪያ የሚዲያ ንቅናቄን ለማጠናከር የስትራቴጂክ አጋርነት ውይይት ተካሄደ።

ውይይቱ በህገወጥ የሰዎች ዝውውር ላይ አተኩረው በሚሰሩት ሲግማ ኢስት አፍሪካ እና ስዊት ላይፍ ፎር ኦል Sweet Life for All Charity Organization የተሰናዳ መሆኑ ተጠቁሟል ።

ተቋማቱ "ይመለከተኛል" ሲሉ ከዚህ ቀደም አብረው መስራታቸውን በመጥቀስ በመድረኩ እኤአ 2025–2026 ዓ.ም የ“Digital Voices, Real Impact” ዘመቻ የተገኙ ውጤቶች፣ የስደት ጉዳይ ላይ የሚዲያ ሚና፣ የወጣቶች አቅም ግንባታ፣ የሰው ዝውውር እና የህገ-ወጥ ስደት መከላከል እንዲሁም በምስራቅ አፍሪካ ያለው የተቀናጀ ክልላዊ ምላሽ ላይ ሰፊ ውይይት ተካሂዷል።

ከሴቶች እና ማህበራዊ ጉዳይ ሚንስትር ተወክለው የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት አቶ ደረጀ ተግይበሉ "እንደዚህ ያሉ መድረኮችን ለማገዝ መረጃዎችን በማቅረብ ፣ ግንዛቤን ከመፍጠር አንፃር እንዲህ ያለው ምክክር እና ስትራቴጂክ አጋርነት አስፈላጊ መሆኑን ጠቁመዋል።"

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ፍትህ ቢሮ የፍልሰት ትብብር ጥምረት ፅ/ቤት ሀላፊ አቶ ዬሀንስ ብርሀኑ መከላከል ፣ከለላ እና ጥበቃ ቅንጅታዊ አሰራር ፣ የህግ ተጠያቂነት፣ በጋራ መስራት ላይ ስራዎች ተጠናክረው ሊቀጥሉ እንደሚገባ አሳስበዋል ።

በዘርፉ የረጅም አመት የስራ ልምድ ያላቸው የውዲንዳድ ሀላፊ እና የምስራቅ አፍሪካ ስትራቴጂክ ተወካይ የሆኑት አቶ ኤፍሬም ሽፈራው ሀገራዊ ምላሹ እንዳለ ሆኖ ቀጠናዊ ጉዳይ ላይም አብሮ መስራት አስፈላጊ መሆኑን ጠቁመዋል ።

የ Sweet Life for All Charity Organization መስራችና ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ አንተነህ ተስፋዬ በንግግራቸው፣ “ዲጂታል ሚዲያ የማህበረሰብ ንቅናቄ መፍጠሪያ እና የወጣቶች ድምፅ ማጉሊያ ኃይለኛ መሳሪያ ነው በማለት በተለይ በፍልሰት እና በህገወጥ ሰው ዝውውር ጉዳዮች ላይ የተቀናጀ የሚዲያ ተሳትፎ ወሳኝ ነው” ብለዋል።

ከዚሁ ጋር በተያያዘ SIGMA EAST AFRICA CHARITABLE ORGANIZATION FOUNDER AND
CEO የሲግማ ኢስት አፍሪካ መስራች እና ስራ አስኪያጅ በፍልሰት ዙሪያ ሀገራዊና ቀጠናዊ ምላሾች ላይ አብሮ መስራቱ በከፍተኛ ትኩረት የመፍትሔ አቅጣጫዎችን ማመላከቱ ተገቢ መሆኑን አንስተዋል ።

በውይይቱ ውስጥ የስደት አስተዳደር፣ የተመላሽ ዜጎች ድጋፍ፣ የወጣቶች ስራ ፈጠራ፣ የሚዲያ ተሳትፎ እና የህገወጥ የሰው ዝውውር ግንዛቤ ማስፋፊያ ላይ በባለሙያዎች የተመራ ውይይት ተካሂዷል።

ሲግማ ኢስት አፍሪካ እና ስዊት ላይፍ ፎር ኦል የተሰኙት ግብረ ሰናይ ድርጅቶች የምስረታ እድሜያቸው አጭር ቢሆኑም በእቅድ እና በተግባራዊ አፈፃፀማቸው ከፍተኛ ውጤት ያስመዘገቡ መሆናቸውም ተገልጿል ።

በዛሬው ውይይት ሀገራችን ኢትዮጵያ በሰዎች ዝውውር እያደረገችው ስላለ እንቅስቃሴ እና ስለመጣ ለውጥ የተነሳ ሲሆን ተቋማቱ ከአጋር አካላት ጋር የሰሩትን በቀጣይም በተለያዩ ሀገራት በተለይም በአረቡ አለም በችግር ውስጥ ለሚገኙ ዜጎቻችን ድምፅ ለመሆን ንቅናቄም ለመጀመር ከስምምነት ተደርሷል።

ዝግጅቱ በአዲስ አበባ ማግኖሊያ ሆቴል የተካሄደ ሲሆን ከመንግስት ተቋማት የሥራ እና ክህሎት ሚኒስቴር ፣
ሴቶችና ማኀበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ፣ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ፋይናስ ቢሮ ፣ ከሚዲያ ተቋማት፣ ከሲቪል ማህበራት፣ ከወጣቶች አደረጃጀት እና ከአለም አቀፍ አጋሮች የተውጣጡ ተሳታፊዎች ተገኝተዋል።

ይህንንም አላማ ከግብ ለማድረስ አምስት ተቋማት የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርመዋል ።
በስተመጨረሻም ሁለቱ ተቋማት ላስመዘገቡት ውጤት በሥራ እንቅስቃሴያቸው ደጋፊ ለነበሩ ተቋማትና ግለሰቦች የምስጋና እና የእውቅና ሰርተፍኬት አበርክተዋል።

Ethiopian Airlines is proud to be part of one of the leading global trade fairs in the travel, tourism, and hospitality industry, ITB China. From highlighting our rich cultural heritage and exceptional tourism attractions to building meaningful connections with global partners, it was truly an inspiring experience.
#flyethiopian #itbchina #visitethiopia #landoforigins

አዲስ የሙዚቃ ጉዞ ተጀመረ፤
ድምፃዊት ዳግማዊት ፀሐዬ የአልበም ስምምነት ተፈራረመች
#ethiopia | ታዋቂዋ ድምፃዊት ዳግማዊት ፀሐዬ ከናሆም ሪከርድስ ጋር አዲስ የሙዚቃ አልበም ለማሳተም በይፋ ስምምነት ተፈራረሙ።

ይህ ጥምረት በሙዚቃው ኢንዱስትሪ ውስጥ የጥበብ ስራዋን ወደ አዲስ ምዕራፍ እንደሚያሸጋግረው ታምኖበታል።

ናሆም ሪከርድስ ባለው ሰፊ ልምድ እና በድምፃዊቷ ልዩ ብቃት የታጀበው ይህ አዲስ ስራ የሀገራችንን ባህል እና ዘመናዊ የሙዚቃ ስልት አጣምሮ የያዘ ጥራት ያለው ስራ ' በጥቂት በአመታት ውስጥ ' ለታዳሚዎች እንደሚያቀርብ ተገልጿል።

ይህ አልበም ከፍተኛ ዝግጅት እየተደረገበት መሆኑም ተጠቁሟል።

A Major Milestone in Music: Artist Dagmawit Tsehaye Joins Nahom Records Inc
#ethiopia | Acclaimed artist Dagmawit Tsehaye has officially entered into an exclusive album production agreement with Nahom Records Inc. (NRI), signaling the start of a transformative era in her professional career.

This collaboration is poised to deliver a significant impact on the music scene, blending her exceptional vocal prowess with the renowned production expertise of NRI.

The upcoming project is expected to be a masterpiece of cultural expression and contemporary sound, driven by a shared vision for artistic excellence. Fans can look forward to a deeply passionate collection of music that highlights both heritage and innovation.

