በጉራጌ ምድር በልዩ ባህላዊ ስነ-ስርዓት የሚከበረው የመስቀል በዓል
*********************

የመስቀል ደመራ ሲደመር ችቦው ሲበራ የመስቀል ዝማሬና እልልታ በየመንደሩ ሲሰማ የኢትዮጵያ መስከረም በልዩ ድምቀት ይጎላል። የመስቀል በአል የንግሥት እሌኒ ግማደ መስቀሉን የማግኘት ታሪክን መሰረት ያደረገ በዩኔስኮ የማይዳሰስ የሰው ልጅ ቅርስ ሆኖ የተመዘገበ ሃይማኖታዊና ባህላዊ እሴት ቢሆንም በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ ያለው ማህበራዊና ባህላዊ ፋይዳ ግን የጎላና ልዩ ገፅታ ያለው ነው።

በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ መስቀል ከአንድ ቀን የደስታ በአልነት በላይ የአመቱ ትልቅ መገናኛ የትውልድ ቀዬ መመለሻ የማስታወሻና የህይወት አዲስ ምእራፍ መክፈቻ ተደርጎ ይወሰዳል።

በዓሉ ሲቃረብ ከአዲስ አበባና ከልዩ ልዩ የሀገራችን ክልሎችና ከውጭ ሀገራት የሚኖሩ የብሄሩ ተወላጆች ወደ ትውልድ ቀያቸው በመጓዝ ከቤተሰቦቻቸው ጋር ይገናኛሉ።

የመስቀል ዝግጅት በአሉ ከወር አንስቶ ገንዘብና ቅቤ በማጠራቀም የሚጀመር ሲሆን አራት ወራት ሲቀሩትና በተለይም ከነሐሴ 12 (ከቡሄ) ጀምሮ ዝግጅቱ እየተጧጧፈ ይሄዳል።

በዚሁ መሰረት አባወራዎች ለእርድ የሚሆኑ ሰንጋዎችን ያደልባሉ የከብቶች ሳር ያዘጋጃሉ ፤እማወራዎችና ወጣት ሴቶች ደግሞ እንሰት በመፋቅና ቤቶችን በተለያዩ ባለቀለም አፈሮች በማሳመር ጅባ በመስራትና ለክትፎ የሚያስፈልጉ ቅቤና ሚጥሚጣዎችን ያዘጋጃሉ።

ወጣት ወንዶችና ልጆች ደግሞ ለደመራና ለበአሉ የሚሆን ፍልጥ እንጨት ከጫካ በመልቀምና በማዘጋጀት የስራ ክፍፍላቸውን ይወጣሉ።

የበዓሉ የእለት ተእለት አከባበርም የራሱ የሆነ ባህላዊና ሃይማኖታዊ ስርዓት ያለው ነው። መስከረም 14 "ደንጌሳት" (የዴጚያ እሳት) በሚለው እለት ለሁሉም ቤተሰብ አባል በተዘጋጀለት የሸክላ ጣባት የጎመን ክትፎ የሚቀርብበትና በየደጃፉ የልጆች ደመራ "ጎረ ጎረ" እየተባለ የሚበራበት ነው።

ዋናው የመስቀል በዓልና የእርድ ቀን "ወኸመያ" መስከረም 15 እለት የሚከበር ሲሆን በእዚህ እለት የአባወራዎች ተግባር ጎልቶ የሚታይበት ሲሆን አባወራዎች የደለቡ ሰንጋዎችን በማረድ "ጨፉየ" (ጥሬ ስጋ በቅቤ መንከር) እና ባህላዊውን የጉራጌ ክትፎ ለቤተሰብ በማቅረብ የሚበላበት ዕለት ነው።

መስከረም 16 "ያባንዳ እሳት" (የጉርዝ እሳት) ደግሞ ትልቁና አባቶች የሚመሩት ደመራ የሚበራበት ወጣቶች ባህላዊውን «አዳብና» ጨዋታ የሚጫወቱበትና ሃይማኖታዊ ስርዓቱ የሚፈፀምበት እለት ነው።

ከበአሉ እለታት በኋላም ማህበራዊ ትስስሩ ይበልጥ ይጠናከራል። መስከረም 17 "ንቅ ባር" (የከሰል ማይ) እለት እድርተኞች ደመራው በተቃጠለበት ስፍራ ተሰብስበው አዲስ የአካባቢ ዳኛ የሚሾሙበት አዳዲስ አባላትን የሚመዘግቡበትና የአካባቢ ልማትና ስራዎችን የሚያቅዱበት ነው።

መስከረም 18 "የፊቃቆማይ" ልጃገረዶች የተለያዩ ለስፌት ጌጣ ጌጦች የሚሆን ሰንደዶ የሚለቅሙበት ሲሆን ከመስከረም 17 እስከ 23 "የጀወጀ" (የጀወቸ) ባልና ሚስት አማችና አማቶቻቸውን ሙክትና ስጦታ ይዘው በመጠየቅ መርቃትና ክብር የሚያገኙበት ጊዜ ነው።

