የየመን ጦርነት ተባብሷል፤
1,400 ሰዎች በ24 ሰዓት ወደ ጂቡቲ ተሰደዱ

* የሁቲ ታጣቂዎች ወደ ባብ ኤል መንደብ በመቅረባቸው የሰብዓዊ ቀውሱና የቀይ ባሕር ደኅንነት ስጋት ጨምሯል
#ethiopia | በየመን በመንግሥት ኃይሎችና በኢራን የሚደገፉት የሁቲ ታጣቂዎች መካከል የተባባሰው ግጭት ከየመን የሚሰደዱ ሰዎችን ቁጥር በአስጊ ሁኔታ እያሳደገ ነው። በተለይም የሁቲ ኃይሎች በቀይ ባሕር ዳርቻና በባብ ኤል መንደብ ዙሪያ ያላቸውን ቁጥጥር በማጠናከራቸው፣ በ24 ሰዓታት ውስጥ ወደ 1,400 የሚጠጉ የየመን ሰዎች ባሕር ተሻግረው ጂቡቲ ደርሰዋል።

1,400 ሰዎች በአንድ ቀን ወደ ጂቡቲ

የጂቡቲ የኢኮኖሚና ፋይናንስ ሚኒስትር ኢሊያስ ሙሳ ዳዋሌህ በ24 ሰዓታት ውስጥ 1,400 ስደተኞች ከየመን ወደ ጂቡቲ መድረሳቸውን ገልጸዋል።

በተለይም የጂቡቲ የባሕር ዳርቻ ከየመን የምትለየው በአንጻራዊ ሁኔታ አጭር የባሕር ርቀት ብቻ በመሆኑ፣ ከጦርነቱ የሚሸሹ የየመን ቤተሰቦች ወደ ጂቡቲ መሻገርን እንደ የማምለጫ መንገድ እየተጠቀሙበት ነው።

በአንድ የቀደመ የማዳን ሥራ ወቅትም 500 የሚጠጉ ሰዎች፣ ከእነርሱም መካከል ሴቶችና ሕፃናት የሚገኙበት፣ ጀልባቸው ነዳጅ አልቆባቸው በባሕር ላይ ከተቸገሩ በኋላ ተረድተው ወደ ኦቦክ እንደደረሱ ተገልጿል።

ሴቶችና ሕፃናት በባሕር ላይ ያለው አደጋ

የተባበሩት መንግሥታት የሕፃናት ድርጅት (UNICEF) እንዳስታወቀው፣ በ24 ሰዓታት ውስጥ ወደ 1,400 ሰዎች የጂቡቲን የባሕር ዳርቻ ደርሰዋል፤ ከእነርሱ መካከል ሴቶችና በርካታ ሕፃናት ይገኙበታል።

ሕፃናቱ የባብ ኤል መንደብን በሚሻገሩበት ወቅት የመስጠም አደጋ፣ ከፍተኛ ሙቀት፣ የውኃ እጥረትና የምግብ እጥረት የመሳሰሉ አደጋዎች እንደሚጋለጡ UNICEF አስጠንቅቋል።

ይህም የየመን ጦርነት የውስጥ ግጭት ብቻ ሳይሆን ወደ ጎረቤት አገሮች የሚዘልቅ የሰብዓዊ ቀውስ መሆኑን ያሳያል።

በየመን ከ80 ሺህ በላይ ሰዎች ተፈናቅለዋል

የዓለም አቀፍ የፍልሰት ድርጅት (IOM) በቅርቡ ባወጣው መረጃ፣ ከመስከረም መጀመሪያ ጀምሮ 82,164 ሰዎች በየመን ውስጥ ከመኖሪያቸው መፈናቀላቸውን ገልጿል። ከ2,000 በላይ የሚሆኑትም ግጭቱን ሸሽተው ወደ ጂቡቲ የሰሜን ዳርቻዎች መድረሳቸው ተገልጿል።