This partnership underscores a commitment to elevating Ethiopian music to new heights, with more details on the high-profile release expected soon.
#dagmawittsehaye #nahomrecords #ethiopianmusic #newalbum #musicindustry #comingsoon #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa #ዳግማዊትፀሐይ #ናሆምሪከርድስ #የኢትዮጵያሙዚቃ #አዲስአልበም #ጥበብ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

መ/ቁ 00030
ፍትህ በጲላጦስ

ከሳሽ ፦አይሁድ ጠበቃ💥 ዲያብሎስ ጋር ቀርበዋል

ተከሳሽ ፦ኢየሱስ ክርስቶስ💠 ጠበቃ መንፈስ ቅዱስ ጋር ቀርበዋል

መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዪ ፍርድ ተሰጥቷል

🔥 ፍርድ
#ethiopia | ለዚህ ክስ ምክንያት የሆነው ከሳሽ በጠበቃቸው አማካይነት በ30 አ.ም ተከሳሽ ለግርፋት ስቃይ እና መስቀል ሞት የሚያበቃ ወንጀል ፈጽሟል በመባሉ ምክንያት ሲሆን የወንጀሉ ዝርዝር 1/የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ማለቱ በሉቃስ ወንጌል ምእራፍ 22፥71 እንደተጻፈው

2/የአይሁድ ንጉስ ነኝ ማለቱ

3/ለቄሳር ግብር ህዝቡ እንዳይሰጥ ማድረጉ

4/ህዝብን በማሳመጽ በሉቃስ ወንጌል 23፥1-3 እንደተገለጸው የሙሴን ህግጋት በመተላለፉ ነው።

💥ኢየሱስ ክርስቶስ በጲላጦስ የፍርድ ችሎት ከቀረበ በኋላ ከከሳሽ የቀረበለትን ክስ ተመልክቶ በመጀመሪያ ደረጃ ጉዳዩን ተቀብሎ ለማየት የግዛት ስልጣን አለኝ ወይንስ የለኝም የሚለውን መርምሯል🔥

ይህን በተመለከተ ሲያጣራ የተከበሩ ዳኛ ጲላጦስ ኢየሱስ ክርስቶስ ገሊላዊ መሆኑን በመረዳት ገሊላም በሄሮድስ ግዛት መሆኑን በመረዳት ይህን ጉዳይ ለማየት ስልጣን የለኝም በማለት ጉዳዩ በሄሮድስ ግዛት እንዲታይ ብይን ሰጥቶበታል ።

ወደ ሄሮድስ ግዛት እንዲታይ ታጅቦ የተላከው ክርሰቶስ ከሄሮድስ ፊት ቀረበ።ሄሮድስም የኢየሱስን ዜና ስለሚሰማ በፊቱ ስለቀረበ ደስ አለው።ሄሮድስም ኢየሱስን ሲጠይቀው ኢየሱስ ዝም ብሏል። ዝም ማለቱ እንዳላመነ አስቆጥሮለታል።ሄሮድስ የማየት ስልጣኑን በተመለከተ ምክንያቱን ባያስረዳም ጉዳዩን ወደ ጲላጦስ መልሶታል ።

💥ጲላጦስም ጉዳዩን ተቀብሎ ለማየት ስልጣን ያለው መሆኑን ተረድቶ ለኢየሱስ የእምነት ክህደት ቃል አቅርቦለት ኢየሱስ ከተከሰሰበት ሁለቱን ክሶች ያመነ ሲሆን እነዚህም የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ና የአይሁድ ንጉስ ነኝ ማለቱን ነው

በእነዚህ ሁለቱ ክሶች ላይ ብያለሁ ይበል እንጂ ጥፋተኛ ነኝ አላለም ከዚህ ጋር ተያይዞ የተከሰሰበት ህግ ምን ይላል የሚለውን ማየቱ ተገቢ ነው።ባልታመኑት ሁለቱ ክሶች ላይም ጲላጦስ መርምሯል።

💠ኢየሱስ ክርስቶስ ግብርን በተመለከተ በሉቃስ ወንጌል 20፥25 የቄሳርን ግብር ለቄሳር የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር በማለት አይሁዳውያን ስለግብር ለጠየቁት ጥያቄ መልስ ሰጥቷል ይህ ለእርሱ ማስረጃ ሲሆን አይሁዳውያን ግን በዚህ ላይ ማስረጃ አላቀረቡም

💠ኢየሱስ ህዝብን አሳምጿል?ሁከት አስነስቷል?"የሚለውን ስንመለከት ኢየሱስን አምስት ገበያ ህዝብ በፍላጐት ተከትለውታል አብልቶ አጠጥቶዋቸዋል ፈውሷል የሞተ አስነስቷል አይነስውር አብርቷል ሽባ ተርትሯል ጎባጣ አንቅቷል በውሀ ላይ ተራምዷል እነርሱ ራሳቸው በመጻህፋቸው የሚጠባበቁትን መንግስተሰማያት ሰብኳል ለብዙ ዘመናት በበሽታ በደዌ የተያዙትን ከህመማቸው ነጻ አድርጓል ይህን ተግባር ራሳቸው የሚያውቁት ሲሆን በአራቱም የወንጌል መጽሀፍ ተቀምጧል።የወንጀል ባህሪም የለውም ።እነርሱ ግን ለዚህ ተጨባጭ ማስረጃ አላቀረቡም ።

💠ከሁከት ጋር ተያይዞ ለተነሳው አይሁዳውያን በሰለሞን ቤተመቅደስ ንግድ ሲገበያዩ ነጋዴዎችን ማባረሩ እንስሳቶችን ከየጎሪያቸው መልቀቁ የንግድ እቃዎችን መበተኑ በተመለከተ ሲመረመር ሁከት የሚያስብል አይደለም ።ምክንያቱም 1/ቤተመቅደሱን ያሰራው ጠቢቡ ሰለሞን ሲሆን አገልግሎቱም ህዝቡ ከአምላኩ እግዚአብሔር ጋር በጸሎት እንዲገናኝ እንዲያመሰግን ነው።ለንግድ አልተፈቀደላቸውም ።እዚህ ላይ የእግዚአብሔር ሰው የሆነ ወይም ለጸሎት የሚመጣ በንጉስ ሰሎሞን መብት አለው ።ገባይተኞች ህገወጥ በሆነ መንገድ የያዙት ነው።ኢየሱስ ለመጸለይ ለማመስገን በሰለሞን መብት ተሰጥቶታል ።

መብቱን ለመጠቀም ደግሞ ገባይተኛው መውጣት አለበት።ኢየሱስ ቤቴ የጸሎት ቤት ነው እያለ ነው ሲያስወጣቸው የነበረው ።ኢየሱስ የሰለሞን ዘር ስለመሆኑ የሚካድ አይደለም በሌላ አነጋገር የቅድመ አያቶቹ ነው ማለት ነው። ስለዚህ ቀጥታ የመፋለም መብት ስላለው በህገወጥ መንገድ የያዙትን የማስወጣት መብት(inheritance and lawful ) አለው ። ከዚህ አንጻር ሁከት አልተፈጠረም።

💠ሌላው የህግ አከራካሪ ጉዳይ ያለበት የአይሁድ ንጉሥ ነኝ ፣የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ማለቱ ነው።ይህ ሲመረመር በክቡር ዳኛው ጲላጦስ ክርስቶስ🔥 አምላክ መሆኑን ተጨባጭ (tangible ) ማስረጃ አልተገኘም ።ግን ሙታን እያስነሳ ሌሎች ተአምራቶችን ማድረጉ ይታወቃል (judicial notice )።አምስት ገበያ ህዝብም በታምራቱ አስከትሏል ።ይህን ካደረገ ንጉስ የማይሆንበት ምክንያት ሊኖር አይችልም ተአምራቱም ምድራዊ አይመስልም ።ንጉስ ነኝ የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ማለቱ የትኛውንም የሙሴ ህግ የተላለፈ ስለመሆኑ አላሳዩም ፣አልተላለፈም

💠የጲላጦስ ችሎት የግራ ቀኙን ማስረጃ ከህግ አግባብ ከመረመረ በኀላ በኢየሱስ ላይ 💦በደል አላገኘሁትም 😴 ሲል ውሳኔውን አሳውቋል ።

በዚህ ጊዜ ካህናቱ እና አይሁዳውያን እድምተኞች እጅግ በጣም ተቆጡ ጮኹ 💥ንጉሱም ፈራ🔥ስቀለው ስቀለው እያሉ እጅግ በጣም ጮኹ?ንጉሡ እጅግ በጣም ፈራ።ከዚህም የተነሳ በስቅላት እንዲሞት ፈቀደላቸው።

የቅጣት ውሳኔ እና አፈጻጸም

ኢየሱስ ክርስቶስ የፈጸመው ጥፋት ስለመኖሩ ማስረጃ ባይገኝበትም የህዝቡ ጬሀት እና ማስፈራራት ለጲላጦስ አገዛዝ ከፍተኛ ስጋት ከመሆኑ የተነሳ ክርስቶስ በከፍተኛ መከራ ስቃይ ውርደት ስቅላት ሞት እንዲቀጣ ሆኖ አፈጻጸሙም ከጎሎጎታ እስከ ቀራንዮ እንዲሆን ተወስኗል ➕

ትእዛዝ

1. በሲኦል ያሉ ነፍሳት ማረፊያቸው ገነት እንዲሆን ታዟል

2. ይግባኝ የለውም

3.በክርስቶስ ያመነ የሲኦሉ መዝገቡ ተዘግቷል ።

ጠበቃና የህግ አማካሪ ፋንታሁን ደለለው 2012 ዓ.ም

በእኩለ ሌሊት የጀበና ቡና የምትሸጠው ወጣት 😳🙏
#ethiopia | ​ሰልፉን ወደ ስራ፣ አሰልቺውን ምሽት ወደ ገቢ ምንጭነት የቀየረችው ብርቱ!

