የጥቁር ወርቁ አዲስ ምዕራፍ፦ ዋርካ ኮፊ እና የኢትዮጵያ ኤክስፖርት ማርኬት ስልታዊ ጥምረት
የካቲት 14 ቀን 2018 ዓ.ም. በአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የሚካሄደው የቡና ባህል ፌስቲቫል፣ ለኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ጉዞ አዲስ አቅጣጫ ጠቋሚ ነው። ዋርካ ኮፊ እና የኢትዮጵያ ኤክስፖርት ማርኬት (EEM) የተፈራረሙት ስምምነት እንዲሁ የወረቀት ላይ ፊርማ ሳይሆን፣ የኢትዮጵያን "ጥቁር ወርቅ" ከጥሬ ምርትነት (Commodity) ወደ "ባህላዊ የንግድ ኃይል" (Cultural Economic Power) የማሸጋገር ስልታዊ ቃል-ኪዳን ነው።
ዋርካ ኮፊ እና "የልምድ ኢኮኖሚ" ትንሳኤ
በዘመናዊው የንግድ ዓለም "ምርት መሸጥ" አርክቷል። ሸማቾች ዛሬ የሚፈልጉት ዕቃን ሳይሆን "ትርክትን" ነው። የዋርካ ኮፊ መስራች ወ/ሮ ሰዓዳ ሙስጠፋ የቡና አፈላል ሥነ-ሥርዓቱን በዩኔስኮ ለማስመዝገብ መነሳሳታቸው፣ ይህንን የቆየ ባህል ወደ ዓለም አቀፍ የኢኮኖሚ ኃይል የመቀየር ስልት ነው።
ይህ በንግድ ፍልስፍና "Experience Economy" ይባላል። ዋርካ ኮፊ ለዓለም እያቀረበ ያለው ቡናን ብቻ ሳይሆን፣ ያ ቡና ተቆልቶ፣ ተወቅጦ፣ በጄበና ፈልቶ የሚቀርብበትን "ቅዱስ" ሥነ-ሥርዓት ነው።
ይህ ሥነ-ሥርዓት የንግድ ምልክቱ (Brand) አካል ሲሆን፣ ምርቱ በዓለም ገበያ ላይ ተወዳዳሪ የማይገኝለት "ልዩ ዋጋ" (Premium Value) እንዲያገኝ ያደርገዋል። ሸማቹ ለዋርካ ኮፊ የሚከፍለው ለካፌይኑ ብቻ ሳይሆን፣ ለታሪኩ፣ ለሽታው እና ለኢትዮጵያዊቷ እናት ጥበብ ጭምር ይሆናል።
የዓለም አቀፍ ተሞክሮ፦ ከጃፓን ሻይ እስከ ፈረንሳይ ወይን
ዋርካ ኮፊ የጀመረው ይህ ንቅናቄ በሌሎች ሀገራት ታላቅ የኢኮኖሚ ለውጥ አምጥቷል፦
የጃፓን "ቻኖዩ" (The Way of Tea): ጃፓኖች የሻይ አፈላል ሥነ-ሥርዓታቸውን እንደ መንፈሳዊ ጥበብና ሀገራዊ ኩራት ለዓለም ሸጠዋል። ዛሬ በለንደን ወይም በኒውዮርክ የጃፓን ሻይ ቤት የሚገባ ሰው የሚከፍለው ለቅጠሉ ሳይሆን ለክብሩና ለሥርዓቱ ነው።
የፈረንሳይ "ቴሮዋር" (Terroir): ፈረንሳውያን ወይናቸውን የሚሸጡት "ከየትኛው አፈር በቀለ?" በሚል ትርክት ነው። ለፈረንሳይ ወይን የሚከፈለው ከፍተኛ ዋጋ፣ ምርቱ ከሀገሪቱ ታሪክና ባህል ጋር ጥብቅ ቁርኝት ስላለው ነው።
ዋርካ ኮፊ እና EEM የኢትዮጵያን ቡና ከታሪካዊው የአድዋ ድል እና ከዩኔስኮ ምዝገባ ጋር ሲያቆራኙት፣ የኢትዮጵያ ቡና "የዓለም ቅርስ" የሚል ማህተም ያርፍበታል።
ይህ ደግሞ በኢኮኖሚክስ "Price Inelasticity" (የዋጋ ተለዋዋጭነትን መቋቋም) ይፈጥራል፤ ባህሉን የወደደ ሸማች ዋጋው ቢጨምር እንኳ ቡናውን መግዛቱን አያቆምም።
