በአባይ ወንዝ ላይ የተደረገው የውሃ "ጦርነት" አብቅቷል።ኢትዮጵያ አሸንፋለች ። የግብፅ እጅ ከታሰረ የሱዳንም ተሰብሯል።

ሱዳናዊው ፀሀፊ አልፋድል ኢብራሂም ህዳሴ ግድብን አስመልክቶ  በአረብ ዊክሊ ላይ ከፃፈው ፅሁፍ የተወሰደ።

ፀሀፊው ህዳሴ ግድብ ላይ ግብፅ እንደተሸነፈች ቢገልፅም የኢትዮጵያን ወደብ መፈለግ በአዎንታዊ መልኩ መሳል አልፈለገም።

ለማንኛውም ፅሁፉ ይሄን ይመስላል;

ለ10 ዓመታት ያህል በዘመናዊ ታሪክ ውስጥ የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ትልቁ የውሃ ግጭት ሊሆን ይችላል ተብሎ የብዙዎች የትኩረት ስቦ ነበር። ታሪኩ ቀጥተኛ እና ሀይለኛ ነበር፡ ኢትዮጵያ እያደገች ያለችው የላይኛው ተፋሰስ ሀይል ግብጽን፣ ለረጅም ጊዜ የዘለቀውን የታችኛው ተፋሰስ የበላይ ተንሳፋፊ፣ የሚያንቀውን እና በመጨረሻም ጦርነት የሚያስነሳ ትልቅ ግድብ እየገነባች ነበር።

የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ የ5 ቢሊዮን ዶላር ግድብን “በጥቁር ዘር ታሪክ ትልቁ ስኬት” ሲሉ አሞካሽተዋል፣ ትረካው ጷግሜ 4 ይፋዊ ፍጻሜውን አግኝቷል።

አንዴ በግብጽ እጅ የነበሩት የሥልጣን ጥንታዊ ማንሻዎች ዝገው ፈራርሰዋል። ዓለም አቀፍ ሽምግልና ጠፍቷል፣ የታችኛው ተፋሰስ ጥምረት ተበላሽቷል፣ እናም አዲስና ውስብስብ ጨዋታ አሁን በናይል ሸለቆ እየተካሄደ ነው—የዚህ ጨዋታ ሽልማቱ ራሱ ቦርዱ እንጂ ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ አይደለም።

የግብጽ ወታደራዊ አማራጭ ሙሉ በሙሉ መቋጨት በዚህ አዲስ እውነታ ውስጥ በጣም አስፈላጊው አካል ነው። ቀደም ሲል ዜናዎችን ሲቆጣጠር የነበረው የጦርነት ቅስቀሳ አሁን ባዶ ይመስላል። አንድ ሰው የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በ2020 ግብጽ በመጨረሻ "ያንን ግድብ እንደምትደመሰስ" የሰጡትን ግልጽ ትንበያ ያስታውሳል። በወቅቱ አስተያየቱ በካይሮ ውስጥ እየታሰበበት የነበረውን አዋጭ፣ ምንም እንኳን ሥር ነቀል፣ የድርጊት አካሄድ ይወክል ነበር።

ያ አማራጭ አሁን ከፖለቲካዊ እና ወታደራዊ እይታ አንጻር ሊታሰብ የማይችል ነው። ግብፅ ሊፈቱ የሚገቡ ብዙ ጉዳዮች አሉባት። የእስራኤል ጥቃት በኳታር ላይ ከተሰነዘረ በኋላ ይበልጥ የካይሮ ችግር በሆነው በጋዛ ያለው አሰቃቂ ግጭት እና ከዚህም የመነጨው ሰብአዊ ጥፋት የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የደህንነት ሀብቶቿን አሟጦታል።