​ትናንት ማታ ለነዳጅ ተሰልፌ በአራት ሰዓታት አድካሚ መጠበቅ ውስጥ ሆኜ የታዘብኩት ገራሚ ታሪክ ነው። እኩለ ሌሊት አካባቢ፣ ሁሉም እንቅልፍና ቅዝቃዜ ተጭኖት በተሰላቸበት ቅጽበት፣ አንዲት ወጣት በአንድ እጇ እጣን የሚጨስበት ሲኒ የተደረደረበት ሰርቪስ፣ በሌላ እጇ ደግሞ ጀበና ይዛ ከመኪና መኪና ስትሯሯጥ አየኋት።

​ለምን ገረመችኝ?

​የፈጠራ ችሎታ (Genius Move): ሰዎች በነዳጅ ሰልፍ ተማርረው ባለበት ሰዓት፣ እሷ ግን ያንን "ሰልፍ" ወደ ትልቅ የገበያ መድረክ ቀይራዋለች።

​ታታሪነት፦ እንቅልፍን አሸንፋ፣ የሌሊቱን ቅዝቃዜ ተቋቁማ በፈገግታ ለደከመው ተሰላፊ ቡና ታቀርባለች።

​ለስራ ያላት ክብር፦ ስራን ሳትንቅ፣ ባገኘችው አጋጣሚ ሁሉ ለራሷ ህይወት የምትለፋ "ባለራዕይ" ናት።

​"የነዳጅ ሰልፍን ወደ ስራ መቀየር!" በእውነት የሚገርም የቢዝነስ አመለካከት ነው። እንቅልፍን አሸንፈው፣ ቅዝቃዜውን ተቋቁመው ለራሳቸው ህይወት የሚለፉ እንደ ምህረት ያሉ ብርቱዎች ክብር ይገባቸዋል! 🙌

​ድጋፍ ማድረግ ለምትፈልጉ፦

ምህረት ታፈሰ ለቤና

​የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
1000759097967

​ስልክ ቁጥር
+251-946-418016

Via Rita Gebrewold

​#getu #hardwork #inspiration #ethiopia #entrepreneurship #coffeeculture #streetvending #strongwomen #successstory #addisababa #ታታሪነት #ጀበናቡና #ኢትዮጵያዊነት #ጌጡተመስገን #getutemesgen

Conjunctivitis/ በብዛት እንደሚታወቀው "የአይን መቅላት/ብግነት"

ይህ በሽታ conjunctiva ተብሎ የሚጠራው የአይን ክፍል ሲቆጣ ወይም ሲበከል የሚከሰት ነው።

ኮንጃንክቲቫ ማለት የአይን ሽፋኖቻችንን የውስጥ ክፍል እና የአይናችንን ነጭ ክፍል (ስክሌራ) የሚሸፍን ስስ እና ግልፅ የሆነ የቆዳ ሽፋን ነው።

ዋና ዋና አይነቶች እና መንስኤዎች:
የተለያዩ የኮንጃንክቲቫይተስ አይነቶች አሉ፣ እያንዳንዳቸውም የተለያየ መንስኤ አላቸው፦

በቫይረስ የሚመጣ (Viral Conjunctivitis):

ምልክቶች: ውሀማ ፈሳሽ፣ መቅላት፣ የማቃጠል ስሜት፣ አንዳንዴ አይን ውስጥ እንደቆሻሻ ያለ ስሜት። ብዙውን ጊዜ በአንድ አይን ይጀምርና ወደ ሌላኛው ሊዛመት ይችላል። ከጉንፋን መሰል ምልክቶች ጋር አብሮ ሊታይ ይችላል።

በባክቴሪያ የሚመጣ (Bacterial Conjunctivitis):

ምልክቶች: ወፍራም፣ መግል የመሰለ ፈሳሽ (ብዙውን ጊዜ ቢጫ ወይም አረንጓዴማ) በተለይ ከእንቅልፍ ሲነቁ የዐይን ሽፋኖችን ሊያጣብቅ ይችላል። መቅላት፣ የማቃጠል ስሜት እና አንዳንዴም የዐይን ሽፋኖች ማበጥ።

በአለርጂ የሚመጣ (Allergic Conjunctivitis):

ምልክቶች: ከፍተኛ የማሳከክ ስሜት፣ መቅላት፣ የእንባ መብዛት እና አንዳንዴም የዐይን ሽፋኖች ማበጥ። ብዙውን ጊዜ በሁለቱም አይኖች ላይ ይከሰታል። እንደ ማስነጠስ እና ንፍጥ ካሉ ሌሎች የአለርጂ ምልክቶች ጋር አብሮ ይከሰታል።

Irritant or Chemical Conjunctivitis:
መንስኤ: እንደ ጭስ፣ በመዋኛ ገንዳ ውስጥ ያለ ክሎሪን፣ ትነት፣ አይን ውስጥ የገባ ባዕድ ነገር ወይም ጠንካራ ኬሚካሎች ባሉ irritant ነገሮች ይከሰታል።

የተለመዱ ምልክቶች (እንደ አይነቱ ሊለያዩ ይችላሉ):
በአይን(ቹ) ነጭ ክፍል ላይ መቅላት ወይም ሮዝማ መሆን።
የኮንጃንክቲቫ እና/ወይም የዐይን ሽፋኖች ማበጥ።
የእንባ መብዛት ወይም ውሀማ አይኖች።
ፈሳሽ (ውሀማ፣ ንፍጥ መሰል ወይም መግል መሰል)።
የማሳከክ፣ የማቃጠል ወይም የመለብለብ ስሜት።
አይን ውስጥ እንደ አሸዋ ያለ ስሜት።
በተለይ ጠዋት ላይ የዐይን ሽፋኖች ወይም የዐይን ሽፋሽፍቶች ላይ ቅርፊት መፈጠር።
አንዳንዴ ብርሃን የመፍራት ስሜት (ፎቶፎቢያ) ሊከሰት ይችላል።
ህክምና:
ህክምናው እንደ መንስኤው ይለያያል፦

መከላከያ መንገዶች:
እጅዎን በተደጋጋሚ እና በደንብ ይታጠቡ
አይንዎን ከመንካት ወይም ከማሸት ይቆጠቡ።

ፎጣ፣ የእጅ መታጠቢያ ጨርቅ፣ ትራስ ልብስ፣ የአይን መዋቢያዎች ወይም የአይን ጠብታዎችን በጋራ አይጠቀሙ።

የአይን መነፅር (contact lenses) የሚጠቀሙ ከሆነ በአይን ሐኪምዎ እንደታዘዘው ያፅዱ እና ይተኩ።

seledadotio
seledadotio

ኦሮሚያ ባንክ ለስድስት ግብረ-ሰናይ ድርጅቶች ድጋፍ አደረገ!
#fastmereja I በሀገራችን የሚንቀሳቀሱ የግል ባንኮች ማህበራዊ ኃላፊነታቸውን በመወጣት ረገድ የሚጠበቅባቸውን ሚና እየተጫወቱ የሚገኙ ሲሆን ከእነዚህ መካከል ቀዳሚ የሆነው ኦሮሚያ ባንክ፣ 1447ኛውን የታላቁን የረመዳን ወር ምክንያት በማድረግ ለተለያዩ ሀገር በቀል ግብረ-ሰናይ ድርጅቶች የገንዘብና ድጋፍ አድርጓል።

ባንኩ በዛሬዉ እለት ማክሰኞ መጋቢት 08 ቀን 2018 ዓ.ም በዋና መስሪያ ቤቱ ባከናወነው የድጋፍ መርሃ-ግብር፣ በተለይ አቅመ ደካሞችን፣ ወላጅ አልባ ህጻናትን እና በተፈጥሮ አደጋ ምክንያት ችግር ላይ የወደቁ ወገኖችን ለሚረዱ ስድስት ድርጅቶች እውቅናና ድጋፍ ሰጥቷል።

በዕለቱ በተካሄደው መርሀ-ግብር ላይ ድጋፍ የተደረገላቸው ድርጅቶች ሰፊ ማህበራዊ ስራዎችን የሚሰሩ እንደሆነም ተገልጿል።
በዛሬዉ እለት ድጋፍ የተደረገላቸዉ ድርጅቶች:-

1. አወሊያ የእርዳታና ልማት ድርጅት (Awolia Relief and Development Organization): የ1,000,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

2.አል-አማና ሁቡል አይታም ወልመሳኪን አብዱልፈታህ ፋውንዴሽን፦የ750,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

3. እገረፍ የበጎ አድራጎት ድርጅት (Egeref Charitable Organization):-የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