ማኅበራዊ ትስስር እንደ መፍትሔ
ባህል ፈላስፎች እንደሚነግሩን፣ ቡና በኢትዮጵያ ምድር "ማኅበራዊ ሙጫ" (Social Glue) ነው። ፈላስፋው ዋልተር ቤንጃሚን ስለ አንድ ነገር "ኦራ" ወይም ልዩ መንፈሳዊ ግርማ ይናገራል። የኢትዮጵያ ቡና ሥነ-ሥርዓት "ኦራው" ያለው በጋራ መጠጣትና በመመካከር ላይ ነው።
ዋርካ ኮፊ ይህንን "ኦራ" ወደ ፌስቲቫል መድረክ ማውጣቱ፣ የባህል ዲፕሎማሲን ከንግድ ጋር የማዋሃድ ጥበብ ነው። ፈላስፋው ማርቲን ሐይዴገር "መኖር ማለት በአንድ ቦታ ላይ በጋራ መገኘት ነው" እንደሚለው፣ የቡና ስነ-ስርአት ኢትዮጵያውያን በጋራ የሚገኙበት፣ የሚወያዩበትና ሰላምን የሚሰብኩበት "ብሔራዊ መኖሪያቸው" ነው።
ይህንን መኖሪያ ለዓለም ማሳየት ደግሞ የሀገርን ገጽታ የመገንባት (Nation Branding) ትልቁ መሣሪያ ነው።
ጥሬ ዕቃ ወደ እሴት ጭማሪ
ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ ዓለም አቀፍ የቡና ገበያ 90% የሚሆነው ትርፍ የሚገኘው ከቆላ፣ ከማሸግና ከታሪክ ግንባታ (Branding) ነው። ኢትዮጵያ ግን አሁንም አብዛኛውን ቡናዋን የምትልከው በጥሬው ነው።
የዋርካ ኮፊ እና የEEM ስምምነት ይህንን ክፍተት ለመድፈን የሚከተሉትን ነጥቦች ታሳቢ ያደርጋል፦
የቱሪዝም ትስስር: ጥናቶች እንደሚጠቁሙት "የባህል ቱሪስቶች" ከመደበኛ ቱሪስቶች 30% የበለጠ ወጪ ያደርጋሉ። ፌስቲቫሉ ከ3,000 በላይ ሰዎችን መሳቡ፣ ለሆቴሎችና ለእደ-ጥበብ ባለሙያዎች ቀጥተኛ ገቢ ያስገኛል።
የሴቶች ኢኮኖሚያዊ ተሳትፎ: የቡና ሥነ-ሥርዓት በዋናነት በሴቶች የሚመራ በመሆኑ፣ ዋርካ ኮፊ ይህንን ባህል ሲያሳድግ በዘርፉ ያሉ እናቶችን የኢኮኖሚ ተጠቃሚ ያደርጋል።
የገበያ ተደራሽነት: ባህሉ ሲታወቅ፣ የኢትዮጵያ ቡና በዓለም ገበያ ላይ ያለው ተፈላጊነት ይጨምራል። ሸማቾች ቡናውን ብቻ ሳይሆን የሸክላ ጀበናዎችን፣ ዕጣንንና ባህላዊ ቁርሶችንም መፈለጋቸው አይቀሬ ነው።
መደምደሚያ
የካቲት 14 በአድዋ ሙዚየም የሚበራው የረከቦት ሻማ፣ ለኢትዮጵያ ኤክስፖርት አዲስ ብርሃን ነው። ዋርካ ኮፊ የጀመረው ይህ ንቅናቄ፣ ቡናችንን ከኩባያ አውጥቶ በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ እንደ "የጥበብ ስራ" እንዲታይ ያደርገዋል።
ይህ ስምምነት ነገ የኢትዮጵያ ቡና ቤቶች በፓሪስና በኒውዮርክ ጎዳናዎች ላይ እንደ "ባህል ማዕከል" እንዲቆሙ መንገድ ይከፍታል። ሸማቹ ቡናውን ሲጠጣ፣ የእጣኑን መዓዛ እና የጀበናውን ውበት አብሮ ያጣጥማል። ዋርካ ኮፊ ባህላችንን ለዓለም በማጋራት፣ ኢኮኖሚያችንን የማሳደግና ማንነታችንን የማጽናት ታላቅ ቃል ኪዳን ገብቷል።
