“ለዉጥ እና ነዉጥ፤ የአትክልተኛዉ ማስታወሻ”

ደራሲው ግርማ ሰይፉ ማሩ ናቸው።
#ethiopia | የመጽሐፍ ማጠቃለያ የመጽሐፉን ዋና ዋና ጭብጦች፣ የፖለቲካ ትንታኔዎችና የደራሲውን አቋም በግልጽና በተደራጀ መልኩ አጠቃሎ የያዘ ነው።

የመጽሐፉ ዝርዝር ማጠቃለያ

1. የመጽሐፉ ዋና ዓላማ

መጽሐፉ በዋናነት የኢትዮጵያን የፖለቲካ ለውጥ፣ የዴሞክራሲ ሽግግር፣ የምርጫ ሂደትና የፖለቲካ ፓርቲዎች ሚና ይመረምራል። ደራሲው ከግል ተሞክሮውና ከፖለቲካ ተሳትፎው በመነሳት የሀገሪቱን የፖለቲካ ችግሮችና የመፍትሔ አቅጣጫዎች ያቀርባል።

ዋናው ጥያቄ፦ “ኢትዮጵያ ከአሁኑ የፖለቲካ ችግር ወጥታ ወደ ዘላቂ ዴሞክራሲ እንዴት መሸጋገር ትችላለች?” የሚለው ነው።

2. የፖለቲካ ለውጥና የሽግግር ሂደት

መጽሐፉ የፖለቲካ ለውጥ ማለት በቀላሉ አንድን መንግሥት በሌላ መንግሥት መተካት ብቻ እንዳልሆነ ያሳያል።
የሚፈለገው ለውጥ፦
የፖለቲካ ባህል መለወጥ፣
የተለያዩ ኃይሎች በነፃነት መሳተፍ፣
ምርጫ ትክክለኛ የሥልጣን መለዋወጫ መሆን፣
የሕዝብ ድምፅ ዋና ውሳኔ ሰጪ መሆን፣
እና የፖለቲካ ተቋማት መጠናከር ነው።

3. የፖለቲካ ምኅዳር

ከመጽሐፉ ዋና ሀሳቦች አንዱ ምቹና እኩል የፖለቲካ ምኅዳር መፍጠር ነው።

ይህም ማለት፦
መንግሥት ብቻ የፖለቲካ መድረኩን እንዳይቆጣጠር፣
ተቃዋሚ ፓርቲዎች በነፃነት እንዲወዳደሩ፣
የተለያዩ ሀሳቦች ለሕዝብ እንዲቀርቡ፣
ፖለቲካዊ ተወዳዳሪነት እንዲኖር፣
እና ሕዝብ ከተለያዩ አማራጮች መካከል መምረጥ እንዲችል ማድረግ ነው።

መጽሐፉ የሚያሳየው ይህ ምኅዳር ካልተፈጠረ ሰላማዊ የዴሞክራሲ ሽግግር አስቸጋሪ እንደሚሆን ነው።

4. ምርጫ እንደ የፖለቲካ ሥልጣን መንገድ
መጽሐፉ ምርጫን በጣም ትልቅ ቦታ ይሰጠዋል።

ዋናው ሀሳብ፦ የፖለቲካ ሥልጣን በኃይል ወይም በግጭት ሳይሆን በሕዝብ ድምፅ መለዋወጥ አለበት የሚል ነው።
መጽሐፉ የኢትዮጵያን የተለያዩ የምርጫ ተሞክሮዎች ይዳስሳል፤ በተለይም የተለያዩ ምርጫዎችና የሕወሓት ምርጫ ጉዳይ ትኩረት ያገኛሉ።

5. የፖለቲካ ፓርቲዎች ሚና
መጽሐፉ ጠንካራና ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለዴሞክራሲ አስፈላጊ መሆናቸውን ያጎላል።

ፓርቲዎች፦
ለሕዝብ የተለያዩ ፖሊሲዎችና አማራጮች ማቅረብ፣
በምርጫ መወዳደር፣
መንግሥትን መቆጣጠርና መተቸት፣
ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር መደራደር፣
እና ለሀገር አማራጭ አመራር ማዘጋጀት አለባቸው።
መጽሐፉ የአንድ አውራ ፓርቲ በላይነት ችግር ላይም ይወያያል።

6. “ዜሮ ድምር” ፖለቲካ

ይህ በመጽሐፉ ውስጥ በተደጋጋሚ የሚመጣ ጭብጥ ነው።
ዜሮ ድምር ፖለቲካ ማለት አንዱ ወገን ሲያሸንፍ ሌላው ሙሉ በሙሉ መሸነፍ አለበት የሚል የፖለቲካ አስተሳሰብ ነው።