4. ኡሙት የእስልምና በጎ አድራጎት ድርጅት (Umut Islamic Charity Organization):- የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል፡፡

5. ኢህሳን ፋውንዴሽን (Ihsan Foundation)፦ የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል፡፡

6. መርሀባ ኸዳም ኢስላሚክ አሶሲዬሸን (Merhaba Khadam Islamic Association):-የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

የኦሮሚያ ባንክ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ተፈሪ መኮንን እንደገለጹት፣ ባንኩ ትርፋማነትን ብቻ ሳይሆን የማህበረሰቡን ችግር መጋራትን እንደ ዋነኛ እሴቱ የሚቆጥር ሲሆን "ይህ የረመዳን የሰደቃ መርሃ-ግብር ባንኩ ለወገኖቹ ካለው አጋርነት ውስጥ አንዱ ማሳያ ነው'' ሲሉ ገልጸዋል።

ኦሮሚያ ባንክ ከዚህ ቀደም ለጤና ተቋማትና ለትምህርት ጥራት የሚውሉ ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቁ የቴክኖሎጂ ቁሳቁሶችን ድጋፍ ማድረጉ የሚታወስ ሲሆን፣ አሁንም ይሄው ተግባር ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ተመልክቷል።
#ማህበራዊ

ከቃልኪዳን እስከ ክስ መዝገብ፦ የኢትዮጵያ ትዳሮች ዝምተኛው ፍርክስክስ

​በኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ችሎቶች ደጃፍ ላይ በየቀኑ የሚታየው ትዕይንት አለ፦ ቀይ ያበጡ ዓይኖች፣ የተሰበሩ ልቦች እና በሁለት ጎራ ተከፍለው የሚወራወሩ የጥላቻ ቃላት። ያ ትላንት "በሞት ካልሆነ አንለይም" ተብሎ የተገቡት ቃላቶች ዛሬ "መዝገቡ ተዘግቷል" በሚል ደረቅ የዳኛ ድምፅ ይደመደማሉ። ይህ ጽሁፍ በኢትዮጵያ ሰማይ ስር እየፈረሱ ስላሉ ቤቶች፣ ስለጠፉ ህልሞች እና በዘመናዊነት ማዕበል ስለሚናወጠው የቤተሰብ መዋቅር በባለሙያዎች እይታና በልብ ሰባሪ እውነታዎች ይተነትናል።

የወደቀው ማዕዘን፦ የማኅበረሰቡ ቁስል

​ሶሾሎጂስቶች እንደሚሉት፣ ቤተሰብ የማኅበረሰብ መሠረት ነው። ነገር ግን ዛሬ ይህ መሠረት እየተሸረሸረ ነው። በኢትዮጵያ የፍቺ መጠን ባለፉት 20 ዓመታት ውስጥ በሦስት እጥፍ አድጓል። በአዲስ አበባ ብቻ በዓመት በአማካይ ከ 8,000 በላይ የፍቺ ጥያቄዎች ይቀርባሉ።
​የኢኮኖሚ ባለሙያው አበበ ካሰሁን እንደሚሉት፣ በሀገር ውስጥ የሚከሰት የኢኮኖሚ ለውጥ በትዳር ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ አለው። "ሴቶች ኢኮኖሚያዊ ነፃነት ሲያገኙ፣ ለዓመታት ሲታገሱት የነበረውን ጭቆና ለመሸከም ፈቃደኛ አይሆኑም" ይላሉ። ይህ በዓለም አቀፍ ደረጃ "The Independence Effect" ይባላል። ነገር ግን በኢትዮጵያ ይህ ለውጥ የታጀበው በወንዶች የስነ-ልቦና ዝግጁነት ማጣት ነው።

​2የተሰበረው የአባወራነት ኩራት
​፦ የጽጌና የግርማ የጨለመ ቤት

​ጽጌና ግርማ(ስማቸው የተቀየረ) ለ18 ዓመታት በትዳር ኖረዋል። ግርማ "የቤቱ አምድ" ነበር። ጽጌ ግን አነስተኛ ሱቅ ከፍታ በትጋት ሰርታ የቤቱን ገቢ እጥፍ አደረገችው። ግርማ ግን ይህንን እንደ ስኬት ሳይሆን እንደ ሽንፈት ቆጠረው።

​"አንድ ቀን ማታ፣" ትላለች ጽጌ በእንባ እየታነቀች፣ "ግርማ ሰክሮ መጣና 'በገንዘብሽ ልትገዢኝ ነው? እኔን ልታዝዢኝ ነው?' ብሎ የልጆቹን ደብተርና ልብስ በእሳት አቃጠለው። እኔ ገንዘብ ያመጣሁት ልጆቻችን እንዲማሩ እንጂ እሱን ለማዋረድ አልነበረም። ግን እሱ በውስጡ የሞተ መሰለው።" ግርማ የራሱን የበታችነት ስሜት ለመሸፈን ወደ መጠጥና ወደ አካላዊ ጥቃት ተሰደደ። በመጨረሻም ጽጌ ህይወቷን ለማዳን ስትል የ18 ዓመት ትዳሯን በክስ መዝገብ አጠናቀቀች። ዛሬ ግርማ ባዶ ቤት ውስጥ ይኖራል፤ ጽጌ ደግሞ ልጆቿን ብቻዋን ታሳድጋለች። ትዳራቸው የፈረሰው በገንዘብ ማጣት ሳይሆን፣ በገንዘብ መገኘት በፈጠረው "የወንድነት ስብራት" ነበር።

​የሳይካትሪስቶች ምልከታ፦ ስሜታዊ መፈታታት (Emotional Divorce)

​ሳይካትሪስቶች እንደሚሉት፣ ብዙዎች ትዳር ውስጥ ሆነው ግን ተፋተዋል። ይህ "Functional Marriage" ይባላል—ለልጅ፣ ለሰው፣ ለሃይማኖት ተብሎ በአንድ ጣራ ስር የሚኖር ግን የሞተ ግንኙነት።
​
የሄለን እና የዳዊት "ዝምተኛው ጦርነት"

​ሄለንና ዳዊት በሰው ዘንድ "ምርጥ ጥንዶች" ናቸው። ነገር ግን ቤታቸው ውስጥ ያለው ዝምታ ይጮኻል። ዳዊት ሁልጊዜ ስልኩ ላይ ነው፣ ሄለን ደግሞ መኝታ ክፍል ገብታ ታለቅሳለች። "አብረን እንበላለን፣ ግን አንተነፋፈስም" ትላለች ሄለን።
​የስነ-ልቦና ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ በዘመናዊው ኑሮ ውስጥ ባለትዳሮች ለስሜታዊ ቅርበት ጊዜ የላቸውም። በጃፓን "Naritakon" እንደሚባለው ሁሉ፣ በኢትዮጵያም ጥንዶች በትዳር መጀመሪያው አካባቢ ያለውን ግለት ይዘው መዝለቅ ያቅታቸዋል። ዳዊትና ሄለን በመጨረሻ የተፋቱት ማንም ሳይሰማ ነበር። "የሚገደል ፍቅር ስላልነበረን መለያየቱ አልከበደንም" ይላል ዳዊት። ይህ ግን እጅግ አስለቃሽ እውነት ነው—አብሮ እየኖሩ መሞት።

​ የኑሮ ውድነት እና "የፍቅር ጠላት"

​የኢኮኖሚ ባለሙያው አድሚር ቻቫሊች እንዳሉት፣ የኑሮ ውድነት በትዳር ውስጥ ያለውን ትዕግስት ይበላዋል። "ገንዘብ ሲጠፋ፣ ፍቅር በመስኮት ይወጣል" የሚለው አባባል ዛሬ በኢትዮጵያ ምድር እውነት ሆኗል። የቤት ኪራይ መናር፣ የጤፍ ዋጋ መጨመር እና የልጆች ወጪ ባልና ሚስትን ለጭንቀት (Depression) ይዳርጋቸዋል።

​ዓለም አቀፍ ልምድ፦ እንደ ስዊድን ባሉ ሀገራት መንግስት ለቤተሰብ የሚሰጠው ድጋፍ ከፍተኛ ነው። በኢትዮጵያ ግን "የእንክብካቤ ኢኮኖሚ" (Care Economy) የለም። አንዲት ሴት ሰርታ ስትመጣ የቤት ስራውም፣ የልጁም ሸክም እሷ ላይ ነው። ይህ "Double Burden" (ድርብ ሸክም) ሴቶችን ለከፍተኛ የስነ-አእምሮ ቀውስና ለፍቺ ውሳኔ ይዳርጋቸዋል።

​ የልጆች እንባ፦ የመጨረሻው ተጎጂ

​በትዳር መፍረስ ውስጥ ትልቁን ዋጋ የሚከፍሉት ህፃናት ናቸው። በኢትዮጵያ የፍቺ ህግ "የልጆች ጥቅም" ቀዳሚ ቢሆንም፣ በስነ-ልቦና ደረጃ የሚደርስባቸውን ጠባሳ ማንም አይጠግነውም።