በተጨማሪም በሚካሄዱ ባህላዊ የአዳብና ጨዋታዎችና የዘፈን ትእይንቶች ወቅት ወጣቶች ሎሚ፣ ብርቱካንና የሸንኮራ አገዳ በመለዋወጥ የህይወት አጋራቸውን የሚመርጡበት አጋጣሚ ይፈጠራል።

የመስቀል በአል በጉራጌ ምድር የተራራቁ ቤተሰቦችና ዘመዶች የሚገናኙበት፣ በጥል ላይ ያሉ ባልና ሚስቶችና ጎረቤቶች የሚታረቁበት፣ እዳ የሚሰረዝበት፣ ወላጆች ለትውልዱና ለሀገር ሰላም የሚፀልዩበት ታላቅ የማህበራዊ ውህደትና የሰላም መድረክ ነው።

የደመራው እሳት በሌሊት ሰማዩን ሲያበራ በጉራጌ ቤቶች ውስጥ ደግሞ የፍቅር የእርቅና የአብሮነት ብርሃን ይበራል ይህም መስቀልን ከበአልነት በላይ ሰዎችን ከስራቸው፣ ከቤተሰባቸውና ከጋራ ትውፊታቸው የሚያገናኝ የፍቅር ድልድይ ያደርገዋል።

በብሌን ደምበሎ




በጉራጌ ምድር በልዩ ባህላዊ ስነ-ስርዓት የሚከበረው የመስቀል በዓል
*********************

የመስቀል ደመራ ሲደመር ችቦው ሲበራ የመስቀል ዝማሬና እልልታ በየመንደሩ ሲሰማ የኢትዮጵያ መስከረም በልዩ ድምቀት ይጎላል። የመስቀል በአል የንግሥት እሌኒ ግማደ መስቀሉን የማግኘት ታሪክን መሰረት ያደረገ በዩኔስኮ የማይዳሰስ የሰው ልጅ ቅርስ ሆኖ የተመዘገበ ሃይማኖታዊና ባህላዊ እሴት ቢሆንም በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ ያለው ማህበራዊና ባህላዊ ፋይዳ ግን የጎላና ልዩ ገፅታ ያለው ነው።

በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ መስቀል ከአንድ ቀን የደስታ በአልነት በላይ የአመቱ ትልቅ መገናኛ የትውልድ ቀዬ መመለሻ የማስታወሻና የህይወት አዲስ ምእራፍ መክፈቻ ተደርጎ ይወሰዳል።

በዓሉ ሲቃረብ ከአዲስ አበባና ከልዩ ልዩ የሀገራችን ክልሎችና ከውጭ ሀገራት የሚኖሩ የብሄሩ ተወላጆች ወደ ትውልድ ቀያቸው በመጓዝ ከቤተሰቦቻቸው ጋር ይገናኛሉ።

የመስቀል ዝግጅት በአሉ ከወር አንስቶ ገንዘብና ቅቤ በማጠራቀም የሚጀመር ሲሆን አራት ወራት ሲቀሩትና በተለይም ከነሐሴ 12 (ከቡሄ) ጀምሮ ዝግጅቱ እየተጧጧፈ ይሄዳል።

በዚሁ መሰረት አባወራዎች ለእርድ የሚሆኑ ሰንጋዎችን ያደልባሉ የከብቶች ሳር ያዘጋጃሉ ፤እማወራዎችና ወጣት ሴቶች ደግሞ እንሰት በመፋቅና ቤቶችን በተለያዩ ባለቀለም አፈሮች በማሳመር ጅባ በመስራትና ለክትፎ የሚያስፈልጉ ቅቤና ሚጥሚጣዎችን ያዘጋጃሉ።

ወጣት ወንዶችና ልጆች ደግሞ ለደመራና ለበአሉ የሚሆን ፍልጥ እንጨት ከጫካ በመልቀምና በማዘጋጀት የስራ ክፍፍላቸውን ይወጣሉ።

የበዓሉ የእለት ተእለት አከባበርም የራሱ የሆነ ባህላዊና ሃይማኖታዊ ስርዓት ያለው ነው። መስከረም 14 "ደንጌሳት" (የዴጚያ እሳት) በሚለው እለት ለሁሉም ቤተሰብ አባል በተዘጋጀለት የሸክላ ጣባት የጎመን ክትፎ የሚቀርብበትና በየደጃፉ የልጆች ደመራ "ጎረ ጎረ" እየተባለ የሚበራበት ነው።