ግብፅ ለጋዛ ወሳኝ አስታራቂ፣ በሚሊዮን ለሚቆጠሩ ሰዎች የስደተኞች መጠለያ እና ሰፊ ክልላዊ ሁከትን የምትከላከል እንደመሆኗ መጠን በደቡባዊ ድንበሯ ላይ ወታደራዊ ጀብዱ ለመፈጸም ፍላጎት የላትም። ካይሮ ከ125 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላት ኢትዮጵያን የመዋጋት አደጋን መውሰድ አትችልም  ።

ይህ ስልታዊ ወደኋላ መመለስ የምስረታው ውጤት እና ሁኔታው ​​ያመጣው ለውጥ ነው። የግብፅ ባለስልጣናት የኢትዮጵያን "አንድ ወገንተኝነት የተሞላበት እርምጃ" ማውገዝ እና ስለ "ህልውና አደጋ" አስከፊ ማስጠንቀቂያዎችን ማስተላለፋቸውን ሲቀጥሉ፣ የግብጽ ዕቅድ አውጪዎች ግን ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብን ሊቀበል የሚችል የወደፊት ሁኔታ በድብቅ እየፈጠሩ ነው። ለዚህም የግብጽ ከፍተኛ ጨዋማ ውሃ በማጥለል ንፁህ ውሃ ማቅረብ  ኢንቨስትመንት ማረጋገጫ ሆኖ ያገለግላል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ሙስጠፋ ማድቡሊ በቀጣዮቹ ስድስት ዓመታት በየቀኑ 10 ሚሊዮን ኪዩቢክ ሜትር የተጣራ ውሃ ለማምረት ያለመውን ታላቅ እቅድ አስታውቀዋል። ከ100 በላይ የጨው ማስወገጃ ተቋማት ወደ ስራ የገቡ ሲሆን ከዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር በመተባበር ሌሎችም ለመገንባት ታቅዷል። ግብፅ በናይል ወንዝ ላይ የነበራትን ጥገኝነት በመቀነስ የውሃ ደህንነቷን እንደ አዲስ እያሻሻለች ነው። አብዛኛውን የውሃ ድርሻ የሰጧት የ1929 እና 1959 ስምምነቶች ይደግፉት የነበረው የድሮው የውሃ ፖለቲካዊ ስርዓት ከጥቅም ውጪ መሆኑ በተዘዋዋሪ መንገድ ታውቋል። ካይሮ ግድቡን ከማፍረስ ይልቅ በግድቡ ዙሪያ እቅድ እያወጣች ነው።

ግብፅ እጇ ከታሰረች የሱዳን እጅም ተሰብሯል። ቀደም ሲል የግብጽ ዋና እና የውሃ ተጋሪ ሀገር የነበረችው ሱዳን ከፈረንጆቹ  ከሚያዚያ 2023 ጀምሮ በአሰቃቂ የእርስ በርስ ጦርነት ውስጥ ገብታለች።

በአካባቢው የውክልና ግጭቶች መፋለሚያ በመሆኗ፣ የሀገሪቱ ዲፕሎማሲያዊ ተጽእኖ ቀንሷል። በዋና ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ደጋፊዋ በግብፅ ላይ የህልውና ጥገኛ በመሆኗ፣ በፖርት ሱዳን የሚገኘው በሱዳን ጦር ኃይሎች (ኤስ.ኤ.ኤፍ.) የሚመራው መንግስት በይፋ የካይሮን የፀረ-ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ አቋም ለመደገፍ ተገድዷል።

ይሁን እንጂ፣ ያለው እውነታ እጅግ አሳዛኝ እና ውስብስብ ነው። በህዳር 2015፣ ከእርስ በርስ ጦርነቱ በፊት፣ ነገር ግን አገሪቷ ከ2011ቱ አብዮት በኋላ እየፈረሰች ባለበት ወቅት፣ አልጀዚራ ይፋ ባደረገው ሚስጥራዊ ሰነድ መሰረት፣ ካርቱም እና ኢትዮጵያ የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብን ሙሌትና አሰራር በተመለከተ የቴክኒክ ስምምነት ተፈራርመዋል።