​ የ7 ዓመቷ ቅድስት

​አባቷና እናቷ በፍርድ ቤት ሲለያዩ ቅድስት እዚያው ነበረች። "አባቴ ወደ ቀኝ፣ እናቴ ወደ ግራ ሲሄዱ መሃል ላይ ቀረሁ" ትላለች። ዛሬ ቅድስት በትምህርት ቤት ውጤቷ ቀንሷል፣ ከሰው ጋር አትግባባም። አባቷ አዲስ ትዳር መስርቷል፣ እናቷም በኑሮ ትታገላለች። ቅድስት ግን በየቀኑ ማታ "አባዬ መቼ ነው ቤት የሚመጣው?" ብላ ትጠይቃለች። ይህ ጥያቄ መልስ የለውም። የፍቺ መዝገብ ይዘጋል፣ የልጆች ቁስል ግን ለዘላለም ይከፈታል።

​መፍትሄ

ይህንን ቀውስ ለመቀነስ የሚከተሉት ነጥቦች ወሳኝ ናቸው፦

​የአመለካከት ለውጥ፦ ወንዶች የሴቶችን ኢኮኖሚያዊ ጥንካሬ እንደ በረከት ማየት አለባቸው።

​የእንክብካቤ ኢኮኖሚ፦ መንግስትና ድርጅቶች የመዋዕለ ሕፃናትን በማስፋፋት በቤተሰብ ላይ ያለውን ጫና መቀነስ አለባቸው።

​የቅድመ ጋብቻ ምክር፦ ጥንዶች ስለ ኢኮኖሚና ስሜታዊ ግንኙነት በቂ ግንዛቤ ሊኖራቸው ይገባል።

​ማጠቃለያ

​ትዳር የሚፈርሰው ማኅበረሰቡ ሊሸከመው ከሚችለው በላይ ፈጣን ለውጥ ስለመጣ ነው። ቃልኪዳን የሚታሰረው በደስታ ቀን ቢሆንም፣ የሚፀናው ግን በፈተና ቀን ነው። ዛሬ በየቤቱ የሚሰማው የዝምታ ጩኸት ነገ ሀገርን እንዳያፈርስ፣ ቆም ብለን ማሰብ አለብን። ትዳር የሁለት ሰዎች ስምምነት ብቻ ሳይሆን የሀገር ህልውና መሠረት ነው።

የትዳር ማህደር ሲቀደድ፡ በአዲስ አበባ ሰማይ ስር የሚፈስ የቤተሰብ ዕንባ

​አዲስ አበባ—የኢትዮጵያ ልብ፣ የሺዎች ህልም የሚሰነቅባትና የብዙዎች ተስፋ የሚለመልምባት ከተማ። ሆኖም ይህች ከተማ ዛሬ በዝምታ የምታለቅስባቸው ጥልቅ ቁስሎች አሏት።

ከእነዚህም መካከል በትዳር መፍረስ ምክንያት የሚፈሰው ዕንባ እና እንደ ሸረሪት ድር ተጋምዶ የቆየው የቤተሰብ መዋቅር መበጠስ ቀዳሚው ሆኗል። የአዲስ አበባ ከተማ ሲቪል ምዝገባና የነዋሪነት አገልግሎት ኤጀንሲ በቅርቡ ይፋ ያደረገው መረጃ እንደሚያሳየው፣ በከተማዋ የፍቺ መጠን ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር በ54 በመቶ አስደንጋጭ ጭማሪ አሳይቷል።

በየስድስት ወሩ 5,805 ቤተሰቦች ሲፈርሱ፣ ወደ 30% የሚጠጋው ትዳር (ወይም በየ 3 ጋብቻው 1 ፍቺ) ለውድቀት እየተዳረገ መሆኑን ስንሰማ፣ ጉዳዩ ከአንድ ግለሰብ ስሜት በላይ የከተማዋን ህልውና የሚፈታተን ማህበራዊ ቀውስ መሆኑን እንረዳለን።

​1. የልብ ስብራት ታሪኮች፡ ከቤት ውስጥ እስከ ፍርድ ቤት

​በአዲስ አበባ ጎዳናዎች ላይ የምናያቸው የደመቁ ሰርጎችና የሰርግ ፎቶግራፎች በስተጀርባ፣ ብዙም ሳይቆይ የሚከሰት ጥልቅ ስብራት አለ። የበድሉ ሚዛን ታሪክ ለብዙዎች ማሳያ ነው። በድሉና ባለቤቱ መጀመሪያ ሲጋቡ “ለክፉም ለደጉም” ብለው ነበር።

ሆኖም የኑሮ ውድነትና የሀሳብ አለመግባባት በቤታቸው ውስጥ የሰላም አየር እንዳይነፍስ አደረገው። ጭቅጭቅ የእለት ተእለት ምግብ በሆነበት ቤት ውስጥ ፍቅር ቦታ አጣች። “ልጆቼ በጭቅጭቅ ውስጥ ከሚያድጉ መለያየቱ ይሻላል” በሚል ሰበብ ትዳሩ ሲፈርስ፣ በድሉ ዛሬ ብቻውን በኪራይ ቤት ውስጥ የጸጸት ኑሮን ይገፋል።

​የሄዋን ፀጋዬ ታሪክ ደግሞ በትዳር ውስጥ ያለውን የሞራል ዝቅጠት ቁልጭ አድርጎ ያሳያል። ሄዋን የታመነችለትን ትዳር በገዛ ቤቷ ውስጥ፣ ከገዛ ሰራተኛዋ ጋር በሚወሰልት ባሏ ተክዳለች። ይህ ክህደት የሚፈጥረው ጠባሳ የአካል ጉዳት ያህል የሚሰማ ነው። “የማምነው ሰው ካዳኝ፣ ሌላውን ዓለም እንዴት ላምነው እችላለሁ?” የምትለው ሄዋን፣ ዛሬ ለወንዶች ያላት እይታ በጥላቻ የተሞላ ነው።

​የመቅደስ ጎበና ታሪክ ደግሞ ሌላ የከተማዋን ስውር ገጽታ ያሳያል። የባልየው ስንፈተ ወሲብ ትዳሩን ወደ ጨለማ መርቶታል። በባህላዊና በሃይማኖታዊ ጫናዎች ምክንያት ጉዳዩን በግልጽ ለመወያየት መቸገራቸው፣ በመጨረሻም በሀኪምም ሆነ በምክር ሊለወጥ ባለመቻሉ ትዳሩን ለፍቺ ዳርጎታል።

በሌላ በኩል የሚኪያስ ሀጎስ ታሪክ ደግሞ ማህበራዊ ጫና ለፍቺ እንዴት ምክንያት እንደሚሆን ያሳያል። ሚስቱ መውለድ ባለመቻሏ ብቻ ቤተሰቦቹ ባደረሱበት ተጽዕኖ ትዳሩን አፍርሷል። እነዚህ ታሪኮች የሚያሳዩት ትዳር ዛሬ በከተማዋ ውስጥ በትንሽና በትልቅ ሰበብ የሚፈርስ ደካማ ተቋም እየሆነ መምጣቱን ነው።

​2. የሶሽዬሎጂ ምሁራን እይታ፡ “ፈሳሽ ፍቅር” እና የአዲስ አበባ ውጥረት

​ታዋቂው ሶሽዬሎጂስት ዚግመንት ባውማን ዘመናዊውን ዓለም "Liquid Modernity" ይለዋል። በዚህ ዘመን ትዳር እንደ ድሮው ቋሚና የማይናወጥ ሳይሆን፣ እንደ ፈሳሽ ቅርጹን የሚቀያይርና በቀላሉ የሚፈስ ሆኗል። አዲስ አበባም የዚህ ዓለም አቀፋዊ የፍጆታ ባህል ሰለባ እየሆነች ነው።

​የግለኝነት መስፋፋት፦ ዛሬ ሰዎች ከ“እኛ” ይልቅ ለ“እኔ” ቅድሚያ ይሰጣሉ። “የራሴ ህይወት፣ የራሴ ደስታ” የሚለው አስተሳሰብ በትዳር ውስጥ የሚፈለገውን መስዋዕትነትና መቻቻል እያጠፋው ነው። ሰዎች ትዳርን እንደ አንድ የፍጆታ ዕቃ ማየት ጀምረዋል፤ ካልተመቻቸው በቀላሉ ጥሎ መሄድን ይመርጣሉ።

​የኢኮኖሚ ጫና እና ማህበራዊ ለውጥ፦

የከተማዋ የኑሮ ውድነት በትዳር ውስጥ ከፍተኛ ውጥረት ይፈጥራል። ገንዘብ ሲጠፋ ፍቅር በበር ይወጣል እንደሚባለው፣ የኢኮኖሚ አለመረጋጋት ለጭቅጭቅና ለፍቺ መነሻ ይሆናል።