የካቲት 14 ቀን 2018 ዓ.ም. በአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የሚካሄደው የቡና ባህል ፌስቲቫል፣ ለኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ጉዞ አዲስ አቅጣጫ ጠቋሚ ነው። ዋርካ ኮፊ እና የኢትዮጵያ ኤክስፖርት ማርኬት (EEM) የተፈራረሙት ስምምነት እንዲሁ የወረቀት ላይ ፊርማ ሳይሆን፣ የኢትዮጵያን "ጥቁር ወርቅ" ከጥሬ ምርትነት (Commodity) ወደ "ባህላዊ የንግድ ኃይል" (Cultural Economic Power) የማሸጋገር ስልታዊ ቃል-ኪዳን ነው።
ዋርካ ኮፊ እና "የልምድ ኢኮኖሚ" ትንሳኤ
በዘመናዊው የንግድ ዓለም "ምርት መሸጥ" አርክቷል። ሸማቾች ዛሬ የሚፈልጉት ዕቃን ሳይሆን "ትርክትን" ነው። የዋርካ ኮፊ መስራች ወ/ሮ ሰዓዳ ሙስጠፋ የቡና አፈላል ሥነ-ሥርዓቱን በዩኔስኮ ለማስመዝገብ መነሳሳታቸው፣ ይህንን የቆየ ባህል ወደ ዓለም አቀፍ የኢኮኖሚ ኃይል የመቀየር ስልት ነው።
ይህ በንግድ ፍልስፍና "Experience Economy" ይባላል። ዋርካ ኮፊ ለዓለም እያቀረበ ያለው ቡናን ብቻ ሳይሆን፣ ያ ቡና ተቆልቶ፣ ተወቅጦ፣ በጄበና ፈልቶ የሚቀርብበትን "ቅዱስ" ሥነ-ሥርዓት ነው።
ይህ ሥነ-ሥርዓት የንግድ ምልክቱ (Brand) አካል ሲሆን፣ ምርቱ በዓለም ገበያ ላይ ተወዳዳሪ የማይገኝለት "ልዩ ዋጋ" (Premium Value) እንዲያገኝ ያደርገዋል። ሸማቹ ለዋርካ ኮፊ የሚከፍለው ለካፌይኑ ብቻ ሳይሆን፣ ለታሪኩ፣ ለሽታው እና ለኢትዮጵያዊቷ እናት ጥበብ ጭምር ይሆናል።
የዓለም አቀፍ ተሞክሮ፦ ከጃፓን ሻይ እስከ ፈረንሳይ ወይን
ዋርካ ኮፊ የጀመረው ይህ ንቅናቄ በሌሎች ሀገራት ታላቅ የኢኮኖሚ ለውጥ አምጥቷል፦
የጃፓን "ቻኖዩ" (The Way of Tea): ጃፓኖች የሻይ አፈላል ሥነ-ሥርዓታቸውን እንደ መንፈሳዊ ጥበብና ሀገራዊ ኩራት ለዓለም ሸጠዋል። ዛሬ በለንደን ወይም በኒውዮርክ የጃፓን ሻይ ቤት የሚገባ ሰው የሚከፍለው ለቅጠሉ ሳይሆን ለክብሩና ለሥርዓቱ ነው።
የፈረንሳይ "ቴሮዋር" (Terroir): ፈረንሳውያን ወይናቸውን የሚሸጡት "ከየትኛው አፈር በቀለ?" በሚል ትርክት ነው። ለፈረንሳይ ወይን የሚከፈለው ከፍተኛ ዋጋ፣ ምርቱ ከሀገሪቱ ታሪክና ባህል ጋር ጥብቅ ቁርኝት ስላለው ነው።
ዋርካ ኮፊ እና EEM የኢትዮጵያን ቡና ከታሪካዊው የአድዋ ድል እና ከዩኔስኮ ምዝገባ ጋር ሲያቆራኙት፣ የኢትዮጵያ ቡና "የዓለም ቅርስ" የሚል ማህተም ያርፍበታል።
ይህ ደግሞ በኢኮኖሚክስ "Price Inelasticity" (የዋጋ ተለዋዋጭነትን መቋቋም) ይፈጥራል፤ ባህሉን የወደደ ሸማች ዋጋው ቢጨምር እንኳ ቡናውን መግዛቱን አያቆምም።