በሱዳን ድንበር ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ በ15 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ ግድቡ በመጨረሻ እንደሚጠናቀቅና ሱዳንም ለራሷ ግድቦች የውሃ ፍሰትን ለመቆጣጠርና የኤሌክትሪክ አቅርቦቷን ለማረጋገጥ ከአዲስ አበባ ጋር አብሮ መስራት እንዳለባት በስውር አምናለች።

ይህ ጥገኝነት ዛሬ ይበልጥ ጎልቶ ይታያል። ካይሮ የሱዳንን ጦር ኃይሎች እየደገፈች ባለበት ወቅት፣ ኢትዮጵያ ለሱዳን የኃይል አቅርቦት እየሰጠች ነው፣ ይህም ለሶስት አመታት ያልተከፈለ እና ከ90 ሚሊዮን ዶላር በላይ የደረሰ ዕዳ እየተጠራቀመ ነው። በዚህም ምክንያት ሱዳን በንግግር ደረጃ ግብጽ  የምትደግፍ ስትሆን በተግባር ግን በኢትዮጵያ  ላይ ጥገኛ ሆናለች። የታችኛው ተፋሰስ ሀገራት ግንባር በመበተኑ ምክንያት ግብጽ አሁን በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ብቸኛ ሆናለች።

በተጨማሪም የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ሌላው ወሳኝ ለውጥ አሳይተዋል። በአሜሪካ እና በአለም ባንክ የሚመራው ድርድር ከከሸፈ በኋላ እንደ ዋና አስታራቂ ስትታይ የነበረችው የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች አሁን ባለድርሻ ሆናለች። በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች የብሄራዊ ደህንነት አማካሪ ከሆኑት ከሼክ ታህኖን ቢን ዛይድ ጋር ግንኙነት ያለው አንድ ድርጅት በቅርቡ ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ጋር የተፈራረመው የኃይል ግዢ ስምምነት አቡ ዳቢ አዲሱን ነባራዊ ሁኔታ መቀበል ብቻ ሳይሆን በንቃት እየተጠቀመችበት እንደሆነ ግልጽ ማሳያ ነው።

ግብፅ ከቀድሞ አጋሮቿ ወይም አሸማጋዮዎች ጋር መተማመን ስላልቻለች አዲስ ጥምረት ለመፍጠር ተገድዳለች። ለዚህም አጋጣሚውን የፈጠረው የኢትዮጵያ በ2024 ከሶማሊላንድ ጋር ያደረገችው የባህር በር ስምምነት ነው። ይህ ስምምነት የፌደራል መንግስቱን ያስቆጣና ያለፈቃድ የተደረገ በመሆኑ ግብጽ ይህን እንደ መልካም አጋጣሚ በመቁጠር ከሞቃዲሾ ጋር የደህንነት ስምምነት በፍጥነት በመፈረም፣ አዲሱን የኤርትራ-ግብጽ-ሶማሊያ የይዞታ ዘንግን መሰረተች።

ለኢትዮጵያ አወዛጋቢ የባህር በር ስምምነት ከሶማሊላንድ ጋር በምላሽ፣ የሶስቱ ሀገራት ጥምረት ለየአባላቱ ግልጽ ጥቅሞችን አስገኝቷል፡- ግብፅ በኢትዮጵያ ምስራቃዊ ድንበር ላይ ስትራቴጂካዊ ቦታ አገኘች፣ በራሷ ተነጥላ የነበረችው ኤርትራ በአብይ የአሰብ ወደብ ከተማን በተመለከተ ካላት ጠበኛ እቅድ ጋር ጠንካራ አጋር አገኘች፤ ሶማሊያ ደግሞ ከአል-ሻባብ ጋር በሚደረገው ውጊያ ተጨማሪ ድጋፍ እና ግዛቷ እንዳይከፋፈል የፀጥታ ዋስትና አገኘች።