ዋናው የመስቀል በዓልና የእርድ ቀን "ወኸመያ" መስከረም 15 እለት የሚከበር ሲሆን በእዚህ እለት የአባወራዎች ተግባር ጎልቶ የሚታይበት ሲሆን አባወራዎች የደለቡ ሰንጋዎችን በማረድ "ጨፉየ" (ጥሬ ስጋ በቅቤ መንከር) እና ባህላዊውን የጉራጌ ክትፎ ለቤተሰብ በማቅረብ የሚበላበት ዕለት ነው።

መስከረም 16 "ያባንዳ እሳት" (የጉርዝ እሳት) ደግሞ ትልቁና አባቶች የሚመሩት ደመራ የሚበራበት ወጣቶች ባህላዊውን «አዳብና» ጨዋታ የሚጫወቱበትና ሃይማኖታዊ ስርዓቱ የሚፈፀምበት እለት ነው።

ከበአሉ እለታት በኋላም ማህበራዊ ትስስሩ ይበልጥ ይጠናከራል። መስከረም 17 "ንቅ ባር" (የከሰል ማይ) እለት እድርተኞች ደመራው በተቃጠለበት ስፍራ ተሰብስበው አዲስ የአካባቢ ዳኛ የሚሾሙበት አዳዲስ አባላትን የሚመዘግቡበትና የአካባቢ ልማትና ስራዎችን የሚያቅዱበት ነው።

መስከረም 18 "የፊቃቆማይ" ልጃገረዶች የተለያዩ ለስፌት ጌጣ ጌጦች የሚሆን ሰንደዶ የሚለቅሙበት ሲሆን ከመስከረም 17 እስከ 23 "የጀወጀ" (የጀወቸ) ባልና ሚስት አማችና አማቶቻቸውን ሙክትና ስጦታ ይዘው በመጠየቅ መርቃትና ክብር የሚያገኙበት ጊዜ ነው።

በተጨማሪም በሚካሄዱ ባህላዊ የአዳብና ጨዋታዎችና የዘፈን ትእይንቶች ወቅት ወጣቶች ሎሚ፣ ብርቱካንና የሸንኮራ አገዳ በመለዋወጥ የህይወት አጋራቸውን የሚመርጡበት አጋጣሚ ይፈጠራል።

የመስቀል በአል በጉራጌ ምድር የተራራቁ ቤተሰቦችና ዘመዶች የሚገናኙበት፣ በጥል ላይ ያሉ ባልና ሚስቶችና ጎረቤቶች የሚታረቁበት፣ እዳ የሚሰረዝበት፣ ወላጆች ለትውልዱና ለሀገር ሰላም የሚፀልዩበት ታላቅ የማህበራዊ ውህደትና የሰላም መድረክ ነው።

የደመራው እሳት በሌሊት ሰማዩን ሲያበራ በጉራጌ ቤቶች ውስጥ ደግሞ የፍቅር የእርቅና የአብሮነት ብርሃን ይበራል ይህም መስቀልን ከበአልነት በላይ ሰዎችን ከስራቸው፣ ከቤተሰባቸውና ከጋራ ትውፊታቸው የሚያገናኝ የፍቅር ድልድይ ያደርገዋል።

በብሌን ደምበሎ

🔥 እንኳን ለመስቀል ደንጌሳት በዓል አደረሳችሁ!

የክስታኔ እህትማማቾች ማህበር በየዓመቱ የሚያከብረውን የመስቀል ደንጌሳት በዓል በዚህ ዓመትም በድምቀት ለማክበር ዝግጅቱን አጠናቋል።

እሁድ፣ መስከረም 10 ቀን 2019 ዓ.ም.
ጦር ሐይሎች መኮንኖች ክበብ
ከቀኑ 6:00 ጀምሮ እስከ ምሽት

የበዓሉ ድምቀቶች፦
የባህል ጭፈራ
ደመራ
ባዛር
የባህላዊ ምግቦች
አይብ
ጎመን
ክትፎ
የተበጠበጠ ብርንዶ
እና ሌሎችም የበዓሉ ድምቀቶች ይጠብቃችኋል!

ብቻ እናንተ ኑ!
የእኛን ባህል፣ ወግና አንድነት በጋራ እናሳድግ።

የሀገራችንን በዓል ለትውልድ እናሳውቅ!

ኑ፣
መስቀልን አብረን እናክብር!

የመግቢያ ካርድ የሚገኘው፦
አማኑኤል ቤተ ክርስቲያን ፊት ለፊት፣ አይመለል ሕንፃ ውስጥ፣ 1ኛ ፎቅ፣ በጽ/ቤቱ ቢሮ

ወይም

በዕለቱ በጦር ሐይሎች መኮንኖች ክበብ መግቢያ በር ላይ ይገኛል።

እንገናኝ! እንደምር! እናክብር! 🔥
#መስቀል #ደንጌሳት #ክስታኔ #የክስታኔእህትማማቾች #ባህል #አንድነት #ኢትዮጵያ