ይህ ቁጥር በጥቂት ቀናት ውስጥ የተመዘገበ መሆኑ የግጭቱ ፍጥነትና የሰብዓዊ ቀውሱ መጠን ምን ያህል እየጨመረ እንደሆነ ያሳያል።

ሁቲዎች የቀይ ባሕር ዳርቻን እያጠናከሩ ነው

የወቅቱ ግጭት አሳሳቢ የሆነው በየመን ውስጥ ብቻ ሳይሆን፣ ሁቲዎች ወደ ባብ ኤል መንደብ የሚያደርጉት መስፋፋት በመሆኑ ነው።

ሁቲዎች በቅርቡ የቀይ ባሕር ወደብ ከተማ የሆነችውን ሞካ (Mokha) መቆጣጠራቸው ተዘግቧል። በተጨማሪም በባብ ኤል መንደብ ዙሪያ ያሉ የባሕር ደሴቶችንና የባሕር ዳርቻዎችን በመቆጣጠር ወሳኝ የባሕር መተላለፊያው ላይ ያላቸውን ተጽዕኖ እያሳደጉ መሆኑ ተገልጿል።

ባብ ኤል መንደብ ለምን ወሳኝ ነው?

ባብ ኤል መንደብ የቀይ ባሕርን ከየመን በኩል ከአደን ባሕረ ሰላጤ ጋር የሚያገናኝ ጠባብ የባሕር መተላለፊያ ነው።

ይህ መተላለፊያ በዓለም አቀፍ የንግድ መርከቦች እና የነዳጅ መርከቦች ለሚጠቀሙት የቀይ ባሕር–ሱዌዝ ካናል መንገድ ወሳኝ ነው።

ስለዚህ በዚህ አካባቢ የሚፈጠር የጦርነት መስፋፋት የየመንን ሕዝብ ብቻ የሚጎዳ ሳይሆን በዓለም የንግድ መጓጓዣ፣ የነዳጅ አቅርቦትና የመርከብ ዋጋ ላይም ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል።

ግጭቱ እንዴት ወደዚህ ደረጃ ደረሰ?

የየመን ጦርነት ከ2014 ጀምሮ በርካታ የፖለቲካና የውጭ ኃይሎች የተሳተፉበት ግጭት ነው።

ሁቲዎች በየመን ሰሜናዊ ክፍል፣ እንዲሁም በዋና ከተማዋ ሰንዓ ላይ ቁጥጥር ያላቸው ሲሆን፣ በአንጻሩ በሳዑዲ አረቢያ የሚደገፈው የየመን መንግሥት በሌሎች አካባቢዎች ተጽዕኖ አለው።

ከ2022 የተቀናጀ የማቆሚያ ስምምነት በኋላ የግጭቱ መጠን በአንጻራዊ ሁኔታ ቀንሶ ቢቆይም፣ ዘላቂ የሰላም ስምምነት ሳይደረስ የቆየው ውጥረት አሁን እንደገና ወደ ከፍተኛ ግጭት ተቀይሯል።

ጂቡቲ አዲስ የሰብዓዊ ቀውስ ፊት ለፊት ቆማለች

ከየመን የሚመጡ ስደተኞች በአንድ በኩል የራሳቸውን ሕይወት ለማዳን እየሸሹ ሲሆን፣ በሌላ በኩል ጂቡቲ የተጨማሪ ስደተኞችን ለመቀበል ከፍተኛ ጫና እየተጋፈጠች ነው።

የጂቡቲ መንግሥት ዓለም አቀፍ ማህበረሰብ እርዳታውን እንዲያሳድግ ጥሪ አቅርቧል። አገሪቱ ከዚህ በፊትም ከሶማሊያ፣ ኢትዮጵያና የመን የመጡ ከ36,000 በላይ የተመዘገቡ ስደተኞችን ታስተናግድ ነበር።