መጽሐፉ ይህ አስተሳሰብ የፖለቲካ ችግሮችን እንደሚያባብስ ያሳያል። በምትኩ፦
“ሁሉም በሚቻለው መጠን የሚያሸንፍበት ፖለቲካ” መገንባት ይገባል።
ይህም በውይይት፣ በመግባባትና በመስጠትና በመቀበል የሚመጣ ነው።

7. የወጣቱ ትውልድ

ደራሲው ለወጣቱ ትውልድ ልዩ ትኩረት ይሰጣል።
ወጣቱ፦
የነገ መሪ ብቻ ሳይሆን የዛሬም የፖለቲካ ተሳታፊ መሆን አለበት።

ከቀድሞ ትውልዶች የፖለቲካ ችግሮች መማር አለበት።
በፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ የበለጠ መሳተፍ አለበት።
የራሱን አጀንዳ ማስቀመጥ አለበት።
በተለይ ፖለቲካ የወጣቱን ሥራ አጥነትና የኑሮ ችግር መፍታት ላይ ትኩረት ማድረግ እንዳለበት ያነሳል።

8. የሀገራዊ መግባባት ሀሳብ

መጽሐፉ የፖለቲካ ተቃራኒ ኃይሎች እርስ በርሳቸው መነጋገርና የጋራ መፍትሔ መፈለግ እንዳለባቸው ያበረታታል።

ይህ ማለት፦
መንግሥት + ተቃዋሚ ፓርቲዎች + ሲቪል ማኅበራት + ሕዝብ = የጋራ ውይይት
በሚል መንገድ ሀገራዊ ችግሮችን መፍታት ነው።
መጽሐፉ በሰላማዊ ሽግግር ውስጥ የሕዝብ ሚና ወሳኝ መሆኑን ያጎላል።

9. ማኅበራዊ ሚዲያና ፖለቲካ

መጽሐፉ ዘመናዊ የፖለቲካ ውይይትን በተለይም Facebookና ሌሎች ማኅበራዊ ሚዲያዎች የፖለቲካ ሀሳብ መስፋፊያ መድረክ መሆናቸውን ይዳስሳል።
ነገር ግን ፖለቲካዊ ውይይት ወደ ጥላቻ፣ ግጭትና መከፋፈል ከመሄድ ይልቅ ለሀገራዊ ውይይት መጠቀም እንዳለበት ከመጽሐፉ አጠቃላይ አቋም ይታያል።

10. የትግራይና ሕወሓት ጉዳይ

መጽሐፉ የሕወሓትን የፖለቲካ ታሪክ፣ ከሕወሓት በኋላ ያለውን ፖለቲካ እና የ“ዜሮ ድምር ፖለቲካ” ጉዳይ በተለየ ምዕራፍ ያካትታል።

ይህ ክፍል የሕወሓትን ቦታ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ፣ ከዚያ በኋላ ሊፈጠር ስለሚችለው የፖለቲካ ሁኔታ እና ከአሮጌ የፖለቲካ አስተሳሰቦች መውጣት ያተኩራል።

11. የደራሲው የግል አቋም

መጽሐፉ የፖለቲካ ትንታኔ ብቻ አይደለም። ደራሲው የራሱን የፖለቲካ ተሳትፎ፣ ተሞክሮና ከተለያዩ የፖለቲካ ኃይሎች ጋር ያደረጋቸውን ውይይቶች ያቀርባል።

በመጨረሻም ደራሲው ራሱን ከቀጥተኛ የፖለቲካ ተዋናይነት አግልሎ እንደ ነፃ የፖለቲካ ተንታኝ ለመቀጠል ያለውን ፍላጎት ይገልጻል።

የመጽሐፉ ዋና መልዕክት
በአጭሩ መጽሐፉ የሚለው፦
ኢትዮጵያ የፖለቲካ ችግሮቿን በኃይል፣ በግጭት ወይም አንዱ ወገን ሌላውን ሙሉ በሙሉ በማሸነፍ መፍታት አትችልም። መፍትሔው ሰፊ የፖለቲካ ምኅዳር፣ ነፃና ተወዳዳሪ ምርጫ፣ ጠንካራ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ሀገራዊ ውይይት፣ መግባባትና የአዲሱ ትውልድ ንቁ ተሳትፎ የሚገነባ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ነው።

በአንድ መስመር
“ከዜሮ-ድምር ፖለቲካ ወደ መግባባት፣ ከግጭት ወደ ሰላማዊ ውይይት፣ ከአውራ ፓርቲ ፖለቲካ ወደ ተወዳዳሪ ዴሞክራሲ፣ እና ከአሮጌ ትውልድ ወደ አዲስ ትውልድ የፖለቲካ ሽግግር” የመጽሐፉን ዋና ሐሳብ በአጭሩ ይገልጸዋል።