​3. የተረሱት ሰለባዎች፦ የሕፃናቱ ዕንባ

​የፍቺው መሪር ጽዋ የሚጎነጩት ባለትዳሮቹ ብቻ አይደሉም። ኤጀንሲው እንደገለጸው፣ በአማካይ በእያንዳንዱ ፈራሽ ቤተሰብ ውስጥ ሁለት ሕፃናት አሉ። እስካሁን ባለው መረጃ 668 ሕፃናት ከአንደኛው ወላጃቸው ጋር ብቻ እንዲኖሩ ተገደዋል። የኤጀንሲው ዳይሬክተር ወ/ሮ ቤዛዊት ብርሃኔ እንዳሉት፣ እነዚህ ልጆች የወደፊት የሀገር ተረካቢ ቢሆኑም፣ በልጅነታቸው የሚደርስባቸው የስነ-ልቦና ጠባሳ ለዘላለም አብሯቸው ይኖራል።

​ቤተሰብ ለልጅ የመጀመሪያው የመከላከያ ግንብ ነው። ይህ ግንብ ሲፈርስ ልጁ ለጭንቀትና ለፍርሃት ይጋለጣል። በቤት ውስጥ የሚፈጠር ሰላም ማጣት የልጆችን የትምህርት ትኩረት ይበታትነዋል። ወላጆቻቸው ሲፋቱ ያዩ ልጆች፣ ትዳር የማይጸና ተቋም እንደሆነ አምነው ስለሚያድጉ፣ ለእነሱም የትዳር መረጋጋት ከባድ ይሆናል።

​4. መፍትሔው ወዴት ነው? ቤተሰብን የመታደግ ጥሪ

​ይህንን አሳሳቢ የፍቺ ማዕበል ለመግታት በአዲስ አበባ አውድ ውስጥ የሚከተሉት የሕክምናና የጥንቃቄ እርምጃዎች ሊወሰዱ ይገባል፡-
​ሀ. የቅድመ-ጋብቻ ስልጠና (Pre-marital Counseling)

​ጥንዶች ከመጋባታቸው በፊት ለሰርጉ ድግስ የሚያወጡትን ወጪና ጊዜ ያህል ለትዳሩ ህይወት ዝግጅት ሊያደርጉ ይገባል። ይህም የሚከተሉትን ያካትታል፡-
​የገንዘብ አያያዝ፦ ገንዘብን እንዴት እንደሚያስተዳድሩና የጋራ ገቢን በተመለከተ ግልጽ ስምምነት ማድረግ።
​የኮሙኒኬሽን ክህሎት፦ አለመግባባቶች ሲፈጠሩ በጭቅጭቅ ሳይሆን በውይይት እንዴት መፍታት እንደሚቻል መማር።
​የእሴቶች መጣጣም፦ በሃይማኖት፣ በልጆች አስተዳደግና በወደፊት ራዕይ ላይ ያላቸውን ልዩነት ማጥበብ።

​ለ. የትዳር ውስጥ የምክር አገልግሎት (Marriage Therapy)

​ትዳር ውስጥ ችግሮች ሲፈጠሩ ወደ ፍርድ ቤት ከመሮጥ ይልቅ ባለሙያ ማማከር የብዙዎችን ትዳር ታድጓል። በአዲስ አበባ የሚከተሉት አማራጮች አሉ።
​የመንግስት ተቋማት፦ የሴቶችና ህፃናት ጉዳይ ቢሮዎች እና የክፍለ ከተማ የህግና የምክር አገልግሎት መስጫዎች።
​የሃይማኖት ተቋማት፦ አብያተ ክርስቲያናትና መስጂዶች የቆየው የሽምግልና ስርአት በዘመናዊ የምክር ጥበብ ታግዞ እንዲሰጥ እያደረጉ ነው።
​የግል ስነ-ልቦና ማማከሪያዎች፦ በከተማዋ ውስጥ ያሉ የሳይኮሎጂ ባለሙያዎች በጥንዶች መካከል ያለውን የስነ-ልቦና እና የወሲብ አለመጣጣም ችግሮች በሳይንሳዊ መንገድ ይረዳሉ።

​ሐ. የህግና የማህበረሰብ ጫና

​የግዴታ የምክር ጊዜ፦ የፍቺ ሂደቶች ከመጀመራቸው በፊት ጥንዶች የግዴታ የምክር ጊዜ እንዲኖራቸው በህግ ቢደገፍ በችኮላ የሚወሰኑ ውሳኔዎችን ይቀንሳል።
​የሚዲያ ሚና፦ ሬዲዮና ቴሌቪዥን ጣቢያዎች ከፍቺ ይልቅ በትዳር ጥንካሬ ላይ የሚያተኩሩ ፕሮግራሞችን ማብዛት አለባቸው።

​መደምደሚያ
​አዲስ አበባ የፍቺ ከተማ እየሆነች ነው። በትዳር ውስጥ የሚታዩት ክህደት፣ የገንዘብ ችግር፣ የመግባባት እጥረት፣ የወሲብ አለመጣጣም እና የማህበራዊ ሚዲያ ተጽዕኖዎች ተደማምረው ማህበራዊ መዋቅሩን እየናዱት ነው። 19,800 ጋብቻዎች ቢመዘገቡም፣ በዚያው ልክ 5,805 ፍቺዎች መመዝገባቸው የከተማዋን የወደፊት እጣ ፈንታ ጥያቄ ውስጥ ይከተዋል።

👑 ​ኢትዮጵያዊቷ ሀብታሟ ግርማ (ሪታ) በ Miss Deaf International 2026 ልትወዳደር ነው!
#ethiopia | "በህይወት መንገድ ላይ ያጋጠመኝን ፈተና ወደ ስኬት ቀይሬ ሀገሬን ልጠራ ነው!"

​በፊሊፒንስ (Cebu) በሚካሄደው Miss Deaf International 2026 ዓለም አቀፍ ውድድር ላይ ኢትዮጵያን ወክላ የምትወዳደረው ጀግናዋ ሀብታሟ ግርማ (ሪታ) ዝግጅቷን ጨርሳለች።

​የማይበገረው መንፈስ:
ሀብታሟ (ሪታ) መስማት የተሳናት በተፈጥሮ ሳይሆን በሂደት ባጋጠማት ስህተት እንደሆነ ትናገራለች። ይሁንና ይህ ፈተና ጉዞዋን አልገታውም። እንዲህ ስትል የህይወት ትርጉምን ትገልጻለች፦

​"በብዙ ትግልና ፈተና አልፌያለሁ፤ የሕይወት አቅጣጫ እኛ እንዳሰብናት አይደለችም፤ እግዚአብሔር የራሱ መንገድና ዓላማ አለው። ባለመስማቴ ይሄንን እድል 'ሀ' ብዬ ጀምሬያለሁ። ለእኔ ውበት ማለት ድምፅ የሌለው ግን የማይበገረው የአልሸነፍ ባይነት ጉዞዬ ነው!"

​ከፌብሯሪ 2 እስከ 9 (እ.ኤ.አ) በሚካሄደው በዚህ ውድድር፤ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ ከፍ አድርጋ እንድታውለበልብ "መልካም እድል!" ብለን እንመርቃት።

​ድል ለሀብታሟ! ድል ለኢትዮጵያ! 🙏✨

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#habtamwagirma #rita #missdeafinternational2026 #ethiopia #resilience #beautyqueen #cebu #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገ

ኢትዮጵያ ከውጭ እቃ እያስመጣቹ  ንግድ ላይ መሰማራት ለምትፈልጉ ማወቅ ያለባቹ ጠቃሚ መረጃዎች

​በኢትዮጵያ አስመጪ መሆን ትልቅ አቅም ያለው ቢሆንም፣ ውስብስብ ህጎችን እና ተለዋዋጭ የኢኮኖሚ ሁኔታዎችን ማለፍን ይጠይቃል። ይህ ጽሑፍ በስድስት ዋና ዋና ምዕራፎች ተከፍሎ ስኬታማ የሚያደርጉህን ነጥቦች ይዘረዝራል።

​ምዕራፍ 1፡ የገበያ ጥናትና የዕቃ ምርጫ

​ብዙዎች የሚከስሩት "ሰው ስለሰራው" ብቻ ወደ ዘርፉ ስለሚገቡ ነው። የተሳካ አስመጪ ለመሆን፡-
​ፍላጎትን መለየት፡ በአሁኑ ሰዓት ኢትዮጵያ ውስጥ የትኛው ምርት ነው እጥረት ያለበት? (ለምሳሌ፡ የኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃዎች፣ የፀሐይ ብርሃን ኃይል መሣሪያዎች፣ ወይም የቴክኖሎጂ ውጤቶች)።