ማኅበራዊ ትስስር እንደ መፍትሔ
ባህል ፈላስፎች እንደሚነግሩን፣ ቡና በኢትዮጵያ ምድር "ማኅበራዊ ሙጫ" (Social Glue) ነው። ፈላስፋው ዋልተር ቤንጃሚን ስለ አንድ ነገር "ኦራ" ወይም ልዩ መንፈሳዊ ግርማ ይናገራል። የኢትዮጵያ ቡና ሥነ-ሥርዓት "ኦራው" ያለው በጋራ መጠጣትና በመመካከር ላይ ነው።
ዋርካ ኮፊ ይህንን "ኦራ" ወደ ፌስቲቫል መድረክ ማውጣቱ፣ የባህል ዲፕሎማሲን ከንግድ ጋር የማዋሃድ ጥበብ ነው። ፈላስፋው ማርቲን ሐይዴገር "መኖር ማለት በአንድ ቦታ ላይ በጋራ መገኘት ነው" እንደሚለው፣ የቡና ስነ-ስርአት ኢትዮጵያውያን በጋራ የሚገኙበት፣ የሚወያዩበትና ሰላምን የሚሰብኩበት "ብሔራዊ መኖሪያቸው" ነው።
ይህንን መኖሪያ ለዓለም ማሳየት ደግሞ የሀገርን ገጽታ የመገንባት (Nation Branding) ትልቁ መሣሪያ ነው።
ጥሬ ዕቃ ወደ እሴት ጭማሪ
ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ ዓለም አቀፍ የቡና ገበያ 90% የሚሆነው ትርፍ የሚገኘው ከቆላ፣ ከማሸግና ከታሪክ ግንባታ (Branding) ነው። ኢትዮጵያ ግን አሁንም አብዛኛውን ቡናዋን የምትልከው በጥሬው ነው።
የዋርካ ኮፊ እና የEEM ስምምነት ይህንን ክፍተት ለመድፈን የሚከተሉትን ነጥቦች ታሳቢ ያደርጋል፦
የቱሪዝም ትስስር: ጥናቶች እንደሚጠቁሙት "የባህል ቱሪስቶች" ከመደበኛ ቱሪስቶች 30% የበለጠ ወጪ ያደርጋሉ። ፌስቲቫሉ ከ3,000 በላይ ሰዎችን መሳቡ፣ ለሆቴሎችና ለእደ-ጥበብ ባለሙያዎች ቀጥተኛ ገቢ ያስገኛል።
የሴቶች ኢኮኖሚያዊ ተሳትፎ: የቡና ሥነ-ሥርዓት በዋናነት በሴቶች የሚመራ በመሆኑ፣ ዋርካ ኮፊ ይህንን ባህል ሲያሳድግ በዘርፉ ያሉ እናቶችን የኢኮኖሚ ተጠቃሚ ያደርጋል።
የገበያ ተደራሽነት: ባህሉ ሲታወቅ፣ የኢትዮጵያ ቡና በዓለም ገበያ ላይ ያለው ተፈላጊነት ይጨምራል። ሸማቾች ቡናውን ብቻ ሳይሆን የሸክላ ጀበናዎችን፣ ዕጣንንና ባህላዊ ቁርሶችንም መፈለጋቸው አይቀሬ ነው።
መደምደሚያ
የካቲት 14 በአድዋ ሙዚየም የሚበራው የረከቦት ሻማ፣ ለኢትዮጵያ ኤክስፖርት አዲስ ብርሃን ነው። ዋርካ ኮፊ የጀመረው ይህ ንቅናቄ፣ ቡናችንን ከኩባያ አውጥቶ በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ እንደ "የጥበብ ስራ" እንዲታይ ያደርገዋል።
ይህ ስምምነት ነገ የኢትዮጵያ ቡና ቤቶች በፓሪስና በኒውዮርክ ጎዳናዎች ላይ እንደ "ባህል ማዕከል" እንዲቆሙ መንገድ ይከፍታል። ሸማቹ ቡናውን ሲጠጣ፣ የእጣኑን መዓዛ እና የጀበናውን ውበት አብሮ ያጣጥማል። ዋርካ ኮፊ ባህላችንን ለዓለም በማጋራት፣ ኢኮኖሚያችንን የማሳደግና ማንነታችንን የማጽናት ታላቅ ቃል ኪዳን ገብቷል።
4 months ago
