(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአምባሳደር ጄኔራል ባጫ ደበሌ የተጻፈውና የኢትዮጵያን ብሔራዊ ደህንነት ስጋቶች አጉልቶ የሚያሳየው ዛሬ የወጣው ወቅታዊ ትንተና፣ የኤርትራ መንግሥት እና የህወሓት ጽንፈኛ አንጃ ፈጥረውታል ባሉት አደገኛ ጥምረት ላይ ከባድ ትችት ሰንዝሯል። ይህ የትንተና ጽሑፍ፣ ኢትዮጵያ ከፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ወዲህ ለሁለት ዓመታት ያሳየችው ስትራቴጂካዊ ትዕግስት እያበቃለት መሆኑን በማስጠንቀቅ፣ ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለጉዳዩ አስቸኳይ ትኩረት እንዲሰጠው አሳስቧል።

እንደ ጄኔራል ባጫ ማብራሪያ፣ ኦገስት 3 ቀን 2026 የኤርትራ መንግሥት ከፍተኛ የጦር አዛዦች የኢትዮጵያን ድንበር ጥሰው ወደ ዛላምበሳ ከተማ በመግባት የኤርትራን ባንዲራ በአደባባይ አውለብልበዋል። ይህ ክስተት በማህበራዊ ሚዲያ በስፋት የተሰራጨ ሲሆን፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት በግልጽ የጣሰ ድርጊት መሆኑ ተገልጿል። ከዚህም ባሻገር፣ ከሶስት ቀናት በኋላ ነሐሴ 6 ቀን 2026 ታንኮችን እና ከባድ የጦር መሳሪያዎችን ያካተተ የኤርትራ ጦር ወደ ሰሜን ኢትዮጵያ፣ በተለይም ወደ ትግራይ ክልል መግባቱን ጽሑፉ አጋልጧል።

እነዚህ ድርጊቶች ነጠላ ክስተቶች ሳይሆኑ፣ የኤርትራ መንግሥት እና በህወሓት ውስጥ የሚገኝ ጽንፈኛ አንጃ “ጽምዶ” በሚል ስያሜ የፈጠሩት ጥምረት አካል መሆኑ ተመላክቷል። ይህ የህወሓት አንጃ በፌዴራል መንግሥቱ ላይ ወታደራዊ ጥቃት ለመክፈት ዝግጅት ማጠናቀቁን በአደባባይ ያወጀ ሲሆን፣ የውጭ ኃይሎች ድጋፍን እንደ ፖለቲካዊ የህልውና ዋስትና እየቆጠረ ይገኛል። በተጨማሪም አንጃው አምባገነናዊ እና ወታደራዊ የማስገደድ ዘዴዎችን በስፋት በመጠቀም፣ እንዲሁም የትግራይ ተወላጆችን በሱዳን ጦርነት ውስጥ እንደ ቅጥር ነፍሰ ገዳይ በመሸጥ የህዝቡን ደህንነት እና መብት ክፉኛ አደጋ ላይ ጥሏል ተብሏል።

ኢትዮጵያ ቀጠናዊ አለመረጋጋትን ለማስቀረት ስትል ላለፉት ሁለት ዓመታት ከባድ ስትራቴጂካዊ እርጋታን መርጣ ቆይታለች። የካቲት 2026 በኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በኩል የተላከውን ይፋዊ የውይይት ጥሪን ጨምሮ በርካታ የዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ ጥረቶች በአስመራ ውድቅ ተደርገዋል። ምንም እንኳን የአውሮፓ ህብረት ያወጣቸው መግለጫዎች እና አሜሪካ በህወሓት ጽንፈኞች ላይ የጣለችው ማዕቀብ በጎ ጅምሮች ቢሆኑም፣ እርምጃዎቹ በአስመራም ሆነ በትግራይ ባሉ ተላላኪዎቿ ላይ ተጨባጭ የባህሪ ለውጥ አላመጡም። በመሆኑም የኢትዮጵያ መንግሥት ብሔራዊ ደህንነቱ፣ ሉዓላዊነቱ እና የግዛት አንድነቱ እየተረገጠ ላልተወሰነ ጊዜ ትዕግስትን ሊመርጥ እንደማይችል ጄኔራሉ አስረግጠው ተናግረዋል።

የኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ኢትዮጵያን የማዳከም፣ የመከፋፈል እና በፖለቲካ ተጽዕኖ ስር የማዋል የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ምኞታቸውን እንዳልተዉ ጄኔራል ባጫ አጥብቀው ተችተዋል። ይህ ዓይነቱ እኩይ ተግባር የሁለትዮሽ ግጭት ብቻ ሳይሆን፣ አጠቃላይ የአፍሪካ ቀንድን የፖለቲካ መዋቅር በኃይል ለማናጋት የሚደረግ አደገኛ ሙከራ መሆኑን አስገንዝበዋል።

በጽሁፋቸው የኤርትራ መንግሥት በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የሚያንቀሳቅሰውን ጦር በአስቸኳይ ካላስወጣ እና ጣልቃ ገብነቱን ካላቆመ፣ ኢትዮጵያ ሉዓላዊነቷን ለማስከበር "ራስን የመከላከል ህጋዊ መብቷን" ለመጠቀም እንደምትገደድ አስጠንቅቀዋል። ይህ አጸፋዊ እርምጃ ደግሞ በራሷ በኤርትራ ውስጥ መንግሥት እስከመፍረስ እና እስከከፋ የጅምላ ስደት የሚያደርስ ቀውስ ሊፈጥር እንደሚችል አሳስበው፣ ለሚፈጠረው አጠቃላይ የቀይ ባህር እና የቀጠናው አለመረጋጋት ኃላፊነቱን የሚወስዱት ሉዓላዊነትን የሚጥሱት አካላት መሆናቸውን አበክረው ገልጸዋል።