የኢትዮጵያና የቀንድ አፍሪካ ስጋት

የየመን ግጭት ለኢትዮጵያና ለሌሎች የቀንድ አፍሪካ አገሮችም በቀጥታ የሚሰማ ጉዳይ ነው።

ባብ ኤል መንደብ የአፍሪካን ቀንድ ከአረብ ባሕረ ገብ መሬት የሚለየው የባሕር መተላለፊያ በመሆኑ፣ በዚያ የሚከሰት የጸጥታ ችግር በንግድ መስመሮች፣ በነዳጅ ዋጋ፣ በመርከብ መጓጓዣ እና በክልሉ የስደተኞች እንቅስቃሴ ላይ ተጽዕኖ ይኖረዋል።

በተለይም ከኢትዮጵያ ወደ ሳዑዲ አረቢያ የሚያደርጉ ሕገወጥ የፍልሰት ጉዞዎች ብዙ ጊዜ በጂቡቲና በየመን በኩል ስለሚያልፉ፣ የጦርነቱ መባባስ በእነዚህ አደገኛ የፍልሰት መንገዶች ላይ የሚጓዙ ሰዎችንም ለተጨማሪ አደጋ ሊያጋልጥ ይችላል።

የዓለም ንግድ ላይ የሚያሳድረው ጫና

የሁቲ ቁጥጥር ወደ ባብ ኤል መንደብ በተስፋፋ ቁጥር የመርከቦች ደኅንነት ስጋት ይጨምራል። መርከቦች ይህንን መንገድ መጠቀም ካቋረጡ ወይም አደጋውን ለመቀነስ ረጅም መንገድ ከመረጡ፣ የመጓጓዣ ጊዜና ወጪ ሊጨምር ይችላል።

በዚህም ምክንያት የነዳጅና የሌሎች ሸቀጦች ዋጋ ላይ ጫና ሊፈጠር ይችላል። የቅርብ የገበያ ሪፖርቶችም በቀይ ባሕርና በባብ ኤል መንደብ ዙሪያ ያለው ውጥረት የነዳጅ አቅርቦትን እንደሚያሳስብ አመልክተዋል።

የሚቀጥለው ምን ይሆናል?

የየመን ግጭት በቀጣይ ቀናት ወደ ተጨማሪ የሰብዓዊ ቀውስ የመስፋፋት እድሉ ከፍተኛ ነው። በየመን የሚገኙ ቤተሰቦች ለሁለተኛና ለሦስተኛ ጊዜ ከመኖሪያቸው እየተፈናቀሉ መሆናቸውን IOM ገልጿል።

በተመሳሳይ ጊዜ ሁቲዎች በቀይ ባሕር ዳርቻ ያላቸውን ቦታ እያጠናከሩ ከሆነ፣ የየመን መንግሥትና የሚደግፉት የክልል ኃይሎች የጠፉ አካባቢዎችን ለመመለስ የሚወስዱት እርምጃ ግጭቱን የበለጠ ሊያባብሰው ይችላል።

መደምደሚያ

በ24 ሰዓት ውስጥ 1,400 የሚጠጉ ሰዎች ባሕር ተሻግረው ጂቡቲ መድረሳቸው የየመን ጦርነት ከአንድ የፖለቲካ ግጭት በላይ ወደ ከባድ የሰብዓዊ፣ የክልላዊ ደኅንነትና የዓለም ንግድ ቀውስ እየተለወጠ መሆኑን ያሳያል።

የባብ ኤል መንደብ ቁጥጥር በግጭቱ ውስጥ የሚኖረው ወሳኝ ሚና ከፍተኛ ሲሆን፣ የጂቡቲ የባሕር ዳርቻ ደግሞ የሚሸሹ ሰዎች መጨረሻ መድረሻ እየሆነ ነው።

የግጭቱ ቀጣይ እርምጃ የየመንን ሕዝብ ብቻ ሳይሆን የጂቡቲን፣ የቀንድ አፍሪካን እና በቀይ ባሕር የሚያልፈውን የዓለም ንግድ መስመር በቀጥታ የሚነካ ይሆናል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

ምንጮች፦
Reuters፣ Al Jazeera/AFP፣ IOM፣ UNICEF፣ AP።