(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዛሬ ይፋ የተደረገው የ2026ቱ የዓለም አቀፍ የሰዎች ዝውውር ሪፖርት፣ ኢትዮጵያ የሰዎችን ዝውውር ለማስቆም የተቀመጡትን አነስተኛ መስፈርቶች ሙሉ በሙሉ ባታሟላም፣ ጉልህ ጥረቶችን በማሳየቷ በደረጃ ሁለት (Tier 2) ላይ መቆየቷን አስታውቋል። መንግስት ህገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር ሰለባዎችን በመለየት፣ የውጭ ሀገር የስራ ስምሪት አዋጅን በማሻሻል እና ተጎጂዎችን ወደ ሀገር በመመለስ ረገድ መሻሻሎችን ቢያሳይም፣ በህግ ማስከበር እና ወንጀለኞችን በመቅጣት በኩል ግን ክፍተቶች እንደታዩበት ሪፖርቱ አብራርቷል።

ሪፖርቱ በህግ ማስከበር ዘርፍ ያለውን ሁኔታ ሲገመግም፣ የኢትዮጵያ መንግስት በህገ-ወጥ አዘዋዋሪዎች ላይ የሚያደርገው ምርመራ እና ክስ መቀነሱን አመላክቷል። በ2025 ዓ.ም የተመዘገቡት የምርመራዎች ቁጥር 363 ሲሆን፣ ይህ አሃዝ ካለፈው ዓመት 470 ምርመራዎች ጋር ሲነጻጸር ቅናሽ አሳይቷል። በተመሳሳይ በፍርድ ቤት ጥፋተኛ የተባሉ አዘዋዋሪዎች ቁጥር ከ340 ወደ 191 ዝቅ ብሏል። ከዚህ በተጨማሪ የሙስና እና የባለስልጣናት ተባባሪነት ትልቅ አሳሳቢ ጉዳይ መሆኑን የጠቀሰው ሪፖርቱ፣ የኢሚግሬሽን እና ዜግነት አገልግሎት የቀድሞ ምክትል ዋና ዳይሬክተርን ጨምሮ ሌሎች ሰራተኞች ዜግነት ለሌላቸው ግለሰቦች ህገ-ወጥ ፓስፖርት በመስጠት ለህገ-ወጥ ዝውውር መጋለጥ ምክንያት ሆነው በመገኘታቸው፣ በምክትል ዳይሬክተሩ ላይ የስምንት ዓመት እስራት እና በሌሎችም ላይ ተመሳሳይ ቅጣቶች መተላለፉን አስታውሷል።

በሌላ በኩል ሪፖርቱ በኢትዮጵያ ስላለው የጸጥታ ሁኔታ እና የህጻናት ምልመላ አሳሳቢ መረጃን አካቷል። ታማኝ ምንጮችን ጠቅሶ እንዳሰፈረው፣ የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት፣ እንዲሁም እንደ ፋኖ፣ ሕወሓት (TPLF) እና የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊት (OLA) ያሉ መንግስታዊ ያልሆኑ ታጣቂ ቡድኖች ህጻናትን ከህግ ውጪ ለውትድርና እና ለተለያዩ የጦርነት ደጀን ተግባራት መጠቀማቸውን ገልጿል። የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን በዚህ ዙሪያ የተወሰኑ ምርመራዎችን ቢያደርግም፣ መንግስት ወንጀለኞቹን በህግ ስለመጠየቁ ሪፖርት አላደረገም ብሏል።

በበጎ ጎኑ መንግስት የተጎጂዎችን ጥበቃ እና መከላከል ስራዎችን አጠናክሮ መቀጠሉ ተነስቷል። ባለፈው ዓመት ከመካከለኛው ምስራቅ እና ከሌሎች የአፍሪካ ሀገራት የተመለሱ ከ142 ሺህ በላይ ተጋላጭ ዜጎችን አጣርቶ ድጋፍ አድርጓል። የውጭ ሀገር የስራ ስምሪትን ስርዓት ለማስያዝም አዲስ አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1389/2025) በማጽደቅ፣ ኤጀንሲዎች እንደየደረጃቸው ከ50 ሚሊዮን እስከ 250 ሚሊዮን ብር የሚደርስ የመጠባበቂያ ገንዘብ እንዲያስቀምጡ አድርጓል። ይህ እርምጃ ሰራተኞች የህክምና እና ሌሎች ወጪዎችን ኤጀንሲዎች እንዲሸፍኑ በማድረግ ዜጎች ያለአግባብ እንዳይበዘበዙ ለመከላከል ያለመ መሆኑ ተገልጿል።

ሪፖርቱ የህገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር አዳዲስ አዝማሚያዎችን የዳሰሰ ሲሆን፣ አዘዋዋሪዎች የዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን፣ የማህበራዊ ሚዲያ ማስታወቂያዎችን እና የውሸት የስራ እድሎችን በመጠቀም ወጣቶችን እያታለሉ መሆኑን አጋልጧል። በተለይም ኢትዮጵያውያን ወንዶች በደቡብ ምስራቅ እስያ (እንደ በርማ፣ ካምቦዲያ እና ላኦስ) በሚገኙ የበይነመረብ (ኦንላይን) ማጭበርበር ስራዎች ላይ በግዳጅ እንዲሰሩ እየተደረጉ መሆኑን፤ እንዲሁም ወጣት ሴቶች ወደ ሩሲያ የድሮን ማምረቻ ጣቢያዎች በተታለለ የስልጠና ስምሪት ተወስደው ብዝበዛ እየደረሰባቸው እንደሚገኝ ሪፖርቱ በስፋት ዘግቧል። በአገር ውስጥ የሚገኙ ሁለት ሚሊዮን ገደማ ተፈናቃዮች እና ከ1.1 ሚሊዮን በላይ ስደተኞች ለዚህ አደጋ በከፍተኛ ሁኔታ ተጋላጭ መሆናቸውንም አክሎ አስጠንቅቋል።