(ዘ-ሐበሻ ዜና) የትግሃት ዩቱብ ጋዜጠኛ ለሰምሃል መለስ ዜናዊ የሚከተለውን ጥያቄ አቀረበ፦ "የተፈጠሩት ሁኔታዎች በአጠቃላይ እንደምትሰሚው ኃይሎች መቐለን ለቀው ወጥተዋል፣ በመቐለ ዙሪያ ፍጥጫ አለ የሚባሉ ሁኔታዎች ተፈጥረዋል። ከሌሎች ከተሞችም እየወጡ እንደሆነ እየሰማን ነው። ስለዚህ በአጠቃላይ የተፈጠረው ይህ ሁኔታ፣ ለትግራይ እና ለትግራይ ህዝብ ምን ማለት ነው? " - ሰምሃል ስትመልስም እንዲህ ብላለች።

"እርግጠኝነት ማጣት (Uncertainty) ሊሆን ይችላል የሚል ግምት ነው ያለኝ። ይህ ማለት ምን ማለት ነው ብሎ ለመገመት ይከብዳል። "የአንድ ሰው ውሳኔ፣ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ማለት ምን ማለት ነው?" ለሚለው ነገር አብሮኝ አለ። የምርጫው ጉዳይም ቢሆን፣ ምን ይዞ ሊመጣ ይችላል የሚል ስጋት አለኝ። እስካሁን እንደነበረው የህዝብ መነሳሳት፣ ከአየር ጥቃት የተረፉ እና ህይወታቸውን ያጡ ሰዎችን ስንመለከት፣ አፌን ሞልቼ ልናገር አልችልም። ገና አስር ቀናት ስለሆኑ፣ ጊዜ ሰጥተን ማየት አለብን የሚል እምነት አለኝ።

"የትግራይ ኃይል አሸንፏል ወይ? ከተባለ፣ ከብልጽግና ኃይልስ ተለይቶ የራሱ የሆነ የውሳኔ አቅም አለው ወይ የሚለው በጣም ያጠራጥራል። የሀገሪቱን ህገ-መንግስት ልንቀይር ነው እያሉ ነው። በዚህ ላይ የትግራዋይ ተሳትፎ የለም። የተሰለፉትም ቢሆኑ በብሄራዊ ጉዳይ ላይ ፓርላማ ውስጥ የተናገረ ሰው የለም። ስለዚህ ኢትዮጵያ ያለችበት መዋቅር ያለእኛ ተሳትፎ እና ፍቃድ መልኩ እየተቀየረ ነው። ይህ በህግ የሚቻል አይመስለኝም። ያለ ህዝብ ተሳትፎ እና ፈቃድ አወቃቀሩ ሊለወጥ አይችልም። ይህ 'ህወሓት ተሸነፈ፣ ብልጽግና አሸነፈ' ከሚለው ጉዳይ በላይ፣ መብት እንደ መብት ሊለወጥ አይችልም፤ በዚህ ላይ ጥያቄ እና ስጋት አለኝ።

"ለውጡን እንፈልገዋለን ወይስ አንፈልገውም የሚለውን ለመወሰን ተሳትፎ የለንም። ካልተሳተፍን ግን፣ 'እገሌ የሚባል ትግራዋይ ከእነሱ ጋር ስለተሰለፈ ይህንን ለውጥ እንደ ማህበረሰብ ተቀበሉት' የሚል አስገዳጅ ነገር እንዳይመጣ እሰጋለሁ። ይህ ካልሆነ ደግሞ ልንቃወመው ይገባል ብዬ አምናለሁ። ትግሉ የግድ የብሄር ትግል መሆን የለበትም። ከብሄር ውጭ ማሰብ ለሚያቅታቸውም ሌላ ዓይነት ትግል ልናሳያቸው ይገባል። ሳሞራ እና ወዲ እምበተይ 'እኔ አውራ፣ እኔ አውራ' ተባብለው በሽጉጥ በሚተያዩበት መንገድ ሳይሆን፣ እነሱን የሚበልጥ እና የሚገዛ ሀሳብ ይዞ የሚቀርብ መንፈስ መፈጠር አለበት። ይህ መንፈስ በፖለቲካ አቅም ወይም በዲፕሎማሲ አቅም ሊሆን ይችላል።"