​የቀረጥ ተመን (HS Code) ጥናት፡ እያንዳንዱ ዕቃ የራሱ የቀረጥ መጠን አለው። አንዳንድ ዕቃዎች (ለምሳሌ ኮምፒውተሮች ወይም የግብርና መሣሪያዎች) ከቀረጥ ነፃ ሊሆኑ ይችላሉ። ሌሎች ደግሞ እስከ 100% በላይ ቀረጥ ሊኖራቸው ይችላል። ይህንን አስቀድሞ ማወቅ ትርፍህን ለመወሰን ይረዳሃል።

​ወቅታዊነትን ማጤን፡ እንደ አልባሳት ያሉ ዕቃዎች በፋሽንና በወቅት ስለሚቀያየሩ ፈጣን ሽያጭ ይፈልጋሉ።

​ምዕራፍ 2፡ ህጋዊ ሰውነትና የመሠረት ድንጋይ

​ማንኛውም የንግድ ጉዞ የሚጀምረው በህጋዊ ሰነዶች ነው። ኢትዮጵያ አሁን ላይ የ "E-Trade" ስርዓትን ስለምትከተል አብዛኞቹ ስራዎች በኦንላይን ይከናወናሉ።

​የንግድ ስም ማረጋገጫና ምዝገባ፡ መጀመሪያ የምትፈልገው የንግድ ስም በሌላ ሰው አለመያዙን በንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ድረ-ገጽ ታረጋግጣለህ።

​የመመሥረቻ ጽሑፍና መተዳደሪያ ደንብ፡ ንግዱን በግል (Sole Proprietorship) ወይም በኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (PLC) መልክ ልታቋቁመው ትችላለህ። PLC መሆኑ ለወደፊት ዕድገትና ለባንክ ብድር የተሻለ ተአማኒነት ይሰጥሃል።

​የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር (TIN)፡ ይህ ቁጥር የንግድህ "መታወቂያ" ነው። ያለ TIN ቁጥር የባንክ አካውንት መክፈትም ሆነ ዕቃ ማስገባት አይቻልም።

​የንግድ ፈቃድ (Import License)፡ የምታስመጣቸውን የዕቃ ዓይነቶች (ለምሳሌ፡- የግንባታ እቃዎች፣ አልባሳት፣ ኬሚካሎች) ለይተህ ፈቃድ ታወጣለህ። አንድ ድርጅት ከአንድ በላይ ዘርፍ ላይ መሰማራት ይችላል

​ምዕራፍ 3፡ የውጭ ምንዛሬና የባንክ ስልቶች
​በኢትዮጵያ አስመጪነት ውስጥ ትልቁ "እንቅፋት" የውጭ ምንዛሬ እጥረት ነው። ይህንን ለማለፍ፡-

​የባንክ ግንኙነት፡ ታማኝና ቀልጣፋ ባንክ ምረጥ። የውጭ ምንዛሬ ተራ (Forex Queue) ረጅም ሊሆን ስለሚችል ቀድሞ ማመልከት ያስፈልጋል።

​የክፍያ መንገዶች፡
​L/C (Letter of Credit)፦ ባንክህ ለአቅራቢው ክፍያ ዋስትና የሚሰጥበት አስተማማኝ መንገድ።

​CAD (Cash Against Documents)፦ ሰነዶች ባንክ ሲደርሱ ክፍያ የሚፈጸምበት መንገድ።

​ፕሮፎርማ (Proforma Invoice)፦ ከአቅራቢህ የምታገኘው ይህ ሰነድ የዕቃውን ዝርዝር፣ ዋጋ፣ የመክፈያ መንገድ እና የመጫኛ ጊዜን መያዝ አለበት።

​ምዕራፍ 4፡ አስተማማኝ አቅራቢና የጥራት ቁጥጥር

​ከማታውቀው የውጭ ኩባንያ ጋር ስትሠራ ጥንቃቄ ማድረግ አለብህ፦

​አቅራቢን ማረጋገጥ፡ በአሊባባ (Alibaba) ወይም መሰል ገጾች ስትጠቀም "Verified Supplier" እና "Trade Assurance" ያላቸውን ምረጥ።

​የቅድመ-ጭነት ምርመራ (Pre-Shipment Inspection)፡ ዕቃው ተጭኖ ከመውጣቱ በፊት በገለልተኛ ድርጅት (እንደ SGS ወይም Bureau Veritas) ጥራቱና ብዛቱ እንዲረጋገጥ አድርግ። ይህ አገር ውስጥ ከገባህ በኋላ ለሚመጣ ኪሳራ መከላከያ ነው።

​የኢንሹራንስ ዋስትና፡ ለምታስመጣው ዕቃ የባህር ወይም የአየር ላይ ዋስትና (Marine Insurance) ከአገር ውስጥ ኢንሹራንስ ኩባንያ መግዛት ግዴታ ነው።

​ምዕራፍ 5፡ የጉምሩክ ሥነ-ሥርዓትና ሎጂስቲክስ

​ዕቃህ ጅቡቲ ወደብ ሲደርስ የሚጀምረው ሂደት የንግድህ "የመጨረሻ ፈተና" ነው፡-

​የመድረሻ ዋጋ (Landed Cost) ስሌት፡

የዕቃው መግዣ + የባህር ጭነት (Freight) + ኢንሹራንስ + የጉምሩክ ቀረጥ + የተጨማሪ እሴት ታክስ (VAT) + የትራንስፖርት + የወደብ መቆያ (Demurrage)። እነዚህን ሁሉ ደምረህ በአንድ ዕቃ ላይ ያለውን ዋጋ በትክክል ማስላት አለብህ።

​የጉምሩክ አስተላላፊ (Transit/Clearing Agent)፡ ፈቃድ ያለውና ታማኝ አስተላላፊ መቅጠር ስራህን ያቀልልሃል። ሰነዶች በትክክል ካልተዘጋጁ ለቀናት ወይም ለሳምንታት በወደብ ላይ ዕቃህ ሊታገትና ከፍተኛ ቅጣት ሊጠየቅ ይችላል።

​ምዕራፍ 6፡ ሽያጭ፣ ስርጭትና የገንዘብ ዝውውር (Cash Flow)

​ዕቃው መጋዘንህ ከገባ በኋላ ያለው ስራ፡-
​ቅድመ-ሽያጭ (Pre-sale)፦ ዕቃው ገና ሳይመጣ ለደንበኞችህ ናሙና በማሳየት ትዕዛዝ ተቀበል። ይህ ዕቃው ሲመጣ በፍጥነት ገንዘብህ እንዲመለስ ያደርጋል።

​የገንዘብ ዝውውር አያያዝ፡ በብድር ከመሸጥ ይልቅ በጥሬ ገንዘብ መሸጥ ለቀጣዩ ዙር አስመጪነት የውጭ ምንዛሬ ቶሎ እንድታመለክት ይረዳሃል።

​የኤክስፖርት ትስስር፡ የውጭ ምንዛሬ ተራ ላለመጠበቅ፣ የሀገር ውስጥ ምርቶችን (እንደ ቡና፣ ሰሊጥ፣ ቅመማ ቅመም) ወደ ውጭ በመላክ በምታገኘው ምንዛሬ (Retention Account) የራስህን ዕቃ በቀጥታ ማስመጣት ትችላለህ። ይህ የ "ብልጥ" አስመጪዎች መንገድ ነው።

​🌟 ማጠቃለያ ምክር

​በኢትዮጵያ አስመጪነት "በትንሽ ጀምሮ በትልቅ ማሰብ" ወርቃማ ህግ ነው። የመጀመሪያው ዙር ትርፍ ለማግኘት ሳይሆን ሂደቱን (ከባንክ እስከ ጉምሩክ) ለመማር እንደሆነ አስብ። አንዴ ሰንሰለቱን ካወቅከውና አስተማማኝ አቅራቢና ገዢ ካገኘህ፣ ዘርፉ እጅግ ትርፋማና ተከታታይነት ያለው ንግድ ነው።

seledadotio
seledadotio

ኢትዮጵያ ከውጭ እቃ እያስመጣቹ ንግድ ላይ መሰማራት ለምትፈልጉ ማወቅ ያለባቹ ጠቃሚ መረጃዎች

​በኢትዮጵያ አስመጪ መሆን ትልቅ አቅም ያለው ቢሆንም፣ ውስብስብ ህጎችን እና ተለዋዋጭ የኢኮኖሚ ሁኔታዎችን ማለፍን ይጠይቃል። ይህ ጽሑፍ በስድስት ዋና ዋና ምዕራፎች ተከፍሎ ስኬታማ የሚያደርጉህን ነጥቦች ይዘረዝራል።

​ምዕራፍ 1፡ የገበያ ጥናትና የዕቃ ምርጫ

​ብዙዎች የሚከስሩት "ሰው ስለሰራው" ብቻ ወደ ዘርፉ ስለሚገቡ ነው። የተሳካ አስመጪ ለመሆን፡-
​ፍላጎትን መለየት፡ በአሁኑ ሰዓት ኢትዮጵያ ውስጥ የትኛው ምርት ነው እጥረት ያለበት? (ለምሳሌ፡ የኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃዎች፣ የፀሐይ ብርሃን ኃይል መሣሪያዎች፣ ወይም የቴክኖሎጂ ውጤቶች)።

​የቀረጥ ተመን (HS Code) ጥናት፡ እያንዳንዱ ዕቃ የራሱ የቀረጥ መጠን አለው። አንዳንድ ዕቃዎች (ለምሳሌ ኮምፒውተሮች ወይም የግብርና መሣሪያዎች) ከቀረጥ ነፃ ሊሆኑ ይችላሉ። ሌሎች ደግሞ እስከ 100% በላይ ቀረጥ ሊኖራቸው ይችላል። ይህንን አስቀድሞ ማወቅ ትርፍህን ለመወሰን ይረዳሃል።

​ወቅታዊነትን ማጤን፡ እንደ አልባሳት ያሉ ዕቃዎች በፋሽንና በወቅት ስለሚቀያየሩ ፈጣን ሽያጭ ይፈልጋሉ።

​ምዕራፍ 2፡ ህጋዊ ሰውነትና የመሠረት ድንጋይ

​ማንኛውም የንግድ ጉዞ የሚጀምረው በህጋዊ ሰነዶች ነው። ኢትዮጵያ አሁን ላይ የ "E-Trade" ስርዓትን ስለምትከተል አብዛኞቹ ስራዎች በኦንላይን ይከናወናሉ።

​የንግድ ስም ማረጋገጫና ምዝገባ፡ መጀመሪያ የምትፈልገው የንግድ ስም በሌላ ሰው አለመያዙን በንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ድረ-ገጽ ታረጋግጣለህ።

​የመመሥረቻ ጽሑፍና መተዳደሪያ ደንብ፡ ንግዱን በግል (Sole Proprietorship) ወይም በኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (PLC) መልክ ልታቋቁመው ትችላለህ። PLC መሆኑ ለወደፊት ዕድገትና ለባንክ ብድር የተሻለ ተአማኒነት ይሰጥሃል።

​የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር (TIN)፡ ይህ ቁጥር የንግድህ "መታወቂያ" ነው። ያለ TIN ቁጥር የባንክ አካውንት መክፈትም ሆነ ዕቃ ማስገባት አይቻልም።

​የንግድ ፈቃድ (Import License)፡ የምታስመጣቸውን የዕቃ ዓይነቶች (ለምሳሌ፡- የግንባታ እቃዎች፣ አልባሳት፣ ኬሚካሎች) ለይተህ ፈቃድ ታወጣለህ። አንድ ድርጅት ከአንድ በላይ ዘርፍ ላይ መሰማራት ይችላል

​ምዕራፍ 3፡ የውጭ ምንዛሬና የባንክ ስልቶች
​በኢትዮጵያ አስመጪነት ውስጥ ትልቁ "እንቅፋት" የውጭ ምንዛሬ እጥረት ነው። ይህንን ለማለፍ፡-

​የባንክ ግንኙነት፡ ታማኝና ቀልጣፋ ባንክ ምረጥ። የውጭ ምንዛሬ ተራ (Forex Queue) ረጅም ሊሆን ስለሚችል ቀድሞ ማመልከት ያስፈልጋል።

​የክፍያ መንገዶች፡
​L/C (Letter of Credit)፦ ባንክህ ለአቅራቢው ክፍያ ዋስትና የሚሰጥበት አስተማማኝ መንገድ።

​CAD (Cash Against Documents)፦ ሰነዶች ባንክ ሲደርሱ ክፍያ የሚፈጸምበት መንገድ።

​ፕሮፎርማ (Proforma Invoice)፦ ከአቅራቢህ የምታገኘው ይህ ሰነድ የዕቃውን ዝርዝር፣ ዋጋ፣ የመክፈያ መንገድ እና የመጫኛ ጊዜን መያዝ አለበት።

​ምዕራፍ 4፡ አስተማማኝ አቅራቢና የጥራት ቁጥጥር

​ከማታውቀው የውጭ ኩባንያ ጋር ስትሠራ ጥንቃቄ ማድረግ አለብህ፦

​አቅራቢን ማረጋገጥ፡ በአሊባባ (Alibaba) ወይም መሰል ገጾች ስትጠቀም "Verified Supplier" እና "Trade Assurance" ያላቸውን ምረጥ።

​የቅድመ-ጭነት ምርመራ (Pre-Shipment Inspection)፡ ዕቃው ተጭኖ ከመውጣቱ በፊት በገለልተኛ ድርጅት (እንደ SGS ወይም Bureau Veritas) ጥራቱና ብዛቱ እንዲረጋገጥ አድርግ። ይህ አገር ውስጥ ከገባህ በኋላ ለሚመጣ ኪሳራ መከላከያ ነው።

​የኢንሹራንስ ዋስትና፡ ለምታስመጣው ዕቃ የባህር ወይም የአየር ላይ ዋስትና (Marine Insurance) ከአገር ውስጥ ኢንሹራንስ ኩባንያ መግዛት ግዴታ ነው።

​ምዕራፍ 5፡ የጉምሩክ ሥነ-ሥርዓትና ሎጂስቲክስ

​ዕቃህ ጅቡቲ ወደብ ሲደርስ የሚጀምረው ሂደት የንግድህ "የመጨረሻ ፈተና" ነው፡-

​የመድረሻ ዋጋ (Landed Cost) ስሌት፡

የዕቃው መግዣ + የባህር ጭነት (Freight) + ኢንሹራንስ + የጉምሩክ ቀረጥ + የተጨማሪ እሴት ታክስ (VAT) + የትራንስፖርት + የወደብ መቆያ (Demurrage)። እነዚህን ሁሉ ደምረህ በአንድ ዕቃ ላይ ያለውን ዋጋ በትክክል ማስላት አለብህ።

​የጉምሩክ አስተላላፊ (Transit/Clearing Agent)፡ ፈቃድ ያለውና ታማኝ አስተላላፊ መቅጠር ስራህን ያቀልልሃል። ሰነዶች በትክክል ካልተዘጋጁ ለቀናት ወይም ለሳምንታት በወደብ ላይ ዕቃህ ሊታገትና ከፍተኛ ቅጣት ሊጠየቅ ይችላል።

​ምዕራፍ 6፡ ሽያጭ፣ ስርጭትና የገንዘብ ዝውውር (Cash Flow)

​ዕቃው መጋዘንህ ከገባ በኋላ ያለው ስራ፡-
​ቅድመ-ሽያጭ (Pre-sale)፦ ዕቃው ገና ሳይመጣ ለደንበኞችህ ናሙና በማሳየት ትዕዛዝ ተቀበል። ይህ ዕቃው ሲመጣ በፍጥነት ገንዘብህ እንዲመለስ ያደርጋል።

​የገንዘብ ዝውውር አያያዝ፡ በብድር ከመሸጥ ይልቅ በጥሬ ገንዘብ መሸጥ ለቀጣዩ ዙር አስመጪነት የውጭ ምንዛሬ ቶሎ እንድታመለክት ይረዳሃል።

​የኤክስፖርት ትስስር፡ የውጭ ምንዛሬ ተራ ላለመጠበቅ፣ የሀገር ውስጥ ምርቶችን (እንደ ቡና፣ ሰሊጥ፣ ቅመማ ቅመም) ወደ ውጭ በመላክ በምታገኘው ምንዛሬ (Retention Account) የራስህን ዕቃ በቀጥታ ማስመጣት ትችላለህ። ይህ የ "ብልጥ" አስመጪዎች መንገድ ነው።

​🌟 ማጠቃለያ ምክር

​በኢትዮጵያ አስመጪነት "በትንሽ ጀምሮ በትልቅ ማሰብ" ወርቃማ ህግ ነው። የመጀመሪያው ዙር ትርፍ ለማግኘት ሳይሆን ሂደቱን (ከባንክ እስከ ጉምሩክ) ለመማር እንደሆነ አስብ። አንዴ ሰንሰለቱን ካወቅከውና አስተማማኝ አቅራቢና ገዢ ካገኘህ፣ ዘርፉ እጅግ ትርፋማና ተከታታይነት ያለው ንግድ ነው።

የታህሳስ ወር የቅን ልቦች የማህበራዊ ሚዲያ ተፅኖ ፈጣሪ ማነው?
📌 Jone Daniel
📌 Takur
📌 Melat Negusse
📌 Adonay
📌 Tikva Ethiopia
📌 Atis Nama Charitable Org
📌 Gursha Page

ቴክስት ብቻ
0908089108
0908089408